Adhyaya 49

Verse 1

श्रीसूत उवाच । अथातः संप्रवक्ष्यामि रामनाथस्य शूलिनः । स्तोत्राध्यायं महापुण्यं शृणुत श्रद्धया द्विजाः

ശ്രീസൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇനി ഞാൻ ശൂലധാരിയായ രാമനാഥന്റെ സ്തോത്രാധ്യായമായ മഹാപുണ്യം വിശദീകരിക്കുന്നു. ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുവിൻ.

Verse 2

रामः प्रतिष्ठिते लिंगे तुष्टाव परमेश्वरम् । लक्ष्मणो जानकी सीता सुग्रीवाद्याः कपीश्वराः

ലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിച്ചതിനുശേഷം രാമൻ പരമേശ്വരനെ സ്തുതിച്ചു. അവിടെ ലക്ഷ്മണൻ, ജാനകീ സീത, സുഗ്രീവൻ മുതലായ കപീശ്വരന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 3

ब्रह्मप्रभृतयो देवाः कुम्भजाद्या महर्षयः । अस्तुवन्भक्तिसंयुक्ताः प्रत्येकं राघवेश्वरम्

ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാരും കുംഭജൻ (അഗസ്ത്യൻ) മുതലായ മഹർഷിമാരും ഭക്തിസഹിതരായി ക്രമത്തിൽ ഓരോരുത്തരായി രാഘവേശ്വരനെ സ്തുതിച്ചു।

Verse 4

तद्वक्ष्याम्यानुपूर्व्येण शृणुतादरपूर्वकम् । एतच्छ्रवणमात्रेण मुक्तः स्या न्मानवो द्विजाः

അത് ഞാൻ ക്രമമായി വിവരിക്കുന്നു; നിങ്ങൾ ആദരപൂർവ്വം ശ്രവിക്കൂ. ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ഇതു കേൾക്കുന്നതുമാത്രം കൊണ്ടും മനുഷ്യന് മോക്ഷം ലഭിക്കാം।

Verse 5

श्रीराम उवाच । नमो महात्मने तुभ्यं महामायाय शूलिने । स्वपदांबुजभक्तार्तिहारिणे सर्प हारिणे

ശ്രീരാമൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാത്മാവേ, നിനക്കു നമസ്കാരം; ഹേ മഹാമായാധിപതേ, ത്രിശൂലധാരിയേ, നിനക്കു നമസ്കാരം। സ്വന്തം പദാംബുജഭക്തരുടെ ആർതി നീക്കുന്നവനേ, സർപ്പത്തെ ഹാരമായി ധരിക്കുന്നവനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം।

Verse 6

नमो देवाधिदेवाय रामनाथाय साक्षिणे । नमो वेदांतवेद्याय योगिनां तत्त्वदायिने

ദേവാധിദേവനായ രാമനാഥനേ, അന്തഃസാക്ഷിയായ പ്രഭുവേ, നമസ്കാരം। വേദാന്തംകൊണ്ട് അറിയപ്പെടുന്നവനേ, യോഗികൾക്ക് തത്ത്വം ദാനം ചെയ്യുന്നവനേ, നമസ്കാരം।

Verse 7

सर्वदानंदपूर्णाय विश्वनाथाय शंभवे । नमो भक्तभयच्छेदहेतुपादाब्जरेणवे

സദാ ആനന്ദപൂർണ്ണനായ വിശ്വനാഥ ശംഭുവിന് നമസ്കാരം। ഭക്തരുടെ ഭയം ഛേദിക്കുന്ന കാരണമായ അവന്റെ പദാംബുജരേണുവിന് നമസ്കാരം।

Verse 8

नमस्तेऽखिलनाथाय नमः साक्षात्परात्मने । नमस्तेऽद्भुतवीर्याय महापातकनाशिने

അഖിലനാഥാ! നിനക്കു നമസ്കാരം; സാക്ഷാത് പരമാത്മാവിനും നമസ്കാരം. അത്ഭുതവീര്യനേ, മഹാപാതകനാശകനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 9

कालकालाय कालाय कालातीताय ते नमः । नमोऽविद्यानिहंत्रे ते नमः पापहराय च

മരണത്തിനും മരണമായവനേ, സ്വയം കാലനും കാലാതീതനും ആയ നിനക്കു നമസ്കാരം. അവിദ്യാനാശകനേ നിനക്കു നമസ്കാരം; പാപഹരനേ നിനക്കും നമസ്കാരം.

