Adhyaya 28

Verse 1

उमोवाच । किंचित्प्रष्टुमना नाथ स्वसंदेहापनुत्तये । वद खेदो यदि न ते त्रिकालज्ञानकोविद

ഉമ പറഞ്ഞു—ഹേ നാഥാ! എന്റെ സംശയം നീക്കുന്നതിനായി ഞാൻ അല്പം ചോദിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. നിങ്ങള്ക്ക് ക്ലേശമില്ലെങ്കിൽ പറയുക, ഹേ ത്രികാലജ്ഞാനത്തിൽ നിപുണനേ.

Verse 2

तदा भगीरथो राजा क्व क्व भागीरथी तदा । यदा विष्णुस्तपस्तेपे चक्रपुष्करिणी तटे

അപ്പോൾ രാജാവ് ഭഗീരഥൻ എവിടെയായിരുന്നു, അതേ സമയം ഭാഗീരഥീ (ഗംഗ) എവിടെയായിരുന്നു—വിഷ്ണു ചക്ര-പുഷ്കരിണിയുടെ തീരത്ത് തപസ്സു ചെയ്തപ്പോൾ?

Verse 3

शिव उवाच । संदेहोऽत्र न कर्तव्यो विशालाक्षि सदामले । श्रुतौ स्मृतौ पुराणेषु कालत्रयमुदीर्यते

ശിവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ വിശാലാക്ഷി, സദാ നിർമലേ! ഇവിടെ സംശയം ചെയ്യരുത്. ശ്രുതി, സ്മൃതി, പുരാണങ്ങളിൽ ത്രികാലം പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 4

भूतं भावि भवच्चापि संशयं मा वृथा कृथाः । इत्युक्त्वा पुनराहेशो गंगामाहात्म्यमुत्तमम्

ഭൂതം, ഭാവി, വർത്തമാനം—ഇവയെക്കുറിച്ച് വ്യർത്ഥമായി സംശയിക്കരുത്. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് പ്രഭു വീണ്ടും ഗംഗയുടെ ഉത്തമ മഹാത്മ്യം പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 5

अगस्त्य उवाच । पार्वतीनंदन पुनर्द्युनद्याः परितो वद । महिमोक्तो हरौ यद्वद्देवदेवेन वै तदा

അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ഹേ പാർവതീനന്ദനേ! ദിവ്യനദിയായ (ഗംഗ)യെക്കുറിച്ച് വീണ്ടും വിശദമായി പറയുക; അന്ന് ദേവദേവൻ ഹരിയോട് എങ്ങനെ അവളുടെ മഹിമ പ്രസ്താവിച്ചുവോ അതുപോലെ.

Verse 6

स्कंद उवाच । मुनऽत्र मैत्रावरुणे यथा देवेन भाषितम् । शुणु त्रिपथगामिन्या माहात्म्यं पातकापहम्

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മൈത്രാവരുണ മുനിയേ! ദേവൻ പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെ ഇവിടെ കേൾക്കുക—ത്രിപഥഗാമിനിയായ (ഗംഗ)യുടെ പാതകനാശക മഹാത്മ്യം.

Verse 7

त्रिस्रोतसं समासाद्य सकृत्पिंडान्ददाति यः । उद्धृताः पितरस्तेन भवांभोधेस्तिलोदकैः

ത്രിസ്രോതസ്സിനിയായ (ഗംഗ)യെ സമീപിച്ച് ഒരിക്കൽ പോലും പിണ്ഡദാനം ചെയ്യുന്നവന്റെ പിതൃകൾ, അവൻ അർപ്പിക്കുന്ന തിലോദക-തർപ്പണത്താൽ ഭവസാഗരത്തിൽ നിന്ന് ഉയർത്തപ്പെടുന്നു.

Verse 8

यावंतश्च तिला मर्त्यैर्गृहीता पितृकर्मणि । तावद्वर्षसहस्राणि पितरः स्वर्गवासिनः

മർത്ത്യർ പിതൃകർമ്മത്തിൽ എത്ര എള്ളുവിത്തുകൾ അർപ്പിക്കുന്നുവോ, അത്ര സഹസ്ര വർഷങ്ങൾ പിതൃകൾ സ്വർഗത്തിൽ വസിക്കുന്നു।

Verse 9

देवाः सपितरो यस्माद्गंगायां सर्वदा स्थिताः । आवाहनं विसर्गं च तेषां तत्र ततो नहि

ദേവന്മാർ പിതൃകളോടുകൂടെ സദാ ഗംഗയിൽ നിലകൊള്ളുന്നതിനാൽ, അവിടെ അവരെ ആവാഹിക്കലോ വിസർജ്ജിക്കലോ വേണ്ടതില്ല।

Verse 10

पितृवंशे मृता ये च मातृवंशे तथैव च । गुरु श्वशुर बंधूनां ये चान्ये बांधवा मृताः

പിതൃവംശത്തിൽ മരിച്ചവരും, അതുപോലെ മാതൃവംശത്തിൽ മരിച്ചവരും; ഗുരു, ശ്വശുരൻ, ബന്ധുക്കൾ എന്നിവരിലും മറ്റു ബന്ധുക്കളിലും മരിച്ചവരും—(എല്ലാവരും ഉൾപ്പെടുന്നു)।

Verse 11

अजातदंता ये केचिद्ये च गर्भे प्रपीडिताः । अग्निविद्युच्चोरहता व्याघ्रदंष्ट्रिभिरेव च

പല്ലുകൾ വരുന്നതിന് മുമ്പേ മരിച്ചവരും, ഗർഭത്തിൽ പീഡിതരായി നശിച്ചവരും; അഗ്നി, മിന്നൽ അല്ലെങ്കിൽ കള്ളന്മാർകൊണ്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടവരും, പുലിയുടെ ദംഷ്ട്രകളാൽ കീറപ്പെട്ടവരും—(എല്ലാവരും സ്മരണീയർ)।

Verse 12

उद्बंधन मृता ये च पतिता आत्मघातकाः । आत्मविक्रयिणश्चोरा ये तथाऽयाज्ययाजकाः

തൂക്കിലേറ്റ് മരിച്ചവരും, പതിതരും, ആത്മഹത്യ ചെയ്തവരും; സ്വയം വിറ്റവരും, കള്ളന്മാരും, നിഷിദ്ധ യാഗങ്ങളിൽ യാജകത്വം ചെയ്തവരും—(എല്ലാവരും ഉൾപ്പെടുന്നു)।

Verse 13

रसविक्रयिणो ये च ये चान्ये पापरोगिणः । अग्निदा गरदाश्चैव गोघ्नाश्चैव स्ववंशजाः

മദ്യാദി മത്തുരസങ്ങൾ വിൽക്കുന്നവർ, മറ്റു പാപരോഗബാധിതർ; അഗ്നിദാതാക്കൾ, വിഷപ്രയോഗികൾ, ഗോഹത്യകർ—സ്വവംശത്തിൽ ജനിച്ചവരായാലും—അവരും (ഇതിൽ) ഉൾപ്പെടുന്നു।

