Adhyaya 7

Verse 1

स्कंद उवाच । विश्वेशो विश्वया सार्धं मया च मुनिसत्तम । महाशाखविशाखाभ्यां नंदिभृंगिपुरोगमः

സ്കന്ദൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ! വിശ്വേശ്വരൻ ശിവൻ വിശ്വാ ദേവിയോടും എന്നോടും കൂടി, മുൻപിൽ നന്ദി-ഭൃംഗിയെ നിർത്തി, പാർശ്വങ്ങളിൽ മഹാശാഖ-വിശാഖരോടൊപ്പം, മഹാശോഭയോടെ പവിത്രധാമത്തിലേക്ക് പ്രസ്ഥാനം ചെയ്തു।

Verse 2

नैगमेयेन सहितो रुद्रैः सर्वत्र संवृतः । देवर्षिभिः समायुक्तः सनकाद्यैरभिष्टुतः

അവൻ നൈഗമേയൻ (കാർത്തികേയൻ) സഹിതനായി, എല്ലാടവും രുദ്രഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവനായി; ദേവർഷികളോടു ചേർന്ന്, സനകാദി ആദിമുനിമാർക്കാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 3

समस्तायतनाधीशैर्दिक्पालैरभिनंदितः । तीर्थैर्दर्शित तीर्थश्च गंधर्वैर्गीतमंगलः

അവൻ സമസ്ത ആയതനങ്ങളുടെ അധീശന്മാരാലും ദിക്പാലന്മാരാലും അഭിനന്ദിക്കപ്പെട്ടു; തീർത്ഥങ്ങൾ തങ്ങളുടെ തീർത്ഥസ്വഭാവം അവനു വെളിപ്പെടുത്തി; ഗന്ധർവർ മംഗളഗീതങ്ങൾ പാടി।

Verse 4

कृतपूजोप्सरोभिश्च नृत्यहस्तकपल्लवैः । वियत्यनाहतैर्वाद्यैः समंतादनुमोदितः

പൂജ നിർവഹിച്ച അപ്സരസ്സുകൾ നൃത്തത്തിന്റെ কোমള ഹസ്തപല്ലവങ്ങളാൽ അവനെ ആദരിച്ചു; ആകാശത്തിൽ മുഴങ്ങുന്ന അനാഹത വാദ്യങ്ങൾ ചുറ്റുമെങ്ങും ഉത്സവാനുമോദനം അറിയിച്ചു।

Verse 5

ऋषीणां ब्रह्मनिर्घोषैर्बधिरीकृतदिङ्मुखः । कृतस्तुतिश्चारणौघैर्विमानैरभितोवृतः

ഋഷികളുടെ ബ്രഹ്മനിർഘോഷം ദിക്കുകളുടെ മുഖങ്ങളെ ബധിരമാക്കിയതുപോലെ തോന്നി; ചാരണസമൂഹങ്ങൾ സ്തുതി ചെയ്തു; അവൻ ചുറ്റുമെങ്ങും ദിവ്യവിമാനങ്ങളാൽ വൃതനായിരുന്നു।

Verse 6

त्रिविष्टप वधूमुष्टिभ्रष्टैर्लाजैरितस्ततः । अभिवृष्टो महादेवः संप्रहृष्टतनूरुहः

ത്രിവിഷ്ടപത്തിലെ വധുക്കളുടെ മുട്ടിയിൽ നിന്ന് വഴുതിവീണ ലാജകണങ്ങൾ ഇങ്ങും അങ്ങും നിന്ന് മഹാദേവനിൽ പെയ്തു; ആനന്ദരോമാഞ്ചം അവനിൽ ഉദിച്ചു।

Verse 7

दत्तमाल्योपहारश्च बहुविद्याधरी गणैः । यक्षगुह्यकसिद्धैश्च खेचरैरभिनंदितः

അനവധി വിദ്യാധരീഗണങ്ങൾ മാല്യവും ഉപഹാരവും അർപ്പിച്ചു; യക്ഷർ, ഗുഹ്യകർ, സിദ്ധർ, ഖേചരർ എന്നിവരും അദ്ദേഹത്തെ അഭിനന്ദിച്ചു।

Verse 8

कृतप्रवेश शकुनो मृगैः शकुनिभिः पुरः । किंनरीभिः प्रहष्टास्यैः किंनरैरुपवर्णितः

പ്രവേശത്തിന് ശുഭശകുനങ്ങൾ ഉണ്ടായി—മുന്നിൽ മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും നടന്നു; ഹർഷമുഖ കിന്നരികളോടുകൂടി കിന്നരർ അദ്ദേഹത്തെ പുകഴ്ത്തി।

Verse 9

विष्णुना च महालक्ष्म्या ब्रह्मणा विश्वकर्मणा । नंदिनाथ गणेशेन आविष्कृतमहोत्सवः

വിഷ്ണു, മഹാലക്ഷ്മി, ബ്രഹ്മാ, വിശ്വകർമ്മാ, നന്ദിനാഥ ഗണേശൻ—ഇവരാൽ ആ മഹോത്സവം മഹിമയോടെ പ്രകടമായി।

Verse 10

नागांगनाभिः परितः कृतनीराजनाविधिः । प्रविवेश महादेवः पुरीं वाराणसीं शुभाम्

ചുറ്റും നാഗാംഗനകൾ നീരാജനവിധിയിൽ ദീപാരാധന നടത്തുമ്പോൾ, മഹാദേവൻ ശുഭമായ വാരാണസി നഗരിയിൽ പ്രവേശിച്ചു।

Verse 11

पश्यतां सर्वदेवानामवरुह्य वृषेंद्रतः । परिष्वज्य गणाधीशं प्रोवाच वृषभध्वजः

സകല ദേവന്മാരും നോക്കിനിൽക്കേ വൃഷഭധ്വജൻ (ശിവൻ) ശ്രേഷ്ഠവൃഷഭനായ നന്ദിയിൽ നിന്നിറങ്ങി. ഗണാധീശനായ ഗണേശനെ ആലിംഗനം ചെയ്ത് സ്നേഹത്തോടെ വചനം പറഞ്ഞു.

Verse 12

यदहं प्राप्तवानस्मि पुरीं वाराणसीं शुभाम् । मयाप्यतीव दुष्प्राप्यां स प्रसादो स्य वै शिशोः

ഞാൻ ശുഭമായ വാരാണസി പുരിയെ പ്രാപിച്ചതും—അത് എനിക്കുപോലും അത്യന്തം ദുഷ്പ്രാപ്യം—ഇത് തീർച്ചയായും ആ ബാലഗണേശന്റെ പ്രസാദമാണ്.

Verse 13

यद्दुष्प्रसाध्यं हि पितुरपि त्रिजगतीतले । तत्सूनुना सुसाध्यं स्यादत्र दृष्टांतता मयि

ത്രിലോകത്തിലും പിതാവിനുപോലും ദുഷ്പ്രസാധ്യമായ കാര്യം, പുത്രനാൽ സുസാധ്യമായി തീരും—ഇതിനുള്ള ദൃഷ്ടാന്തം ഇവിടെ ഞാൻ തന്നെയാണ്.

Verse 14

अनेन गजवक्त्रेण स्वबुद्धिविभवेरिह । काशीप्राप्तिर्यथा मे स्यात्तथा किंचिदनुष्ठितम्

ഈ ഗജവക്ത്രൻ (ഗണേശൻ) തന്റെ സ്വബുദ്ധിവൈഭവത്താൽ ഇവിടെ ഏതോ അനുഷ്ഠാനം നടത്തി, എനിക്ക് കാശീപ്രാപ്തി ഉണ്ടാകുമാറാക്കി.