Verse 10

नमः संसारतप्तानां तापनाशैकहेतवे । नमो मद्ब्रह्महत्याविनाशिने च विषाशिने

സംസാരതാപത്തിൽ ദഹിക്കുന്നവരുടെ ദാഹം ശമിപ്പാനുള്ള ഏക കാരണമേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. എന്റെ ബ്രഹ്മഹത്യാസമ പാപവും നശിപ്പിക്കുന്നവനേ, വിഷം പാനം ചെയ്തവനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 11

नमस्ते पार्वतीनाथ कैलासनिलयाव्यय । गंगाधर विरूपाक्ष मां रक्ष सकलापदः

പാർവതിനാഥാ, കൈലാസനിവാസിയായ അവ്യയനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. ഗംഗാധരാ, വിരൂപാക്ഷാ—എന്നെ സകല ആപത്തുകളിൽ നിന്നും രക്ഷിക്കണമേ.

Verse 12

तुभ्यं पिनाकहस्ताय नमो मदनहारिणे । भूयोभूयो नमस्तुभ्यं सर्वावस्थासु सर्वदा

പിനാകം കൈയിൽ ധരിച്ചവനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം; മദനഹാരിണേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. വീണ്ടും വീണ്ടും നിനക്കു നമസ്കാരം—എപ്പോഴും, എല്ലാ അവസ്ഥകളിലും.

Verse 13

लक्ष्मण उवाच । नमस्ते रामनाथाय त्रिपुरघ्नाय शंभवे । पार्वतीजीवितेशाय गणेशस्कन्दसूनवे

ലക്ഷ്മണൻ പറഞ്ഞു— ഹേ രാമനാഥാ, ത്രിപുരസംഹാരക ശംഭോ, നമസ്കാരം. പാർവതിയുടെ പ്രാണസ്വരൂപനേ, ഗണേശ-സ്കന്ദന്മാരുടെ പിതാവേ, പ്രണാമം.

Verse 14

नमस्ते सूर्यचद्राग्निलोचनाय कपर्दिने । नमः शिवाय सोमाय मार्कंडेय भयच्छिदे

സൂര്യ-ചന്ദ്ര-അഗ്നി എന്നിങ്ങനെ കണ്ണുകളുള്ള ജടാധാരിയായ പ്രഭുവേ, നമസ്കാരം. ഹേ ശിവാ, ഹേ സോമാ, മാർകണ്ഡേയന്റെ ഭയം മുറിച്ചവനേ, പ്രണാമം.

Verse 15

नमः सर्वप्रपंचस्य सृष्टिस्थित्यंतहेतवे । नम उग्राय भीमाय महादेवाय साक्षिणे

സകല പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ സൃഷ്ടി-സ്ഥിതി-ലയങ്ങളുടെ കാരണമായവനേ, നമസ്കാരം. ഹേ ഉഗ്രാ, ഹേ ഭീമാ, സാക്ഷിസ്വരൂപ മഹാദേവാ, പ്രണാമം.

Verse 16

सर्वज्ञाय वरेण्याय वरदाय वराय ते । श्रीकण्ठाय नमस्तुभ्यं पंचपातकभेदिने

ഹേ സർവ്വജ്ഞാ, വരണീയാ, വരദാതാ, പരമശ്രേഷ്ഠാ, നമസ്കാരം. ഹേ ശ്രീകണ്ഠാ, പഞ്ച മഹാപാതകങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നവനേ, പ്രണാമം.

Verse 17

नमस्तेऽस्तु परानंदसत्यविज्ञानरूपिणे । नमस्ते भवरोगघ्न स्नायूनां पतये नमः

പരമാനന്ദം, സത്യം, വിജ്ഞാനം എന്ന സ്വരൂപനേ, നമസ്കാരം. ഹേ ഭവരോഗനാശകാ, സ്നായുക്കളുടെ അധിപതേ, പ്രണാമം.

