Adhyaya 10

Verse 1

नारद उवाच । गृध्रस्यैतद्वचः श्रुत्वा दुःखविस्मयसंयुतः । इन्द्रद्युम्नस्तमा पृच्छय मरणायोपचक्रमे

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഗൃധ്രന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് ദുഃഖവും വിസ്മയവും നിറഞ്ഞ ഇന്ദ്രദ്യുമ്നൻ അവനെ വീണ്ടും ചോദ്യം ചെയ്തു; പിന്നെ മരണത്തിനായി സ്വയം ഒരുക്കാൻ തുടങ്ങി.

Verse 2

ततस्तमालोक्य तथा मुमूर्षुं कौशिकादिभिः । स संहितं विचिंत्याह दीर्घायुषमथात्मनः

അപ്പോൾ അവനെ ആ നിലയിൽ, മരണം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനായി കണ്ടു, കൗശികാദികൾ എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് ആലോചിച്ച്, അവന് ദീർഘായുസ്സും ക്ഷേമവും ലഭിക്കട്ടെയെന്ന് പറഞ്ഞു।

Verse 3

मैवं कार्षीः श्रुणु गिरं भद्रक त्वं चिरंतनः । मत्तोऽप्यस्ति स्फुटं चैव ज्ञास्यति त्वदभीप्सितम्

അങ്ങനെ ചെയ്യരുത്; ഹേ ഭദ്രാ, എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കുക. നീ ചിരഞ്ജീവിയാണ്. എന്നിലും മേലായി ഒരാൾ ഉണ്ട്; നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതു അവൻ വ്യക്തമായി അറിയിക്കും।

Verse 4

मानसे सरसि ख्यातः कूर्मोमंथरकाख्यया । तस्य नाविदितं किंचिदेहि तत्र व्रजामहे

മാനസ സരസ്സിൽ മന്തരകൻ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ ഒരു ആമയുണ്ട്. അവനോട് ഒന്നും അജ്ഞാതമല്ല; വരൂ, നാം അവിടെ പോകാം।

Verse 5

ततः प्रतीतास्ते भूपमुनिगृध्रबकास्तथा । उलूकसहिता जग्मुः सर्वे कूर्मदिदृक्षवः

അപ്പോൾ ഉറപ്പു നേടി, രാജാവും മുനിമാരും കഴുകനും കൊക്കും—മൂങ്ങയോടുകൂടെ—എല്ലാവരും ആമയെ കാണുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു പുറപ്പെട്ടു।

Verse 6

सरस्तीरे स्थितः कूर्मस्तान्निरीक्ष्य विदूरगान् । कांदिशीको विवेशासौ जलं शीघ्रतरं तदा

സരസ്സിന്റെ തീരത്ത് നിന്നിരുന്ന ആമ അവരെ ദൂരത്തിൽ നിന്ന് വരുന്നതു കണ്ടു ഭയപ്പെട്ടു; ഉടൻ തന്നെ അതിവേഗം വെള്ളത്തിലേക്ക് കയറി।

Verse 7

कौशिकोऽथ तमाहेदं प्रहस्य वचनं स्वयम् । कस्मात्कूर्म प्रनष्टोद्य विमुखोऽभ्यागतेष्वपि

അപ്പോൾ കൗശികൻ പുഞ്ചിരിയോടെ സ്വയം അവനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു— “ഹേ കൂർമാ! ഇന്ന് നീ എന്തുകൊണ്ട് അപ്രത്യക്ഷനായി, അതിഥികൾ വന്നിട്ടും എന്തുകൊണ്ട് വിമുഖനായിരിക്കുന്നു?”

Verse 8

अग्निर्द्विजानां विप्रश्च वर्णानां रमणः स्त्रियाम् । गुरुः पिता च पुत्राणां सर्वस्याभ्यागतो गुरुः

ദ്വിജന്മാർക്ക് അഗ്നി ഗുരുസമമായി പൂജ്യൻ; വർണങ്ങൾക്ക് ബ്രാഹ്മണൻ മാർഗദർശി; സ്ത്രീകൾക്ക് ഭർത്താവ് പ്രിയൻ; പുത്രന്മാർക്ക് പിതാവ് ഗുരു— എങ്കിലും എല്ലാവർക്കും എത്തിയ അതിഥിയേ ഗുരുസമനായി കണക്കാക്കുന്നു.

