Adhyaya 33

Verse 1

नारद उवाच । ततस्तं गिरिवर्ष्माणं पतितं वसुधोपरि । आलिंगितमिव पृथ्व्या गुणिन्या गुणिनं यथा

നാരദൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ആ പർവ്വതദേഹി ഭൂമിയിൽ വീണുകിടന്നു; ഗുണവതിയായ പൃഥ്വി ഗുണവാനെ ആലിംഗനം ചെയ്തതുപോലെ തോന്നി।

Verse 2

दृष्ट्वा देवा विस्मितास्ते जयं जगुस्तथा मुहुः । केचित्समीपमागंतुं बिभ्यति त्रिदिवौकसः

അതു കണ്ട ദേവന്മാർ വിസ്മയിച്ച് വീണ്ടും വീണ്ടും “ജയം” എന്നു ഘോഷിച്ചു. എങ്കിലും ത്രിദിവവാസികളിൽ ചിലർ സമീപത്തേക്ക് വരാൻ ഭയപ്പെട്ടു.

Verse 3

उत्थाय तारको दैत्यः कदा चिन्नो निहंति चेत् । तं तथा पतितं दृष्ट्वा वसुधामण्डले गुहः

“ദൈത്യൻ താരകൻ വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റാൽ, നമ്മെ കൊല്ലുകയില്ലേ?”—എന്ന ആശങ്കയോടെ, ഭൂമണ്ഡലത്തിൽ അവൻ വീണുകിടക്കുന്നതു കണ്ട ഗുഹ (സ്കന്ദൻ) അങ്ങനെ ചിന്തിച്ചു.

Verse 4

आसीद्दीनमनाः पार्थ शुशोच च महामतिः । स्तवनं चापि देवानां वारयित्वा वचोऽब्रवीत्

ഹേ പാർഥ, ആ മഹാമതി ദീനമനസ്സോടെ ശോകിച്ചു. ദേവന്മാരുടെ സ്തുതിയും തടഞ്ഞു വെച്ച് ഇങ്ങനെ വചനം പറഞ്ഞു.

Verse 5

शोच्यं पातकिनं मां च संस्तुवध्वं कथं सुराः । पंचानामपि यो भर्ता प्राकृतोऽसौ न कीर्त्यते

“ഹേ സുരന്മാരേ, ശോച്യനായ പാപിയായ എന്നെ നിങ്ങൾ എങ്ങനെ സ്തുതിക്കുന്നു? അഞ്ചിന്റെയും (ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ) അധിപനായാലും പ്രാകൃതമായ ലോകഭാവത്തിൽ വീണാൽ അവൻ കീർത്തിക്കർഹനല്ല.”

Verse 6

स तु रुद्रांशजः प्रोक्तस्तस्य द्रुह्यन्न रुद्रंवत् । स्वायंभुवेन गीतश्च श्लोकः संश्रूयते तथा

“അവൻ രുദ്രാംശജനെന്ന് പ്രസിദ്ധം; അവനോട് ദ്രോഹിക്കുന്നവൻ രുദ്രനോടുതന്നെ ദ്രോഹിക്കുന്നവനാകുന്നു. സ്വായംഭുവ (മനു) പാടിയ ഈ ശ്ലോകവും അങ്ങനെ തന്നെ ശ്രുതമാണ്.”

Verse 7

वीरं हि पुरुषं हत्वा गोसहस्रेण मुच्यते । यथाकथंचित्पुरुषो न हंतव्यस्ततो बुधैः

വീരനായ പുരുഷനെ വധിച്ച പാപം പോലും സഹസ്ര ഗോകളുടെ ദാന-പ്രായശ്ചിത്തംകൊണ്ട് മോചിക്കപ്പെടുന്നു എന്നു പറയുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഏതുവിധേനയും മനുഷ്യനെ വധിക്കരുത്—ഇതാണ് ബുദ്ധിമാന്മാരുടെ നിശ്ചയം.

Verse 8

पापशीलस्य हनने दोषो यद्यपि नास्ति च । तथापि रुद्रभक्तोऽयं संस्मरन्निति शोचिमि

പാപശീലനെ വധിക്കുന്നതിൽ ദോഷമില്ലെന്നാലും, ഇവൻ രുദ്രഭക്തനായിരുന്നു എന്നു സ്മരിച്ച് ഞാൻ ശോകിക്കുന്നു.