Verse 18

पतये तस्कराणां ते वनानां पतये नमः । गणानां पतये तुभ्यं विश्वरूपायसाक्षिणे

കള്ളന്മാരുടെയും അധിപതിയായ നിനക്കു നമസ്കാരം; വനങ്ങളുടെ അധിപതിയായ നിനക്കു നമസ്കാരം. ഗണങ്ങളുടെ അധിപതേ, വിശ്വരൂപ സാക്ഷിയേ, നിനക്കു പ്രണാമം.

Verse 19

कर्मणा प्रेरितः शम्भो जनिष्ये यत्रयत्र तु । तत्रतत्र पदद्वंद्वे भवतो भक्तिरस्तु मे

ഹേ ശംഭോ, കർമ്മപ്രേരിതനായി ഞാൻ എവിടെയെവിടെ ജനിച്ചാലും, അവിടെയവിടെ നിന്റെ പാദയുഗളത്തിൽ എന്റെ ഭക്തി നിലനില്ക്കട്ടെ.

Verse 20

असन्मार्गे रतिर्मा भूद्भवतः कृपया मम । वैदिकाचारमार्गे च रतिः स्याद्भवते नमः

നിന്റെ കൃപയാൽ എന്റെ മനസ്സ് കുപഥത്തിൽ രമിക്കാതിരിക്കട്ടെ. വൈദികാചാര മാർഗത്തിൽ തന്നെ എന്റെ രതി ഉണ്ടാകട്ടെ—നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 21

सीतोवाच । परमकारण शंकर धूर्जटे गिरिसुतास्तनकुंकुमशोभित । मम पतौ परिदेहि मतिं सदा न विषमां परपूरुषगोचराम्

സീത പറഞ്ഞു—ഹേ പരമകാരണമേ ശങ്കരാ, ഹേ ധൂർജടേ, ഗിരിസുതയുടെ സ്തനകുങ്കുമശോഭിതനേ! എന്റെ മനസ്സിനെ എപ്പോഴും എന്റെ ഭർത്താവിൽ തന്നെ സ്ഥാപിക്കണമേ; അത് വഴുതിപ്പോയി പരപുരുഷനിലേക്കു തിരിയരുതേ.

Verse 22

गंगाधर विरूपाक्ष नीललोहित शंकर । रामनाथ नमस्तुभ्यं रक्ष मा करुणाकर

ഹേ ഗംഗാധരാ, ഹേ വിരൂപാക്ഷാ, ഹേ നീലലോഹിത ശങ്കരാ! ഹേ രാമനാഥാ, നിനക്കു നമസ്കാരം; കരുണാകരാ, എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.

Verse 23

नमस्ते देवदेवेश नमस्ते करुणालय । नमस्ते भवभीतानां भवभीतिविमर्दन

ഹേ ദേവദേവേശ്വരാ! നിനക്കു നമസ്കാരം; ഹേ കരുണാലയാ! നിനക്കു നമസ്കാരം. സംസാരഭയത്തിൽ ഭീതരായവരുടെ ഭയം നശിപ്പിക്കുന്നവനേ! നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 24

नाथ त्वदीयचरणांबुजचिंतनेन निर्द्धूय भास्करसुताद्भयमाशु शम्भो । नित्यत्वमाशु गतवान्स मृकंडुपुत्रः किं वा न सिध्यति तवाश्रयणात्परेश

ഹേ നാഥാ, ഹേ ശംഭോ! നിന്റെ പദ്മപാദധ്യാനത്താൽ ഭാസ്കരസുതനായ യമന്റെ ഭയം വേഗം അകന്നുപോകുന്നു. മൃകണ്ഡുപുത്രൻ മാർകണ്ഡേയനും शीഘ്രം അമരത്വം പ്രാപിച്ചു; ഹേ പരേശ്വരാ! നിന്റെ ശരണം കൊണ്ടു എന്താണ് അസിദ്ധം?

