Adhyaya 162

Verse 1

सूत उवाच । एवं नाम्नि कृते तस्य भास्करस्यांशुमालिनः । द्विजानां पुरतः पुष्पः कथयामास चेष्टितम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ കിരണമാലാധാരിയായ ഭാസ്കരന് ആ നാമം ലഭിച്ച ശേഷം, പുഷ്പൻ ദ്വിജന്മാരുടെ സന്നിധിയിൽ സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങൾ വിവരിക്കാൻ തുടങ്ങി।

Verse 2

आत्मीयं कुत्सितं तेषां मणिभद्रवधो यथा । विहितो विहिता पत्नी तस्य व्याजेन कृत्स्नशः

അവൻ അവരുടെ സ്വന്തം നിന്ദ്യമായ സംഭവത്തെ മുഴുവനായി പറഞ്ഞു—മണിഭദ്രവധം എങ്ങനെ വരുത്തിക്കൂട്ടിയതും, കപടമായ ന്യായം ചമച്ച് അവനു ഭാര്യയെ എങ്ങനെ നിശ്ചയിച്ചതുമെല്ലാം।

Verse 3

ततस्ते ब्राह्मणाः प्रोचुस्तच्छ्रुत्वा कोपसंयुताः । सीत्कारान्प्रचुरान्कृत्वा धिक्त्वां पाप प्रगम्यताम्

അപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണർ അത് കേട്ട് കോപത്തോടെ നിറഞ്ഞു; പലവട്ടം ‘സീത്കാരം’ ചെയ്തു പറഞ്ഞു—“ധിക് നിനക്ക്, പാപി! ഇവിടെ നിന്ന് പോകുക!”

Verse 4

आत्मीयं हेम चादाय न ते शुद्धिर्भविष्यति

നിന്റെ സ്വന്തം സ്വർണം തിരികെ എടുത്താലും നിനക്ക് ശുദ്ധി ലഭിക്കുകയില്ല।

Verse 5

ब्रह्मघ्नस्त्वं यतः प्रोक्तास्त्रयो वर्णा द्विजोत्तमाः । ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः स्मृतिशास्त्रप्रपाठकैः

സ്മൃതി-ശാസ്ത്രങ്ങൾ പാരായണം ചെയ്യുന്ന ആചാര്യർ പറയുന്നു: മൂന്ന് ദ്വിജവർണങ്ങൾ—ബ്രാഹ്മണൻ, ക്ഷത്രിയൻ, വൈശ്യൻ—ബ്രാഹ്മണ്യപവിത്രത ലംഘിച്ചാൽ ‘ബ്രഹ്മഘ്ന’ ആകുന്നു; അതുകൊണ്ട്, ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, നിന്നെയും ബ്രഹ്മഘ്നനെന്ന് വിളിക്കുന്നു।

Verse 6

सूत उवाच । ततस्तु दुःखितः पुष्पो बाष्पसंपूरितेक्षणः । ब्रह्मस्थानाद्विनिर्गत्य प्ररुरोद सुदुःखितः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ പുഷ്പൻ ദുഃഖത്തിൽ തകർന്നു; കണ്ണുകൾ കണ്ണീരാൽ നിറഞ്ഞു. അവൻ ബ്രഹ്മസ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് പോയി, അത്യന്തം ശോകത്തോടെ പൊട്ടിക്കരഞ്ഞു।

Verse 7

रोरूयमाणमालोक्य ततस्ते नागरा द्विजाः । दयां च महतीं कृत्वा ततः प्रोचुः परस्परम्

അവൻ ഉച്ചത്തിൽ കരയുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ ആ നാഗര ദ്വിജർ മഹാകരുണയോടെ മനസ്സലിഞ്ഞു; തുടർന്ന് അവർ പരസ്പരം സംസാരിച്ചു।

Verse 8

नानाविधानि शास्त्राणि स्मृतयश्च पृथग्विधाः । पुराणानि समस्तानि वीक्षध्वं सुसमाहिताः

നാനാവിധ ശാസ്ത്രങ്ങളും, വ്യത്യസ്ത സ്മൃതികളും, സമസ്ത പുരാണങ്ങളും—പൂർണ്ണ ഏകാഗ്രതയോടെ—ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം പരിശോധിക്കുവിൻ।

Verse 9

कुत्रचित्क्वचिदेवास्य कथंचिच्छुद्धिरस्ति चेत् । न तच्च विद्यते शास्त्रमस्मिन्स्थाने न चास्ति यत्

എവിടെയെങ്കിലും ഏതെങ്കിലും വിധത്തിൽ അവനു ശുദ്ധി സാധ്യമെങ്കിൽ, അതിന് ശാസ്ത്രപ്രമാണം ഉണ്ടായിരിക്കണം; എന്നാൽ ഈ സ്ഥലത്ത് അത്തരം ശാസ്ത്രോപദേശം ഒന്നും കാണുന്നില്ല।

Verse 10

न स्मृतिर्न पुराणं च वेदांतं वा द्विजोत्तमाः । न चास्ति ब्राह्मणः सोऽत्र सर्वज्ञप्रतिमो न यः