Verse 9

तदहं श्रोतुमिच्छामि प्रायाश्चित्तं च किंचन । प्रायश्चित्तैरपैत्येनो यतोपि महदर्जितम्

അതുകൊണ്ട് ഞാൻ ഏതെങ്കിലും പ്രായശ്ചിത്തം കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; പ്രായശ്ചിത്തകർമ്മങ്ങളാൽ സമ്പാദിതമായ മഹാപാപം നീങ്ങേണ്ടതിന്നായി.

Verse 10

इति संशोचतस्तस्य शिवपुत्रस्य धीमतः । वासुदेवो गुरुः पुंसां देवमध्ये वचोऽब्रवीत्

ഇങ്ങനെ ശോകിച്ചിരുന്ന ആ ധീമാനായ ശിവപുത്രനോടു, ദേവന്മാരുടെ മദ്ധ്യേ മനുഷ്യരുടെ ഗുരുവായ വാസുദേവൻ ഈ വചനങ്ങൾ അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 11

श्रुतिः स्मृतिश्चेतिहासाः पुराणं च शिवात्मज । प्रमाणं चेत्ततो दुष्टवधे दोषो न विद्यते

ഹേ ശിവാത്മജ, ശ്രുതി, സ്മൃതി, ഇതിഹാസങ്ങൾ, പുരാണം എന്നിവ പ്രമാണമെന്നു അംഗീകരിച്ചാൽ, ദുഷ്ടവധത്തിൽ ദോഷമില്ല.

Verse 12

स्वप्राणान्यः परप्राणैः प्रपुष्णात्यघृणः पुमान् । तद्वधस्तस्य हि श्रेयो यद्दोषाद्यात्यधः पुमान्

മറ്റുള്ളവരുടെ പ്രാണം കവർന്ന് സ്വന്തം ജീവൻ പോഷിപ്പിക്കുന്ന നിർദയൻ—അവന്റെ വധം തന്നെയാണ് ശ്രേയസ്കരം; കാരണം അവന്റെ ദോഷം മൂലം ജനങ്ങൾ അധോഗതിയിലേക്കും വിനാശത്തിലേക്കും വീഴുന്നു।

Verse 13

अन्नादे भ्रूणहा मार्ष्टि पत्यौ भार्या पचारिणी । गुरौ शिष्यश्च याज्यश्च स्तेनो राजनि किल्बिषम्

ഭ്രൂണഹന്തകൻ തന്റെ പാപം അന്നദാതാവിന്മേൽ ചുമത്തുന്നു; വ്യഭിചാരിണിയായ ഭാര്യ അത് ഭർത്താവിന്മേൽ; ശിഷ്യൻ (അപരാധത്തോടെ) ഗുരുവിന്മേൽ; യാജകൻ യജമാനന്മേൽ; കള്ളൻ തന്റെ കുറ്റം രാജാവിന്മേൽ ഏല്പിക്കുന്നു।

Verse 14

पापिनं पुरुषं यो हि समर्थो न निहंति च । तस्य तावंति पापानि तदर्धं सोऽप्यवाश्रुते

സാമർത്ഥ്യമുണ്ടായിട്ടും പാപിയായ പുരുഷനെ ദണ്ഡിക്കാത്തവന്, ആ കുറ്റക്കാരന്റെത്ര പാപങ്ങൾ അവനിലും പതിയും; അതിൽ പകുതി അവൻ തന്നെ ഏറ്റെടുക്കുന്നു।

Verse 15

पापिनो यदि वध्यंते नैव पालनसंस्थितैः । ततोऽयमक्षमो लोकः कं याति शरणं गुह

ഹേ ഗുഹാ! സംരക്ഷണധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന രാജാക്കളും രക്ഷകരും പാപികളെ അടക്കാതിരുന്നാൽ, ഈ അശക്ത ലോകം ആരുടെ ശരണത്തിലേക്കു പോകും?

Verse 16

कथं यज्ञाश्च वेदाश्च वर्तते विश्वधारकाः । तस्मात्त्वया पुण्यमाप्तं न च पापं कथंचन

ദുഷ്ടരെ നിയന്ത്രിക്കാതിരുന്നാൽ ലോകധാരകരായ യജ്ഞങ്ങളും വേദങ്ങളും എങ്ങനെ നിലനിൽക്കും? അതിനാൽ നീ പുണ്യം മാത്രമേ നേടിയിട്ടുള്ളൂ; യാതൊരു വിധത്തിലും പാപമല്ല।

Verse 17

अथ चेद्रुद्रभक्तेषु बहुमानस्तव प्रभो । तत्र ते कीर्तयिष्यामि प्रायश्चित्तं महोत्तमम्