Verse 9

विहाय तमिमं धर्ममातिथ्यविमुखः कथम् । गृह्णासि पापं सर्वेषां ब्रूहि कूर्माधुनोत्तरम्

ഈ അതിഥിധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ച് നീ എങ്ങനെ അതിഥിസത്കാരത്തിൽ നിന്ന് വിമുഖനായി? എല്ലാവരുടെയും പാപം നീ എങ്ങനെ ഏറ്റെടുക്കുന്നു? ഹേ കൂർമാ, ഇപ്പോൾ ഉത്തരം പറയുക.

Verse 10

कूर्म उवाच । चिरंतनो हि जानामि कर्त्तुमातिथ्यसत्क्रियाम् । अभ्यागतेष्वपचितिं धर्मशास्त्रेषु निश्चितम्

കൂർമൻ പറഞ്ഞു— “ഞാൻ പുരാതനൻ; അതിഥിസത്കാരം എങ്ങനെ നടത്തണമെന്ന് എനിക്ക് നന്നായി അറിയാം. അതിഥിയായി വരുന്നവരോടുള്ള ആദരവ് ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളിൽ ദൃഢമായി സ്ഥാപിതമാണ്.”

Verse 11

सुमहत्कारणं चात्र श्रूयतां तद्वदामि वः । नाहं पराङ्मुखो जात एतावंति दिनान्यपि

“ഇവിടെ ഒരു അതിമഹത്തായ കാരണമുണ്ട്— കേൾക്കൂ, അത് ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറയുന്നു. ഇത്ര ദിവസങ്ങളിലുമെനിക്ക് ഒരിക്കലും ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് പരാങ്മുഖനാകേണ്ടിവന്നിട്ടില്ല.”

Verse 12

अभ्यागतस्य कस्यापि सर्वसत्कारसद्व्रती । किं त्वेष पंचमो यो वो दृश्यते सरलाकृतिः

വന്നെത്തുന്ന ഏതു അതിഥിയെയും സമ്പൂർണ്ണ സത്കാരത്തോടെ ആദരിക്കുക എന്നത് എന്റെ ശുഭവ്രതമാണ്. എന്നാൽ നിങ്ങളിൽ ഇവിടെ ലളിതരൂപത്തിൽ ദൃശ്യമാകുന്ന ഈ അഞ്ചാമൻ ആരാണ്?

Verse 13

इंद्रद्युम्नो महीपालो बिभोम्यस्मादलंतराम् । अमुना यजमानेन रौचकाख्ये पुरा पुरे

ഇന്ദ്രദ്യുമ്നൻ എന്ന രാജാവിനെ ഞാൻ ഇതുകൊണ്ടുതന്നെ അത്യന്തം ഭയപ്പെടുന്നു. മുൻപ് ‘രൗചക’ എന്ന നഗരത്തിൽ, ആ മനുഷ്യൻ യജമാനനായി (യാഗത്തിൽ) ചെയ്തത്…

Verse 14

यज्ञपावकदग्धा मे पृष्ठिर्नाद्यापि निर्व्रणा । तन्मे भयं पुनर्जातं किमयं पुनरेव माम्

യാഗാഗ്നിയിൽ എന്റെ പുറം ദഗ്ധമായി; ഇന്നും ആ മുറിവ് മായിട്ടില്ല. അതുകൊണ്ട് എനിക്ക് വീണ്ടും ഭയം ജനിച്ചു—ഇവൻ വീണ്ടും എന്നെ (ഹാനി) ചെയ്യുമോ?

Verse 15

आसुतीवलमाधाय भुवि धक्ष्यति संप्रति । इति वाक्यावसाने तु कूर्मस्य कुरुसत्तम

വേഗമുള്ള പ്രേരണയുടെ ബലം ഏറ്റെടുത്ത് അവൻ ഇപ്പോൾ ഭൂമിയിൽ (എന്നെ) ദഹിപ്പിക്കും. കൂർമൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവസാനിപ്പിച്ചപ്പോൾ, ഹേ കുരുശ്രേഷ്ഠാ, …

Verse 16

पपात पुष्पवृष्टिः खाद्विमुक्ताप्सरसां गणैः । सस्वनुर्देववाद्यानि कीर्त्युद्धारे महीपतेः

ആകാശത്തിൽ നിന്ന് അപ്സരാസ്സുകളുടെ സംഘങ്ങൾ വിടുവിച്ച പുഷ്പവൃഷ്ടി പതിഞ്ഞു. രാജാവിന്റെ കീർത്തിയുടെ ഉയർച്ച പ്രഖ്യാപിച്ച് ദിവ്യവാദ്യങ്ങൾ മുഴങ്ങി.