Verse 25

परेशपरमानंद शरणागतपालक । पातिव्रत्यं मम सदा देहि तुभ्यं नमोनमः

ഹേ പരേശ്വരാ, പരമാനന്ദസ്വരൂപാ, ശരണാഗതപാലകാ! എനിക്കു സദാ പാതിവ്രത്യം—അചഞ്ചലമായ പതിവ്രതധർമ്മം—അനുഗ്രഹിക്കണമേ. നിനക്കു പുനഃപുനഃ നമസ്കാരം.

Verse 26

हनूमानुवाच । देवदेव जगन्नाथ रामनाथ कृपानिधे । त्वत्पादांभोरुहगता निश्चला भक्तिरस्तु मे

ഹനുമാൻ പറഞ്ഞു: ഹേ ദേവദേവാ, ജഗന്നാഥാ, രാമനാഥാ, കൃപാനിധേ! എന്റെ ഭക്തി നിന്റെ പദ്മപാദങ്ങളിൽ നിശ്ചലമായി നിലകൊള്ളട്ടെ.

Verse 27

यं विना न जगत्सत्ता तद्भानमपि नो भवेत् । नमः सद्भानरूपाय रामनाथाय शंभवे

ആരില്ലാതെ ലോകത്തിന് സത്തയില്ല, അതിന്റെ പ്രകാശവും ഇല്ല—സത്-ഭാനസ്വരൂപനായ ശംഭു രാമനാഥനു നമസ്കാരം.

Verse 28

अंगद उवाच । यस्य भासा जगद्भानं यत्प्रकाशं विना जगत् । न भासते नमस्तस्मै रामनाथाय शंभवे

അംഗദൻ പറഞ്ഞു— ആരുടെ കാന്തിയാൽ ജഗത് പ്രകാശിക്കുന്നു, ആ പ്രകാശമില്ലാതെ ലോകം പ്രകാശിക്കുകയില്ല; ആ രാമനാഥ ശംഭുവിന് നമസ്കാരം.

Verse 29

जांबुवानुवाच । सर्वानंदो यदानंदो भासते परमार्थतः । नमो रामेश्वरायास्मै परमानंदरूपिणे

ജാംബവാൻ പറഞ്ഞു— സകലാനന്ദമായ ആ ആനന്ദം പരമാർത്ഥമായി പ്രകാശിക്കുന്നു; പരമാനന്ദസ്വരൂപനായ രാമേശ്വരന് നമസ്കാരം.

Verse 30

नील उवाच । यद्देशकालदिग्भेदैरभिन्नं सर्वदा द्वयम् । तस्मै रामेश्वरायास्मै नमोऽभिन्नस्व रूपिणे

നീലൻ പറഞ്ഞു— ദേശ-കാല-ദിക്കുകളുടെ ഭേദങ്ങളാൽ ഒരിക്കലും വിഭജിക്കപ്പെടാത്ത, സദാ അദ്വയനായവൻ; ആ അഭിന്നസ്വരൂപനായ രാമേശ്വരന് നമസ്കാരം.

Verse 31

नल उवाच । ब्रह्मविष्णुमहेशाना यदविद्याविजृंभिताः । नमोऽविद्याविहीनाय तस्मै रामेश्वराय ते

നലൻ പറഞ്ഞു— ആരാൽ ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മഹേശനും അവിദ്യാവിസ്താരമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; അവിദ്യാരഹിതനായ രാമേശ്വരാ, നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 32

कुमुद उवाच । यस्त्वरूपापरिज्ञानात्प्रधानं कारणत्वतः । कल्पितं कारणायास्मै रामनाथाय शंभवे

കുമുദൻ പറഞ്ഞു— നിന്റെ അരൂപ തത്ത്വം അറിയപ്പെടാതിരിക്കുമ്പോൾ ‘പ്രധാന’ത്തെ കാരണമെന്നായി കല്പിക്കുന്നു; ആ സത്യകാരണമാകുന്ന രാമനാഥ ശംഭുവിന് നമസ്കാരം.