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! ഇവിടെ സ്മൃതി ഇല്ല, പുരാണം ഇല്ല, വേദാന്തവും ഇല്ല; സർവ്വജ്ഞനോടു തുല്യനായ ബ്രാഹ്മണനും ഇവിടെ ഇല്ല।

Verse 11

तस्माच्चिन्तयत क्षिप्रमस्य शुद्धिप्रदं हि यत् । तच्च प्रमाणतां नीत्वा शुद्धिरस्य प्रदीयते

അതുകൊണ്ട് വേഗത്തിൽ ആലോചിക്കുവിൻ—അവനു യഥാർത്ഥത്തിൽ ശുദ്ധി നൽകുന്നത് എന്താണെന്ന്; അതിനെ പ്രമാണമായി സ്ഥാപിച്ച് അവന്റെ ശുദ്ധി നൽകപ്പെടട്ടെ।

Verse 12

अथैको ब्राह्मणः प्राह चंडशर्मेति विश्रुतः । मया स्कांदपुराणेऽस्मिन्पुरश्चरणसंश्रिता

അപ്പോൾ ‘ചണ്ഡശർമൻ’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു—‘ഈ സ്കന്ദപുരാണത്തിൽ ഞാൻ പുരശ്ചരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിധിയെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു।’

Verse 13

पठिता सप्तमी या च पुरश्चरणसंज्ञिता । पुरश्चरणतः पापं विहितं तु यथा व्रजेत्

‘പുരശ്ചരണം’ എന്നു പേരുള്ള ആ സപ്തമി ജപപൂർവം പാരായണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു; ആ പുരശ്ചരണത്താൽ ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം പറഞ്ഞതുപോലെ പാപം അകന്നുപോകുന്നു।

Verse 14

सम्यक्तथापि विप्रेंद्रास्ततो याति न संशयः । तस्मात्करोतु तामेष पुरश्चरणसप्तमीम्

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ! ഇത് സമ്യക്വിധിയായി ചെയ്താൽ നിശ്ചയമായി ഫലം ലഭിക്കും—സംശയമില്ല. അതിനാൽ ഈ പുരുഷൻ ആ പുരശ്ചരണ-സപ്തമി വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കട്ടെ.

Verse 15

अपरं भूभुजादेशान्मणिभद्रो निपातितः । वधकैस्तस्य तत्पापं यदि पापं प्रजायते

കൂടാതെ, രാജാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം മണിഭദ്രനെ വധകർ കൊന്നു. ആ പ്രവൃത്തിയിൽ നിന്ന് പാപം ഉദിച്ചാൽ, ആ പാപം ആജ്ഞ നൽകിയവനിലേക്കേ ചേരും.

Verse 16

राजा भूत्वा न यः सम्यग्विचारयति वादिनम् । तस्य तत्पातकं घोरं राज्ञश्चैव प्रजायते

രാജാവായിട്ടും വാദിയുടെ അപേക്ഷ സമ്യകമായി പരിശോധിക്കാത്തവന്, ആ രാജാവിനേ ആ ഭീകര പാതകം സംഭവിക്കുന്നു.

Verse 17

तथास्य पत्न्यास्तत्पापं जानंत्या यत्तयोदितम् । मत्पित्रा ब्राह्मणैर्दत्तोऽयं पुरा वह्निसंनिधौ

അതുപോലെ അവന്റെ ഭാര്യയ്ക്കും ആ പാപം ബാധിക്കുന്നു; കാരണം അവർ പറഞ്ഞത് അവൾ അറിഞ്ഞിരുന്നു. ‘ഇത് മുമ്പ് എന്റെ പിതാവ് ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം പവിത്ര അഗ്നിസന്നിധിയിൽ നൽകിയതാണ്.’

Verse 18

विडंबितेन चानेन कृतप्रतिकृतं कृतम् । तस्मान्न चास्य दोषः स्याद्यतः प्रोक्तं मुनीश्वरैः

വഞ്ചിക്കപ്പെട്ട ഈ വ്യക്തി തനിക്കു ചെയ്തതിനു പ്രതികാരമായി പ്രതിക്രിയ ചെയ്തു. അതിനാൽ അവനിൽ ദോഷം വരരുത്; മുനീശ്വരന്മാർ ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ് പ്രസ്താവിച്ചത്.

Verse 19

कृते प्रतिकृतं कुर्याद्धिंसने प्रतिहिंसनम् । न तत्र जायते दोषो यो दुष्टे दुष्टमाचरेत्

ചെയ്ത പ്രവൃത്തിക്ക് പ്രതിപ്രവൃത്തി ചെയ്യുകയും, ഹിംസയ്ക്ക് പ്രതിഹിംസ ചെയ്യുകയും വേണം. ദുഷ്ടനോടു ദുഷ്ടവത് പെരുമാറുന്നവന് അവിടെ ദോഷം ജനിക്കുകയില്ല.