Verse 14

असिपत्रवने ये च कुंभीपाके च ये गताः । रौरवेप्यंधतामिस्रे कालसूत्रे च ये गताः

അസിപത്രവനം, കുംഭീപാകം എന്നിവയിൽ ചെന്നവർ; റൗരവം, അന്ധതാമിസ്രം, കാലസൂത്രം എന്നിവയിൽ ചെന്നവർ—അവരും (ഇതിൽ) ഉൾപ്പെടുന്നു।

Verse 15

जात्यंतरसहस्रेषु भ्राम्यंते ये स्वकर्मभिः । ये तु पक्षिमृगादीनां कीटवृक्षादि वीरुधाम्

സ്വകർമ്മപ്രേരിതരായി ആയിരക്കണക്കിന് മറ്റു ജന്മങ്ങളിൽ അലഞ്ഞുനടക്കുന്നവർ; പക്ഷി-മൃഗാദികളുടെ ഗർഭങ്ങളിൽ പ്രവേശിച്ചവർ, കൂടാതെ കീടം, വൃക്ഷം, വള്ളിയായി മാറിയവർ—അവരും എല്ലാം (ഇതിൽ) ഉൾപ്പെടുന്നു।

Verse 16

योनिं गतास्त्वसंख्याताः संख्यातानामशोभनाः । प्रापिता यमलोकं तु सुघोरैर्यमकिंकरैः

അസംഖ്യ ജീവികൾ വിവിധ യോനികളിൽ പ്രവേശിച്ചു—എണ്ണപ്പെടുന്നവരിലും അശോഭനരായവർ; അവരെ അതിഭീകരമായ യമകിങ്കരന്മാർ യമലോകത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി।

Verse 17

येऽबांधवा बांधवा वा येऽन्यजन्मनि बांधवाः । येपि चाज्ञातनामानो ये चापुत्राः स्वगोत्रजाः

അവർ ബന്ധുക്കളല്ലാത്തവരായാലും ബന്ധുക്കളായാലും, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരു ജന്മത്തിൽ ബന്ധുക്കളായിരുന്നാലും; പേരറിയാത്തവർ, കൂടാതെ സ്വഗോത്രത്തിൽ പുത്രഹീനരായി അന്തരിച്ചവർ—അവരും (ഇതിൽ) ഉൾപ്പെടുന്നു।

Verse 18

विषेण च मृता वै ये ये वै शृंगिभिराहताः । कृतघ्नाश्च गुरुघ्नाश्च ये च मित्रद्रुहस्तथा

വിഷംകൊണ്ട് മരിച്ചവർ, കൊമ്പുള്ള മൃഗങ്ങളുടെ കുത്തേറ്റ് മരിച്ചവർ, കൃതഘ്നർ, ഗുരുഹന്താക്കൾ, കൂടാതെ മിത്രദ്രോഹികൾ—അവരെയും ഇവിടെ (കാശിയിലെ മോചനകർമ്മങ്ങളുടെ പ്രസംഗത്തിൽ) പരാമർശിക്കുന്നു.

Verse 19

स्त्री बालघातका ये च ये च विश्वासघातकाः । असत्यहिंसानिरता सदा पापरताश्च ये

സ്ത്രീകളെയും കുട്ടികളെയും കൊല്ലുന്നവർ, വിശ്വാസഘാതകർ, അസത്യത്തിലും ഹിംസയിലും നിരതർ, സദാ പാപത്തിൽ രമിക്കുന്നവർ—അവരും ഇവിടെ (ഈ ഉപദേശത്തിൽ) ഉൾപ്പെടുന്നു.

Verse 20

अश्वविक्रयिणो ये च परद्रव्यहराश्च ये । अनाथाः कृपणा दीना मानुष्यं प्राप्तुमक्षमाः

കുതിരവ്യാപാരികൾ, പരധനം കവർന്നവർ, കൂടാതെ അനാഥരും കൃപണരും ദീനരുമായി മനുഷ്യജന്മം പ്രാപിക്കാൻ അശക്തരായവർ—അവരും ഇവിടെ (പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു).

Verse 21

तर्पिता जाह्नवीतोयैर्नरेण विधिना सकृत् । प्रयांति स्वर्गतिं तेपि स्वर्गिणो मुक्तिमाप्नुयुः

ജാഹ്നവി (ഗംഗ) ജലങ്ങളാൽ ഒരു മനുഷ്യൻ വിധിപൂർവം ഒരിക്കൽ പോലും തർപ്പണം ചെയ്ത് അവരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തിയാൽ, അവരും സ്വർഗ്ഗഗതി പ്രാപിക്കും; സ്വർഗ്ഗസ്ഥരായി അവസാനം മോക്ഷവും നേടാം.

Verse 22

एतान्मंत्रान्समुच्चार्य यः कुर्यात्पितृतर्पणम् । श्राद्धं पिंडप्रदानं च स विधिज्ञ इहोच्यते

ഈ മന്ത്രങ്ങൾ സമ്യക് ഉച്ചരിച്ച് പിതൃതർപ്പണം ചെയ്യുകയും, ശ്രാദ്ധവും പിണ്ഡപ്രദാനവും നിർവഹിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ—അവനെയാണ് ഇവിടെ വിധിജ്ഞൻ എന്നു പറയുന്നത്.

Verse 23

कामप्रदानि तीर्थानि त्रैलोक्ये यानि कानिचित् । तानि सर्वाणि सेवंते काश्यामुत्तरवाहिनीम्

ത്രിലോകത്തുള്ള ആഗ്രഹദായക തീർത്ഥങ്ങൾ എല്ലാം, കാശിയിലെ ഉത്തരവാഹിനീ ഗംഗയെ ആശ്രയിച്ച് സേവിക്കുന്നതുപോലെ തന്നെയാകുന്നു।

Verse 24

स्वःसिंधुः सर्वतः पुण्या ब्रह्महत्यापहारिणी । काश्यां विशेषतो विष्णो यत्र चोत्तरवाहिनी

സ്വർഗ്ഗനദിയായ ഗംഗ എല്ലായിടത്തും പുണ്യവതിയാണ്; ബ്രഹ്മഹത്യാപാപവും അകറ്റുന്നു. എന്നാൽ ഹേ വിഷ്ണോ, കാശിയിൽ അവൾ ഉത്തരവാഹിനിയായി ഒഴുകുന്നിടത്ത് അവൾ പ്രത്യേകമായി മഹാപുണ്യദായിനിയാണ്।

Verse 25

गायंति गाथामेतां वै दैवर्षिपितरोगणाः । अपि दृग्गोचरा नः स्यात्काश्यामुत्तरवाहिनी

ദൈവർഷികളും പിതൃഗണങ്ങളും ഈ ഗാഥ തന്നെ പാടുന്നു—“കാശിയിലെ ഉത്തരവാഹിനീ ഞങ്ങളുടെ കണ്ണുകൾക്ക് ദൃശ്യമാകട്ടെ.”