Verse 33

पनस उवाच । जाग्रत्स्वप्नसुषुप्त्यादियदविद्याविजृंभितम् । जाग्रदादिविहीनाय नमोऽस्मै ज्ञानरूपिणे

പനസൻ പറഞ്ഞു—ജാഗ്രത്, സ്വപ്നം, സുഷുപ്തി മുതലായ അവസ്ഥകൾ അവിദ്യയുടെ വികാസം മാത്രമാണ്. അവയെല്ലാം അതീതനായ ശുദ്ധ ജ്ഞാനസ്വരൂപനായി നിലകൊള്ളുന്ന അവനു നമസ്കാരം.

Verse 34

गज उवाच । यत्स्वरूपापरिज्ञानात्कार्याणां परमा णवः । कल्पिताः कारणत्वेन तार्किकापसदैर्वृथा

ഗജൻ പറഞ്ഞു—നിന്റെ സ്വരൂപത്തെ യഥാർത്ഥമായി അറിയാത്തതിനാൽ, ഫലങ്ങളുടെ ‘പരമാണുക്കളേ’ കാരണമെന്നു തർക്കികരിലെ അധമർ വ്യർത്ഥമായി കൽപ്പിക്കുന്നു.

Verse 35

तमहं परमानंदं रामनाथं महेश्वरम् । आत्मरूपतया नित्यमुपासे सर्वसाक्षिणम्

ഞാൻ പരമാനന്ദസ്വരൂപനായ മഹേശ്വരൻ രാമനാഥനെ നിത്യം ഉപാസിക്കുന്നു; അദ്ദേഹം ആത്മസ്വരൂപമായി നിലകൊണ്ട് സർവത്തിനും സാക്ഷിയാണ്.

Verse 36

गवाक्ष उवाच । अज्ञानपाशबद्धानां पशूनां पाशमोचकम् । रामेश्वरं शिवं शांतमुपैमि शरणं सदा

ഗവാക്ഷൻ പറഞ്ഞു—അജ്ഞാനപാശത്തിൽ ബന്ധിതരായ ജീവികളുടെ ബന്ധമോചകനായ ശാന്തസ്വരൂപൻ ശിവൻ രാമേശ്വരനിൽ ഞാൻ സദാ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 37

गवय उवाच । साध्वस्तजगदाधारं चंद्रचूडमुमापतिम् । रामनाथं शिवं वन्दे संसारामयभेषजम्

ഗവയൻ പറഞ്ഞു—ഞാൻ ശിവൻ രാമനാഥനെ വന്ദിക്കുന്നു; അദ്ദേഹം ജഗദാധാരം, ചന്ദ്രചൂഡൻ, ഉമാപതി, കൂടാതെ സംസാരരോഗത്തിനുള്ള ഔഷധം.

Verse 38

शरभ उवाच । अंतःकरणमात्मेति यदज्ञानाद्विमोहितैः । भण्यते रमनाथं तमात्मानं प्रणमाम्यहम्

ശരഭൻ പറഞ്ഞു—അജ്ഞാനത്തിൽ മോഹിതരായ ചിലർ അന്തഃകരണത്തെയേ ആത്മാവെന്ന് പറയുന്നു. ഞാൻ ആ പരമാർത്ഥാത്മാവായ രാമനാഥനെ പ്രണമിക്കുന്നു.

Verse 39

गन्धमादन उवाच । रामनाथमुमानाथं गणनाथं च त्र्यंबकम् । सर्वपातकशुद्ध्यर्थमुपासे जगदीश्वरम्

ഗന്ധമാദനൻ പറഞ്ഞു—രാമനാഥൻ, ഉമാനാഥൻ, ഗണനാഥൻ, ത്ര്യമ്പകൻ ആയ ജഗദീശ്വരനെ ഞാൻ ഉപാസിക്കുന്നു; സർവപാപശുദ്ധിക്കായി.

Verse 40

सुग्रीव उवाच । संसारांभोधि मध्ये मां जन्ममृत्युजले भये । पुत्रदारधनक्षेत्रवीचिमालासमाकुले

സുഗ്രീവൻ പറഞ്ഞു—സംസാരസമുദ്രത്തിന്റെ നടുവിൽ ഞാൻ ജനനമരണജലത്തിൽ ഭീതനാണ്; പുത്രൻ, ഭാര്യ, ധനം, ഭൂമി എന്നിവയുടെ തരംഗമാലകളാൽ കലങ്ങുന്നു.