Verse 17

विस्मितास्ते च ददृशुर्विमानं पुरतः स्थितम् । इंद्रद्युम्नकृते देवदूतेनाधिष्ठितं तदा

അവർ വിസ്മയത്തോടെ മുന്നിൽ നിലകൊണ്ട ദിവ്യവിമാനം കണ്ടു; അപ്പോൾ ഇന്ദ്രദ്യുമ്നന്റെ ഹിതാർത്ഥം അയക്കപ്പെട്ട ദേവദൂതൻ അതിൽ അധിഷ്ഠിതനായിരുന്നു।

Verse 18

अयातयामाः प्रददुराशिषोऽस्मै सुरद्विजाः । साधुवादो दिवि महानासीत्तस्य महीपतेः

ക്ലാന്തിയില്ലാത്ത ദേവദ്വിജന്മാർ അവനു ആശീർവാദങ്ങൾ നൽകി; ആ രാജാവിനായി സ്വർഗത്തിൽ ‘സാധു! സാധു!’ എന്ന മഹത്തായ പ്രശംസാനാദം ഉയർന്നു।

Verse 19

ततो विमानमालंब्य देवदूतस्तमुच्चकैः । इंद्रद्युम्नमुवाचेदं श्रृण्वतां नाकवासिनाम्

പിന്നീട് ദേവദൂതൻ വിമാനം ആശ്രയിച്ച്, സ്വർഗവാസികൾ കേൾക്കുമ്പോൾ, ഇന്ദ്രദ്യുമ്നനോട് ഉച്ചത്തിൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 20

देवदूत उवाच । नवीकृताधुना कीर्तिस्तव भूपाल निर्मला । त्रिलोक्यामपि तच्छीघ्रं विमानमिदमारुह

ദേവദൂതൻ പറഞ്ഞു— ഹേ ഭൂപാലാ! ഇപ്പോൾ നിന്റെ നിർമ്മല കീർത്തി പുതുക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അത് शीഘ്രം ത്രിലോകത്തിലും വ്യാപിക്കും; അതിനാൽ ഈ വിമാനം ഉടൻ आरोഹിക്ക.

Verse 21

गम्यतां ब्रह्मणो लोकमाकल्पं तपसोर्जितम् । प्रेषितोऽहमनेनैव तवानयनकारणात्

വരിക, തപസ്സാൽ നേടിയതും കല്പാന്തം വരെ നിലനിൽക്കുന്നതുമായ ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പോകാം; നിന്നെ അവിടെ എത്തിക്കാനായിട്ടാണ് അദ്ദേഹം എന്നെ അയച്ചത്।

Verse 22

यावत्कीर्तिर्मनुष्यस्य पृथिव्यां प्रथिता भवेत् । तावानेव भवेत्स्वर्गी सति पुण्ये ह्यनंतके

മനുഷ്യന്റെ കീർത്തി ഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധമായി നിലനിൽക്കുന്നത്രകാലം, അത്രകാലം തന്നേ അവൻ സ്വർഗത്തിൽ വസിക്കുന്നു—അക്ഷയ പുണ്യത്തിന്റെ ആശ്രയത്തോടെ।

Verse 23

सुरालयसरोवापीकूपारामादिकल्पना । एतदर्थं हि पूर्ताख्या धर्मशास्त्रेषु निश्चिता

ദേവാലയം, കുളം/സരോവർ, കിണർ, പടിക്കിണർ, ഉദ്യാനം മുതലായവ സ്ഥാപിക്കൽ—ഈ ലക്ഷ്യത്തിനായിട്ടുതന്നെ—ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളിൽ ‘പൂർത’ എന്ന പുണ്യകർമ്മമായി നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 24

इंद्रद्युम्न उवाच । अमी ममैव सुहृदो मार्कंडबककौशिकाः । गृध्रकूर्मौ प्रभावोऽयममीषां मम वृद्धये

ഇന്ദ്രദ്യുമ്നൻ പറഞ്ഞു—ഇവർ തീർച്ചയായും എന്റെ സുഹൃത്തുക്കൾ: മാർകണ്ഡൻ, ബകൻ, കൗശികൻ. കഴുകിന്റെയും ആമയുടെയും ഈ അത്ഭുതപ്രഭാവം അവരുടെ വർദ്ധനക്കും എന്റെ ഉന്നതിക്കും കാരണമായി।

Verse 25

तच्चेदमी मया साकं ब्रह्मलोकं प्रयांत्युत । पुरःस्थितास्तदायास्ये ब्रह्मलोकं च नान्यथा

ഇവരും എന്റെ കൂടെ ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്നുവെങ്കിൽ, എന്നാൽ—ഇവർ എന്റെ മുമ്പിൽ നില്ക്കുന്നതിനാൽ—ഞാൻ അന്നേ സമയത്ത് തന്നെ ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പോകും; മറ്റെങ്ങനെ അല്ല।