പ്രഭോ, രുദ്രഭക്തന്മാരോടു നിനക്കു മഹത്തായ ബഹുമാനം ഉണ്ടെങ്കിൽ, അതുസംബന്ധമായി ഞാൻ നിനക്കു പരമോത്തമമായ പ്രായശ്ചിത്തം പ്രസ്താവിക്കും।

Verse 18

आजन्मसंभवैः पापैः पुमान्येन विमुच्यते । आकल्पांत च वा येन रुद्रलोके प्रमोदते

ഇതിനാൽ മനുഷ്യൻ ജന്മം മുതൽ സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകുന്നു; ഇതിനാൽ അവൻ കല്പാന്തം വരെ രുദ്രലോകത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു।

Verse 19

कृते पापेऽनुतापो वै यस्य स्कन्द प्रजायते । रुद्राराधनतोऽन्यच्च प्रायश्तित्तं परं न हि

ഹേ സ്കന്ദാ, പാപം ചെയ്ത ശേഷം ആരിൽ സത്യമായ അനുതാപം ഉദിക്കുന്നു, അവനു രുദ്രാരാധനയെക്കാൾ പരമായ പ്രായശ്ചിത്തം മറ്റൊന്നുമില്ല।

Verse 20

न यस्यालमपि ब्रह्मामहिमानं विवर्णितुम् । श्रुतिश्च भीता यं वक्ति किं तस्मात्परमं भवेत्

അവന്റെ മഹിമ പൂർണ്ണമായി വർണ്ണിക്കാൻ ബ്രഹ്മാവിനും കഴിയില്ല; ശ്രുതി (വേദം) പോലും ഭയഭക്തിയോടെ സംയത വാക്കുകളിൽ അവനെ പറയുന്നു—അവനെക്കാൾ പരമം പിന്നെ എന്തുണ്ടാകും?

Verse 21

अकांडे यच्च ब्रह्मांडक्षयोद्युक्तं हलाहलम् । कण्ठे दधार श्रीकण्ठः कस्तस्मात्परमो भवेत्

അപ്രതീക്ഷിതമായ പ്രതിസന്ധിയിൽ ബ്രഹ്മാണ്ഡനാശത്തിന് ഒരുങ്ങിയ ഹലാഹല വിഷം ഉയർന്നപ്പോൾ, ശ്രീകണ്ഠൻ അതിനെ തന്റെ കണ്ഠത്തിൽ ധരിച്ചു—അവനെക്കാൾ പരമൻ പിന്നെ ആര്?

Verse 22

दुःखतांडवदीनोऽभूदण्डसंकीर्णमानसः । मारमारश्च यो देवः कस्तस्मात्परमो भवेत्

ദുഃഖതാണ്ഡവത്തിനും അധിപനായവൻ, മനസ്സ് സമസ്ത അണ്ഡമണ്ഡലത്തിലും വ്യാപിച്ചവൻ, മാരനെ സംഹരിച്ച ദേവൻ—അവനേക്കാൾ പരമൻ ആര്?

Verse 23

वियद्व्यापी सुरसरित्प्रवाहो विप्रुषाकृतिः । बभूव यस्य शिरसि कस्तस्मात्परमो भवेत्

ആകാശം നിറയ്ക്കുന്ന ദിവ്യനദിയുടെ പ്രവാഹം പോലും അവന്റെ ശിരസ്സിൽ ഒരു തുള്ളിയായി മാറി—അവനേക്കാൾ പരമൻ ആര്?

Verse 24

यज्ञादिकाश्च ये धर्मा विना यस्यार्चनं वृथा । दक्षोऽत्र सत्यदृष्टांतः कस्तस्मात्परमो भवेत्

യജ്ഞാദിയായ എല്ലാ ധർമ്മകർമ്മങ്ങളും അവന്റെ ആരാധനയില്ലാതെ ഫലശൂന്യമാകുന്നു; ഇതിന് ദക്ഷൻ തന്നെയാണ് സത്യദൃഷ്ടാന്തം—അവനേക്കാൾ പരമൻ ആര്?

Verse 25

क्षोणी रथो विधिर्यंता शरोऽहं मन्दरो धनुः । रथांगे चापि चंद्रार्कौ युद्धे यस्य च त्रैपुरे

ത്രിപുരയുദ്ധത്തിൽ ഭൂമി അവന്റെ രഥമായി, ബ്രഹ്മാവ് സാരഥിയായി, ഞാൻ (വിഷ്ണു) അവന്റെ ശരം ആയി, മന്ദരപർവ്വതം ധനുസ്സായി, ചന്ദ്രസൂര്യന്മാർ രഥചക്രങ്ങളായി.