Verse 26

यत्रत्यामृतसंतृप्तास्तापत्रितयवर्जिताः । स्याम त्वमृतमेवाद्धा विश्वनाथप्रसादतः

അവിടെ ആ അമൃതത്തിൽ തൃപ്തരായി, ത്രിതാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തരായി, വിശ്വനാഥന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഞങ്ങൾ സത്യമായും അമരന്മാരാകട്ടെ।

Verse 27

गंगैव केवला मुक्त्यै निर्णीता परितो हरे । अविमुक्ते विशेषेण ममाधिष्ठानगौरवात्

ഹേ ഹരി, ഗംഗ മാത്രം എല്ലായിടത്തും മോക്ഷത്തിനുള്ള നേരിട്ടുള്ള ഉപായമായി നിർണ്ണയിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അവിമുക്തം (കാശി) ൽ എന്നാൽ എന്റെ അധിഷ്ഠാനത്തിന്റെ മഹിമകൊണ്ട് അവൾ പ്രത്യേകമായി മോക്ഷദായിനിയാണ്।

Verse 28

ज्ञात्वा कलियुगं घोरं गंगाभक्तिः सुगोपिता । न विंदतिं जना गंगां मुक्तिमागैर्कदायिकाम्

കലിയുഗത്തിന്റെ ഘോരത്വം അറിഞ്ഞ് ഗംഗാഭക്തി നന്നായി ഗോപിതമായി; മോക്ഷമാർഗദായിനിയായ ഗംഗയെ ജനങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്നില്ല.

Verse 29

अनेकजन्मनियुतं भ्राम्यमाणस्तु योनिषु । निर्वृतिं प्राप्नुयात्कोत्र जाह्नवीभजनं विना

അനവധി ജന്മങ്ങൾ യോനികളിൽ അലഞ്ഞുനടക്കുന്നവൻ, ജാഹ്നവീ (ഗംഗ) ഭജനമില്ലാതെ എവിടെ ശാന്തി പ്രാപിക്കും?

Verse 30

नराणामल्पबुद्धीनामेनो विक्षिप्तचेतसाम् । गंगेव परमं विष्णो भेषजं भवरोगिणाम्

ഹേ വിഷ്ണോ! അല്പബുദ്ധിയും പാപം മൂലം ചിതം ചിതറിപ്പോയവരുമായ മനുഷ്യർക്കു, ഭവരോഗബാധിതർക്കുള്ള പരമ ഔഷധം ഗംഗയേയാണ്.

Verse 31

खंडस्फुटितसंस्कारं गंगातीरे करोति यः । मम लोके चिरं कालं तस्याक्षय सुखं हरे

ഹേ ഹരേ! ഗംഗാതീരത്ത് ഭംഗപ്പെട്ടതോ അപൂർണ്ണമോ ആയ സംസ്കാരവും ചെയ്യുന്നവൻ, എന്റെ ലോകത്തിൽ ദീർഘകാലം അക്ഷയസുഖം അനുഭവിക്കും.

Verse 32

गंतुमुद्दिश्य यो गंगां परार्थस्वार्थमेव वा । न गच्छति परं मोहात्स पतेत्पितृभिः सह

പരാർത്ഥത്തിനായോ സ്വാർത്ഥത്തിനായോ ഗംഗയിലേക്കു പോകാൻ പുറപ്പെട്ടിട്ടും, മോഹവശാൽ മുന്നോട്ട് പോകാത്തവൻ പിതൃകളോടുകൂടെ പതിക്കും.

Verse 33

सर्वाणि येषां गांगेयैस्तोयैः कृत्यानि देहिनाम् । भूमिस्था अपि ते मर्त्या अमर्त्या एव वै हरे

ഹേ ഹരി! ആരുടെ ദേഹധാരികളുടെ എല്ലാ സംസ്കാരങ്ങളും കൃത്യങ്ങളും ഗംഗാജലത്താൽ നിർവഹിക്കപ്പെടുന്നുവോ, അവർ ഭൂമിയിൽ മർത്ത്യരായിരുന്നാലും സത്യത്തിൽ അമരന്മാരെപ്പോലെ അമർത്ത്യരാകുന്നു।

Verse 34

चरमेपि वयोभागे स्वःसिंधुं यो निषेवते । कृत्वाप्येनांसि बहुशः सोपि यायाच्छुभां गतिम्

ജീവിതത്തിന്റെ അവസാന ഘട്ടത്തിലും സ്വർഗ്ഗസരിതയായ ഗംഗയെ ആശ്രയിച്ച് സേവിക്കുന്നവൻ, പലവട്ടം പാപം ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ശുഭഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 35

यावदस्थि मनुष्याणां गंगातोयेषु तिष्ठति । तावदब्दसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते

മനുഷ്യന്റെ അസ്ഥി ഗംഗാജലത്തിൽ എത്രകാലം നിലനിൽക്കുമോ, അത്രയും ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ അവൻ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ മഹിമയോടെ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 36

विष्णुरुवाच । देवदेवजगन्नाथ जगतां हितकृत्प्रभो । कीकसं चेत्पतेद्दैवाद्दुर्वृत्तस्य दुरात्मनः

വിഷ്ണു അരുളിച്ചെയ്തു— ഹേ ദേവദേവാ, ജഗന്നാഥാ, ലോകങ്ങളുടെ ഹിതകർത്താവായ പ്രഭോ! ദൈവവശാൽ ദുർവൃത്തനായ ദുരാത്മാവിന്റെ അസ്ഥി (അവിടെ) പതിച്ചാൽ…

Verse 37

जले द्युनद्या निष्पापे कथं तस्य परा गतिः । अपमृत्यु विपन्नस्य तदीश विनिवेद्यताम्

പാപനാശിനിയായ സ്വർഗ്ഗസരിതയുടെ ജലത്തിൽ (അവന്റെ അവശിഷ്ടം) ഇരിക്കുമ്പോൾ അവന്റെ പരമഗതി എങ്ങനെയാകും? അപമൃത്യുവാൽ നശിച്ചവന്റെ കാര്യവും—ഹേ ഈശ—വിശദീകരിക്കണമേ।

Verse 38

महेश्वर उवाच । अत्रार्थे कथयिष्यामि पुरावृत्तमधोक्षज । शृणुष्वैकमना विष्णो वाहीकस्य द्विजन्मनः

മഹേശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ അധോക്ഷജ (വിഷ്ണു)! ഈ സന്ദർഭത്തിൽ ഞാൻ ഒരു പുരാതന വൃത്താന്തം പറയാം. ഹേ വിഷ്ണോ! ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ വാഹീകനെന്ന ദ്വിജന്റെ കഥ ശ്രവിക്കൂ.