Verse 15

पुत्रवानहमेवास्मि यच्च मे चिरचिंतितम् । स्वपौरुषेण कृतवानभिलाषं करस्थितम्

ഞാൻ സത്യമായും പുത്രവാനാണ്; ഞാൻ ദീർഘകാലമായി ചിന്തിച്ച ആഗ്രഹം അവൻ തന്റെ പരാക്രമത്താൽ സിദ്ധമാക്കി, എന്റെ കൈയിൽ വെച്ചതുപോലെ പൂർണ്ണമാക്കി.

Verse 16

इत्युक्त्वा त्रिपुरीहर्ता पुरुहूतादिभिः स्तुतः । परितुष्टावसंहृष्टः स्पष्टगीर्भिर्गजाननम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ത്രിപുരസംഹാരിയായ ശിവൻ, ഇന്ദ്രാദികളാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട്, അത്യന്തം തൃപ്തനും ഹർഷിതനുമായി, വ്യക്തമായ വാക്കുകളാൽ ഗജാനനൻ (ഗണേശൻ)നെ സ്തുതിച്ചു।

Verse 17

श्रीकंठ उवाच । जय विघ्नकृतामाद्य भक्तनिर्विघ्नकारक । अविघ्नविघ्नशमन महाविघ्नैकविघ्नकृत्

ശ്രീകണ്ഠൻ (ശിവൻ) പറഞ്ഞു—ജയം! ഹേ വിഘ്നകർത്താക്കളിൽ ആദിമൂർത്തിയേ, ഭക്തർക്കു നിർവിഘ്നപഥം നൽകുന്നവനേ; നിർവിഘ്നത്തിൽ ഉദിക്കുന്ന വിഘ്നങ്ങളെയും ശമിപ്പിക്കുന്നവനേ; മഹാവിഘ്നങ്ങൾക്ക് ഏകമാത്ര വിഘ്നസ്വരൂപനേ!

Verse 18

जय सर्वगणाधीश जय सर्व गणाग्रणीः । गणप्रणतपादाब्ज गणनातीतसद्गुण

ജയം, ഹേ സർവ്വഗണാധീശാ! ജയം, ഹേ എല്ലാ ഗണങ്ങളുടെയും അഗ്രണീ! ഗണങ്ങൾ പ്രണാമിക്കുന്ന പദ്മപാദങ്ങളുള്ളവനേ; എണ്ണിക്കൂടാത്ത സദ്ഗുണസമ്പന്നനേ!

Verse 19

जय सर्वग सर्वेश सर्वबुद्ध्येकशेवधे । सर्वमायाप्रपंचज्ञ सर्वकर्माग्रपूजित

ജയം, ഹേ സർവ്വഗണങ്ങളുടെ സ്വാമി, സർവ്വേശ്വരാ! ഹേ സർവ്വബുദ്ധികളുടെ ഏക നിധിയേ! ഹേ സമഗ്ര മായാപ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ജ്ഞാതാവേ! ഹേ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളുടെയും ആരംഭത്തിൽ അഗ്രപൂജിതനേ!

Verse 20

सर्वमंगलमांगल्य जय त्वं सर्वमंगल । अमंगलोपशमन महामंगलहेतुक

ഹേ സർവ്വമംഗളങ്ങളിൽ പരമ മംഗളമയനേ! ജയം, ഹേ സർവ്വമംഗളസ്വരൂപനേ! അമംഗളം ശമിപ്പിക്കുന്നവനേ; മഹാമംഗളത്തിന്റെ കാരണഭൂതനേ!

Verse 21

जय सृष्टिकृतां वंद्य जय स्थितिकृतानत । जय संहृतिकृत्स्तुत्य जयसत्कर्मसिद्धिद

ജയം, സൃഷ്ടിശക്തികൾ വന്ദിക്കുന്നവനേ! ജയം, സ്ഥിതി(പാലന)ശക്തികൾ നമിക്കുന്നവനേ! ജയം, സംഹാരശക്തികൾ സ്തുതിക്കുന്നവനേ! ജയം, സത്കർമ്മസിദ്ധി നൽകുന്നവനേ!

Verse 22

सिद्धवंद्यपदांभोज जयसिद्धिविधायक । सर्वसिद्ध्येकनिलय महासिद्ध्यृद्धिसूचक

ജയം, സിദ്ധർ വന്ദിക്കുന്ന പദ്മപാദങ്ങളുള്ളവനേ! ജയം, സിദ്ധിവിധായകനേ! നീയേ സർവ്വസിദ്ധികളുടെ ഏക നിവാസം; മഹാസിദ്ധിയും ഋദ്ധിയും വെളിപ്പെടുത്തുന്നവനേ!

Verse 23

अशेषगुणनिर्माण गुणातीत गुणाग्रणी । परिपूर्णचरित्रार्थ जय त्वं गुणवर्णित

ജയം, അശേഷഗുണങ്ങളുടെ ഉദ്ഭവമേ! എങ്കിലും ഗുണാതീതൻ, ഗുണികളിൽ അഗ്രഗണ്യൻ! നിന്റെ പവിത്രചരിത്രാർത്ഥം പരിപൂർണം; ഗുണവചനങ്ങളാൽ വർണിക്കപ്പെടുന്നവനേ, ജയം!

Verse 24

जय सर्वबलाधीश बलाराति बलप्रद । बलाकोज्ज्वल दंताग्र बालाबालपराकम

ജയം, സർവ്വബലാധീശനേ! ബലശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവനേ, ബലപ്രദനേ! നിന്റെ ദന്താഗ്രം കൊക്കുപോലെ ഉജ്ജ്വലം; നിന്റെ പരാക്രമം ബാലർക്കും ബലവാന്മാർക്കും അപ്രതിഹതം!

Verse 25

अनंतमहिमाधार धराधर विदारण । दंताग्रप्रोतां दङ्नाग जयनागविभूषण

ജയം, അനന്തമഹിമയുടെ ആധാരമേ! പർവ്വതസമ ഭാരങ്ങളെ വിദാരിക്കുന്നവനേ! ദന്താഗ്രംകൊണ്ട് മഹാഗജത്തെ കുത്തി ധരിച്ചവനേ! നാഗാഭരണങ്ങളാൽ വിഭൂഷിതനേ, ജയം!

Verse 26

ये त्वांनमंति करुणामय दिव्य मूर्ते सर्वैनसामपि भुवो भुविमुक्तिभाजः । तेषां सदैव हरसीहमहोपसर्गान्स्वर्गापवर्गमपि संप्रददासि तेभ्यः

ഹേ കരുണാമയ ദിവ്യമൂർത്തേ! നിന്നെ നമസ്കരിക്കുന്നവർ, സർവ്വപാപഭാരത്തോടെയിരുന്നാലും ഈ ഭൂമിയിലേ തന്നെ മോക്ഷയോഗ്യരാകുന്നു. നീ അവരുടെ മഹാദുഃഖോപദ്രവങ്ങൾ ഇവിടെ സദാ അകറ്റി, സ്വർഗവും പരമമോക്ഷവും ഇരട്ടയും അവർക്കു നൽകുന്നു।

Verse 27

ये विघ्नराज भवता करुणाकटाक्षैः संप्रेक्षिताः क्षितितले क्षणमात्रमत्र । तेषां क्षयंति सकलान्यपिकिल्विषाणि लक्ष्मीः कटाक्षयतितान्पुरुषोत्तमान्हि

ഹേ വിഘ്നരാജാ! ഈ ഭൂതലത്തിൽ നീ കരുണാകടാക്ഷത്തോടെ ക്ഷണമാത്രം ആരെയെങ്കിലും നോക്കിയാൽ, അവരുടെ സർവ്വപാപങ്ങളും നശിക്കുന്നു; ലക്ഷ്മീദേവിയും ആ ഉത്തമപുരുഷന്മാരിൽ അനുഗ്രഹദൃഷ്ടി ചെലുത്തുന്നു।