Verse 41

मज्जद्ब्रह्मांडखंडे च पतितं नाप्तपारकम् । क्रोशंतमवशं दीनं विषयव्या लकातरम्

ഈ മഹാബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ ഒരു ഖണ്ഡത്തിൽ മുങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കെ ഞാൻ പതിച്ചിരിക്കുന്നു; കടക്കാനുള്ള മാർഗം ഒന്നും ലഭിച്ചില്ല. അവശനും ദീനനും ആയി ഞാൻ നിലവിളിക്കുന്നു—വിഷയരൂപ സർപ്പങ്ങളെ ഭയന്ന് വിറയുന്നു.

Verse 42

व्याधिनक्रसमुद्विग्नं तापत्रयझषार्तिदम् । मां रक्ष गिरिजानाथ रामनाथ नमोऽस्तु ते

രോഗരൂപ നക്രങ്ങളാൽ കലങ്ങിയും ത്രിതാപരൂപ മത്സ്യങ്ങളാൽ പീഡിതനുമായ എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ. ഹേ ഗിരിജാനാഥ, ഹേ രാമനാഥ, നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 43

विभीषण उवाच । संसारवनमध्ये मां विनष्टनिजमार्गके । व्याधिचौरे क्रोधसिंहे जन्मव्याघ्रे लयोरगे

വിഭീഷണൻ പറഞ്ഞു—സംസാരമെന്ന വനത്തിൽ ഞാൻ എന്റെ വഴിയെ നഷ്ടപ്പെടുത്തി. അവിടെ രോഗം എന്ന കള്ളൻ എന്നെ കൊള്ളയടിക്കുന്നു; ക്രോധം സിംഹംപോലെ നില്ക്കുന്നു; ജനനം കടുവപോലെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നു; ലയം പാമ്പുപോലെ ചുരുളായി ചുറ്റിപ്പിടിക്കുന്നു।

Verse 44

बाल्ययौवनवार्धक्यमहाभीमांधकूपके । क्रोधेर्ष्या लोभवह्नौ च विषयक्रूरपर्वते

ബാല്യം, യൗവനം, വാർദ്ധക്യം എന്ന മഹാഭീകര അന്ധകൂപത്തിൽ; ക്രോധം, ഈർഷ്യ, ലോഭം എന്ന അഗ്നികളിൽ; വിഷയങ്ങളെന്ന ക്രൂര പർവ്വതത്തിൽ—ഞാൻ കുടുങ്ങിയിരിക്കുന്നു।

Verse 45

त्रासभूकंटकाढ्ये च सीदंतमधुनांधकम् । शोभनां पदवीं शंभो नय रामेश्वराधुना

ഭയത്തിന്റെ മുള്ളുകൾ നിറഞ്ഞ ഈ ഭൂമിയിൽ ഞാൻ ഇപ്പോൾ അന്ധകാരത്തിൽ മുങ്ങുന്നു. ഹേ ശംഭോ, എന്നെ ഉടൻ തന്നെ ശുഭപഥത്തിലേക്ക് നയിക്കണമേ—ഇപ്പോഴേ രാമേശ്വരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകണമേ।

Verse 46

सर्वे वानरा ऊचुः । निंद्यानिंद्येषु सर्वत्र जनित्वा योनिषु प्रभो । कुंभीपाकादिनरके पतित्वा च पुनस्तथा

എല്ലാ വാനരരും പറഞ്ഞു—പ്രഭോ, നിന്ദ്യവും അനിന്ദ്യവും ആയ എല്ലാ യോനികളിലും എല്ലായിടത്തും ജനിച്ച്, കുംഭീപാകാദി നരകങ്ങളിൽ വീണു, ഞങ്ങൾ ഇങ്ങനെ വീണ്ടും വീണ്ടും അലഞ്ഞുതിരിയുന്നു।