Verse 39

पुरा कलिंगविषये द्विजो लवणविक्रयी । संध्यास्नानविहीनश्च वेदाक्षरविवर्जितः

പണ്ടുകാലത്ത് കലിംഗദേശത്ത് ഉപ്പ് വിറ്റ് ജീവിച്ച ഒരു ദ്വിജൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവൻ സന്ധ്യാവന്ദനവും നിത്യസ്നാനവും ഇല്ലാത്തവനായി, വേദമന്ത്രാക്ഷരജപവും ഉപേക്ഷിച്ചിരുന്നു.

Verse 40

वाहीको नामतो यज्ञसूत्रमात्रपरिग्रहः । परिग्रहश्च तस्यासीत्कौविंदी विधवा नवा

അവന്റെ പേര് വാഹീകൻ; അവന്റെ ഏക ‘സമ്പത്ത്’ യജ്ഞോപവീതം മാത്രമായിരുന്നു. അവന്റെ ആസക്തിബന്ധം യുവതിയായ കൗവിംദീ—നെയ്ത്തുകാരുടെ സമൂഹത്തിലെ വിധവ—അവളോടായിരുന്നു.

Verse 41

दुर्भिक्षपीडितेनाथ वृषलीपतिना विना । प्राणाधारं तदा तेन देशाद्देशांतरं ययौ

പിന്നീട് ദുര്ഭിക്ഷപീഡിതനായി, ആ ശൂദ്രസ്ത്രീയുടെ ഭർത്താവിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട്, ജീവൻ നിലനിർത്താനുള്ള ആഹാരത്തിനായി അവൻ ദേശം ദേശാന്തരം സഞ്ചരിച്ചു.

Verse 42

मध्येऽथ दंडकारण्यं क्षुत्क्षामः संगवर्जितः । व्याघ्रेण घातितस्तत्र नरमांसप्रियेण सः

വഴിമധ്യേ ദണ്ഡകാരണ്യത്തിന്റെ നടുവിൽ, വിശപ്പാൽ ക്ഷീണിച്ച് കൂട്ടുകാരില്ലാതെ ആയിരുന്ന അവൻ, അവിടെ മനുഷ്യാംസപ്രിയനായ വ്യാഘ്രത്താൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു.

Verse 43

तस्य वामपदं गृध्रो गृहीत्वोदपतत्ततः । मांसाशिनाऽन्य गृध्रेण तस्य युद्धमभूद्दिवि

ഒരു കഴുകൻ അവന്റെ ഇടതുകാൽ പിടിച്ചുകൊണ്ട് മുകളിലേക്ക് പറന്നു. അപ്പോൾ ആകാശത്തുവെച്ച് ആ മാംസഭോജിയും മറ്റൊരു കഴുകനും തമ്മിൽ യുദ്ധമുണ്ടായി.

Verse 44

गृध्रयोरामिषं गृध्न्वोः परस्परजयैषिणोः । अवापतत्पादगुल्फं कंकचंचुपुटात्तदा

മാംസത്തിൽ കൊതിയുള്ളവരും പരസ്പരം ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരുമായ ആ കഴുകന്മാരുടെ കൊക്കിൽ നിന്ന് ആ പാദവും കണങ്കാലും താഴെ വീണു.

Verse 45

तस्य वाहीक विप्रस्य व्याघ्रव्यापादितस्य ह । मध्ये गंगं दैवयोगादपतद्द्वंद्वकारिणोः

പുലിയാൽ കൊല്ലപ്പെട്ട ആ വാഹീക ബ്രാഹ്മണന്റെ പാദം, ദൈവവിധിയിൽ ആ പക്ഷികൾ തമ്മിലുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടയിൽ ഗംഗയുടെ മധ്യത്തിൽ വീണു.

Verse 46

यदैव हतवान्द्वीपी तं वाहीकमरण्यगम् । तस्मिन्नेव क्षणे बद्धः स पाशैः क्रूरकिंकरैः

കാട്ടിൽ വെച്ച് പുലി ആ വാഹീകനെ കൊന്ന നിമിഷം തന്നെ, യമന്റെ ക്രൂരരായ ദൂതന്മാർ അവനെ കയറുകൊണ്ട് ബന്ധിച്ചു.

Verse 47

कशाभिर्घातितोत्यंतमाराभिः परितोदितः । वमन्रुधिरमास्येन नीतस्तैः स यमाग्रतः

ചാട്ടവാറുകൊണ്ട് ക്രൂരമായി അടിക്കപ്പെട്ടും, കൂർത്ത ആയുധങ്ങളാൽ കുത്തപ്പെട്ടും, വായിലൂടെ രക്തം ഛർദ്ദിച്ചുകൊണ്ട് അവനെ യമന്റെ മുന്നിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.

Verse 48

आपृच्छि धर्मराजेन चित्रगुप्तोथ मापते । धर्माधर्मं विचार्यास्य कथयाशु द्विजन्मनः

അപ്പോൾ ധർമ്മരാജനായ യമൻ ചിത്രഗുപ്തനോട് ചോദിച്ചു— “ഹേ പ്രഭോ! ഈ ദ്വിജന്റെ ധർമ്മാധർമ്മങ്ങൾ വേഗം പരിശോധിച്ച് എനിക്ക് അറിയിക്കൂ।”

Verse 49

वैवस्वतेन पृष्टोथ चित्रगुप्तो विचित्रधीः । सर्वदा सर्वजंतूनां वेदिता सर्वकर्मणाम्

വൈവസ്വതനായ യമൻ ചോദിച്ചതോടെ, അത്ഭുതബുദ്ധിയുള്ള ചിത്രഗുപ്തൻ—എപ്പോഴും എല്ലാ ജീവികളെയും അവരുടെ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളെയും അറിയുന്നവൻ—പറയാൻ ഒരുങ്ങി।

Verse 50

जगाद यमुनाबंधुं वाहीकस्य द्विजन्मनः । जन्मकर्मदिनारभ्य दुर्वृत्तस्य शुभेतरम्

അവൻ യമുനാബന്ധുവായ യമനോട് വാഹീക ദ്വിജനെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു—ജാതകർമ്മദിനം മുതൽ തന്നെ ആ ദുർവൃത്തന്റെ പെരുമാറ്റം അല്പം ശുഭം, കൂടുതലും അശുഭം ആയിരുന്നു।

Verse 51

चित्रगुप्त उवाच । गर्भाधानादिकं कर्म प्राक्कृतं नास्य केनचित् । जातकर्मकृतं नास्य पित्राऽज्ञानवता हरे

ചിത്രഗുപ്തൻ പറഞ്ഞു— “ഹേ ഹരി! ഇവനുവേണ്ടി ഗർഭാധാനാദി മുൻസംസ്കാരങ്ങൾ ആരും ചെയ്തിട്ടില്ല. അജ്ഞനായ പിതാവ് ജാതകർമ്മവും ചെയ്തില്ല।”