Verse 28

ये त्वां स्तुवंति नतविघ्नविघातदक्ष दाक्षायणीहृदयपंकजतिग्मरश्मे । श्रूयंत एव त इह प्रथिता न चित्रं चित्रं तदत्र गणपा यदहो त एव

ഹേ നമ്രജനങ്ങളുടെ വിഘ്നങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നതിൽ ദക്ഷനേ! ദാക്ഷായണിയുടെ ഹൃദയപങ്കജത്തിന് തീക്ഷ്ണകിരണ സൂര്യനേ! നിന്നെ സ്തുതിക്കുന്നവർ ഈ ലോകത്തിൽ പ്രസിദ്ധരാകുന്നു—അതിൽ അത്ഭുതമില്ല. അത്ഭുതം, ഹേ ഗണപ, അവർ പറയപ്പെട്ടതുപോലെ തന്നെ യഥാർത്ഥത്തിൽ മഹിമയോടെ പ്രകാശിക്കുന്നതുതന്നെ।

Verse 29

ये शीलयंति सततं भवतोंघ्रियुग्मं ते पुत्रपौत्रधनधान्यसमृद्धिभाजः । संशीलितांघ्रिकमला बहुभृत्यवर्गैर्भूपालभोग्यकमलां विमलां लभंते

നിന്റെ പാദയുഗ്മത്തെ നിരന്തരം സേവിച്ചു സ്മരിക്കുന്നവർ പുത്ര-പൗത്ര, ധനവും ധാന്യവും നിറഞ്ഞ സമൃദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു. നിന്റെ കമലപാദങ്ങളിൽ ഭക്തിയോടെ നിബദ്ധരായ അവർ, അനേകം സേവകരോടുകൂടി രാജയോഗ്യമായ നിർമല ലക്ഷ്മീ-സമ്പത്ത് നേടുന്നു।

Verse 30

त्वं कारणं परमकारणकारणानां वेद्योसि वेदविदुषां सततं त्वमेकः । त्वं मार्गणीयमसि किंचन मूलवाचां वाचामगोचरचराचरदिव्यमूर्ते

നീ തന്നെയാണ് കാരണം—പരമകാരണങ്ങളുടെയും കാരണം. വേദവിദ്വന്മാർക്കു നീ ഒരുത്തനേ സദാ ജ്ഞേയൻ. വാക്കിന്റെ മൂലമായ സൂക്ഷ്മ ലക്ഷ്യം നീ തന്നെ; ഹേ ചരാചര ലോകത്തിൽ വാക്കുകൾക്കു അഗോചരമായ ദിവ്യമൂർത്തേ!

Verse 31

वेदा विदंति न यथार्थतया भवंतं ब्रह्मादयोपि न चराचर सूत्रधार । त्वं हंसि पासि विदधासि समस्तमेकः कस्तेस्तुतिव्यतिकरो मनसाप्यगम्य

വേദങ്ങളും നിന്നെ യഥാർത്ഥമായി അറിയുന്നില്ല; ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാരും അറിയുന്നില്ല, ചല-അചല സകലത്തിന്റെയും അദൃശ്യ സൂത്രധാരനേ। നീ ഒരുത്തനായി സർവ്വജഗത്തിനെ സംഹരിക്കുകയും പാലിക്കുകയും വിധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; മനസ്സിനും അഗമ്യനായ നിന്നെ യഥോചിതമായി സ്തുതിക്കാൻ ആര് കഴിയും?

Verse 32

त्वद्दुष्टदृष्टिविशिखैर्निहतान्निहन्मि दैत्यान्पुरांधकजलंधरमुख्यकांश्च । कस्यास्ति शक्तिरिह यस्त्वदृतेपि तुच्छं वांछेद्विधातु मिह सिद्धिदकार्यजातम्

നിന്റെ ഉഗ്രദൃഷ്ടിയുടെ അമ്പുകളാൽ മുമ്പേ വീണ ദൈത്യരെ—അന്ധക, ജലന്ധര മുതലായ പ്രധാനന്മാരെ—ഞാനും സംഹരിക്കുന്നു। നിന്നെ കൂടാതെ ഈ ലോകത്ത് ആര്‍ക്കാണ് ശക്തി, ചെറുതായൊരു പ്രവൃത്തിയെങ്കിലും സിദ്ധിപ്പിക്കാൻ? പിന്നെ സിദ്ധിദായകമായ അനേകം കര്‍മ്മങ്ങളുടെ കാര്യമെന്ത് പറയണം?

Verse 33

अन्वेषणे ढुंढिरयं प्रथितोस्तिधातुः सर्वार्थढुंढिततया तव ढुंढि नाम । काशीप्रवेशमपि को लभतेत्र देही तोषं विना तव विनायकढुंढिराज

‘ഢുംഢ്’ ധാതു ‘അന്വേഷണം’ എന്ന അർത്ഥത്തിൽ പ്രസിദ്ധം; നീ സർവ്വലക്ഷ്യങ്ങളും അന്വേഷിച്ച് സിദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ നിന്റെ നാമം ‘ഢുംഢി’। ഹേ വിനായക ഢുംഢിരാജാ, നിന്റെ തൃപ്തിയില്ലാതെ ഇവിടെ ഏതു ദേഹിയും കാശിയിൽ പ്രവേശം പോലും നേടുമോ?

Verse 34

ढुंढे प्रणम्यपुरतस्तवपादपद्मं यो मां नमस्यति पुमानिह काशिवासी । तत्कर्णमूलमधिगम्य पुरा दिशामि तत्किंचिदत्र न पुनर्भवतास्ति येन

ഹേ ഢുംഢേ, കാശീവാസിയായ ഏതു പുരുഷൻ നിന്റെ സന്നിധിയിൽ നിന്റെ പാദപദ്മങ്ങൾക്ക് പ്രണാമം ചെയ്ത് എന്നെ നമസ്കരിക്കുമോ, അവന്റെ കർണ്ണമൂലത്തിനരികെ ചെന്നു ഞാൻ ആ പുരാതന രഹസ്യം ഉപദേശിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഇവിടെ തന്നെ പുനർഭവത്തിലേക്ക് മടങ്ങൽ ഉണ്ടാകില്ല।

Verse 35

स्नात्वा नरः प्रथमतो मणिकर्णिकायामुद्धूलितांघ्रियुगलस्तु सचैलमाशु । देवर्षिमानवपितॄनपि तर्पयित्वा ज्ञानोदतीर्थमभिलभ्य भजेत्ततस्त्वाम्

ആദ്യം മനുഷ്യൻ മണികർണികയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, വസ്ത്രം ധരിച്ച നിലയിൽ തന്നെ വേഗം തന്റെ ഇരുപാദങ്ങളിലെ പൊടി നീക്കി ശുദ്ധമാക്കണം। ദേവന്മാർക്കും ഋഷിമാർക്കും മനുഷ്യർക്കും പിതൃകൾക്കും തർപ്പണം അർപ്പിച്ച്, ‘ജ്ഞാനോദ’ എന്ന തീർത്ഥം പ്രാപിച്ച്, തുടർന്ന് നിന്നെ ഭജിച്ച് ആരാധിക്കണം।

Verse 36

सामोदमोदकभरैर्वरधूपदीपैर्माल्यैः सुगंधबहुलैरनुलेपनैश्च । संप्रीण्यकाशिनगरीफलदानदक्षं प्रोक्त्वाथ मां क इह सिध्यति नैव ढुंढे

മധുര മോദകങ്ങളുടെ കൂമ്പാരങ്ങൾ, ശ്രേഷ്ഠ ധൂപദീപങ്ങൾ, മാലകൾ, സുഗന്ധസമൃദ്ധമായ അനുലേപനങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് കാശീനഗരിയെ സന്തോഷിപ്പിച്ച്, അവൾ ഫലദാനത്തിൽ പരമസമർത്ഥയാണെന്ന് ഞാൻ പ്രസ്താവിച്ചു. പിന്നെ ഇവിടെ മറ്റെന്ത് സിദ്ധി ആരാണ് തേടുക? ഞാൻ മറ്റൊന്നും അന്വേഷിക്കുന്നില്ല.

