Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 40

इति वाचं निशम्येशः परोपकृतिशालिनीम् । सुलक्षणाया नितरां तुतोष प्रणतार्तिहा

iti vācaṃ niśamyeśaḥ paropakṛtiśālinīm | sulakṣaṇāyā nitarāṃ tutoṣa praṇatārtihā

പരോപകാരഭാവം നിറഞ്ഞ അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ശരണാഗതരുടെ ആർതി അകറ്റുന്ന ഈശൻ സുലക്ഷണയിൽ അത്യന്തം പ്രസന്നനായി।

इतिthus
इति:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्यसमाप्त्यर्थ-निदर्शक (quotative particle “thus”)
वाचम्speech, words
वाचम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
निशम्यhaving heard
निशम्य:
Kriya-viseshana (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootनि-शम् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यबन्त अव्ययकृदन्त (gerund); “having heard”
ईशःthe Lord
ईशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
परोपकृतिशालिनीम्endowed with helping others
परोपकृतिशालिनीम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरोपकृति (प्रातिपदिक; पर-उपकृति) + शालिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying वाचम्)
सुलक्षणायाःof Sulakṣaṇā
सुलक्षणायाः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसुलक्षणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
नितराम्exceedingly
नितराम्:
Kriya-viseshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनितरम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (intensifier)
तुतोषwas pleased
तुतोष:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootतुष् (धातु)
Formलिट्-लकार (परिपूर्णभूत/Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
प्रणतार्तिहाdestroyer of the distress of the bowed (devotees)
प्रणतार्तिहा:
Apposition (Karta-samānādhikaraṇa/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रणत (कृदन्त) + आर्ति (प्रातिपदिक) + हन् (धातु) → हा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपाधि/विशेषणरूपेण ईशस्य

Skanda (narrator) describing Śiva’s response

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Scene: Śiva, serene and radiant, listens approvingly as Sulakṣaṇā speaks with compassionate resolve; Pārvatī stands nearby, attentive to the exchange.

Ś
Śiva
S
Sulakṣaṇā

FAQs

Divine pleasure is especially won by selfless compassion; surrender and benevolence draw Śiva’s grace.

Kāśī is the overarching sacred setting; the verse highlights the ethos of the kṣetra—mercy that swiftly reaches the devoted.

None; it emphasizes inner disposition—paropakāra and śaraṇāgati (surrender).