Adhyaya 47

Verse 1

स्कंद उवाच । अथोत्तरस्यामाशायां कुंडमर्काख्यमुत्तमम् । तत्र नाम्नोत्तरार्केण रश्मिमाली व्यवस्थितः

സ്കന്ദൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഇപ്പോൾ ഉത്തരദിക്കിൽ ‘അർക്ക’ എന്ന പേരിലുള്ള ഉത്തമ കുളം ഉണ്ട്. അവിടെ കിരണമാലാധാരിയായ സൂര്യൻ ‘ഉത്തരാർക്ക’ എന്ന നാമത്തിൽ വിരാജിക്കുന്നു.

Verse 2

तापयन्दुःखसंघातं साधूनाप्याययन्रविः । उत्तरार्को महातेजाः काशीं रक्षति सर्वदा

ദുഃഖസമൂഹങ്ങളെ ദഹിപ്പിക്കുകയും സാദ്ധുക്കളെ പോഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന മഹാതേജസ്സായ സൂര്യൻ ‘ഉത്തരാർക്ക’ രൂപത്തിൽ കാശിയെ എപ്പോഴും കാക്കുന്നു.

Verse 3

तत्रेतिहासो यो वृत्तस्तं निशामय सुव्रत । विप्रः प्रियव्रतो नाम कश्चिदात्रेय वंशजः

ഹേ സുവ്രതാ! അവിടെ സംഭവിച്ച ഇതിഹാസം കേൾക്കുക. ആത്രേയവംശജനായ ‘പ്രിയവ്രതൻ’ എന്നൊരു ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 4

आसीत्काश्यां शुभाचारः सदातिथिजनप्रियः । भार्या शुभव्रता तस्य बभूवातिमनोहरा

അവൻ കാശിയിൽ ശുഭാചാരനായി, എപ്പോഴും അതിഥികൾക്കും ജനങ്ങൾക്കും പ്രിയങ്കരനായിരുന്നു. അവന്റെ ഭാര്യ ശുഭവ്രതയായ, അത്യന്തം മനോഹരിയായിരുന്നു.

Verse 5

भर्तृशुश्रूषणरता गृहकर्मसुपेशला । तस्यां स जनयामास कन्यामेकां सुलक्षणाम्

ഭർത്തൃശുശ്രൂഷയിൽ നിരതയും ഗൃഹകാര്യങ്ങളിൽ അത്യന്തം നിപുണയുമായ അവൾ, അവനു ഒരു സുലക്ഷണയായ ഏക കന്യയെ പ്രസവിച്ചു।

Verse 6

मूलर्क्षप्रथमेपादे तथा केंद्रे बृहस्पतौ । ववृधे सा गृहे पित्रोः शुक्ले पक्षे यथा शशी

മൂല നക്ഷത്രത്തിന്റെ ആദ്യ പാദത്തിൽ ജനിച്ച്, ബൃഹസ്പതി ശുഭകേന്ദ്രസ്ഥാനത്തിൽ നിലകൊണ്ടപ്പോൾ, അവൾ മാതാപിതാക്കളുടെ ഗൃഹത്തിൽ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ വളർന്നു।

Verse 7

सुरूपा विनयाचारा पित्रोश्च प्रियकारिणी । अतीव निपुणा जाता गृहोपस्करमार्जने

അവൾ സുന്ദരിയും വിനയാചാരസമ്പന്നയും മാതാപിതാക്കൾക്ക് പ്രിയകരിണിയുമായിരുന്നു; ഗൃഹോപകരണങ്ങളുടെ ശുചീകരണത്തിലും പരിപാലനത്തിലും അത്യന്തം നിപുണയായി।

Verse 8

यथायथा समैधिष्ट सा कन्या पितृमंदिरे । तथातथा पितुस्तस्याश्चिंता संववृधेतराम्

ആ കന്യ പിതൃഗൃഹത്തിൽ കൂടുതൽ കൂടുതൽ വളർന്നതോടെ, അവളുടെ പിതാവിന്റെ ചിന്തയും അത്രത്തോളം അത്യധികമായി വർധിച്ചു।