Verse 37

तीर्थांतराणि च ततः क्रमवर्जितोपि संसाधयन्निह भवत्करुणाकटाक्षैः । दूरीकृतस्वहितघात्युपसर्गवर्गो ढुंढे लभेदविकलं फलमत्र काश्याम्

പിന്നീട്, മറ്റു തീർത്ഥങ്ങളിലെ അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ നിശ്ചിത ക്രമമില്ലാതെയും ഇവിടെ ആചരിച്ചാലും, പ്രഭുവിന്റെ കരുണാകടാക്ഷം മൂലം സ്വന്തം ഹിതം നശിപ്പിക്കുന്ന ഉപസർഗ്ഗങ്ങളുടെ കൂട്ടം അകറ്റപ്പെടുന്നു; കാശിയിലെ ഢുംഢേയിൽ അവൻ പൂർണ്ണവും അവികലവും ആയ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 38

यः प्रत्यहं नमति ढुं ढिविनायकं त्वां काश्यां प्रगे प्रतिहताखिलविघ्नसंघः । नो तस्य जातु जगतीतलवर्ति वस्तु दुष्प्रापमत्र च परत्र च किंचनापि

കാശിയിൽ പ്രതിദിനം പ്രഭാതത്തിൽ ‘ഢും ഢി’ എന്ന പവിത്രധ്വനിയാൽ ആഹ്വാനിക്കപ്പെട്ട നിന്നെ—ഢുംഢിവിനായകനെ—നമസ്കരിക്കുന്നവന്റെ എല്ലാ വിഘ്നസമൂഹവും പൂർണ്ണമായി തടയപ്പെടുന്നു. അവനു ഭൂമിയിലെ യാതൊന്നും, ഇഹലോകത്തോ പരലോകത്തോ, ഒരിക്കലും ദുഷ്പ്രാപ്യമാകില്ല.

Verse 39

यो नाम ते जपति ढुंढिविनायकस्य तं वै जपंत्यनुदिनं हृदि सिद्धयोष्टौ । भोगान्विभुज्य विविधान्विबुधोपभोग्यान्निर्वाणया कमलया व्रियते स चांते

ഢുംഢിവിനായകനായ നിന്റെ നാമം ജപിക്കുന്നവനെ, ഹൃദയത്തിൽ അഷ്ടസിദ്ധികൾ പ്രതിദിനം സ്വയം ജപിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. അവൻ ദേവന്മാർക്കും ഭോഗ്യമായ നാനാവിധ ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ച്, അവസാനം നിർവാണകമലയുടെ ആലിംഗനത്തിൽ ആവൃതനാകുന്നു.

Verse 40

दूरे स्थितोप्यहरहस्तव पादपीठं यः संस्मरेत्सकलसिद्धिद ढुंढिराज । काशीस्थिते रविकलं सफलं लभेत नैवान्यथा न वितथा मम वाक्कदाचित्

ഹേ ഢുംഢിരാജാ, സർവസിദ്ധിപ്രദാ! ദൂരെയിരുന്നാലും പ്രതിദിനം നിന്റെ പാദപീഠം സ്മരിക്കുന്നവൻ, കാശിയിൽ ഒരു ക്ഷണം വസിച്ചതിന്റെ പൂർണ്ണഫലം പ്രാപിക്കുന്നു. ഇതു മറ്റെങ്ങനെ ആകില്ല; എന്റെ വാക്ക് ഒരിക്കലും അസത്യമല്ല.

Verse 41

जाने विघ्नानसंख्यातान्विनिहंतुमनेकधा । क्षेत्रस्यास्य महाभाग नानारूपैरिहस्थितः

ഹേ മഹാഭാഗ! അനേകം വിഘ്നങ്ങളെ ഞാൻ അറിയുന്നു; ഈ പുണ്യക്ഷേത്രം (കാശി)യുടെ ഹിതാർത്ഥം അവയെ നാനാവിധമായി നശിപ്പാൻ ഞാൻ ഇവിടെ പല രൂപങ്ങളിലായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 42

यानि यानि च रूपाणि यत्रयत्र च तेनघ । तानि तत्र प्रवक्ष्यामि शृण्वंत्वेते दिवौकसः

ഹേ നിർഘ! അവൻ ഏത് ഏത് രൂപങ്ങൾ ധരിക്കയും എവിടെയെവിടെയായി വസിക്കയും ചെയ്യുന്നു, അവയെല്ലാം ഞാൻ അവിടവിടെ വിശദമായി പറയും—ദിവൗകസർ (ദേവഗണം) കേൾക്കട്ടെ.

Verse 43

प्रथमं ढुंढिराजोसि मम दक्षिणतो मनाक् । आढुंढ्य सर्वभक्तेभ्यः सर्वार्थान्संप्रयच्छसि

ആദ്യം നീ ധുണ്ഢിരാജൻ; എന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് അല്പം മാറി നിലകൊള്ളുന്നു. ഹേ ധുണ്ഢ്യാ! നീ എല്ലാ ഭക്തർക്കും എല്ലാ അഭീഷ്ടഫലങ്ങളും പ്രസാദിക്കുന്നു.

Verse 44

अंगारवासरवतीमिह यैश्चतुर्थीं संप्राप्य मोदकभरैः परिमोदवद्भिः । पूजा व्यधायि विविधा तव गंधमाल्यैस्तानत्र पुत्रविदधामि गणान्गणेश

ഹേ ഗണേശാ! ഇവിടെ അങ്കാരവാസരയുക്ത ചതുർത്ഥി ലഭിച്ച്, ആനന്ദത്തോടെ മോദകങ്ങളുടെ കൂമ്പാരങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്ന്, നിന്റെ സുഗന്ധവും മാല്യവും കൊണ്ട് നാനാവിധ പൂജ ചെയ്യുന്നവരെ—ഞാൻ ഇവിടെ ഗണങ്ങളുടെ നായകരാക്കും; അവർക്കു യോഗ്യമായ സന്താനവും നൽകും.

Verse 45

ये त्वामिह प्रति चतुर्थि समर्चयंति ढुंढे विगाढमतयः कृतिनस्त एव । सर्वापदां शिरसि वामपदं निधाय सम्यग्गजानन गजाननतां लभंते

ഹേ ധുണ്ഢേ! ഇവിടെ ഓരോ ചതുർത്ഥിയിലും ദൃഢമതികളായ കൃതാർത്ഥഭക്തർ നിന്നെ സമ്യകമായി ആരാധിക്കുന്നുവെങ്കിൽ—അവർ എല്ലാ ആപത്തുകളുടെ ശിരസ്സിന്മേൽ തങ്ങളുടെ വാമപാദം വെച്ച്, ഹേ ഗജാനനാ! നിശ്ചയമായി നിന്റെ കൃപാശ്രയത്തിൽ ഗജാനനത്വം (രക്ഷാ-പ്രസാദം) പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 46

माघशुक्लचतुर्थ्यां तु नक्तव्रतपरायणाः । ये त्वां ढुंढेर्चयिष्यंति तेऽर्च्याः स्युरसुरद्रुहाम्

മാഘ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ചതുര്ഥിയിൽ നക്തവ്രതത്തിൽ നിഷ്ഠരായി, ഹേ ധൂണ്ഢേ, നിന്നെ ആരാധിക്കുന്നവർ—അസുരദ്രോഹികളായ ദേവന്മാരിടയിലും പൂജ്യരാകും.