Verse 20

ब्राह्मणा ऊचुः । यद्येवं वद विप्रास्य पुरश्चरणसंज्ञिताम् । सप्तमीमद्य विप्रेंद्र वराकस्य विशुद्धये

ബ്രാഹ്മണർ പറഞ്ഞു—അങ്ങനെ ആണെങ്കിൽ, ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ! ഈ ദീനന്റെ വിശുദ്ധിക്കായി ‘പുരശ്ചരണം’ എന്നു പേരുള്ള സപ്തമിയെ ഇന്ന് പറയുക.

Verse 21

सूत उवाच । अथास्य कथयामास सप्तमीं तां द्विजोत्तमाः । चंडशर्माभिधानस्तु कृत्वा तस्योपरि कृपाम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ദ്വിജോത്തമർ അവനോട് ആ സപ്തമിയെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു. ചണ്ഡശർമാ എന്ന പേരുള്ളവൻ അവനോടു കരുണ കാണിച്ച് ഉപദേശിച്ചു.

Verse 22

तेनापि विहिता सम्यग्यथा तस्य मुखाच्छ्रुता । ततः संवत्सरस्यांते विपाप्मा समपद्यत

അവനും അവന്റെ വായിൽ നിന്നു കേട്ടതുപോലെ തന്നെ അതിനെ ശരിയായി അനുഷ്ഠിച്ചു. തുടർന്ന് ഒരു വർഷാന്ത്യത്തിൽ അവൻ പാപരഹിതനായി.

Verse 23

ऋषय ऊचुः । पुरश्चरणसंज्ञां तु सप्तमीं वद सूतज । विधिना केन कर्तव्या कस्मिन्काल उपस्थिते

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതപുത്രാ! ‘പുരശ്ചരണം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന സപ്തമിയെ പറയുക. ഏതു വിധിയാൽ ചെയ്യണം, ഏതു സമയത്ത് ആരംഭിക്കണം?

Verse 24

सूत उवाच । अहं वः कीर्तयिष्यामि रोहिताश्वस्य भूपतेः । मार्कंडेन पुरा प्रोक्ता पृच्छयमानेन भक्तितः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ഭക്തിയോടെ ചോദിച്ചപ്പോൾ മുൻപ് മഹർഷി മാർകണ്ഡേയൻ രാജാവ് രോഹിതാശ്വനോട് ഉപദേശിച്ച ആ വിധിയെ ഞാൻ നിങ്ങളോട് കീർത്തിച്ചു പറയും।

Verse 25

सप्तकल्पस्मरो विप्रा मार्कंडाख्यो महामुनिः । रोहिताश्वेन पृष्टः स हरिश्चंद्रात्मजेन च

ഹേ ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഏഴ് കല്പങ്ങളുടെ സംഭവങ്ങൾ സ്മരിക്കുന്ന മാർകണ്ഡൻ എന്ന മഹാമുനിയെ ഹരിശ്ചന്ദ്രന്റെ പുത്രനായ രോഹിതാശ്വൻ ചോദ്യം ചെയ്തു।

Verse 26

रोहिताश्व उवाच । अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि यत्पापं कुरुते नरः । उपायं तस्य नाशाय किंचिन्मे वद सन्मुने

രോഹിതാശ്വൻ പറഞ്ഞു—മനുഷ്യൻ അജ്ഞാനത്താലോ അറിഞ്ഞുകൊണ്ടോ ചെയ്യുന്ന പാപം ഏതായാലും, ഹേ സന്മുനേ, അതിന്റെ നാശത്തിനൊരു ഉപായം എനിക്ക് പറയുക।

Verse 27

मार्कंडेय उवाच । मानसं वाचिकं चैव कायिकं च तृतीयकम् । त्रिविधं पातकं लोके नराणामिह जायते

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഈ ലോകത്തിൽ മനുഷ്യർക്കുള്ള പാതകം മൂന്നു വിധം: മാനസികം, വാചികം, മൂന്നാമത് കായികം (ശാരീരികം)।

Verse 28

तत्रोपाया विनाशाय तस्य संपरिकीर्तिताः । तानहं ते प्रवक्ष्यामि शृणुष्व नृपसत्तम

ആ ത്രിവിധ പാതകത്തിന്റെ നാശത്തിനുള്ള ഉപായങ്ങൾ നന്നായി പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു. ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, അവ ഞാൻ നിനക്കു പറയും—ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക।

Verse 29

मानसं चैव यत्पापं नराणामिह जायते । पश्चात्तापे कृते तस्य तत्क्षणादेव नश्यति

ഇവിടെ മനുഷ്യരുടെ മനസ്സിൽ ജനിക്കുന്ന പാപം ഏതായാലും, അതിന് പശ്ചാത്താപം ചെയ്താൽ അതേ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ അത് നശിക്കുന്നു।

Verse 30

वाचिकं चैव यत्पापं नाभुक्त्वा तत्प्रणश्यति । पुरश्चरणबाह्यं तु सत्यमेतन्मयोदितम्

വാക്കിലൂടെ ഉണ്ടായ പാപം അതിന്റെ ഫലം അനുഭവിക്കാതെയും നശിക്കാം—ഇത് ഞാൻ ഉച്ചരിച്ച സത്യവചനം; പുരശ്ചരണാദി വിപുലാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ കൂടാതെ.