Verse 9

कस्मै देया वरा कन्या सुरम्येयं सुलक्षणा । अस्या अनुगुणो लभ्यः क्व मया वर उत्तमः

‘ഇത്ര മനോഹരവും സുലക്ഷണയും ആയ ഈ ശ്രേഷ്ഠ കന്യയെ ആര്ക്ക് നൽകണം? അവൾക്ക് അനുയോജ്യമായ യഥാർത്ഥ ഉത്തമ വരൻ എനിക്ക് എവിടെ ലഭിക്കും?’

Verse 10

कुलेन वयसा चापि शीलेनापि श्रुतेन च । रूपेणार्थेनसंयुक्तः कस्मै दत्ता सुखं लभेत्

കുലവും യോജ്യവയസ്സും ശീലവും ശ്രുതി-വിദ്യയും ഉള്ളവളായി, രൂപവും ധനസമ്പത്തും ചേർന്ന ആ കന്യയെ ആരെക്കു നല്കിയാൽ അവൾക്ക് സുഖം ലഭിക്കും?

Verse 11

इति चिंतयतस्तस्य ज्वरोभूदतिदारुणः । यश्चिंताख्यो ज्वरः पुंसामौषधैर्नापि शाम्यति

ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ അവനിൽ അത്യന്തം ദാരുണമായ ജ്വരം ഉദിച്ചു—പുരുഷന്മാരിലെ ‘ചിന്ത’ എന്ന ജ്വരം ഔഷധങ്ങളാലും ശമിക്കാത്തത്.

Verse 12

तन्मूलर्क्षविपाकेन चिंताख्येन ज्वरेण च । स विप्रः पंचतां प्राप्तस्त्यक्त्वा सर्वं गृहादिकम्

ആ മൂല-നക്ഷത്രബന്ധിതമായ വിധി-വിപാകത്താലും ‘ചിന്ത’ എന്ന ജ്വരത്താലും പീഡിതനായ ആ വിപ്രൻ ഗൃഹാദി എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് പഞ്ചത്വം പ്രാപിച്ചു.

Verse 13

पितर्युपरते तस्याः कन्यायाः सा जनन्यपि । शुभव्रता परित्यज्य तां कन्यां पतिमन्वगात्

ആ കന്യയുടെ പിതാവ് പരലോകഗതനായപ്പോൾ, അവളുടെ മാതാവും—ശുഭവ്രതയുള്ളവൾ—കന്യയെ ഉപേക്ഷിച്ച് ഭർത്താവിനെ അനുഗമിച്ചു.

Verse 14

धर्मोयं सहचारिण्या जीवताजीवतापि वा । पत्या सहैव स्थातव्यं पतिव्रतयुजा सदा

ഇതാണ് സഹചാരിണിയായ ഭാര്യയുടെ ധർമ്മമെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു—ജീവിതത്തിലായാലും മരണത്തിലായാലും, പതിവ്രത സദാ ഭർത്താവിനോടൊപ്പം തന്നെ നിലകൊള്ളണം.

Verse 15

नापत्यं पाति नो माता न पिता नैव बांधवाः । पत्युश्चरणशुश्रूषा पायाद्वै केवलं स्त्रियम्

മക്കളും രക്ഷിക്കില്ല; അമ്മയും അല്ല; അച്ഛനും അല്ല; ബന്ധുക്കളും അല്ല. സ്ത്രീയ്ക്ക് യഥാർത്ഥ സംരക്ഷണം ഭർത്താവിന്റെ പാദങ്ങളിൽ ഭക്തിയോടെ ചെയ്യുന്ന ശുശ്രൂഷ മാത്രമാണ്.