Verse 47

विधाय वार्षिकीं यात्रां चतुर्थीं प्राप्य तापसीम् । शुक्लां शुक्लतिलैर्बद्ध्वा प्राश्नीयाल्लड्डुकान्व्रती

വാർഷിക യാത്ര നിർവഹിച്ചു, ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ തപസ്സിനിയായ ചതുര്ഥി വന്നാൽ, വ്രതസ്ഥൻ വെളുത്ത എള്ളുകൊണ്ട് കെട്ടിയ ലഡ്ഡുക്കൾ തയ്യാറാക്കി വിധിപ്രകാരം അവ പ്രാശനം ചെയ്യണം.

Verse 48

कार्या यात्रा प्रयत्नेन क्षेत्रसिद्धिमभीप्सुभिः । तस्यां चतुर्थ्यां त्वत्प्रीत्यै ढुंढे सर्वोपसर्गहृत्

ക്ഷേത്രസിദ്ധി ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ പരിശ്രമത്തോടെ യാത്ര നടത്തണം; ആ ചതുര്ഥിയിൽ, ഹേ ധൂണ്ഢേ—സകല ഉപസർഗ്ഗങ്ങളും ഹരിക്കുന്നവനേ—നിന്റെ പ്രീതിക്കായി (ഇത്) അനുഷ്ഠിക്കണം.

Verse 49

तां यात्रां नात्रयः कुर्यान्नैवेद्यतिललडुकैः । उपसर्गसहस्रैस्तु स हंतव्यो ममाज्ञया

ഇവിടെ ആ യാത്ര എള്ള്-ലഡ്ഡുക്കളുടെ നൈവേദ്യത്തോടെ ചെയ്യാത്തവൻ—എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവൻ സഹസ്ര ഉപസർഗ്ഗങ്ങളാൽ (കഷ്ടങ്ങളാൽ) ശിക്ഷിക്കപ്പെടണം.

Verse 50

होमं तिलाज्यद्रव्येण यः करिष्यति भक्तितः । तस्यां चतुर्थ्यां मंत्रज्ञस्तस्य मंत्रः प्रसेत्स्यति

ഭക്തിയോടെ എള്ളും നെയ്യും ഹവിസ്സാക്കി ഹോമം ചെയ്യുന്നവൻ—ആ ചതുര്ഥിയിൽ, അവൻ മന്ത്രജ്ഞനാണെങ്കിൽ, അവന്റെ മന്ത്രം നിശ്ചയമായി സിദ്ധിച്ച് ഫലിക്കും.

Verse 51

वैदिकोऽवैदिको वापि यो मंत्रस्ते गजानन । जप्तस्त्वत्संनिधौ ढुंढे सिद्धिं दास्यति वांछिताम्

ഹേ ഗജാനന! വൈദികമാകട്ടെ അവൈദികമാകട്ടെ—ഏതു മന്ത്രമായാലും, ഹേ ഢുംഢി, നിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ജപിച്ചാൽ അത് നിശ്ചയമായി അഭീഷ്ടസിദ്ധി നൽകും.

Verse 52

ईश्वर उवाच । इमां स्तुतिं ममकृतिं यः पठिष्यति सन्मतिः । न जातु तं तु विघ्नौघाः पीडयिष्यंति निश्चितम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—സദ്ബുദ്ധിയുള്ളവൻ ഞാൻ രചിച്ച ഈ സ്തുതിയെ പാരായണം ചെയ്താൽ, വിഘ്നങ്ങളുടെ പ്രളയം അവനെ ഒരിക്കലും പീഡിപ്പിക്കുകയില്ല; ഇത് നിശ്ചയം.

Verse 53

ढौंढीं स्तुतिमिमां पुण्यां यः पठेड्ढुंढि संनिधौ । सान्निध्यं तस्य सततं भजेयुः सर्वसिद्धयः

ഢുംഢിയുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഢൗംഢീയുടെ ഈ പുണ്യസ്തുതിയെ ആരെങ്കിലും പാരായണം ചെയ്താൽ, സർവ്വസിദ്ധികളും അവന്റെ സമീപത്ത് എപ്പോഴും സാന്നിധ്യം പുലർത്തും.

Verse 54

इमां स्तुतिं नरो जप्त्वा परं नियतमानसः । मानसैरपि पापैस्तैर्नाभिभूयेत कर्हिचित्

പരമമായി നിയന്ത്രിതമായ മനസ്സോടെ ഈ സ്തുതിയെ ജപിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ, മനസ്സിൽ ഉദിക്കുന്ന പാപങ്ങളാലും ഒരിക്കലും കീഴടക്കപ്പെടുകയില്ല.

Verse 55

पुत्रान्कलत्रं क्षेत्राणि वराश्वान्वरमंदिरम् । प्राप्नुयाच्च धनं धान्यं ढुंढिस्तोत्रं जपन्नरः

ഢുംഢി-സ്തോത്രം ജപിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ പുത്രന്മാർ, ഭാര്യ, കൃഷിഭൂമികൾ, ശ്രേഷ്ഠ അശ്വങ്ങൾ, ഉത്തമ വാസസ്ഥലം, കൂടാതെ ധനവും ധാന്യവും പ്രാപിക്കും.

Verse 56

सर्वसंपत्करं नाम स्तोत्रमेतन्मयेरितम् । प्रजप्तव्यं प्रयत्नेन मुक्तिकामेन सर्वदा

എൻറെ വചനമായി പ്രസ്താവിച്ച ഈ സ്തോത്രം ‘സർവ്വസമ്പത്ത്‌പ്രദം’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഇതിനെ എപ്പോഴും പരിശ്രമത്തോടെ ജപിക്കണം.

Verse 57

जप्त्वा स्तोत्रमिदं पुण्यं क्वापि कार्ये गमिष्यतः । पुंसः पुरः समेष्यंति नियतं सर्वसिद्धयः

ഈ പുണ്യസ്തോത്രം ജപിച്ച് ഒരാൾ ഏതൊരു കാര്യത്തിനും പുറപ്പെടുമ്പോൾ, നിശ്ചയമായും സർവ്വസിദ്ധികളും അവന്റെ മുമ്പിൽ എത്തിച്ചേരും.

Verse 58

अन्यच्च कथयाम्यत्र शृण्वंत्वेते दिवौकसः । ढुंढिना क्षेत्ररक्षार्थं यत्रयत्र स्थितिः कृता

ഇനിയും ഇവിടെ ഞാൻ പറയുന്നു—ഹേ ദേവലോകവാസികളേ, കേൾക്കുവിൻ—ക്ഷേത്രരക്ഷയ്ക്കായി ഢുംഢി എവിടെയെവിടെയോ തന്റെ സ്ഥാനം സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 59

काश्यां गंगासि संभेदे नामतोर्कविनायकः । दृष्टोर्कवासरे पुंभिः सर्वतापप्रशांतये

കാശിയിൽ ഗംഗയും അസിയും ചേരുന്ന സംഗമത്തിൽ ‘അർക്ക-വിനായകൻ’ എന്ന വിനായകൻ ഉണ്ട്. ഞായറാഴ്ച അദ്ദേഹത്തെ ദർശിച്ചാൽ സർവ്വതാപങ്ങളും ശമിക്കും.

Verse 60

दुर्गो नाम गणाध्यक्षः सर्वदुर्गतिनाशनः । क्षेत्रस्य दक्षिणे भागे पूजनीयः प्रयत्नतः

‘ദുർഗ’ എന്നൊരു ഗണാധ്യക്ഷൻ ഉണ്ട്; അവൻ സർവ്വ ദുർഗതികളും നശിപ്പിക്കുന്നവൻ. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് അവനെ പരിശ്രമത്തോടെ പൂജിക്കണം.