Verse 47

जनित्वा च पुनर्योनौ कर्मशेषेण कुत्सिते । संसारे पतितानस्मान्रामनाथ दयानिधे

കർമ്മശേഷം മൂലം നിന്ദ്യമായ യോനിയിൽ വീണ്ടും ജനിച്ച് ഞങ്ങൾ സംസാരത്തിൽ പതിച്ചിരിക്കുന്നു. ഹേ രാമനാഥാ, ദയാനിധേ, ഞങ്ങളോട് കരുണ കാണിക്കണമേ।

Verse 48

अनाथान्विवशान्दीनान्क्रोशतः पाहि शंकर । नमस्तेस्तु दयासिंधो रामनाथ महेश्वर

ഹേ ശങ്കരാ! ഞങ്ങൾ അനാഥരും അസഹായരും ദീനരുമാണ്; ആർത്തമായി വിളിക്കുന്നു—ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ. ഹേ ദയാസമുദ്രമേ, ഹേ രാമനാഥാ, ഹേ മഹേശ്വരാ—നമസ്കാരം.

Verse 49

ब्रह्मोवाच । नमस्ते लोकनाथाय रामनाथाय शंभवे । प्रसीद मम सर्वेश मदविद्यां विनाशय

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: ഹേ ലോകനാഥാ, ഹേ രാമനാഥാ, ഹേ ശംഭോ—നമസ്കാരം. ഹേ സർവേശ്വരാ! പ്രസന്നനായി എന്റെ അവിദ്യ നശിപ്പിക്കണമേ.

Verse 50

इंद्र उवाच । यस्य शक्तिरुमा देवी जगन्माता त्रयीमयी । तमहं शंकरं वंदे रामनाथमुमापतिम्

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ആരുടെ ശക്തി ദേവി ഉമാ—ജഗന്മാതാവ്, വേദത്രയീമയി—ആ ശങ്കരനെ, രാമനാഥനെ, ഉമാപതിയെ ഞാൻ വന്ദിക്കുന്നു.

Verse 51

यम उवाच । पुत्रौ गणेश्वरस्कंदौ वृषो यस्य च वाहनम् । तं वै रामेश्वरं सेवे सर्वाज्ञाननिवृत्तये

യമൻ പറഞ്ഞു: ആരുടെ പുത്രന്മാർ ഗണേശ്വരനും സ്കന്ദനും; ആരുടെ വാഹനം വൃഷഭം—സകല അജ്ഞാനനിവൃത്തിക്കായി ഞാൻ ആ രാമേശ്വരനെ സേവിക്കുന്നു.

Verse 52

वरुण उवाच । यस्य पूजाप्रभावेन जित मृत्युर्मृकंडुजः । मृत्युंजयमुपासेऽहं रामनाथं हृदा तु तम्

വരുണൻ പറഞ്ഞു: ആരുടെ പൂജാപ്രഭാവത്താൽ മൃകണ്ഡുവിന്റെ പുത്രൻ മരണത്തെ ജയിച്ചു—ആ മൃത്യുഞ്ജയ രാമനാഥനെ ഞാൻ ഹൃദയത്തോടെ ഉപാസിക്കുന്നു.

Verse 53

कुबेर उवाच । ईश्वराय लसत्कर्णकुंडलाभरणाय ते । लाक्षारुणशरीराय नमो रामेश्वराय वै

കുബേരൻ പറഞ്ഞു—ദീപ്തമായി തിളങ്ങുന്ന കർണകുണ്ഡലാഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച ഈശ്വരനേ, ലാക്ഷാരുണ കാന്തിയാൽ ദേഹമൊളിക്കുന്നവനേ, രാമേശ്വരനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 54

आदित्य उवाच । नमस्तेऽस्तु महादेव रामनाथ त्रियंबक । दक्षाध्वरविनाशाय नमस्ते पाहि मां शिव

ആദിത്യൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാദേവാ, ഹേ രാമനാഥാ, ഹേ ത്ര്യമ്പകാ! നിനക്കു നമസ്കാരം. ദക്ഷയജ്ഞം നശിപ്പിച്ചവനേ, നിനക്കു പ്രണാമം; ഹേ ശിവാ, എന്നെ കാത്തരുളേണമേ.