Verse 16

सुलक्षणापि दुःखार्ता पित्रोः पंचत्वमाप्तयोः । और्ध्वदैहिकमापाद्य दशाहं विनिवर्त्य च

ശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ളവളായിരുന്നാലും, മാതാപിതാക്കൾ പഞ്ചത്വം പ്രാപിച്ചതോടെ അവൾ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി. ഔർധ്വദേഹിക കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്ത്, ദശാഹാചാരം പൂർത്തിയാക്കി അവൾ മടങ്ങി വന്നു.

Verse 17

चिंतामवाप महतीमनाथा दैन्यमागता । कथमेकाकिनी पित्रा मात्राहीना भवांबुधेः

അനാഥയായി ദീനാവസ്ഥയിൽപ്പെട്ട അവൾ മഹാചിന്തയിൽ ആകപ്പെട്ടു—“ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്ക്, പിതാവും മാതാവും ഇല്ലാതെ, ഈ ഭവസാഗരം എങ്ങനെ കടക്കും?”

Verse 18

दुस्तरं पारमाप्स्यामि स्त्रीत्वं सर्वाभिभावि यत् । न कस्मैचिद्वरायाहं पितृभ्यां प्रतिपादिता

“കടക്കാൻ ദുഷ്കരമായതിന്റെയപ്പുറം തീരം ഞാൻ എങ്ങനെ പ്രാപിക്കും? കാരണം സ്ത്രീത്വം എല്ലായിടത്തും അടിച്ചമർത്തപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ മാതാപിതാക്കൾ എന്നെ യാതൊരു വരനും ഏല്പിച്ചിട്ടില്ല।”

Verse 19

तददत्ता कथं स्वैरमहमन्यं वरं वृणे । वृतोपि न कुलीनश्चेद्गुणवान्न च शीलवान्

“എന്നെ (വിവാഹത്തിൽ) ഏല്പിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ, ഞാൻ സ്വേച്ഛയായി മറ്റൊരു വരനെ എങ്ങനെ തിരഞ്ഞെടുക്കും? തിരഞ്ഞാലും എന്ത് ഫലം—അവൻ കുലീനനല്ലെങ്കിൽ, ഗുണവാനല്ലെങ്കിൽ, ശീലവാനല്ലെങ്കിൽ?”

Verse 20

स्वाधीनोपि न तत्तेन वृतेनापि हि किं भवेत् । इति संचिंतयंती सा रूपौदार्यगुणान्विता

“അവൻ അനുസരിച്ചാലും, ഇങ്ങനെ തിരഞ്ഞെടുത്ത പുരുഷനാൽ എന്ത് പ്രയോജനം?” എന്ന് അവൾ ചിന്തിച്ചു—രൂപം, ഔദാര്യം, സദ്ഗുണങ്ങൾ എന്നിവയാൽ സമന്വിതയായി।

Verse 21

युवभिर्बहुभिर्नित्यं प्रार्थितापि मुहुर्मुहुः । न कस्यापि ददौ बाला प्रवेशं निज मानसे

അനവധി യുവാക്കൾ വീണ്ടും വീണ്ടും അപേക്ഷിച്ചിട്ടും, ആ ബാലിക ആരെയും തന്റെ ഹൃദയത്തിൽ പ്രവേശിപ്പിച്ചില്ല।

Verse 22

पित्रोरुपरतिं दृष्ट्वा वात्सल्यं च तथाविधम् । निनिंद बहुधात्मानं संसारं च निनिंद ह

മാതാപിതാക്കളുടെ പരമഗതി കണ്ടും, അവരുടെ അത്തരം വാത്സല്യം ഓർത്തും, അവൾ പലവിധത്തിൽ സ്വയം കുറ്റപ്പെടുത്തി; സംസാരത്തെയും നിന്ദിച്ചു।

Verse 23

याभ्यामुत्पादिता चाहं याभ्यां च परिपालिता । पितरौ कुत्र तौ यातौ देहिनो धिगनित्यताम्

“ആരാൽ ഞാൻ ജനിച്ചു, ആരാൽ ഞാൻ പോഷിക്കപ്പെട്ടു—ആ രണ്ടു മാതാപിതാക്കൾ എവിടെ പോയി? ദേഹധാരികളുടെ അനിത്യത്തിന് ധിക്കാരം!”