Verse 61

भीमचंडी समीपे तु भीमचंडविनायकः । क्षेत्रनैरृतदेशस्थो दृष्टो हंति महाभयम्

ഭീമചണ്ഡിയുടെ സമീപത്ത് ഭീമചണ്ഡ-വിനായകൻ വിരാജിക്കുന്നു. കാശീ-ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നൈഋത്യ (തെക്ക്-പടിഞ്ഞാറ്) ഭാഗത്ത് സ്ഥിതനായി, ദർശനമാത്രത്തിൽ മഹാഭയം നശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 62

क्षेत्रस्य पश्चिमे भागे स देहलिविनायकः । सर्वान्निवारयेद्विघ्नान्भक्तानां नात्र संशयः

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് ദേഹലീ-വിനായകൻ ഉണ്ട്. ഭക്തരുടെ എല്ലാ വിഘ്നങ്ങളും അവൻ നീക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 63

क्षेत्रवायव्यदिग्भागे उद्दंडाख्यो गजाननः । उद्दंडानपि विघ्नौघान्भक्तानां दंडयेत्सदा

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വായവ്യ (വടക്ക്-പടിഞ്ഞാറ്) ഭാഗത്ത് ‘ഉദ്ദണ്ഡ’ എന്ന ഗജാനനൻ ഉണ്ട്. ഭക്തർക്കായി അവൻ ഉന്മത്തമായ വിഘ്നപ്രവാഹങ്ങളെയും സദാ ശിക്ഷിക്കുന്നു.

Verse 64

काश्याः सदोत्तराशायां पाशपाणिर्विनायकः । विनायकान्पाशयति भक्त्या काशीनिवासिनाम्

കാശിയുടെ സദാ-ഉത്തര ദിശയിൽ പാശപാണി-വിനായകൻ ഉണ്ട്. കാശീനിവാസികളുടെ ഭക്തിയുടെ പ്രഭാവത്തിൽ അവൻ വിനായകരെ പാശത്തിൽ ബന്ധിച്ച് (നിയന്ത്രിച്ച്) നിലനിർത്തുന്നു.

Verse 65

गंगावरणयोः संगे रम्यः खर्वविनायकः । अखर्वानपि विघ्नौघान्भक्तानां खर्वयेत्सताम्

ഗംഗയും വരണയും ചേരുന്ന രമ്യ സംഗമത്തിൽ ഖർവ-വിനായകൻ ഉണ്ട്. സദ്‌ഭക്തർക്കായി അവൻ മഹത്തായ വിഘ്നപ്രവാഹങ്ങളെയും ചെറുതാക്കുന്നു.

Verse 66

प्राच्यां तु क्षेत्ररक्षार्थं सिद्धः सिद्धिविनायकः । पश्चिमे यमतीर्थस्य साधकक्षिप्रसिद्धिदः

കിഴക്കോട്ട് ക്ഷേത്രരക്ഷാർത്ഥം സിദ്ധനായ സിദ്ധിവിനായകൻ വിരാജിക്കുന്നു. പടിഞ്ഞാറെ യമതീർത്ഥത്തിൽ അദ്ദേഹം സാധകർക്കു ശീഘ്രസിദ്ധിയും യശസ്സും നൽകുന്നു.

Verse 67

बाह्यावरणगाश्चैते काश्यामष्टौ विनायकाः । उच्चाटयत्यभक्तांश्च भक्तानां सर्वसिद्धिदाः

കാശിയുടെ ബാഹ്യാവരണത്തിൽ വസിക്കുന്ന ഇവർ എട്ട് വിനായകർ. അവർ അഭക്തരെ അകറ്റി, ഭക്തർക്കു സർവ്വസിദ്ധികളും നൽകുന്നു.

Verse 68

द्वितीयावरणे चैव ये रक्षंति विनायकाः । अविमुक्तमिदं क्षेत्रं तानहं कथयाम्यतः

ഇപ്പോൾ രണ്ടാം ആവരണത്തിനുള്ളിൽ നിന്ന് ഈ അവിമുക്ത ക്ഷേത്രത്തെ കാക്കുന്ന വിനായകരെ ഞാൻ വിവരിക്കുന്നു.

Verse 69

स्वर्धुन्याः पश्चिमे कूले उत्तरेर्कविनायकात् । लंबोदरो गणाध्यक्षः क्षालयेद्विघ्नकर्दमम्

സ്വർധുനി (ഗംഗ)യുടെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്ത്, അർക്കവിനായകന്റെ വടക്കായി, ഗണാധ്യക്ഷൻ ലംബോദരൻ വിരാജിക്കുന്നു; അദ്ദേഹം വിഘ്നങ്ങളുടെ ചെളി കഴുകി നീക്കുന്നു.

Verse 70

तत्पश्चिमेकूटदंत उदग्दुर्गविनायकात् । दुर्गोपसर्गसंहर्ता रक्षेत्क्षेत्रमिदं सदा

അതിന്റെ പടിഞ്ഞാറായി, ദുർഗവിനായകന്റെ വടക്കായി, കൂഠദന്തൻ വിരാജിക്കുന്നു; അദ്ദേഹം ദുരിതകരമായ ഉപസർഗങ്ങളെ സംഹരിച്ചു ഈ ക്ഷേത്രത്തെ സദാ കാക്കുന്നു.

Verse 71

भीमचंड गणाध्यक्षात्किंचिदीशानदिग्गतः । क्षेत्ररक्षोगणाध्यक्षः पूज्यः शालकटंकटः

ഭീമചണ്ഡ ഗണാധ്യക്ഷനിൽ നിന്ന് അല്പം മുന്നോട്ട് ഈശാന (വടക്കുകിഴക്ക്) ദിശയിൽ ക്ഷേത്രരക്ഷക ഗണങ്ങളുടെ അധിപനായ ശാലകടങ്കടൻ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; കാശീ-ക്ഷേത്രത്തിന്റെ രക്ഷകനായതിനാൽ അദ്ദേഹം പൂജ്യൻ.

Verse 72

प्राच्या देहलिविघ्नेशात्कूश्मांडाख्यो विनायकः । पूजनीयः सदा भक्तेर्महोत्पात प्रशांतये

ദേഹലീ-വിഘ്നേശന്റെ കിഴക്കായി കൂഷ്മാണ്ഡനാമ വിനായകൻ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. മഹാ ഉപദ്രവങ്ങളും അശുഭ കലാപങ്ങളും ശമിപ്പാൻ ഭക്തൻ അവനെ എപ്പോഴും പൂജിക്കണം.

Verse 73

उद्दंडाख्याद्गणपतेराशुशुक्षणिदिक्स्थितः । महाप्रसिद्धः संपूज्यो भक्तैर्मुंडविनायकः

ഉദ്ദണ്ഡനാമ ഗണപതിയിൽ നിന്ന് ആśuśukṣaṇī ദിശയിൽ മുണ്ഡ-വിനായകൻ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അദ്ദേഹം മഹാപ്രസിദ്ധൻ; ഭക്തർ പൂർണ്ണ ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കേണ്ടവൻ.

Verse 74

पाताले तस्य देहोस्ति मुंडं काश्यां व्यवस्थितम । अतः स गीयते काश्यां देवो मुंडविनायकः

അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദേഹം പാതാളത്തിലാണെന്നും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ‘മുണ്ഡം’ (ശിരസ്) കാശിയിൽ പ്രതിഷ്ഠിതമാണെന്നും പറയുന്നു. അതുകൊണ്ട് കാശിയിൽ അദ്ദേഹം ‘മുണ്ഡ-വിനായക’ ദേവനായി കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 75

पाशपाणेर्गणेशानाद्दक्षिणे विकटद्विजम् । पूजयित्वा गणपतिं गाणपत्यपदं लभेत्

പാശപാണി ഗണേശാനന്റെ തെക്കായി വികട-ദ്വിജൻ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആ ഗണപതിയെ പൂജിച്ചാൽ साधകൻ ഗാണപത്യപദം—ഗണേശമാർഗ്ഗത്തിൽ സ്ഥിരനില—ലഭിക്കുന്നു.