Verse 26

परेषामनपेक्ष्यैव कृतप्रतिकृतं हि यः । प्रवर्तते हितायैव स सुहृत्प्रोच्यते बुधैः

മറ്റുള്ളവരെ കാത്തുനിൽക്കാതെ, ചെയ്ത ഉപകാരത്തിന് പ്രത്യുപകാരമായി, പരഹിതത്തിനായി മാത്രം പ്രവർത്തിക്കുന്നവനെയാണ് പണ്ഡിതർ ‘സത്യസുഹൃത്ത്’ എന്നു വിളിക്കുന്നത്।

Verse 27

स्वार्थोद्युक्तधियो ये स्युरन्वर्थास्तेप्यसुंधराः । मरणं प्रकृतिश्चैव जीवितं विकृतिर्यदा

സ്വാർത്ഥത്തിൽ മാത്രം മനസ്സ് ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവർ പേരിന് ‘ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ’ ആണെങ്കിലും യഥാർത്ഥത്തിൽ ജീവന്റെ ധാരകർ അല്ല. മരണം ‘സ്വാഭാവികം’ എന്നു കരുതുകയും ജീവൻ തന്നെ വികൃതിയാകുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ മൂല്യങ്ങൾ മറിഞ്ഞുപോകുന്നു.

Verse 28

प्राणिनां परमो लाभः केवलं प्राणिसौहृदम् । दरिद्रा रागिणोऽसत्यप्रतिज्ञाता गुरुद्रुहः

ജീവികൾക്കുള്ള പരമലാഭം ജീവികളോടുള്ള സൗഹൃദം തന്നെയാണ്. എന്നാൽ ഗുണത്തിൽ ദരിദ്രരായി ആസക്തിവശരായവർ വാഗ്ദാനത്തിൽ അസത്യരും ഗുരുവിനോടും ദ്രോഹികളുമാകുന്നു.

Verse 29

मित्रावसानिनः पापाः प्रायो नरकमंडनाः । परार्थनष्टास्तदमी पंच संप्रति साधवः

സൗഹൃദം തകർക്കുന്ന പാപികൾ പലപ്പോഴും നരകത്തിന്റെ അലങ്കാരമാണ്. എന്നാൽ മറ്റുള്ളവരുടെ നന്മയ്ക്കായി സ്വയം പണയമിട്ട ഈ അഞ്ചുപേർ ഇപ്പോൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ സാദുക്കളാണ്.

Verse 30

मम कीर्तिसमुद्धारः स प्रभावो महात्मनाम् । अमीषां यदि ते स्वर्गं प्रयास्यन्ति मया सह । तदाहमपि यास्यामि देवदूतान्यथा न हि

ഈ മഹാത്മാക്കളുടെ മഹിമകൊണ്ടാണ് എന്റെ കീർത്തി ഉയർന്നത്. ദേവദൂതാ, അവർ എന്റെ കൂടെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നുവെങ്കിൽ ഞാനും പോകും; അല്ലാതെ കഴിയില്ല.

Verse 31

देवदूत उवाच । एते हरगणाः सर्वेशापभ्रष्टाः क्षितिं गताः

ദേവദൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇവർ ഹരന്റെ ഗണങ്ങൾ; സർവേശ്വരന്റെ ശാപം മൂലം പതിതരായി ഭൂമിയിലേക്കു വന്നവർ ആണ്.

Verse 32

शापांते हरपार्श्वे तु यास्यंति पृथिवीपते । विहायेमानतो भूप त्वमागच्छ मया सह

ഹേ ഭൂമിപതേ! ശാപാന്തത്തിൽ അവർ നിശ്ചയമായി ഹരൻ (ശിവൻ)യുടെ പാർശ്വത്തിലേക്ക് മടങ്ങിവരും. അതുകൊണ്ട്, ഹേ രാജാവേ, ഇവരെ ഇവിടെ വിട്ട് എന്റെ കൂടെ വരിക.

Verse 33

न चैषां रोचते स्वर्गो हित्वा देवं महेश्वरम् । इंद्रद्युम्न उवाच । यद्येवं गच्छ तद्दूत नायास्येहं त्रिविष्टपम्

മഹേശ്വര ദേവനെ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ അവർക്കു സ്വർഗ്ഗവും ഇഷ്ടമല്ല. ഇന്ദ്രദ്യുമ്നൻ പറഞ്ഞു—അങ്ങനെ ആണെങ്കിൽ, ഹേ ദൂതാ, നീ പോകുക; ഞാൻ ത്രിവിഷ്ടപം (സ്വർഗ്ഗം) പോകുകയില്ല.