Verse 24

अहो देहोप्यहोंगत्वं यथा पित्रोः पुरो मम । इति निश्चित्य सा बाला विजितेंद्रिय मानसा

“അയ്യോ, ഈ ദേഹവും! അയ്യോ, ദേഹരഹിതാവസ്ഥയും—എന്റെ മുന്നിൽ മാതാപിതാക്കൾക്കുണ്ടായതുപോലെ!” എന്ന് നിശ്ചയിച്ച്, അവൾ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും മനസ്സിനെയും ജയിച്ച് ദൃഢസങ്കൽപ്പത്തിൽ നിലകൊണ്ടു।

Verse 25

ब्रह्मचर्यं दृढं कृत्वा तप उग्रं चचार ह । उत्तरार्कस्य देवस्य समीपे स्थिरमानसा

അവൾ ബ്രഹ്മചര്യം ദൃഢമായി സ്വീകരിച്ച് ഘോരതപസ്സു അനുഷ്ഠിച്ചു; ഉത്തരാർകദേവന്റെ സമീപത്ത് സ്ഥിരമനസ്സോടെ നിലകൊണ്ടു.

Verse 26

तस्यां तपस्यमानायामेकाच्छागी लघीयसी । तत्र प्रत्यहमागत्य तिष्ठेत्तत्पुरतोऽचला

അവൾ തപസ്സിൽ ലീനയായിരിക്കുമ്പോൾ ഒരു ചെറു മാൻപെൺ പ്രതിദിനം അവിടെ വന്ന് അവളുടെ മുമ്പിൽ അനങ്ങാതെ നിന്നിരുന്നു.

Verse 27

तृणपर्णादिकं किंचित्सायमभ्यवहृत्य सा । तत्कुंडपीतपानीया स्वस्वामिसदनं व्रजेत्

വൈകുന്നേരം അവൾ അല്പം പുല്ലും ഇലകളും മേശി; പിന്നെ ആ കുളത്തിലെ വെള്ളം കുടിച്ച് തന്റെ യജമാനന്റെ വസതിയിലേക്ക് പോയി.

Verse 28

तत इत्थं व्यतीतासु पंचषा सुसमासु च । लीलया विचरन्देवस्तत्र देव्या सहागतः

ഇങ്ങനെ അഞ്ചോ ആറോ ശുഭമാസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ലീലാവിഹാരിയായ ഭഗവാൻ ദേവിയോടുകൂടെ അവിടെ എത്തി.

Verse 29

सन्निधावुत्तरार्कस्य तपस्यतीं सुलक्षणाम् । स्थाणुवन्निश्चलां स्थाणुरद्राक्षीत्तपसा कृशाम्

ഉത്തരാർകന്റെ സന്നിധിയിൽ തപസ്സനുഷ്ഠിച്ചിരുന്ന ആ സുലക്ഷണയെ ഭഗവാൻ സ്ഥാണു കണ്ടു—സ്തംഭംപോലെ അനങ്ങാതെ, തപസ്സാൽ ക്ഷീണിച്ചവളായി.

Verse 30

ततो गिरिजया शंभुर्विज्ञप्तः करुणात्मना । वरेणानुगृहाणेमां बंधुहीनां सुमध्यमाम्

അപ്പോൾ കരുണാമയനായ ശംഭുവിനോട് ഗിരിജ അപേക്ഷിച്ചു— “വരം നൽകി ബന്ധുഹീനയായ ഈ സുമധ്യമയെ അനുഗ്രഹിക്കണമേ.”