Verse 31

निवेद्य ब्राह्मणेंद्राणां तदुक्तं च समाचरेत् । प्रायश्चित्तं यथोक्तं तु ततः शुद्धिमवाप्नुयात्

പ്രമുഖ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് അത് നിവേദനം ചെയ്ത്, അവർ പറഞ്ഞതുപോലെ ആചരിക്കണം. നിർദേശിച്ച പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്താൽ പിന്നെ ശുദ്ധി ലഭിക്കും।

Verse 32

अथवा पार्थिवो ज्ञात्वा कुरुते तस्य निग्र हम् । तेन शुद्धिमवाप्रोति यद्यपि स्यात्स किल्विषी

അല്ലെങ്കിൽ രാജാവ് കുറ്റം അറിഞ്ഞ് അവനെ ശിക്ഷിച്ച് നിയന്ത്രിച്ചാൽ, ആ ധർമ്മസമ്മത ശിക്ഷയാൽ അവൻ ശുദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു, അവൻ പാപിയായിരുന്നാലും.

Verse 33

लज्जया ब्राह्मणेंद्राणां यो न ब्रूते कथंचन । न च राजा विजानाति शरीरस्थेन यो म्रियेत् । तस्य निग्रहकर्ता च स्वयं वैवस्वतो यमः

പ്രമുഖ ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ മുമ്പിൽ ലജ്ജകൊണ്ട് ഒന്നും സമ്മതിക്കാത്തവനും, രാജാവിനും അറിയാതെ ഇരുന്ന്, പാപം ഉള്ളിൽ തന്നെ നിലനിൽക്കെ മരിക്കുന്നവനും—അവനെ ശിക്ഷിക്കുന്നവൻ സ്വയം വൈവസ്വത യമൻ തന്നെയാണ്।

Verse 34

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कृत्वा पापं विजानता । प्रायश्चित्तं तु कर्तव्यं यथोक्तं ब्राह्मणो दितम्

അതുകൊണ്ട് താൻ പാപം ചെയ്തെന്നു അറിയുന്നവൻ, സർവ്വശ്രമത്തോടെയും ബ്രാഹ്മണർ പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെ പ്രായശ്ചിത്തം നിർബന്ധമായി ആചരിക്കണം।

Verse 35

रोहिताश्व उवाच । सर्वेषामेव पापानां विहितानां मुनीश्वर । किंचिद्व्रतं समाचक्ष्व दानं वा होममेव वा । विपाप्मा जायते येन पुरश्चरणवर्जितम्

രോഹിതാശ്വൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മുനീശ്വരാ! മനുഷ്യനോട് ചേർന്ന് നിൽക്കുന്ന എല്ലാ പാപങ്ങളും നീങ്ങാൻ, എനിക്ക് ഒരു വ്രതമോ, ദാനമോ, ഹോമമോ ഉപദേശിക്കണമേ; പൂർണ്ണ പുരശ്ചരണം ചെയ്യാതെയും അതിലൂടെ പാപരഹിതനാകട്ടെ।

Verse 36

नित्यं पापानि कुरुते नरः सूक्ष्माणि सर्वतः । प्रायश्चित्तानि सर्वेषां कर्तुं शक्तिः कथं भवेत्

മനുഷ്യൻ നിത്യവും എല്ലാതിക്കിലും സൂക്ഷ്മദോഷങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു; അവയൊക്കെയുംക്കായി പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യാനുള്ള ശേഷി എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?

Verse 37

मार्कंडेय उवाच । अस्ति राजन्व्रतं पुण्यं पुरश्चरणसंज्ञितम् । पुरश्चरणसंज्ञा तु सप्तमी सूर्यवल्लभा

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ! ‘പുരശ്ചരണം’ എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു പുണ്യവ്രതം ഉണ്ട്. ‘പുരശ്ചരണം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന തിഥി സൂര്യനു പ്രിയമായ സപ്തമിയാണ്।

Verse 38

यया संचीर्णया राज न्कायस्थो यमसंभवः । विचित्रो मार्जयेत्पापं कृतं जन्मनि संचितम्

ഹേ രാജാവേ! അത് വിധിപൂർവ്വം ആചരിച്ചതിനാൽ, യമജന്യനായ കായസ്ഥൻ വിചിത്രൻ ജന്മകാലം മുഴുവൻ ചെയ്തും സഞ്ചിതവുമായ പാപം കഴുകിമാറ്റി.

Verse 39

तस्मात्कुरु महाराज तथाशु वचनं मम । येन वा मुच्यते पापा त्सर्वस्मात्कायसंभवात्

അതുകൊണ്ട്, മഹാരാജാവേ, എന്റെ വചനം വൈകാതെ അനുഷ്ഠിക്കൂ; ദേഹബന്ധത്തിൽ നിന്നുയരുന്ന എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള മോചനം ലഭിക്കും.