Verse 52

गर्भैनः शमने हेतुः समस्तायुः सुखप्रदम् । एकादशेह्नि नामास्य न कृतं विधिपूर्वकम्

ഗർഭബന്ധ പാപങ്ങളെ ശമിപ്പിക്കുന്നതും സമസ്ത ആയുസ്സിലും സുഖം നൽകുന്നതുമായ ആ സംസ്കാരത്തിലും—പതിനൊന്നാം ദിവസം നാമകരണം വിധിപൂർവ്വം ചെയ്തില്ല।

Verse 53

ख्यातः स्याद्येन विधिना सर्वत्र विधिपावनम् । नाकार्षीन्निर्गमं चास्य चतुर्थे मासि मंदधीः

ഏതു വിധിയാൽ സർവത്ര വിധിനിയമങ്ങളാൽ പാവനനായി പ്രസിദ്ധനാകുമോ, ആ സംസ്കാരവും ആ മന്ദബുദ്ധിയായ രക്ഷകൻ അനുഷ്ഠിച്ചില്ല; നാലാം മാസത്തിൽ ശിശുവിന്റെ നിഷ്ക്രമണസംസ്കാരവും ചെയ്തില്ല।

Verse 54

जनकः शुभतिथ्यादौ विदेशगमनापहम् । षष्ठेऽन्नप्राशनंमासि न कृतं विधिपूर्वकम्

ശുഭ തിഥിയിൽ വിദേശഗമനദോഷം അകറ്റുന്നതെന്നു പറയുന്ന ആ കർമവും പിതാവ് അനുഷ്ഠിച്ചില്ല; ആറാം മാസത്തിൽ ശിശുവിന്റെ അന്നപ്രാശനം വിധിപൂർവ്വം നടത്തുകയും ചെയ്തില്ല।

Verse 55

सर्वदा मिष्टमश्नाति कर्मणा येन भास्करे । न चूडाकरणं चास्य कृतमब्दे यथाकुलम्

ഹേ ഭാസ്കരാ! ഏതു സംസ്കാരത്താൽ ഒരാൾ എപ്പോഴും മധുരാഹാരം ഭുജിക്കുന്ന ഭാഗ്യം നേടുമോ, ആ ബാലന്റെ ചൂഡാകരണവും കുലാചാരപ്രകാരം യോജ്യവർഷത്തിൽ നടന്നില്ല।

Verse 56

कर्मणा येन केशाः स्युः स्निग्धाः कुसुमवर्षिणः । नाकारि कर्णवेधोस्य जनित्रा समये शुभे

ഏതു സംസ്കാരത്താൽ കേശം സ്നിഗ്ധവും കുസുമവർഷിണിയും (ശുഭശോഭ നൽകുന്നതും) ആകുമോ, ആ ബാലന്റെ കർണവേധവും മാതാപിതാക്കൾ യോജ്യമായ ശുഭസമയത്ത് ചെയ്തില്ല।

Verse 57

सुवर्णग्राहिणौ येन कर्णौ स्यातां च सुश्रुती । मौंजीबंधोप्यभूदस्य व्यतीतेब्देऽष्टमे हरे । ब्रह्मचर्याभिवृद्ध्यै यो ब्रह्मग्रहणहेतुकः

ഏതു സംസ്കാരത്താൽ കർണങ്ങൾ സ്വർണഗ്രാഹ്യങ്ങളായി ‘സുശ്രുതി’ (സദുപദേശ ശ്രവണത്തിൽ നിപുണൻ) ആകുമോ, ഹേ ഹരി! അവന്റെ മൗഞ്ജീബന്ധവും എട്ടാം വർഷം കഴിഞ്ഞശേഷം മാത്രമേ സംഭവിച്ചുള്ളൂ—ഇത് ബ്രഹ്മചര്യവർദ്ധനയ്ക്കും ബ്രഹ്മം (വേദാധ്യയനം) ഗ്രഹിക്കാനുള്ള കാരണവുമായ കർമം।

Verse 58

मौंजीमोक्षणवार्तापि कृता नास्य जनुःकृता । गार्हस्थ्यं प्राप्यते यस्मात्कर्मणोऽनंतरं वरम्

മൗഞ്ജീ-മോക്ഷണം നടന്നുവെന്ന വാർത്ത മാത്രം ഉണ്ടായാലും—അവൻ ആശ്രമധർമ്മങ്ങൾ യഥാവിധി അനുഷ്ഠിച്ചില്ലെങ്കിലും—ആ കർമ്മത്തിനുടൻപിന്നാലെ അവന് അടുത്ത ‘ശ്രേഷ്ഠ’ സ്ഥാനം, അഥവാ ഗാർഹസ്ഥ്യാശ്രമം, ലഭിച്ചു।

Verse 59

यथाकथंचिदूढाऽथ पत्नी त्यक्तकुलाध्वगा । वृषलीपतिना तेन परदारापहारिणा

പിന്നീട് എങ്ങനെയോ അവൻ കുലമാർഗം ഉപേക്ഷിച്ച ഒരു സ്ത്രീയെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു; അവൻ വൃഷലീ-പതിയായി മാറി, പരസ്ത്രീ-അപഹാരകനായി തീർന്നു।

Verse 60

आरभ्य पंचमाद्वर्षात्परस्वस्यापहारकः । अभूदेष दुराचारो दुरोदरपरायणः

അഞ്ചാം വയസ്സുമുതൽ അവൻ മറ്റുള്ളവരുടെ ധനം കവർന്നുതുടങ്ങി; ഈ മനുഷ്യൻ ദുഷ്ചരിത്രനായും ചൂതാട്ടത്തിൽ ആസക്തനായും മാറി।

Verse 61

रुमायां वसताऽनेन हतागौरेकवार्षिकी । एकदा दृढदंडेन लिहंती लवणं मृता

റുമായിൽ താമസിക്കുമ്പോൾ അവൻ ഒരു വയസ്സുള്ള പശുവിനെ കൊന്നു; ഒരിക്കൽ അത് ഉപ്പ് നക്കുമ്പോൾ കഠിന ദണ്ഡംകൊണ്ട് അടിക്കപ്പെട്ട് അത് മരിച്ചു।

Verse 62

जननीं पादपातेन बहुशोऽसावताडयत् । कदाचिदपि नो वाक्यं पितुः कृतमनेन वै

അവൻ തന്റെ ജനനിയെ കാലടിയാൽ പലവട്ടം അടിച്ചു; സത്യമായി, പിതാവിന്റെ വാക്ക് അവൻ ഒരിക്കലും ഒരുതവണ പോലും അനുഷ്ഠിച്ചില്ല।

Verse 64

धत्तूरकरवीरादि बहुधोपविषाणि च । क्रीडाकलहमात्रेण भक्षयच्चैष दुर्मतिः

ആ ദുർമതി മനുഷ്യൻ ബാലക്രീഡയും തുച്ഛകലഹവും മാത്രത്തിനായി ധത്തൂര, കരവീരാദി പല ഉപവിഷങ്ങളും പോലും ഭക്ഷിച്ചുപോകുമായിരുന്നു।