Verse 34

तथा तथा यति ष्यामि भविष्यामि यथा गणः । अविशुद्धिक्षयाधिक्यदूषणैरेष निंदितः

അതു പോലെ ഞാൻ പരിശ്രമിച്ച് ഗണൻ (ശിവഗണൻ)പോലെ ആകും. ഈ സ്വർഗ്ഗം അശുദ്ധി, പുണ്യക്ഷയം മുതലായ ദോഷങ്ങളാൽ മലിനമായതിനാൽ നിന്ദിതമാണ്.

Verse 35

स्वर्गः सदानुश्रविकस्तस्मादेनं न कामये । तत्रस्थास्य पुनः पातो भयं न व्येति मानसात्

സ്വർഗ്ഗം എന്നത് പരമ്പരയിൽ കേട്ടറിഞ്ഞതുമാത്രം; അതിനാൽ ഞാൻ അതിനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. അവിടെ ഉണ്ടായാലും വീണ്ടും പതനം സംഭവിക്കുമെന്ന ഭയം എന്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന് മാറുന്നില്ല.

Verse 36

पुनः पातो यतः पुंसस्तस्मात्स्वर्गं न कामये । सति पुण्ये स्वयं तेन पातितो निजलोकतः

മനുഷ്യന് വീണ്ടും പതനം സംഭവിക്കുന്നതിനാൽ ഞാൻ സ്വർഗ്ഗം ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. പുണ്യം നിലനിൽക്കുമ്പോഴും, അത് ക്ഷയിക്കുമ്പോൾ അവൻ തന്റെ തന്നെ ലോകത്തിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് വീഴ്ത്തപ്പെടുന്നു.

Verse 37

चतुर्मुखेन वैलक्ष्यं गतोऽस्मि कथमेमि तम् । इतीदमुक्त्वा दूतं तं श्रृण्वतोऽस्यैव विस्मयात्

ചതുര്മുഖ ബ്രഹ്മാവിന്റെ മുമ്പിൽ ഞാൻ ലജ്ജിതനായിരിക്കുന്നു; അപ്പോൾ ആ സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഞാൻ എങ്ങനെ പോകും? എന്നു പറഞ്ഞ്, ദൂതൻ കേൾക്കുമ്പോഴും രാജാവ് വിസ്മയത്തിലും ചിന്തയിലും മുങ്ങി നിന്നു।

Verse 38

अप्राक्षीद्भूपतिः कूर्मं तदायुःकारणं तदा । इदमायुः कथं जातं कूर्म दीर्घतमं तव

അപ്പോൾ രാജാവ് കൂർമനോട് അവന്റെ ദീർഘായുസ്സിന്റെ കാരണം ചോദിച്ചു—ഹേ കൂർമാ, നിനക്ക് ഈ അതിദീർഘമായ ആയുസ്സ് എങ്ങനെ ലഭിച്ചു?

Verse 39

सुहृन्मित्रं गुरुस्त्वं मे येन कीर्तिर्ममोद्धृता

നീ എന്റെ ഹിതൈഷി, സുഹൃത്ത്, ഗുരു; കാരണം നിനക്കാൽ തന്നെയാണ് എന്റെ കീർത്തി ഉയർന്നത്।

Verse 40

कूर्म उवाच । श्रृणु भूप कथां दिव्यां श्रवणात्पापनाशिनीम् । कथां सुमधुरामेतां शिवमाहात्म्यसंयुताम्

കൂർമൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ, ഈ ദിവ്യകഥ കേൾക്കുക; ഇതിന്റെ ശ്രവണമാത്രത്തിൽ പാപങ്ങൾ നശിക്കുന്നു. ഈ കഥ അതിമധുരവും ശിവമാഹാത്മ്യസമ്പന്നവുമാണ്।

Verse 41

श्रृण्वन्निमामपि कथां नृपते मनुष्यः सुश्रद्धया भवति पापविमुक्तदेहः । शंभोः प्रसादमभिगम्य यथायुरेवमासीत्प्रसादत इयं मम कूर्मता च

ഹേ നൃപതേ, ഈ കഥയെ സത്യശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ദേഹത്തോടുകൂടി പാപമുക്തനാകുന്നു. ശംഭുവിന്റെ പ്രസാദം ലഭിച്ചാൽ ആയുസ്സ് യഥാവിധി സ്ഥിരവും സഫലവും ആകുന്നു; ആ കൃപയാൽ തന്നെയാണ് എന്റെ ഈ ‘കൂർമത്വം’ പോലും ഉണ്ടായത്।