Verse 76

खर्वाख्यान्नैरृतेभागे राजपुत्रो विनायकः । भ्रष्टराज्यं च राजानं राजानं कुरुतेऽर्चितः

ഖർവ എന്ന സ്ഥലത്തിന്റെ നൈഋത്യ ഭാഗത്ത് ‘രാജപുത്ര’ എന്ന വിനായകൻ ഉണ്ട്. അവനെ ആരാധിച്ചാൽ രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട രാജാവും വീണ്ടും രാജാവാകുന്നു.

Verse 77

गंगायाः पश्चिमे कूले प्रणवाख्यो गणाधिपः । अवाच्यां राजपुत्राच्च प्रणतः प्रणयेद्दिवम्

ഗംഗയുടെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്ത് ‘പ്രണവ’ എന്ന ഗണാധിപൻ ഉണ്ട്. ‘അവാച്യാ’ ദിക്കിലെ രാജപുത്രനോട് നമസ്കരിക്കുന്നവൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് നയിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 78

द्वितीयावरणे काश्यामष्टावेते विनायकाः । उत्सादयेयुर्विघ्नौघान्काशी स्थितिनिवासिनाम्

കാശിയുടെ രണ്ടാം ആവരണത്തിൽ ഈ എട്ട് വിനായകർ ഉണ്ട്. കാശിയിൽ സ്ഥിരമായി വസിക്കുന്നവരുടെ വിഘ്നസമൂഹങ്ങളെ അവർ നശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 79

क्षेत्रे तृतीयावरणे क्षेत्ररक्षाकृतः सदा । ये विघ्नराजाः संतीह ते वक्तव्या मयाधुना

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മൂന്നാം ആവരണത്തിൽ അവർ എപ്പോഴും ക്ഷേത്രരക്ഷ നിർവഹിക്കുന്നു. ഇവിടെ ഉള്ള ‘വിഘ്നരാജ’ന്മാരെ ഞാൻ ഇപ്പോൾ വിവരിക്കുന്നു.

Verse 80

उदग्वहायाः स्वर्धुन्या रम्ये रोधसि विघ्नराट् । लंबोदरादुदीच्यां तु वक्रतुंडोघसंघहृत्

ഉത്തരവാഹിനിയായ സ്വർധുനി എന്ന ദിവ്യനദിയുടെ മനോഹര തീരത്ത് വിഘ്നരാട് ഉണ്ട്. ലംബോദരന്റെ വടക്കായി വക്രതുണ്ഡൻ ഉണ്ട്; അവൻ പാപസമൂഹങ്ങളെ അകറ്റുന്നു.

Verse 81

कूटदंताद्गणपतेरुदीच्यामेकदंतकः । सदोपसर्गसंसर्गात्पायादानंदकाननम्

ഉത്തരദിക്കിൽ കൂഠദന്ത ഗണപതിസ്ഥലത്ത് ഏകദന്തകൻ വിരാജിക്കുന്നു. നിത്യ ഉപസർഗ്ഗസംസർഗ്ഗങ്ങളിൽ നിന്ന് കാശിയുടെ ആനന്ദകാനനം അവൻ കാക്കട്ടെ.

Verse 82

काशीभयहरो नित्यमैश्यां शालकटंकटात् । त्रिमुखो नाम विघ्नेशः कपिसिंहद्विपाननः

ഇശാന ദിക്കിൽ ശാലകടങ്കടത്തിൽ ‘ത്രിമുഖ’നാമ വിഘ്നേശൻ വിരാജിക്കുന്നു—കപി, സിംഹ, ഗജമുഖൻ. കാശിയിലെ ഭയം അവൻ നിത്യം ഹരിക്കട്ടെ.

Verse 83

कूश्मांडात्पूर्वदिग्भागे पंचास्यो नाम विघ्नराद् । पंचास्यस्यंदनवरः पाति वाराणसीं पुरीम्

കിഴക്കുദിക്കിൽ കൂഷ്മാണ്ഡസ്ഥലത്ത് ‘പഞ്ചാസ്യ’നാമ വിഘ്നരാട് വിരാജിക്കുന്നു. ഉത്തമ വാഹനാരൂഢനായ പഞ്ചാസ്യൻ വാരാണസീ പുരിയെ കാക്കുന്നു.

Verse 84

हेरंबाख्यः सदाग्नेय्यां पूज्यो मुंडविनायकात् । अंबावत्पूरयेत्कामान्सर्वेषां काशिवासिनाम्

അഗ്നേയ ദിക്കിൽ മുണ്ഡവിനായകസ്ഥാനത്ത് പൂജ്യനായ ‘ഹേരംബ’ വിനായകൻ വിരാജിക്കുന്നു. അമ്മപോലെ കാശിവാസികളുടെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും അവൻ നിറവേറ്റട്ടെ.

Verse 85

अवाच्यामर्चयेद्धीमान्सिद्ध्यै विकटदंततः । विघ्नराजं गणपतिं सर्वविघ्नविनाशनम्

നൈഋത്യ ദിക്കിൽ സിദ്ധിക്കായി ബുദ്ധിമാൻ വികടദന്തനെ അർച്ചിക്കട്ടെ. അവൻ ഗണപതി ‘വിഘ്നരാജൻ’, സർവ്വവിഘ്നവിനാശകൻ.

Verse 86

विनायकाद्राजपुत्रात्किंचिद्रक्षोदिशिस्थितः । वरदाख्यो गणाध्यक्षः पूज्यो भक्तवरप्रदः

വിനായക ‘രാജപുത്ര’ത്തിൽ നിന്ന് അല്പം അപ്പുറം, രാക്ഷസദിശയിൽ (തെക്കിൽ) ‘വരദ’ എന്ന ഗണാധ്യക്ഷൻ നിലകൊള്ളുന്നു. അദ്ദേഹം പൂജ്യൻ; ഭക്തർക്കു വരങ്ങൾ നൽകുന്നവൻ।

Verse 87

याम्यां प्रणवविघ्नेशाद्गणेशो मोदकप्रियः । पूज्यः पिशंगिला तीर्थे देवनद्यास्तटे शुभे

തെക്കുദിശയിൽ പ്രണവ-വിഘ്നേശനിൽ നിന്ന് അപ്പുറം മോദകപ്രിയനായ ഗണേശൻ ഉണ്ട്. ദേവീനദിയുടെ ശുഭതീരത്തിലെ പിശംഗിലാ തീർത്ഥത്തിൽ അദ്ദേഹം പൂജ്യൻ।

Verse 88

चतुर्थावरणे काश्यां भक्तविघ्नविनाशकाः । द्रष्टव्या हृष्टचेतोभिः स्पष्टमष्टौ विनायकाः

കാശിയുടെ നാലാം ആവരണത്തിൽ ഭക്തരുടെ വിഘ്നങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന എട്ട് വിനായകർ വ്യക്തമായി നിലകൊള്ളുന്നു; ഹർഷഭരിതമായ മനസ്സോടെ അവരെ ദർശിക്കണം।

Verse 89

वक्रतुंडादुदग्दिक्स्थः स्वःसिंधो रोधसिस्थितः । विनायकोस्त्यभयदः सर्वेषां भयनाशनः

വക്രതുണ്ടനിൽ നിന്ന് വടക്കുദിശയിൽ, സ്വർഗ്ഗസിന്ധുവിന്റെ തീരത്ത് ഒരു വിനായകൻ നിലകൊള്ളുന്നു. അദ്ദേഹം അഭയദാതാവും എല്ലാവരുടെയും ഭയം നശിപ്പിക്കുന്നവനും ആകുന്നു।

