Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 71

भीमचंड गणाध्यक्षात्किंचिदीशानदिग्गतः । क्षेत्ररक्षोगणाध्यक्षः पूज्यः शालकटंकटः

bhīmacaṃḍa gaṇādhyakṣātkiṃcidīśānadiggataḥ | kṣetrarakṣogaṇādhyakṣaḥ pūjyaḥ śālakaṭaṃkaṭaḥ

ഭീമചണ്ഡ ഗണാധ്യക്ഷനിൽ നിന്ന് അല്പം മുന്നോട്ട് ഈശാന (വടക്കുകിഴക്ക്) ദിശയിൽ ക്ഷേത്രരക്ഷക ഗണങ്ങളുടെ അധിപനായ ശാലകടങ്കടൻ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; കാശീ-ക്ഷേത്രത്തിന്റെ രക്ഷകനായതിനാൽ അദ്ദേഹം പൂജ്യൻ.

bhīmacaṃḍaḥBhīmacaṇḍa (a fierce one)
bhīmacaṃḍaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhīma + caṃḍa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय-समासः (भीमश्च स चण्डश्च)
gaṇādhyakṣātfrom the leader of the gaṇas
gaṇādhyakṣāt:
Apadana (Ablative source/अपादान)
TypeNoun
Rootgaṇa + adhyakṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गणस्य अध्यक्षः)
kiṃcitsomewhat, a little
kiṃcit:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkiṃcit (अव्यय/प्रातिपदिक-निपात)
Formअव्यय; परिमाण/अल्पार्थक-निपातः (somewhat, a little)
īśāna-dik-gataḥgone to the north-east direction
īśāna-dik-gataḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootīśāna + diś + gata (गम्-धातु, क्त-प्रत्यय; प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्तः (गत); तत्पुरुष-समासः (ईशानायां दिशि गतः)
kṣetra-rakṣo-gaṇādhyakṣaḥchief of the troop of field-guarding spirits
kṣetra-rakṣo-gaṇādhyakṣaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkṣetra + rakṣas + gaṇa + adhyakṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (क्षेत्ररक्षसां गणस्य अध्यक्षः)
pūjyaḥworthy of worship
pūjyaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpūjya (पूज्-धातु, यत्-प्रत्यय; प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; यत्-प्रत्ययान्तः (पूज्य = to be worshipped)
śālakaṭaṃkaṭaḥŚālakaṭaṃkaṭa (proper name)
śālakaṭaṃkaṭaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśālakaṭaṃkaṭa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; नाम (विशेषसंज्ञा)

Skanda

Tirtha: Śālakaṭaṃkaṭa (kṣetra-rakṣaka gaṇādhyakṣa)

Type: kshetra

Scene: A pilgrim in Kāśī approaches a small shrine of a fierce yet protective gaṇa-chief, Śālakaṭaṃkaṭa, positioned to the north-east beyond Bhīmacaṇḍa; the guardian stands alert at the boundary of the sacred field.

B
Bhīmacaṇḍa
Ś
Śālakaṭaṃkaṭa
K
Kāśī
V
Vināyaka
G
Gaṇa

FAQs

Kāśī is protected by divine gaṇas; honoring the kṣetra-guardians aligns the devotee with dharma and removes impediments.

The sacred field of Kāśī (Varanasi) and its north-east protective circuit (āvaraṇa) featuring Śālakaṭaṃkaṭa.

Worship (pūjā) of Śālakaṭaṃkaṭa as a kṣetra-protector; no specific dāna/snān/japa is stated in this verse.