Verse 31

शर्वाणीगिरमाकर्ण्य ततः शर्वः कृपानिधिः । समाधिमीलिताक्षीं तामुवाच वरदो हरः

ശർവാണിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് കൃപാനിധിയായ ശർവൻ, സമാധിയിൽ കണ്ണടച്ചിരുന്ന അവളോടു പറഞ്ഞു; വരദനായ ഹരൻ അവളെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Verse 32

सुलक्षणे प्रसन्नोस्मि वरं वरय सुव्रते । चिरं खिन्नासि तपसा कस्तेऽस्तीह मनोरथः

“ഹേ സുലക്ഷണേ, ഞാൻ പ്രസന്നനാണ്. ഹേ സുവ്രതേ, വരം ചോദിക്കൂ. നീ ദീർഘകാലം തപസ്സാൽ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു—ഇവിടെ നിന്റെ മനോരഥം എന്ത്?”

Verse 33

सापि शंभोर्गिरं श्रुत्वा मुखपीयूषवर्षिणीम् । महासंतापशमनीं लोचने उदमीलयत्

ശംഭുവിന്റെ വാക്കുകൾ—മുഖത്തിൽ നിന്ന് അമൃതവർഷംപോലെ പെയ്ത് മഹാസന്താപം ശമിപ്പിക്കുന്നവ—കേട്ട് അവൾ കണ്ണുകൾ തുറന്നു.

Verse 34

त्र्यक्षं प्रत्यक्षमावीक्ष्य वरदानोन्मुखं पुरः । देवीं च वामभागस्थां प्रणनाम कृतांजलिः

ത്രിനേത്രനായ പ്രഭുവിനെ മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷമായി കണ്ടു—വരം നൽകാൻ സന്നദ്ധനായി—അവന്റെ വാമഭാഗത്ത് ഇരിക്കുന്ന ദേവിയെയും ദർശിച്ച്, അവൾ കരംകൂപ്പി നമസ്കരിച്ചു.

Verse 35

किं वृणे यावदित्थं सा चिंतयेच्चारुमध्यमा । तावत्तयानिरैक्षिष्ट वराकी बर्करी पुरः

സുന്ദരമായ സന്നദ്ധരിയായ അവൾ “ഏതു വരം വേണം?” എന്നു ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, ദീനയായ ‘ബർക്കരീ’ എന്ന ആടിനെ അവളുടെ മുന്നിൽ കൊണ്ടുവന്ന് നിർത്തി.

Verse 36

आत्मार्थं जीवलोकेस्मिन्को न जीवति मानवः । परं परोपकारार्थं यो जीवति स जीवति

ഈ ജീവലോകത്തിൽ സ്വാർത്ഥത്തിനായി ജീവിക്കാത്ത മനുഷ്യൻ ആരുണ്ട്? എന്നാൽ പരോപകാരത്തിനായി ജീവിക്കുന്നവനേ സത്യത്തിൽ ജീവിക്കുന്നവൻ.

Verse 37

अनया मत्तपोवृत्ति साक्षिण्या बह्वनेहसम् । असेव्यहं तदेतस्यै वरयामि जगत्पतिम्

എന്റെ തപസ്സിന്റെയും ആചരണത്തിന്റെയും സാക്ഷിയായ, നിഷ്കാമ പരിശ്രമങ്ങളിൽ സമൃദ്ധയായ ഇവളെ സാക്ഷിയാക്കി, അവൾക്കായി ജഗത്പതിയെ തന്നെ വരമായി ഞാൻ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു.