Verse 26

आराधनं तस्य केचिद्योगमार्गेण कुर्वते । दुःखसाध्यं हि तत्तेषां नित्यं शून्यमुपासताम्

ചിലർ യോഗമാർഗ്ഗത്തിലൂടെ അവനെ ആരാധിക്കുന്നു; എന്നാൽ നിത്യം ശൂന്യതയെ ഉപാസിക്കുന്നവർക്ക് ആ সাধന തീർച്ചയായും ദുഃഖസാധ്യവും കഠിനവുമാണ്.

Verse 27

तस्मात्तस्यार्चयेल्लिंगं भुक्तिमुक्ती य इच्छति । सृष्ट्यादौ लिंगरूपी स विवादो मम ब्रह्मणः

അതുകൊണ്ട് ഭോഗവും മോക്ഷവും ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ അവന്റെ ലിംഗത്തെ ആരാധിക്കട്ടെ. സൃഷ്ടിയുടെ ആദിയിൽ, എനിക്കും ബ്രഹ്മാവിനും ഇടയിൽ വിവാദം ഉണ്ടായപ്പോൾ, അവൻ ലിംഗരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 28

अभूद्यस्य परिच्छेदे नालमावां बभूविव । चराचरं जगत्सर्वं यतो लीनं सदात्र च

അവന്റെ പരിധി കണ്ടെത്താൻ ഞങ്ങൾ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ, ഞങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും അശക്തരായി. അവനിൽ നിന്നുമാണ്, അവനിലേക്കാണ് ഈ സകല ചരാചര ലോകവും നിത്യവും ലീനമാകുന്നത്.

Verse 29

तस्माल्लिंगमिति प्रोक्तं देवै रुद्रस्य धीमतः । तोयेन स्नापयेल्लिंगं श्रद्धया शुचिना च यः

അതുകൊണ്ട് ദേവന്മാർ ധീമാനായ രുദ്രന്റെ ആ സ്വരൂപത്തെ ‘ലിംഗം’ എന്നു പ്രസ്താവിച്ചു. ആരെങ്കിലും ശ്രദ്ധയോടും ശുചിത്വത്തോടും കൂടി ജലത്തോടെ ലിംഗത്തെ സ്നാപനം ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ—

Verse 30

ब्रह्मादितृणपर्यंतं तेनेदं तर्पितं जगत् । पंचामृतेन तल्लिंगं स्नापयेद्यश्च बुद्धिमान्

ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് പുല്ലിന്റെ അറ്റം വരെ ഈ സകല ലോകവും അവനാൽ തൃപ്തമാകുന്നു. ബുദ്ധിമാൻ പഞ്ചാമൃതംകൊണ്ട് ആ ലിംഗത്തെ സ്നാപനം ചെയ്താൽ—

Verse 31

तर्पितं तेन विश्वं स्यात्सुधया पितृभिः समम् । पुष्पैरभ्यर्चयेल्लिंगं यथाकालोद्भवैश्चयः

അവനാൽ പിതൃകളോടുകൂടിയ സമസ്ത വിശ്വവും അമൃതസമാനമായ തർപ്പണത്താൽ തൃപ്തമാകുന്നു. യഥാകാലത്തിൽ ഉദിക്കുന്ന പുഷ്പങ്ങളാൽ ലിംഗത്തെ അഭ്യർചിക്കുന്നവൻ യഥോചിതമായ ആരാധന നിർവഹിക്കുന്നു.

Verse 32

तेन संपूजितं विश्वं सकलं नात्र संशयः । नैवेद्यं तत्र यो दद्याल्लिंगस्याग्रे विचक्षणः

ആ കര്‍മ്മത്താല്‍ സമഗ്രവിശ്വവും പൂര്‍ണമായി പൂജിക്കപ്പെടുന്നു—ഇതില്‍ സംശയമില്ല. വിവേകിയായ ഭക്തന്‍ അവിടെ ശിവലിംഗത്തിന്റെ മുമ്പില്‍ നൈവേദ്യം അര്‍പ്പിച്ചാല്‍, സര്‍വ്വവ്യാപക പൂജാഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 33

भोजितं तेन विश्वं स्याल्लिंगस्यैवं फलं महत् । किमत्र बहुनोक्तेन स्वल्पं वा यदि व बहु

അവനാല്‍ വിശ്വം മുഴുവന്‍ ഭോജിതമായതുപോലെ ആകുന്നു—ലിംഗപൂജയുടെ മഹത്തായ ഫലം ഇതാണ്. ഇവിടെ കൂടുതല്‍ എന്ത് പറയണം—അല്‍പമോ അധികമോ അര്‍പ്പിച്ചാലും.