Verse 40

रोहिताश्व उवाच । पुरश्चरणसंज्ञा तु सप्तमी मुनिसत्तम । विधिना केन कर्तव्या कस्मिन्काले वद स्व मे

രോഹിതാശ്വൻ പറഞ്ഞു— ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ! ‘പുരശ്ചരണം’ എന്ന പേരുള്ള ഈ സപ്തമി ഏത് വിധിപ്രകാരം, ഏത് സമയത്ത് അനുഷ്ഠിക്കണം? എനിക്ക് പറയുക.

Verse 41

मार्कंडेय उवाच । माघमासे सिते पक्षे मकरस्थे दिवाकरे । सूर्यवारेण सप्तम्यां व्रतमेतत्समाचरेत्

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു— മാഘമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ, സൂര്യൻ മകരരാശിയിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, ഞായറാഴ്ച വരുന്ന സപ്തമിയിൽ ഈ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം.

Verse 42

पाखंडैः पतितैः सार्धं तस्मिन्नहनि नालपेत् । भक्षयित्वा नृपश्रेष्ठ प्रभाते दन्तधावनम् । मंत्रेणानेन पश्चाच्च कर्तव्यो नियमो नृप

ആ ദിവസം പാഖണ്ഡികളോടും പതിതരോടും സംഭാഷിക്കരുത്. ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, (നിയത സമയത്ത്) ആഹാരം കഴിച്ച്, പ്രഭാതത്തിൽ ദന്തധാവനം ചെയ്ത്; തുടർന്ന്, ഹേ രാജാവേ, ഈ മന്ത്രത്തോടെ നിയമം സ്വീകരിക്കണം.

Verse 43

पुरश्चरणकृत्यायां सप्तम्यां दिवसाधिप । उपवासं करिष्यामि अद्य त्वं शरणं मम

ഹേ ദിവസാധിപാ (സൂര്യദേവാ)! പുരശ്ചരണകൃത്യത്തിനായുള്ള ഈ സപ്തമിയിൽ ഞാൻ ഉപവാസം അനുഷ്ഠിക്കും; ഇന്ന് നീ തന്നെയാണ് എന്റെ ശരണം.

Verse 44

ततोऽपराह्णसमये स्नात्वा धौतांबरः शुचिः । प्रतिमां पूजयेद्भक्त्या दिनाधिपसमुद्भवाम्

അതിനുശേഷം അപരാഹ്നസമയത്ത് സ്നാനം ചെയ്ത്, ശുദ്ധമായി കഴുകിയ വസ്ത്രം ധരിച്ചു, ശുചിയായി, ദിനാധിപൻ (സൂര്യൻ)ന്റെ പ്രതിമയെ ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കണം।

Verse 45

रक्तैः पुष्पैर्महावीर पादाद्यं पूजयेत्ततः । पतंगाय नमः पादौ मार्तंडायेति जानुनी

ഹേ മഹാവീരാ! തുടർന്ന് ചുവന്ന പുഷ്പങ്ങളാൽ പാദാദി അവയവങ്ങളെ പൂജിക്കണം. ‘പതംഗായ നമഃ’ എന്നു പറഞ്ഞ് പാദങ്ങൾ, ‘മാർത്തണ്ഡായ (നമഃ)’ എന്നു പറഞ്ഞ് മുട്ടുകൾ പൂജിക്കണം।

Verse 46

गुह्यं दिवसनाथाय नाभिं द्वादश मूर्तये । बाहू च पद्महस्ताय हृदयं तीक्ष्णदीधिते

ഗുഹ്യഭാഗം ‘ദിവസനാഥ’ എന്ന നാമത്തിൽ, നാഭി ‘ദ്വാദശമൂർത്തി’ എന്ന നാമത്തിൽ, ഭുജങ്ങൾ ‘പദ്മഹസ്ത’ എന്ന നാമത്തിൽ, ഹൃദയം ‘തീക്ഷ്ണദീധിതി’ എന്ന നാമത്തിൽ പൂജിക്കണം।

Verse 47

कंठं पद्मदलाभाय शिरस्तेजोमयाय च । एवं संपूज्य विधिवद्धूपं कर्पूरमाददेत्

കണ്ഠം ‘പദ്മദലാഭ’ എന്ന നാമത്തിൽ, ശിരസ് ‘തേജോമയ’ എന്ന നാമത്തിൽ പൂജിക്കണം. ഇങ്ങനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ച് ശേഷം ധൂപം—പ്രത്യേകിച്ച് കർപ്പൂരം—അർപ്പിക്കണം।

Verse 48

गुडौदनं च नैवेद्यं रक्तवस्त्राभिवेष्टितम् । रक्तसूत्रेण दीपं च तथैवारार्तिकं नृप

കൂടാതെ ശർക്കര ചേർത്ത അന്നം നൈവേദ്യമായി ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് അർപ്പിക്കണം. ചുവന്ന നൂലാൽ ദീപം ഒരുക്കി, അതുപോലെ ആരാര്ത്തികം (ആരതി) നടത്തണം, ഹേ നൃപ।

Verse 49

शंखे तोयं समादाय रक्तचन्दनमिश्रितम् । सफलं च ततः कृत्वा अर्घ्यं दद्यात्ततः परम्

ശംഖത്തിൽ ജലം എടുത്ത് അതിൽ രക്തചന്ദനം കലർത്തി, പിന്നെ അതോടൊപ്പം ഫലം വെച്ച്, തുടർന്ന് ഭക്തിയോടെ അർഘ്യം അർപ്പിക്കണം.