Verse 38

परामृश्य मनस्येतत्प्राह त्र्यक्षं सुलक्षणा । कृपानिधे महादेव यदि देयो वरो मम

ഇതു മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച് സുലക്ഷണാ ത്രിനേത്രനോട് പറഞ്ഞു—“കരുണാനിധേ മഹാദേവാ, എനിക്ക് വരം നൽകേണ്ടതാണെങ്കിൽ…”

Verse 39

अजशावी वराक्येषा तर्हि प्रागनुगृह्यताम् । वक्तुं पशुत्वान्नोवेत्ति किंचिन्मद्भक्तिपेशला

ഈ ദീന ജീവി ആട്-ചെമ്മരി; അതിനാൽ ആദ്യം ഇതിന് അനുഗ്രഹം നൽകുക. മൃഗാവസ്ഥ കാരണം ഇതിന് ഒന്നും പറയാൻ കഴിയില്ല; എങ്കിലും എന്റെ ഭക്തിയിലേക്കുള്ള അതിന്റെ മനസ്സ് മൃദുവാണ്.

Verse 40

इति वाचं निशम्येशः परोपकृतिशालिनीम् । सुलक्षणाया नितरां तुतोष प्रणतार्तिहा

പരോപകാരഭാവം നിറഞ്ഞ അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ശരണാഗതരുടെ ആർതി അകറ്റുന്ന ഈശൻ സുലക്ഷണയിൽ അത്യന്തം പ്രസന്നനായി।

Verse 41

देवदवस्ततः प्राह देवि पश्य गिरींद्रजे । साधूनामीदृशी बुद्धिः परोपकरणोर्जिता

അപ്പോൾ ദേവദേവൻ ദേവിയോട് പറഞ്ഞു—“ഹേ ഗിരീന്ദ്രജേ, നോക്കുക; സാദുക്കളുടെ ബുദ്ധി ഇങ്ങനെയാകുന്നു, പരോപകാരശക്തിയാൽ മഹത്തായതാകുന്നു।”

Verse 42

ते धन्याः सर्वलोकेषु सर्वधर्माश्रयाश्च ते । यतंते सर्वभावेन परोपकरणाय ये

അവർ എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ധന്യർ; അവർ സർവ്വധർമ്മങ്ങളുടെ ആശ്രയം—സകലഭാവത്തോടെയും പരോപകാരത്തിനായി പരിശ്രമിക്കുന്നവർ।

Verse 43

संचयाः सर्ववस्तूनां चिरं तिष्ठति नो क्वचित् । सुचिरं तिष्ठते चैकं परोपकरणं प्रिये

എല്ലാ വസ്തുക്കളുടെയും സമ്പാദ്യം എവിടെയും ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കില്ല; എന്നാൽ ഹേ പ്രിയേ, ഒന്നേ വളരെകാലം നിലനിൽക്കും—പരോപകാരപുണ്യം।

Verse 44

धन्या सुलक्षणा चैषा योग्याऽनुग्रहकर्मणि । ब्रूहि देवि वरो देयः कोऽस्यैच्छाग्यै च कः प्रिये

ഈ സുലക്ഷണാ ധന്യയാകുന്നു; അനുഗ്രഹകർമ്മത്തിന് യോഗ്യയുമാകുന്നു. ഹേ ദേവി, പറയുക—ഇവൾക്ക് ഏതു വരം നൽകണം? ഹേ പ്രിയേ, അവൾ എന്താണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?

Verse 45

श्रीदेव्युवाच । सर्वसृष्टिकृतां कर्तः सर्वज्ञप्रणतार्तिहन् । सुलक्षणा शुभाचारा सखी मेस्तु शुभोद्यमा

ശ്രീദേവി അരുളിച്ചെയ്തു— ഹേ സർവ്വസൃഷ്ടിയുടെ കർത്താവേ, ഹേ സർവ്വജ്ഞനേ, പ്രണതരുടെ ആർ‍ത്തി ഹരിക്കുന്ന പ്രഭോ! എനിക്ക് സുലക്ഷണയുമായ, സദ്ഗുണസമ്പന്നയുമായ, ശുഭാചാരിണിയായ, നിത്യം മംഗളോദ്യമങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ട സഖി ലഭിക്കട്ടെ।