Verse 65

दग्धोसावग्निना सौरे श्वभिश्च कवलीकृतः । शृंगिभिः परितः प्रोतो विषाणाग्रैरसौ बहु

അവൻ ഭീകരാഗ്നിയിൽ ദഗ്ധനായി, നായകൾ കീറി വിഴുങ്ങി, ശൃംഗധാരികളായ മൃഗങ്ങൾ ശൃംഗാഗ്രങ്ങളാൽ ചുറ്റുമെങ്ങും വീണ്ടും വീണ്ടും കുത്തിപ്പൊളിച്ചു।

Verse 66

दंदशूकैर्भृशं दष्टो दुष्टः शिष्टैर्विगर्हितः । काष्ठेष्टलोष्टैः पापिष्ठः कृतानिष्टः सदात्मनः

അവൻ സർപ്പങ്ങൾ കഠിനമായി കടിച്ചവനായി; ദുഷ്ടനെന്ന് ശിഷ്ടന്മാർ നിന്ദിച്ചു; സദാത്മാക്കൾക്ക് അനിഷ്ടം ചെയ്ത ആ മഹാപാപി കട്ടികൾ, കലശച്ചില്ലുകൾ, മണ്ണുകട്ടകൾ എന്നിവകൊണ്ട് പ്രഹരിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 67

आस्फालितं शिरोनेनासकृच्चापि दुरात्मना । यदर्च्यते सदा सद्भिरुत्तमांगमनेकधा

ആ ദുരാത്മാവ് തന്റെ ശിരസ്സിനെ വീണ്ടും വീണ്ടും ഇടിച്ചുതകർത്തു—സദ്ജനങ്ങൾ നാനാവിധമായി നിത്യവും ആരാധിക്കുന്ന ആ ‘ഉത്തമാംഗം’ തന്നെയത്।

Verse 68

असौ हि ब्राह्मणो मंदो गायत्रीमपिवेदन । कामतो मत्स्यमांसानि जग्धान्येतेन दुर्धिया

ആ മന്ദബുദ്ധിയായ ബ്രാഹ്മണൻ ഗായത്രിയെയും അറിയില്ലായിരുന്നു; കാമവശനായി ദുർബുദ്ധിയോടെ മത്സ്യവും മാംസവും ഭക്ഷിച്ചു।

Verse 69

आत्मार्थं पायसमसौ पर्यपाक्षीदनेकधा । लाक्षालवणमांसानां सपयोदधिसर्पिषाम्

സ്വാർത്ഥലാഭത്തിനായി അവൻ പലവിധമായി പായസം വീണ്ടും വീണ്ടും പാചകം ചെയ്തു—ലാക്ഷ, ഉപ്പ്, മാംസം എന്നിവയോടും, പാൽ, തൈര്, നെയ്യ് എന്നിവയോടും കൂടി।

Verse 70

विषलोहायुधानां च दासीगोवाजिनामपि । विक्रेताऽसौ सदा मूढस्तथा वै केशचर्मणाम्

ആ മൂഢൻ എപ്പോഴും വിഷവും ഇരുമ്പായുധങ്ങളും വിൽക്കുന്നവനായിരുന്നു; ദാസിമാർ, പശുക്കൾ, കുതിരകൾ എന്നിവയും കച്ചവടം ചെയ്തു—അതുപോലെ മുടിയും ത്വക്കും കൂടി।

Verse 71

शूद्रान्न परिपुष्टांगः पर्वण्यहनि मैथुनी । पराङ्मुखो दैवपित्र्यकर्मण्येष दुरात्मवान्

ശൂദ്രന്റെ അന്നം കഴിച്ച് ദേഹം പോഷിപ്പിച്ച് അവൻ പർവ്വദിനങ്ങളിലും പുണ്യദിനങ്ങളിലും മൈഥുനത്തിൽ ഏർപ്പെടുമായിരുന്നു; ദേവ-പിതൃകർമ്മങ്ങളിൽ നിന്ന് മുഖം തിരിഞ്ഞ ദുഷ്ടാത്മാവ്।

Verse 72

पक्षिणो घातितानेन मृगाश्चापि परः शतम् । अकारण द्रुमच्छेदी सदा निर्दयमानसः

അവന്റെ കൈകൊണ്ട് പക്ഷികൾ കൊല്ലപ്പെട്ടു; മൃഗങ്ങളും—നൂറിലധികം; കാരണമില്ലാതെ അവൻ വൃക്ഷങ്ങൾ വെട്ടി വീഴ്ത്തും, അവന്റെ മനസ്സ് എപ്പോഴും കരുണാരഹിതം।

Verse 74

अदत्तदानः पिशुनः शिश्नोदरपरायणः । किं बहूक्तेन रविज साक्षात्पातक मूर्तिमान्

അവൻ ദാനം കൊടുക്കാത്തവൻ, പരനിന്ദകൻ, കാമവും ഉദരവും മാത്രമേ ആശ്രയിച്ചിരുന്നുള്ളൂ. ഹേ രവിപുത്രാ, അധികം എന്തു പറയണം—അവൻ പ്രത്യക്ഷ പാപമൂർത്തി തന്നേ.

Verse 75

रौरवेप्यंधतामिस्रे कुंभीपाकेऽतिरौरवे । कालसूत्रे कृमिभुजि पूयशोणितकर्दमे

രൗരവം, അന്ധതാമിസ്രം, കുംഭീപാകം, അതിരൗരവം; കൂടാതെ കാലസൂത്രം, കൃമിഭോജി, പുയ്-ശോണിത കർദമത്തിൽ—

Verse 76

असिपत्रवने घोरे यंत्रपीडे सुदंष्ट्रके । अधोमुखे पूतिगंधे विष्ठागर्त्तेष्वभोजने

—ഭീകരമായ അസിപത്രവനത്തിൽ, യന്ത്രപീഡയിൽ, സുദംഷ്ട്രകത്തിൽ; അധോമുഖത്തിൽ, ദുർഗന്ധലോകത്തിൽ, അഭോജനത്തിന്റെ വിഷ്ഠാഗർത്തങ്ങളിൽ—

Verse 77

सूचीभेद्येऽथ संदंशे लालापे क्षुरधारके । प्रत्येकं नरके त्वेष पात्यतां कल्पसंख्यया

—സൂചീഭേദ്യ, തുടർന്ന് സംദംശ, ലാലാപ, ക്ഷുരധാരക—ഓരോ നരകത്തിലേക്കും അവനെ ഒന്നൊന്നായി കല്പസംഖ്യകാലം വീഴ്ത്തപ്പെടട്ടെ.