Verse 34

लिंगस्य क्रियते यच्च तत्सर्वं विश्वप्रीतिदम् । तच्च लिगं स्थापयेद्यः शुचौ देशे सुभक्तितः

ലിംഗത്തിനായി ചെയ്യുന്നതെല്ലാം സമഗ്രവിശ്വത്തിനും പ്രീതികരമാകുന്നു. ശുദ്ധവും പവിത്രവുമായ സ്ഥലത്ത് ശുഭഭക്തിയോടെ ആ ലിംഗം സ്ഥാപിക്കുന്നവന്റെ കര്‍മ്മം സര്‍വ്വഹിതകരമാണ്.

Verse 35

स सर्वपापनिर्मुक्तो रुद्रलोके प्रमोदते । यन्नित्यं यजतो यज्ञैः फलमाहुर्मनीषिणः

അവന്‍ എല്ലാ പാപങ്ങളില്‍നിന്നും വിമുക്തനായി രുദ്രലോകത്തില്‍ ആനന്ദിക്കുന്നു. നിത്യയജ്ഞം ചെയ്യുന്നവന് ജ്ഞാനികള്‍ പറയുന്ന ഫലം തന്നെയാണ് അവനും ലഭിക്കുന്നത്.

Verse 36

तच्च स्थापयतो लिंगं शिवस्य शुभलक्षणम् । यथाग्निः सर्वदेवानां मुखं स्कन्द प्रकीर्त्यते

ശിവന്റെ ശുഭലക്ഷണമായ ലിംഗം സ്ഥാപിക്കുന്നവനും അത്തരം മഹിമയുള്ളവനാകുന്നു; ഹേ സ്കന്ദ, അഗ്നിയെ എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും ‘മുഖം’ എന്ന് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതുപോലെ.

Verse 37

तथैव सर्वजगतां मुखं लिंगं न संशयः । प्रारंभान्मुच्यते पापैः सर्वजन्मकृतैरपि

അതുപോലെ തന്നെ സംശയമില്ലാതെ ലിംഗം തന്നെയാണ് സർവ്വലോകങ്ങളുടെ ‘മുഖം’. ഈ കര്‍മ്മം ആരംഭിക്കുന്നതുമുതല്‍ അനേകം ജന്മങ്ങളില്‍ ചെയ്ത പാപങ്ങളില്‍നിന്നും മോചനം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 38

अतीतं च तथागामि कुलानां तारयेच्छतम् । मृन्मयं काष्ठनिष्पन्नं पक्वेष्टं शैलमेव च

അവന്‍ കഴിഞ്ഞതും വരാനിരിക്കുന്നതുമായ കുലങ്ങളില്‍നിന്ന് നൂറ് കുലങ്ങളെ വരെ താരിക്കുന്നു. ലിംഗം മണ്ണില്‍ നിന്നായാലും, മരത്തില്‍ നിന്നുണ്ടാക്കിയതായാലും, ചുട്ട ഇഷ്ടികയായാലും, കല്ലായാലും (സ്ഥാപനം രക്ഷാകരം തന്നേ).

Verse 39

कृतमायतनं दद्यात्क्रमाच्छतगुणं फलम् । कलशं तत्र चारोप्य एकविंशत्कुलैर्युतः

പൂര്‍ണമായി നിര്‍മിച്ച ആയതനം (ദേവാലയ-ഗൃഹം) ദാനം ചെയ്താല്‍ ക്രമമായി അതിന്റെ ഫലം ശതഗുണം വര്‍ധിക്കുന്നു. അവിടെ കലശം സ്ഥാപിച്ചാല്‍ അവന്‍ ഇരുപത്തൊന്ന് കുലങ്ങളോടുകൂടി (പുണ്യബന്ധത്തില്‍) യുക്തനാകുന്നു.

Verse 40

आकल्पांतं रुद्रलोके मोदते रुद्रवत्सुखी । एवंविधफलं लिंगमतो भूयोऽप्यधो न हि

കല്‍പാന്തം വരെ അവന്‍ രുദ്രലോകത്തില്‍ രുദ്രനെപ്പോലെ സുഖിയായി ആനന്ദിക്കുന്നു. ഇത്തരമൊരു ഫലം നല്‍കുന്നതാണ് ഈ ലിംഗം; അതിനാല്‍ അവന്‍ വീണ്ടും അധോഗതിയിലേക്കു വീഴുകയില്ല.