Verse 46

यथा जया च विजया यथा चैव जयंतिका । शुभानंदा सुनंदा च कौमुदी च यथोर्मिला

ജയയും വിജയയും പോലെ, ജയന്തികയും പോലെ; ശുഭാനന്ദയും സുനന്ദയും പോലെ; കൗമുദിയും ഉർമിലയും പോലെ—അങ്ങനെ മംഗളലക്ഷണങ്ങളാൽ സമന്വിതയായ എന്റെ സഖി ആകട്ടെ।

Verse 47

यथा चंपकमाला च यथा मलयवासिनी । कर्पूरलतिका यद्वद्गंधधारा यथा शुभा

ചമ്പകമാലപോലെ മനോഹരയും, മലയപർവ്വതവാസിനിപോലെ സുഗന്ധമയിയും; കർപ്പൂരലതപോലെ ശീതളയും, ശുഭസുഗന്ധധാരപോലെ പവിത്രയും—അവൾ ആകട്ടെ।

Verse 48

अशोका च विशोका च यथा मलयगंधिनी । यथा चंदननिःश्वासा यथा मृगमदोत्तमा

അവൾ അശോകാ—ശോകരഹിത—വിശോകാ—ശോകനാശിനി—ആകട്ടെ; മലയയുടെ ചന്ദനഗന്ധംപോലെ സുഗന്ധമയി, ചന്ദനനിശ്വാസംപോലെ മൃദുല, ഉത്തമ കസ്തൂരിപോലെ ശ്രേഷ്ഠയാകട്ടെ।

Verse 49

यथा च कोकिलालापा यथा मधुरभाषिणी । गद्यपद्यनिधिर्यद्वदनुक्तज्ञा यथा च सा

അവൾ കുയിലിന്റെ ആലാപംപോലെ മധുരയും, മധുരഭാഷിണിയും; ഗദ്യപദ്യങ്ങളുടെ നിധിപോലെ സമൃദ്ധയും, പറയാത്തതും ഗ്രഹിക്കുന്ന അനുക്തജ്ഞയുമാകട്ടെ।

Verse 50

दृगंचलेंगितज्ञा च यथा कृतमनोरथा । गानचित्तहरा यद्वत्तथास्त्वेषा सुलक्षणा

ഈ സുലക്ഷണ കന്യ കണ്ണുകളുടെ സൂചനകളും ദൃഷ്ടിയുടെ അറ്റത്തിലെ ഭാവവും അറിയുന്നവളാകട്ടെ; അവളുടെ മനോരഥങ്ങൾ സഫലമാകട്ടെ; അവളുടെ ഗാനം ചിത്തം ഹരിക്കട്ടെ—അങ്ങനെ തന്നെ അവൾ ആകട്ടെ.

Verse 51

अतिप्रिया भवित्री मे यद्बाल ब्रह्मचारिणी । अनेनैव शरीरेण दिव्यावयवभूषणा

ഈ ബാല ബ്രഹ്മചാരിണി എനിക്ക് അത്യന്തം പ്രിയയായിരിക്കട്ടെ; ഈ തന്നേ ശരീരത്തിൽ ദിവ്യാവയവങ്ങളും ദിവ്യാഭരണങ്ങളും ധരിച്ചു അലങ്കൃതയാകട്ടെ.

Verse 52

दिव्यांबरा दिव्यगंधा दिव्यज्ञानसमन्विता । समया मां सदैवास्तां चंचच्चामरधारिणी

ദിവ്യവസ്ത്രധാരിണി, ദിവ്യസുഗന്ധയുക്ത, ദിവ്യജ്ഞാനസമന്വിത—നിയതസമയത്ത് ചഞ്ചലമായി ചാമരം ധരിച്ചു അവൾ എപ്പോഴും എന്റെ കൂടെ ഇരിക്കട്ടെ.