Verse 50

कुकृतं यत्कृतं किंचिदज्ञानाज्ज्ञानतोऽपि वा । प्रायश्चित्तं कृतं देव ममार्घ्यश्च प्रगृह्यताम्

അജ്ഞാനത്താലോ അറിഞ്ഞുകൊണ്ടോ ഞാൻ ചെയ്ത ഏതൊരു ദുഷ്കൃത്യത്തിനും പ്രായശ്ചിത്തം നിർവഹിച്ചു. ദേവാ, എന്റെ അർഘ്യവും സ്വീകരിക്കണമേ.

Verse 51

ततः संपूजयद्विप्रं गन्धपुष्पानुलेपनैः । दत्त्वा तु भोजनं तस्मै दक्षिणां च स्वशक्तितः । प्राशनं कायशुद्ध्यर्थं पञ्चगव्यस्य चाचरेत्

പിന്നീട് ഗന്ധം, പുഷ്പം, അനുലേപനം എന്നിവകൊണ്ട് ബ്രാഹ്മണനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം. അവനു ഭോജനം നൽകി, കഴിവനുസരിച്ച് ദക്ഷിണയും നൽകി, ദേഹശുദ്ധിക്കായി പഞ്ചഗവ്യം പ്രാശനം ചെയ്യുകയും വേണം.

Verse 52

कृतांजलिपुटो भूत्वा समुद्वीक्ष्य दिवाकरम् । दिवाकरं गतश्चैव मन्त्रमेतं समुच्चरेत्

കൈകൾ കൂപ്പി അഞ്ജലി പിടിച്ച് സൂര്യനെ നോക്കണം. തുടർന്ന് ദിവാകരനെ ആരാധിച്ച് ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം.

Verse 53

इदं व्रतं मया देव गृहीतं पुरतस्तव । अविघ्नं सिद्धिमायातु प्रसादात्तव भास्कर

ദേവാ, നിങ്ങളുടെ സന്നിധിയിൽ ഞാൻ ഈ വ്രതം സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഭാസ്കരാ, നിങ്ങളുടെ പ്രസാദത്താൽ ഇത് വിഘ്നമില്ലാതെ സിദ്ധിയിലേക്കെത്തട്ടെ.

Verse 54

ततश्च फाल्गुने मासि संप्राप्ते मुनिसत्तम । कुन्देन पूजयेद्देवं तेनैव विधिना ततः

അനന്തരം ഫാൽഗുണമാസം വന്നെത്തുമ്പോൾ, ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, അതേ വിധിപ്രകാരം കുന്ദപുഷ്പങ്ങളാൽ ദേവനെ പൂജിക്കണം।

Verse 55

धूपं च गुग्गुलुं दद्यान्नैवेद्यं भक्तमेव च । प्राशनं गोमयं प्रोक्तं सर्वपापविशुद्धये

ഗുഗ്ഗുലുവിന്റെ ധൂപം അർപ്പിക്കുകയും നൈവേദ്യമായി പാകം ചെയ്ത അന്നം സമർപ്പിക്കുകയും വേണം. ഇവിടെ പ്രാശനമായി ഗോമയം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അത് സർവ്വപാപശുദ്ധിക്കായി ആണെന്ന് പറയുന്നു।

Verse 56

चैत्रे मासि तु संप्राप्ते सुरभ्या पूज्येद्धरिम् । नैवेद्यं गुणिकाः प्रोक्ता धूपं सर्जरसोद्भवम्

ചൈത്രമാസം വന്നാൽ സുരഭി ഗാവിൽ നിന്നുള്ള സുഗന്ധോപചാരങ്ങളാൽ ഹരിയെ പൂജിക്കണം. നൈവേദ്യമായി ഗുണികകൾ (മധുരകേക്കുകൾ) പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ധൂപം ശർജവൃക്ഷരസത്തിൽ നിന്നുള്ളത്।

Verse 57

कुशोदकं च संप्राश्य कायशुद्धिमवाप्नुयात् । वैशाखे किंशुकैः पूजां यथावच्च घृताशनैः

കുശസംസ്കൃത ജലം പ്രാശനം ചെയ്താൽ ദേഹശുദ്ധി ലഭിക്കും. വൈശാഖമാസത്തിൽ കിംശുകപുഷ്പങ്ങളാൽ പൂജ ചെയ്ത്, വിധിപ്രകാരം ഘൃതാശനം (നെയ്യ് പ്രാശനം) ചെയ്യണം।