Verse 41

तस्मादत्र महासेन लिंगं स्थापितुमर्हसि । यदुक्तमेतदश्लीलं यदि किंचन चात्र चेत्

അതുകൊണ്ട്, ഹേ മഹാസേന, നീ ഇവിടെ ലിംഗം സ്ഥാപിക്കേണ്ടതാണ്. ഇവിടെ പറഞ്ഞതില്‍ എന്തെങ്കിലും ഏതുവിധേനയും അനുചിതമായി തോന്നുന്നുവെങ്കില്‍—

Verse 42

तद्ब्रवीतु महा सेन स्वयं साक्षी महेश्वरः । एवं वदति गोविंदे साधुवादो महानभूत्

മഹാസേനൻ തന്നേ ഇത് പ്രസ്താവിക്കട്ടെ; സ്വയം മഹേശ്വരൻ പ്രത്യക്ഷ സാക്ഷി. ഗോവിന്ദൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ “സാധു! സാധു!” എന്ന മഹത്തായ പ്രശംസാധ്വനി ഉയർന്നു.

Verse 43

महादेवो ह्यथालिंग्य स्कन्दं वचनब्रवीत् । यद्भवान्मम भक्तेषु प्रकरोति कृपां पराम्

അപ്പോൾ മഹാദേവൻ സ്കന്ദനെ ആലിംഗനം ചെയ്ത് പറഞ്ഞു— “നീ എന്റെ ഭക്തന്മാരോടു പരമകരുണ കാണിക്കുന്നതിനാൽ—”

Verse 44

तेनापि परमा प्रीतिर्मम जाता तवोपरि । किं तु यद्भगवानाह वासुदेवो जगद्गुरुः

അതുകൊണ്ടുതന്നെ നിനക്കു മേൽ എനിക്ക് പരമപ്രീതി ജനിച്ചു. എന്നാൽ ജഗദ്ഗുരു ഭഗവാൻ വാസുദേവൻ പറഞ്ഞത്—

Verse 45

तत्त्था नान्यथा किंचिदत्र प्रोक्तं हि विष्णुना । यो ह्यहं स हरिर्ज्ञेयो यो हरिः सोऽहमित्युता

അത് അങ്ങനെ തന്നേ, മറ്റെങ്ങനെ അല്ല; ഇവിടെ വിഷ്ണു പ്രസ്താവിച്ചതെല്ലാം സത്യം. ‘ഞാൻ തന്നേ ഹരി; ഹരി തന്നേ ഞാൻ’— ഇതാണ് നിശ്ചയം.

Verse 46

नावयोरंतरं किंचिद्दीपयोरिव सुव्रत । एनं द्वेष्टि स मां द्वेष्टियोन्वेत्येनं स माऽनुगः

ഹേ സുവ്രത! രണ്ടു ദീപങ്ങളുടെ ജ്വാലകളെപ്പോലെ ഞങ്ങൾക്കിടയിൽ യാതൊരു ഭേദവും ഇല്ല. അവനെ ദ്വേഷിക്കുന്നവൻ എന്നെയും ദ്വേഷിക്കുന്നു; അവനെ അനുഗമിക്കുന്നവൻ എന്റെ അനുഗാമിയാണ്.

Verse 47

इति स्कन्द विजानाति स मद्भक्तोन्यथा न हि

സ്കന്ദൻ ഇപ്രകാരം അറിയുന്നു; അവൻ എൻ്റെ ഭക്തനാണ്, മറിച്ചല്ല.

Verse 48

स्कन्द उवाच । एवमेवास्मि जानामि त्वां च विष्णुं च शंकर

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു: ഹേ ശങ്കരാ, അങ്ങയെയും വിഷ്ണുവിനെയും ഞാൻ ഇപ്രകാരം തന്നെ അറിയുന്നു.

Verse 49

यच्च लिंगकृते प्राह हरिर्मां धर्मवत्सलः । खे वाणी तारकवधे एवमेव पुराह माम्

ധർമ്മവത്സലനായ ഹരി ലിംഗത്തെക്കുറിച്ച് എന്നോട് എന്ത് പറഞ്ഞുവോ, അത് തന്നെ താരകാസുര വധസമയത്ത് അശരീരിയും എന്നോട് മുൻപേ പറഞ്ഞിരുന്നു.