Verse 78

धर्मराजः समाकर्ण्य चित्रगुप्तमुखादिति । निर्भर्त्स्य तं दुराचारं किंकरानादिदेश ह

ചിത്രഗുപ്തന്റെ വായിൽ നിന്നിതു കേട്ട ധർമരാജൻ ആ ദുരാചാരിയെ ശാസിച്ചു; പിന്നെ തന്റെ കിങ്കരന്മാർക്ക് ആജ്ഞ നൽകി।

Verse 79

भ्रू संज्ञया हृतैर्नीतः स बद्ध्वा निरयालयम् । आक्रंदरावो यत्रोच्चैः पापिनां रोमहर्षणः

ഭ്രൂസൂചന മാത്രത്തിൽ തന്നെ അവനെ പിടിച്ചു കൊണ്ടുപോയി, ബന്ധിച്ച് നരകാലയത്തിലാക്കി—അവിടെ പാപികളുടെ ഉച്ചത്തിലുള്ള കരച്ചിൽ രോമാഞ്ചം ജനിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 80

ईश्वर उवाच । यातनास्वतितीव्रासु वाहीके संस्थिते तदा । तत्कालपुण्यफलदे गाङ्गेयांभसि निर्मले

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—വാഹീകൻ അത്യന്തം തീക്ഷ്ണമായ യാതനകളിൽ ആയിരിക്കുമ്പോൾ, അതേ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ തൽക്ഷണ പുണ്യഫലം നൽകുന്ന നിർമ്മല ഗാംഗേയ ജലം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 81

पतितं तद्धि गृध्रास्याद्वाहीकस्य द्विजन्मनः । हरे विमानं तत्कालमापन्नं सुरसद्मतः

അപ്പോൾ തന്നെ കഴുകുമുഖാവസ്ഥയിൽ നിന്നിരുന്ന ദ്വിജനായ വാഹീകന്റെ ദുഃഖം തീർച്ചയായും അകന്നു വീണു; ദേവസദനത്തിൽ നിന്ന് ഹരിയുടെ വിമാനം തൽക്ഷണം എത്തി।

Verse 82

घंटावलंबितं दिव्यं दिव्यस्त्रीशतसंकुलम् । आरुह्य देवयानं स दिव्यवेषधरो द्विजः

മണികൾ തൂങ്ങിയ അലങ്കാരമുള്ള, ദിവ്യമായ, നൂറുകണക്കിന് ദിവ്യസ്ത്രീകളാൽ നിറഞ്ഞ ആ ദേവയാനത്തിൽ കയറി, ആ ദ്വിജൻ ദിവ്യവേഷം ധരിച്ചു।

Verse 83

वीज्यमानोऽप्सरोवृंदैर्दिव्यगंधानुलेपनः । जगाम स्वर्गभुवनं गंगास्थिपतनाद्धरे

അപ്സരാവൃന്ദങ്ങൾ വീശിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, ദിവ്യസുഗന്ധങ്ങൾ പുരട്ടപ്പെട്ടവനായി, ഹേ ഹരി, ഗംഗയിൽ അസ്ഥി പതിച്ചതിന്റെ ഫലമായി അവൻ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 84

स्कंद उवाच । वस्तुशक्तिविचारोयमद्भुतः कोपि कुंभज । द्रवरूपेण काप्येषा शक्तिः सादाशिवी परा

സ്കന്ദൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ കുംഭജ, വസ്തുവിൽ നിഹിതമായ ശക്തിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഈ വിചാരം അത്യന്തം അത്ഭുതകരമാണ്. ദ്രവരൂപത്തിൽ ഇത് സദാശിവന്റെ പരാശക്തിയേയാണ്।

Verse 85

करुणामृतपूर्णेन देवदेवेन शंभुना । एषा प्रवर्तिता गंगा जगदुद्धरणाय वै

കരുണാമൃതം നിറഞ്ഞ ദേവദേവനായ ശംഭു ഈ ഗംഗയെ പ്രവഹിപ്പിച്ചു—നിശ്ചയമായും ലോകോദ്ധാരണത്തിനായി.

Verse 86

यथान्याः सरितो लोके वारिपूर्णाः सहस्रशः । तथैषानानुमंतव्या सद्भिस्त्रिपथगामिनी

ലോകത്തിൽ ജലസമ്പന്നമായ മറ്റു നദികൾ ആയിരങ്ങളുണ്ടെങ്കിലും, ഈ ത്രിപഥഗാമിനിയായ ഗംഗയെ സദ്ജനർ അവയോട് സമമെന്നു സാധാരണമായി കരുതരുത്.

Verse 87

श्रुत्यक्षराणि निश्चित्य कारुण्याच्छंभुना मुने । निर्मिता तद्द्रवैरेषा गंगा गंगाधरेण वै

ഹേ മുനേ! കരുണാവശനായ ശംഭു ശ്രുതിയിലെ അക്ഷരങ്ങളെ നിർണ്ണയിച്ച്, അവയുടെ ദ്രവസാരത്തിൽ നിന്ന് ഈ ഗംഗയെ നിർമ്മിച്ചു—നിശ്ചയമായും ഗംഗാധരൻ തന്നേ.

Verse 88

योगोपनिषदामेतं सारमाकृष्य शंकरः । कृपया सर्वजंतूनां चकार सरितां वराम्

ശങ്കരൻ യോഗോപനിഷത്തുകളുടെ ഈ സാരം ആകർഷിച്ച്, സർവ്വജീവികളോടും കൃപകൊണ്ട്, നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ ഈ സരിതയെ സൃഷ്ടിച്ചു.

Verse 89

अकलानिधयो रात्र्यो विपुष्पाश्चैव पादपाः । यथा तथैव ते देशा यत्र नास्त्यमरापगा

കലകളില്ലാത്ത ചന്ദ്രരാത്രികളും പുഷ്പമില്ലാത്ത വൃക്ഷങ്ങളും എങ്ങനെയോ, അതുപോലെ അമരാപഗാ (ഗംഗ) ഇല്ലാത്ത ദേശങ്ങളും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.

Verse 90

अनयाः संपदो यद्वन्मखा यद्वददक्षिणाः । तद्वद्देशा दिशः सर्वा हीना गंगांभसा हरे

ഹേ ഹരാ! യഥോചിത ഉപയോഗമില്ലാത്ത സമ്പത്തും ദക്ഷിണാരഹിത യാഗവും ഫലഹീനമായതുപോലെ, ഗംഗാജലമില്ലാതെ എല്ലാ ദേശങ്ങളും ദിക്കുകളും ഹീനമാകുന്നു।

Verse 91

व्योमांगणमनर्कं च नक्तेऽदीपं यथा गृहम । अवेदा ब्राह्मणा यद्वद्गंगाहीनास्तथा दिशः

സൂര്യനില്ലാത്ത ആകാശം നിഷ്പ്രഭമായതുപോലെ, രാത്രിയിൽ ദീപമില്ലാത്ത വീട് വ്യർത്ഥമായതുപോലെ, വേദമില്ലാത്ത ബ്രാഹ്മണൻ ഗൗരവഹീനനായതുപോലെ—ഗംഗയില്ലാതെ ദിക്കുകൾ ദീനമാകുന്നു।