Verse 58

नैवेद्यं च सुरामांसं धूपं च विनिवेदयेत् । दधिप्राशनमेवात्र कर्तव्यं कायशुद्धये

നൈവേദ്യമായി സുരയും മാംസവും സമർപ്പിക്കുകയും ധൂപവും അർപ്പിക്കുകയും വേണം. ഇവിടെ ദേഹശുദ്ധിക്കായി പ്രത്യേകമായി ദധി-പ്രാശനം (തൈര് സ്വീകരിക്കൽ) ചെയ്യണം।

Verse 59

पुष्पपाटलया पूजा विधातव्या रवेर्नृप । नैवेद्ये सक्तवः प्रोक्ताः प्राशनं च घृतं स्मृतम्

ഹേ നൃപാ! രവിദേവന്റെ പൂജ പാടലാ പുഷ്പങ്ങളാൽ നിർവ്വഹിക്കണം. നൈവേദ്യമായി സക്തു നിർദ്ദേശിതം; പ്രാശനമായി ഘൃതം (നെയ്യ്) സ്മൃതമാണ്.

Verse 60

कपिलाया महावीर सर्वपापविशुद्धये । आषाढे मुनिपुष्पैश्च पूजयेद्भास्करं नृप

ഹേ മഹാവീരാ! സർവ്വപാപവിശുദ്ധിക്കായി കപിലാ (കപില ഗോ/കപിലാ-വിധാനം) നിർദ്ദേശിതമാണ്. ആഷാഢത്തിൽ, ഹേ നൃപാ, മുനി-പുഷ്പങ്ങളാൽ ഭാസ്കരനെ പൂജിക്കണം.

Verse 61

नैवेद्ये घारिका प्रोक्ता प्राशनं मधुसर्पिषोः । धूपं चैवागरुं दद्यात्परया श्रद्धया युतः

നൈവേദ്യമായി ഘാരികാ നിർദ്ദേശിതം; പ്രാശനമായി മധുവും ഘൃതവും. പരമ ശ്രദ്ധയോടെ ധൂപമായി അഗരു കൂടി അർപ്പിക്കണം.

Verse 62

श्रावणे तु कदंबेन पूजनं तीक्ष्णदीधितेः । नैवेद्ये मोदकाश्चैव तगरं धूप माददेत्

ശ്രാവണത്തിൽ തീക്ഷ്ണകിരണനായ (സൂര്യൻ) കദംബ പുഷ്പങ്ങളാൽ പൂജിക്കണം. നൈവേദ്യമായി മോദകങ്ങൾ അർപ്പിച്ച് ധൂപമായി തഗരം സ്വീകരിക്കണം.

Verse 63

गोशृंगोदकमादाय सद्यः पापात्प्रमुच्यते । जात्या भाद्रपदे पूजा क्षीरनैवेद्यमाददेत्

ഗോശൃംഗംകൊണ്ട് സംസ്കൃതമായ ജലം സ്വീകരിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ ഉടൻ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും. ഭാദ്രപദത്തിൽ ജാതി (മുല്ല) പുഷ്പങ്ങളാൽ പൂജ ചെയ്ത് നൈവേദ്യമായി പാൽ അർപ്പിക്കണം.

Verse 64

धूपं नखसमुद्भूतं प्राशनं क्षीरमेव च । आश्विने कमलैः पूजा नैवेद्ये घृतपूरिका

ധൂപമായി നഖത്തിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച സുഗന്ധദ്രവ്യം അർപ്പിക്കുകയും, പ്രാശനമായി ക്ഷീരമേ (പാൽ) സ്വീകരിക്കുകയും വേണം. ആശ്വിനമാസത്തിൽ താമരകളാൽ പൂജ ചെയ്ത്, നൈവേദ്യമായി ഘൃതപൂരിക സമർപ്പിക്കണം.

Verse 65

धूपं कुंकुमजं प्रोक्तं कर्पूरप्राशनं स्मृतम्

ധൂപം കുങ്കുമജന്യമെന്നു പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; പ്രാശനമായി കർപ്പൂരം സ്വീകരിക്കണമെന്ന് സ്മൃതിയിൽ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു—ഇതുതന്നെ യുക്തമായ ആചാരം.

Verse 66

तुलस्या कार्तिके पूजा भास्करस्य प्रकीर्तिता । नैवेद्ये चैव खंडाख्यं धूपं कौसुंभिकं नृप

കാർത്തികമാസത്തിൽ തുളസിയാൽ ഭാസ്കരപൂജ പ്രസിദ്ധമാണെന്ന് പ്രഖ്യാതം. ഹേ നൃപ, നൈവേദ്യമായി ‘ഖണ്ഡ’ എന്ന മധുരം സമർപ്പിക്കുകയും, കൗസുംഭിക (സാഫ്‌ളവർ)ധൂപം അർപ്പിക്കുകയും വേണം.

Verse 67

प्राशनं च लवंगाख्यं सर्वपापविशोधनम् । भृंगराजेन पूजा च सौम्ये मासि समाचरेत्

ലവംഗം എന്ന ദ്രവ്യം പ്രാശനമായി സ്വീകരിക്കണം; അത് സർവ്വപാപവിശോധകമാണ്. കൂടാതെ സൗമ്യമാസത്തിൽ ഭൃംഗരാജംകൊണ്ട് വിധിപൂർവ്വം പൂജ നടത്തണം.