Verse 50

लिंगं संस्थापयिष्यामि सर्वपापा पहं ततः । एकं यत्र प्रतिज्ञा मे गृहीतास्य वधाय च

സർവ്വപാപങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്ന ലിംഗത്തെ ഞാൻ അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിക്കും. അവൻ്റെ വധത്തിനായി ഞാൻ എവിടെയാണോ പ്രതിജ്ഞയെടുത്തത്, അവിടെ ഒരു ലിംഗം ഉണ്ടായിരിക്കും.

Verse 51

द्वितीयं यत्र निःसत्त्वसत्यक्तः शक्त्याऽसुरोऽभवत् । तृतीयं यत्र निहतो हत्या पापोपशांतिदम्

രണ്ടാമത്തേത്, ശക്തിയാൽ ആ അസുരൻ നിസ്തേജനായ സ്ഥലത്തായിരിക്കും. മൂന്നാമത്തേത്, അവൻ കൊല്ലപ്പെട്ട സ്ഥലത്തായിരിക്കും; അത് ഹത്യാപാപത്തെ ശമിപ്പിക്കുന്നതാണ്.

Verse 52

इत्युक्त्वा विश्वकर्माणमाहूय प्राह पावकिः । त्रीणि लिंगानि शुद्धानि शीघ्रं त्वं कर्तुमर्हसि

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് പാവകി വിശ്വകർമ്മാവിനെ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു— “നീ വേഗത്തിൽ മൂന്നു ശുദ്ധ ലിംഗങ്ങൾ നിർമ്മിക്കണം.”

Verse 53

वचनाद्बाहुलेयस्य निर्ममे देववर्द्धकिः । त्रीणि लिंगानि शुद्धानि न्यवेदयत तानि च

ബാഹുലേയന്റെ വചനപ്രകാരം ദേവശില്പി ദേവവർദ്ധകി മൂന്നു ശുദ്ധ ലിംഗങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച് അവയും സമർപ്പിച്ചു.

Verse 54

ततो ब्रह्मादिभिः सार्धं विष्णुना शंकरेण च । पूर्वं संस्थापयामास पश्चिमायामदूरतः

അനന്തരം ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാരോടും വിഷ്ണുവിനോടും ശങ്കരനോടും കൂടി, ആ പ്രദേശത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗത്തിൽ നിന്ന് ദൂരമല്ലാത്തവിധം, കിഴക്കുദിക്കിൽ ആദ്യം അതിനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.

Verse 55

प्रतिज्ञेश्वरमित्येव लिंगं परमशोभनम् । अष्टम्यां बहुले चात्र चैत्रे स्नात्वा उपोष्य च

ആ പരമശോഭനമായ ലിംഗം ‘പ്രതിജ്ഞേശ്വരം’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. ഇവിടെ ചൈത്രമാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ അഷ്ടമിയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ഉപവസിച്ച്…

Verse 56

पूजां च जागरं कृत्वा मुच्येत्पारुष्यपापतः । इत्याह स्कंदप्रीत्यर्थं स्वयं तत्र महेश्वरः

…പൂജയും രാത്രിജാഗരണവും ചെയ്താൽ കാഠിന്യം/ക്രൂരത എന്ന പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും. സ്കന്ദനെ പ്രീതിപ്പെടുത്തുവാൻ അവിടെ സ്വയം മഹേശ്വരൻ ഇങ്ങനെ അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 57

ततो द्वितीयं लिंगं तु वह्निकोणाश्रितं तथा । स्थापयामास सरसो यत्र शक्तिर्विनिर्ययौ

അനന്തരം അദ്ദേഹം അഗ്നികോണത്തിൽ (തെക്കുകിഴക്ക്) സ്ഥിതമായ രണ്ടാമത്തെ ലിംഗവും സ്ഥാപിച്ചു. സരോവരത്തിനരികെ, ശക്തി ഉദ്ഭവിച്ച സ്ഥലത്തുതന്നെ അതിനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.

Verse 58

कपालेश्वरमित्येव लिंगं पापापहं शुभम् । शक्तिं च तामभिष्टूय स्थापयामास तत्र च

ആ മംഗളകരവും പാപഹരവുമായ ലിംഗം ‘കപാലേശ്വരം’ എന്നാണു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്. ആ ശക്തിയെ സ്തുതിച്ച് അദ്ദേഹം അവളുടെ സാന്നിധ്യവും അവിടെയേ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.