Verse 92

चांद्रायणसहस्रं तु यः कुर्याद्देहशोधनम् । गंगामृतं पिबेद्यस्तु तयोर्गंगाबुपोऽधिकः

സഹസ്ര ചാന്ദ്രായണ വ്രതങ്ങൾ ചെയ്ത് ദേഹശുദ്ധി നേടുന്നവനേക്കാൾ, ഗംഗയുടെ അമൃതസമമായ ജലം പാനം ചെയ്യുന്നവൻ—അവരിരുവരിലും അധിക പുണ്യവാനെന്ന് പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 93

पादेनैकेन यस्तिष्ठेत्सहस्रं शरदां शतम् । अब्दं गंगांबुपो यस्तु तयोर्गंगांबुपोऽधिकः

ഒരുകാലിൽ നിന്നുകൊണ്ട് സഹസ്രവട്ടം നൂറു ശരദൃതുക്കളോളം തപസ്സു ചെയ്താലും, ഒരു വർഷം ഗംഗാജലം പാനം ചെയ്യുന്നവൻ—അവരിരുവരിലും അധിക ശ്രേഷ്ഠനെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു।

Verse 94

अवाक्छिराः प्रलंबेद्यः शतसंवत्सरान्नरः । भीष्मसूवालुकातल्पशयस्तस्माद्वरो हरे

ഒരു മനുഷ്യൻ നൂറു വർഷം തലകീഴായി തൂങ്ങി നിന്നാലും, അല്ലെങ്കിൽ ഭയങ്കരമായ മണൽശയ്യയിൽ ശയിച്ചാലും—ഹേ ഹരാ! ആ തപസ്സിനേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠം ഗംഗയുടെ കൃപയും മഹിമയും തന്നെയാണ്।

Verse 95

पापतापाभितप्तानां भूतानामिह जाह्ववी । पापतापहरा यद्वद्गंगा नान्यत्तथा कलौ

പാപതാപത്തിൽ ഇവിടെ ദഹിച്ച ജീവികൾക്കു ജാഹ്നവിയേ പാപതാപഹാരിണി; കലിയുഗത്തിൽ ഗംഗയെപ്പോലെ മറ്റൊന്നുമില്ല.

Verse 96

तार्क्ष्यवीक्षणमात्रेण फणिनौ निर्विषा यथा । निष्प्रभाणि तथेनांसि भागीरथ्यवलोकनात्

ഗരുഡന്റെ ദൃഷ്ടിമാത്രത്തിൽ പാമ്പുകൾ വിഷരഹിതമാകുന്നതുപോലെ, ഭാഗീരഥിയെ കാണുന്നതുമാത്രത്തിൽ പാപങ്ങൾ നിഷ്പ്രഭവും ബലഹീനവും ആകുന്നു.

Verse 97

गंगातटोद्भवां मृत्स्नां यो मौलौ बिभृयान्नरः । बिभर्ति सोऽर्कबिंबं वै तमोनाशाय निश्चितम्

ഗംഗാതീരത്തിൽ നിന്നുള്ള മണ്ണ് തലയിൽ ധരിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ, ഇരുട്ട് (അജ്ഞാനവും പാപവും) നശിപ്പാൻ നിശ്ചയമായും സൂര്യബിംബം ധരിക്കുന്നവനുപോലെ ആകുന്നു.

Verse 98

व्यसनैरभिभूतस्य धनहीनस्य पापिनः । गंगैव केवलं तस्य गतिरुक्ता न चान्यथा

വ്യസനങ്ങളാൽ പീഡിതനും ധനഹീനനും പാപഭാരഗ്രസ്തനുമായവന് ഗംഗയേ ഏക ഗതിയും ശരണവും എന്നു പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു; മറ്റഥാ അല്ല.

Verse 99

श्रुताभिलषिता दृष्टा स्पृष्टा पीताऽवगाहिता । पुंसां वंशद्वयं गंगा तारयेन्नात्र संशयः

ഗംഗയെക്കുറിച്ച് ശ്രവിക്കുക, ആഗ്രഹിക്കുക, ദർശിക്കുക, സ്പർശിക്കുക, പാനം ചെയ്യുക അല്ലെങ്കിൽ സ്നാനം ചെയ്യുക—ഇവയിൽ ഏതെങ്കിലും ചെയ്താൽ—അവൾ പുരുഷന്റെ പിതൃ-മാതൃ ഇരുവംശങ്ങളെയും തരിക്കും; സംശയമില്ല.

Verse 100

कीर्तनाद्दर्शनात्स्पर्शाद्गंगापानावगाहनात् । दशोत्तरगुणा ज्ञेया पुण्यापुण्यर्द्धिनाशयोः

ഗംഗാദേവിയെ കീർത്തനം ചെയ്യുന്നതാൽ, ദർശനം ചെയ്യുന്നതാൽ, സ്പർശിക്കുന്നതാൽ, അവളുടെ ജലം പാനം ചെയ്‌തും അവളിൽ സ്നാനം ചെയ്‌തും—ഇവയാൽ പുണ്യവർദ്ധനയും പാപക്ഷയവും പത്തിരട്ടിയിലും അധികമാകുന്നു എന്ന് അറിയണം।

Verse 110

ब्रह्मलोकस्तु लोकानां सर्वेषामुत्तमो यथा । सरितां सरसां वापि वरिष्ठा जाह्नवी तथा

എല്ലാ ലോകങ്ങളിലെയും ഏറ്റവും ഉത്തമം ബ്രഹ്മലോകം ആകുന്നതുപോലെ, നദികളിലും സരോവരങ്ങളിലുമെല്ലാം ജാഹ്നവീ ഗംഗ തന്നെയാണ് ശ്രേഷ്ഠതമേറിയത്।

Verse 120

ज्ञात्वाज्ञात्वा च गंगायां यः पंचत्वमवाप्नुयात् । अनात्मघाती स्वर्गी स्यान्नरकान्स न पश्यति

അറിയിച്ചോ അറിയാതെയോ ഗംഗയിൽ ആരെങ്കിലും പഞ്ചത്വം (മരണം) പ്രാപിച്ചാൽ—അവൻ ആത്മഹത്യക്കാരനല്ലെങ്കിൽ—സ്വർഗ്ഗഗാമിയാകും; നരകങ്ങളെ അവൻ കാണുകയില്ല।

Verse 124

यावंति तस्या लोमानि मुने तत्संततेरपि । तावद्वर्षसहस्राणि स स्वर्गसुखभुग्भवेत्

ഹേ മുനേ! അവളുടെ ദേഹത്തിൽ എത്ര രോമങ്ങളുണ്ടോ, അതുപോലെ അവളുടെ സന്തതികളുടെ ദേഹങ്ങളിലും എത്ര രോമങ്ങളുണ്ടോ—അത്ര ആയിരം വർഷങ്ങൾ അവൻ സ്വർഗ്ഗസുഖം അനുഭവിക്കുന്നവനാകും।