Verse 68

नैवेद्ये फेणिका देया धूपं गुडसमुद्भवम् । कंकोलप्राशनं चैव भास्करस्य प्रतुष्टये

നൈവേദ്യമായി ഫേണിക സമർപ്പിക്കുകയും, ഗുഡത്തിൽ നിന്നുണ്ടാക്കിയ ധൂപം അർപ്പിക്കുകയും വേണം. ഭാസ്കരന്റെ പരിപൂർണ്ണ തൃപ്തിക്കായി കങ്കോല പ്രാശനവും നടത്തണം.

Verse 69

शतपत्रिकया पूजा पौषे मासि रवेः स्मृता । सहजं धूपमादिष्टं नैवेद्ये शुष्कली तथा

പൗഷമാസത്തിൽ രവിദേവനെ ശതപത്രിക (ശതദള പുഷ്പം)കൊണ്ട് പൂജിക്കണമെന്ന് വിധിയുണ്ട്. സ്വാഭാവിക ധൂപം നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു; നൈവേദ്യമായി ശുഷ്കലിയും അർപ്പിക്കണം.

Verse 70

प्राशने पूर्वमुक्तानि सर्वाण्येव समाचरेत् । समाप्तौ च ततो दद्यात्षड्भागं गृहसंभवम्

പ്രാശന സമയത്ത് മുമ്പ് പറഞ്ഞ എല്ലാ വിധികളും ആചരിക്കണം. സമാപ്തിയിൽ ഗൃഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ ആറിലൊന്ന് ദാനമായി നൽകണം.

Verse 71

ब्राह्मणाय नृपश्रेष्ठ सर्वपापविशुद्धये । इष्टभोज्यं ततः कार्यं स्वशक्त्या पार्थिवोत्तम

ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ! സർവ്വപാപവിശുദ്ധിക്കായി ബ്രാഹ്മണനോട് (സത്കാര-ദാനാദികളോടെ) തുടർന്ന്, ഹേ പാർത്ഥിവോത്തമാ, സ്വശക്തിയനുസരിച്ച് ഇഷ്ടഭോജ്യം ഒരുക്കണം.

Verse 72

एवं तु कुरुते योऽत्र सप्तमीं भास्करोद्भवाम् । सर्वपापविनिर्मुक्तो निर्मलत्वं स गच्छति

ഇവിടെ ഇപ്രകാരം ഭാസ്കരനോട് ബന്ധപ്പെട്ട സപ്തമി ആചരിക്കുന്നവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി നിർമ്മലത പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 73

ब्राह्मणा ऊचुः । एवं पुरा वै कथिता रोहिताश्वाय धीमते । मार्कंडेन महाभाग तस्मात्त्वमपि तां कुरु

ബ്രാഹ്മണർ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാഭാഗാ! പുരാതനകാലത്ത് ഈ വിധി മാർകണ്ഡേയൻ ധീമാനായ രോഹിതാശ്വനോട് ഉപദേശിച്ചിരുന്നു; അതിനാൽ നീയും ഇതു ആചരിക്കണം.

Verse 74

येन संजायते सम्यक्पुरश्चरणमेव ते

ഏതു ഉപായത്താൽ നിനക്കു സമ്യകമായും വിധിപൂർവമായും പുരശ്ചരണം തന്നെ പൂർണ്ണമായി സിദ്ധമാകുന്നു.

Verse 75

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा पुष्पोऽपि द्विजसत्तमाः । तां चक्रे सप्तमीं हृष्टो यथा तेन निवेदिता

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് പുഷ്പനും ഹർഷത്തോടെ, അവനോട് നിർദേശിച്ചതുപോലെ തന്നെ സപ്തമി വ്രതവിധി അനുഷ്ഠിച്ചു.

Verse 76

षड्भागं प्रददौ तस्मै ब्राह्मणाय महात्मने । स्ववित्तस्य गृहस्थस्य कुप्याकुप्यस्य कृत्स्नशः

ആ ഗൃഹസ്ഥൻ തന്റെ സമ്പത്തിന്റെ—ചലവും അചലവും ഉൾപ്പെടെ മുഴുവൻ—ആറിലൊരുഭാഗം ആ മഹാത്മ ബ്രാഹ്മണന് ദാനമായി നൽകി.

Verse 77

सोऽपि जग्राह तद्वित्तं प्रहृष्टेनांतरात्मना । सुवर्णमणि रत्नानि संख्यया परिवर्जितम्

അവനും അന്തരാത്മയിൽ ഹർഷത്തോടെ ആ ധനം സ്വീകരിച്ചു—സ്വർണം, മണികൾ, രത്നങ്ങൾ, എണ്ണമറ്റവ.

Verse 162

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुरश्चरणसप्तमीव्रतविधानवर्णनंनाम द्विषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീ സ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതി-സാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഷഷ്ഠ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘പുരശ്ചരണ-സപ്തമി-വ്രതവിധാന-വർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള നൂറ്റി അറുപത്തിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.