Verse 59

कपालेश्वरसांनिध्यं देवीं कापालिकेश्वरीम् । तत्र चोत्तरदिग्भागे शक्तिच्छिद्रं प्रचक्षते

കപാലേശ്വരത്തിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ‘കാപാലികേശ്വരി’ എന്ന ദേവി വിരാജിക്കുന്നു. അവിടത്തെ വടക്കുഭാഗത്ത് ‘ശക്തിഛിദ്രം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന സ്ഥലം കാണിച്ചുതരുന്നു.

Verse 60

पातालगंगा यत्रास्तिं सर्वपापहरा शिवा । तत्र स्नात्वा ददौ स्कंदः कृपयाभिपरिप्लुतः

സർവ്വപാപഹരിണിയായ ശിവാസ്വരൂപിണി പാതാളഗംഗ ഒഴുകുന്നിടത്ത് സ്കന്ദൻ സ്നാനം ചെയ്ത്, കരുണയിൽ നിറഞ്ഞ് പുണ്യദാനം അർപ്പിച്ചു.

Verse 61

तदा तोयं तारकाय सहितः सर्वदैवतैः

അപ്പോൾ അദ്ദേഹം സർവ്വദേവന്മാരോടും കൂടി താരകന്റെ നിമിത്തം ആ ജലം തർപ്പണരൂപത്തിൽ അർപ്പിച്ചു.

Verse 62

काश्यपेयाय वज्रांगतनयाय महात्मने । रुद्रभक्ताय सतिलमक्षय्योदकमस्त्विति

കാശ്യപേയനു, വജ്രാംഗന്റെ മഹാത്മാവായ പുത്രനു, രുദ്രഭക്തനു—എള്ളോടുകൂടിയ ഈ അക്ഷയ ജലതർപ്പണം സ്ഥാപിതമാകട്ടെ എന്നു അവൻ പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 63

ततो महेश्वरः प्रीतः प्राह स्कंदस्य श्रृण्वतः । चतुर्दश्यां कृष्णपक्षे मधौ चैवात्र यो नरः । स्नात्वोपोष्य समभ्यर्च्य कपालेश्वरमीश्वरीम्

അപ്പോൾ പ്രസന്നനായ മഹേശ്വരൻ, സ്കന്ദൻ കേൾക്കുമ്പോൾ പറഞ്ഞു—മധുമാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ ചതുര്ദശിയിൽ ആരെങ്കിലും ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത്, ഉപവാസം പാലിച്ച്, കപാലേശ്വരനെയും ദേവിയെയും വിധിപൂർവ്വം ആരാധിക്കുന്നുവെങ്കിൽ…

Verse 64

तेजोवधसमुद्भूतपातकेन स मुच्यते

അവൻ തേജോവധത്തിൽ നിന്നുയർന്ന പാതകത്തിൽ നിന്ന് നിർഭാഗ്യമായി മോചിതനാകുന്നു।

Verse 65

अस्यामेव तिथौ सोमः शिवयोगश्च तैतिलम् । षड्योगः शक्तिच्छिद्रेयो दिनं रुद्रं जपन्निशि । स्नात्वात्र सशरीरो वै रुद्रलोकं व्रजीष्यति

ഈ തിഥിയിലേ, സോമനും ശിവയോഗവും ഒന്നിക്കുന്നപ്പോൾ, എള്ള്വ്രതം മംഗളം; ശക്തിച്ഛിദ്രത്തിൽ ഷഡ്യോഗം വരുന്ന ദിവസം പകൽ രുദ്രജപം ചെയ്ത്, രാത്രി പൂജ ചെയ്ത്, ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ അവൻ ദേഹസഹിതം രുദ്രലോകം പ്രാപിക്കും।

Verse 66

कपालेशस्य सांनिध्ये शक्तिच्छिद्रं हि कीर्त्यते । तस्य तुल्यं परं तीर्थं पृथिव्यां नैव विद्यते

കപാലേശ്വരന്റെ സാന്നിധ്യത്തിലേ ‘ശക്തിച്ഛിദ്ര’ എന്ന തീർത്ഥം പ്രസിദ്ധമാണ്; ഭൂമിയിൽ അതിന് തുല്യമായ പരമ തീർത്ഥം ഇല്ല।

Verse 67

इति श्रुत्वा रुद्रवाक्यं स्कंदः प्रीतोऽभवद्भृशम् । देवाश्च मुदिताः सर्वे साधुसाध्विति ते जगुः

രുദ്രന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രവിച്ച സ്കന്ദൻ അത്യന്തം സന്തുഷ്ടനായി. എല്ലാ ദേവന്മാരും ആനന്ദിച്ച് “സാധു! സാധു!” എന്നു ഘോഷിച്ചു.