Verse 53

एषापि काशिराजस्य कुमार्यस्त्विह बर्करी । अत्रैव भोगान्संप्राप्य मुक्तिं प्राप्स्यत्यनुत्तमाम्

ഈ കന്യയും—കാശീരാജന്റെ പുത്രി ബർക്കരീ—ഇവിടെയേ യഥോചിത ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ച്, അനുത്തമമായ മോക്ഷം പ്രാപിക്കും.

Verse 54

अनया त्वर्ककुंडेस्मिन्पुष्ये मासि रवेर्दिने । स्नातं त्वनुदिते सूर्ये शीतादक्षुब्धचित्तया

അവൾ ഈ അർക്കകുണ്ഡത്തിൽ, പുഷ്യ മാസത്തിൽ, ഞായറാഴ്ച—സൂര്യോദയത്തിന് മുമ്പേ സ്നാനം ചെയ്തു; ശീതത്താലും അവളുടെ ചിത്തം അക്ഷുബ്ധമായിരുന്നു.

Verse 55

राजपुत्री ततः पुण्यादस्त्वेषा शुभलोचना । वरदानप्रभावेण तव विश्वेश्वर प्रभो

ഈ പുണ്യഫലപ്രഭാവത്താൽ ഈ ശുഭലോചനയായ കന്യ രാജകുമാരിയാകട്ടെ; ഹേ വിശ്വേശ്വര പ്രഭോ, നിന്റെ വരദാനശക്തിയാൽ।

Verse 57

उत्तरार्कस्य देवस्य पुष्ये मासि रवेर्दिने । कार्या सा वत्सरीयात्रा न तैः काशीफलेप्सुभिः

ഉത്തരാർക ദേവനുവേണ്ടി ആ വാർഷിക യാത്ര പുഷ്യ മാസത്തിൽ, ഞായറാഴ്ച നടത്തേണ്ടതാണ്—കാശിയുടെ പൂർണ്ണഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ചെയ്യേണ്ടത്।

Verse 58

मृडान्याभिहि तं सर्वं कृत्वैतद्विश्वगो विभुः । विश्वनाथो विवेशाथ प्रासादं स्वमतर्कितः

മൃഡാനി (പാർവതി) പറഞ്ഞതുപോലെ എല്ലാം ചെയ്തു, സർവ്വവ്യാപിയായ പ്രഭു വിശ്വനാഥൻ തുടർന്ന് തന്റെ പ്രാസാദത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു—അവന്റെ ഉദ്ദേശ്യം സിദ്ധമായി।

Verse 59

स्कंद उवाच । लोलार्कस्य च माहात्म्यमुत्तरार्कस्य च द्विज । कथितं ते महाभाग सांबादित्यं निशामय

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജാ, ഹേ മഹാഭാഗ്യവാനേ, ലോളാർകത്തിന്റെയും ഉത്തരാർകത്തിന്റെയും മഹാത്മ്യം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു; ഇനി സാംബാദിത്യന്റെ കഥ കേൾക്കുക।

Verse 60

श्रुत्वैतत्पुण्यमाख्यानं शुभं लोलोत्तरार्कयोः । व्याधिभिर्नाभिभूयेत न दारिद्र्येण बाध्यते

ലോളാർകത്തിന്റെയും ഉത്തരാർകത്തിന്റെയും ഈ ശുഭവും പുണ്യവുമായ ആഖ്യാനം കേട്ടാൽ മനുഷ്യൻ രോഗങ്ങളാൽ കീഴടക്കപ്പെടുകയില്ല; ദാരിദ്ര്യത്താലും പീഡിതനാകുകയില്ല।

Verse 96

बर्करीकुंडमित्याख्या त्वर्ककुंडस्य जायताम् । एतस्याः प्रतिमा पूज्या भविष्यत्यत्र मानवैः

അർക്കകുണ്ഡം ‘ബർക്കരീകുണ്ഡം’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാകട്ടെ. ഭാവിയിൽ ഇവിടെ മനുഷ്യർ അവളുടെ പ്രതിമ ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കും.