Verse 90

कौबेर्यामेकदशनात्सिंहतुंडो विनायकः । उपसर्गगजान्हंति वाराणसि निवासिनाम्

കുബേരന്റെ വടക്കുദിശയിൽ, ഏകദശനിൽ നിന്ന് അപ്പുറം ‘സിംഹതുണ്ട’ വിനായകൻ ഉണ്ട്. അദ്ദേഹം വാരാണസിവാസികളുടെ ഉപസർഗ്ഗരൂപ ഗജങ്ങളെ—ഭാരമുള്ള ദുരിതങ്ങളെ—നശിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 91

कूणिताक्षो गणाध्यक्षस्त्रितुंडादीश दिक्स्थितः । महाश्मशानं सततं पायाद्दुष्टकुदृष्टितः

ത്രിതൂണ്ഡാദി വിനായകർ അധിഷ്ഠിക്കുന്ന ദിക്കിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ഗണാധ്യക്ഷൻ കൂണിതാക്ഷൻ കാശിയിലെ മഹാശ്മശാനത്തെ ദുഷ്ടനോട്ടവും ദുർജനരുടെ കുദൃഷ്ടിയും മുതൽ സദാ കാക്കട്ടെ।

Verse 92

प्राच्यां पंचास्यतः पायात्पुरीं क्षिप्रप्रसादनः । क्षिप्रप्रसादनार्चातः क्षिप्रं सिध्यंति सिद्धयः

കിഴക്കുദിക്കിൽ പഞ്ചമുഖനായ ക്ഷിപ്രപ്രസാദന വിനായകൻ നഗരിയെ കാക്കട്ടെ। ക്ഷിപ്രപ്രസാദനാരാധനയാൽ സിദ്ധികളും সাধനാഫലങ്ങളും വേഗത്തിൽ സിദ്ധിക്കുന്നു।

Verse 93

हेरंबाद्वह्निदिग्भागे चिंतामणि विनायकः । भक्तचिंतामणिः साक्षाच्चिंतितार्थ समर्पकः

അഗ്നിദിക്കിൽ (ആഗ്നേയ) ഹേരംബനിൽ നിന്നുള്ള ചിന്താമണി വിനായകൻ—ഭക്തർക്കു സാക്ഷാൽ ചിന്താമണി രത്നംപോലെ, ഹൃദയത്തിൽ ആഗ്രഹിച്ച ലക്ഷ്യങ്ങൾ നേരിട്ട് നൽകുന്നു।

Verse 94

विघ्नराजादवाच्यां तु दंतहस्तो गणेश्वरः । लिखेद्विघ्नसहस्राणि नृणां वाराणसीद्रुहाम्

തെക്കുദിക്കിൽ വിഘ്നരാജനിൽ നിന്നുള്ള ദന്തഹസ്തനാമ ഗണേശ്വരൻ; വാരാണസിക്കു ദ്രോഹം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യർക്കായി ആയിരക്കണക്കിന് വിഘ്നങ്ങൾ എഴുതിവിധിക്കുന്നു।

Verse 95

वरदाद्यातुधान्यां च यातुधानगणावृतः । देवः पिचिंडिलो नाम पुरीं रक्षेदहर्निशम्

യാതുധാനങ്ങളുടെ ദിക്കിൽ വരദനിൽ നിന്നുള്ള, യാതുധാനഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട പിചിണ്ഡിലനാമ ദേവൻ നഗരിയെ പകലും രാത്രിയും കാക്കട്ടെ।

Verse 96

दृष्टः पिलिपिलातीर्थे दक्षिणे मोदकप्रियात् । उद्दंड मुंडो हेरंबो भक्तेभ्यः किं न यच्छति

മോദകപ്രിയയുടെ തെക്കായി പിലിപിലാ തീർത്ഥത്തിൽ ഉദ്ദണ്ഡ-മുണ്ഡ ഹേരംബൻ ദർശനം നൽകുന്നു; ഭക്തർക്കു അവൻ എന്താണ് നൽകാതിരിക്കുന്നത്? എല്ലാം പ്രസാദിക്കുന്നു।

Verse 97

प्राकारे पंचमे काश्यां द्विचतुष्क विनायकाः । कुर्वंति रक्षां क्षेत्रस्य ये तानत्र ब्रवीम्यहम्

കാശിയിൽ പ്രാകാരത്തിന്റെ അഞ്ചാം പരിക്രമയിൽ രണ്ട് ചതുഷ്കങ്ങളായി എട്ട് വിനായകർ ഉണ്ട്; അവർ ക്ഷേത്രത്തെ കാക്കുന്നു—അവരെ ഇവിടെ ഞാൻ വിവരിക്കുന്നു।

Verse 98

तीरे स्वर्गतरंगिण्या उत्तरे चाभयप्रदात् । स्थूलदंतो गणेशानः स्थूलाः सिद्धीर्दिशेत्सताम्

സ്വർഗതരംഗിണിയുടെ തീരത്ത്, അഭയപ്രദയുടെ വടക്കായി, സ്ഥൂലദന്തൻ എന്ന ഗണേശൻ നിലകൊള്ളുന്നു; സജ്ജനർക്കു മഹത്തായ സിദ്ധികൾ പ്രസാദിക്കുന്നു।

Verse 99

सिंहतुडादुदग्भागे कलिप्रिय विनायकः । कलहं कारयेन्नित्यमन्योन्यं तैर्थिकद्रुहाम्

സിംഹതുഡയുടെ വടക്കുഭാഗത്ത് കലിപ്രിയ വിനായകൻ നിലകൊള്ളുന്നു; തീർത്ഥദ്രോഹികളായ തീർത്ഥാടകരിൽ പരസ്പരം നിത്യ കലഹം ഉണ്ടാക്കുന്നു।

Verse 100

कूणिताक्षात्तथैशान्यां चतुर्दंतो विनायकः । तस्य दर्शनमात्रेण विघ्नसंघः क्षयेत्स्वयम्

കൂണിതാക്ഷയിൽ നിന്ന് ഈശാന്യത്തിൽ ചതുര്ദന്ത വിനായകൻ നിലകൊള്ളുന്നു; അവനെ മാത്രം ദർശിച്ചാൽ വിഘ്നങ്ങളുടെ സംഘം സ്വയം ക്ഷയിക്കുന്നു।

Verse 110

प्रतीच्यां गजकर्णश्च सर्वेषां क्षेमकारकः । चित्रघंटो गणपतिर्वायव्यां पालयेत्पुरीम्

പശ്ചിമ ദിക്കിൽ ഗജകർണ്ണൻ നിലകൊള്ളുന്നു; അവൻ എല്ലാവർക്കും ക്ഷേമവും മംഗളവും വരുത്തുന്നവൻ. വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് (വായവ്യ) ദിക്കിൽ ചിത്രഘണ്ടൻ എന്ന ഗണപതി കാശീപുരിയെ കാത്തുരക്ഷിക്കുന്നു.

Verse 120

संप्रसाद्य यथायोगं सर्वानुचित चंचुरः । अविशद्राजसदनं विश्वकर्मविनिर्मितम्

യഥായോഗ്യം എല്ലാവരെയും പ്രസാദിപ്പിക്കുകയും എല്ലാം യഥോചിതമായി ക്രമപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്ത ശേഷം, ആ കഴിവുള്ളവൻ വിശ്വകർമ്മൻ നിർമ്മിച്ച രാജസദനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 126

श्रुत्वाध्यायमिमं पुण्यं नरः श्रद्धासमन्वितः । सर्वविघ्नान्समुत्सृज्य लभते वांछितं पदम्

ശ്രദ്ധയോടെ ഈ പുണ്യാധ്യായം ശ്രവിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ, എല്ലാ വിഘ്നങ്ങളെയും നീക്കി, അഭിലഷിത പദം (ലക്ഷ്യം) പ്രാപിക്കുന്നു.