Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 88

योगोपनिषदामेतं सारमाकृष्य शंकरः । कृपया सर्वजंतूनां चकार सरितां वराम्

yogopaniṣadāmetaṃ sāramākṛṣya śaṃkaraḥ | kṛpayā sarvajaṃtūnāṃ cakāra saritāṃ varām

ശങ്കരൻ യോഗോപനിഷത്തുകളുടെ ഈ സാരം ആകർഷിച്ച്, സർവ്വജീവികളോടും കൃപകൊണ്ട്, നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ ഈ സരിതയെ സൃഷ്ടിച്ചു.

योग-उपनिषदाम्of the Yoga Upaniṣads
योग-उपनिषदाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक) + उपनिषद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (योगविषयकानाम् उपनिषदाम्)
एतम्this
एतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘सारम्’ इत्यस्य विशेषणम्
सारम्essence
सारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
आकृष्यhaving drawn/extracted
आकृष्य:
Kriya (Converb/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootआ-√कृष् (धातु) + क्त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund)
शंकरःŚaṅkara (Śiva)
शंकरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशंकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
कृपयाout of compassion
कृपया:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootकृपा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; हेतौ/करणे—‘out of compassion’
सर्व-जंतूनाम्of all beings
सर्व-जंतूनाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + जन्तु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः—कर्मधारयः (सर्वे जन्तवः)
चकारmade
चकार:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलिट्-लकारः (परोक्षभूत/Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
सरिताम्of rivers
सरिताम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसरित् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘वराम्’ इत्यस्य षष्ठी-सम्बन्धः (among rivers)
वराम्the best (river)
वराम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootवरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्/विशेष्यभावे—‘श्रेष्ठाम् (सरितम्)’

Skanda

Tirtha: Gaṅgā (saritaṃ varā)

Type: kshetra

Listener: (contextual) sage audience

Scene: Śaṅkara draws out the ‘sāra’ of Yogopaniṣads—shown as subtle light or scroll-like radiance—transforming it into Gaṅgā, the supreme river, flowing to bless all beings (humans, animals, birds).

Ś
Śaṅkara (Śiva)
G
Gaṅgā (implied)
Y
Yogopaniṣads

FAQs

The river is presented as condensed spiritual wisdom (Upaniṣadic essence) made accessible through compassion—linking yoga, scripture, and tīrtha.

Gaṅgā, implicitly within Kāśī’s sacred domain where her presence is central to pilgrimage and purification.

None explicitly; the verse legitimizes Gaṅgā devotion as aligned with yogic and Upaniṣadic realization.