Verse 55

सोम उवाच । नमस्ते भस्मदिग्धाय शूलिने सर्पमालिने । रामनाथ दयांभोधे स्मशाननिलयाय ते

സോമൻ പറഞ്ഞു—ഭസ്മലിപ്തനേ, ശൂലധാരിയേ, സർപ്പമാലാഭൂഷിതനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. ഹേ രാമനാഥാ, ദയാസമുദ്രാ, ശ്മശാനനിവാസിയേ, നിനക്കു പ്രണാമം.

Verse 56

अग्निरुवाच । इन्द्राद्यखिलदिक्पालसंसेवितपदांबुज । रामनाथाय शुद्धाय नमो दिग्वाससे सदा

അഗ്നി പറഞ്ഞു—ഇന്ദ്രാദി എല്ലാ ദിക്പാലരും സേവിക്കുന്ന പദ്മപാദങ്ങളുള്ള ശുദ്ധനായ രാമനാഥനു നമസ്കാരം; ദിഗ്വാസിയായ (ആകാശവസ്ത്രധാരി) പ്രഭുവിനു സദാ പ്രണാമം.

Verse 57

वायुरुवाच । हराय हरिरूपाय व्याघ्रचर्मांबराय च । रामनाथ नमस्तुभ्यं ममाभीष्टप्रदो भव

വായു പറഞ്ഞു—ഹരിയുടെ രൂപം ധരിച്ച ഹരനേ, വ്യാഘ്രചർമ്മാംബരം ധരിച്ചവനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. ഹേ രാമനാഥാ, നിനക്കു പ്രണാമം; എന്റെ അഭീഷ്ടങ്ങൾ നല്കുന്നവനാകേണമേ.

Verse 58

बृहस्पतिरुवाच । अहंतासाक्षिणे नित्यं प्रत्यगद्वयवस्तुने । रामनाथ ममाज्ञानमाशु नाशय ते नमः

ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു—അഹന്തയുടെ നിത്യസാക്ഷി, അന്തർമുഖ അദ്വൈത തത്ത്വമേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. ഹേ രാമനാഥാ, എന്റെ അജ്ഞാനം शीഘ്രം നശിപ്പിക്കണമേ—നമഃ.

Verse 59

शुक्र उवाच । वंचकानामलभ्याय महामंत्रार्थरूपिणे । नमो द्वैतविहीनाय रामनाथाय शंभवे

ശുക്രൻ പറഞ്ഞു—വഞ്ചകരാൽ ലഭ്യമല്ലാത്തവനേ, മഹാമന്ത്രാർത്ഥസ്വരൂപമേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. ദ്വൈതരഹിതനായ രാമനാഥ ശംഭുവിന് നമഃ.

Verse 60

अश्विनावूचतुः । आत्मरूपतया नित्यं योगिनां भासते हृदि । अनन्य भानवेद्याय नमस्ते राघवेश्वर

അശ്വിനികൾ പറഞ്ഞു—നീ നിത്യമായി ആത്മസ്വരൂപനായി യോഗികളുടെ ഹൃദയത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു. ഹേ അനന്യ അന്തർജ്യോതിയാൽ മാത്രം ജ്ഞേയനായ രാഘവേശ്വരാ, നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 61

अगस्त्य उवाच । आदिदेव महादेव विश्वेश्वर शिवाव्यय । रामनाथांबिकानाथ प्रसीद वृष भध्वज

അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ആദിദേവാ, ഹേ മഹാദേവാ, ഹേ വിശ്വേശ്വരാ, അവ്യയ ശിവാ! ഹേ രാമനാഥാ, അംബികാനാഥാ, പ്രസാദിക്കണമേ—ഹേ വൃഷഭധ്വജാ.

Verse 62

अपराधसहस्रं मे क्षमस्व विधुशेखर । ममाहमिति पुत्रादावहंतां मम मोचय

ഹേ വിധുശേഖരാ, എന്റെ ആയിരം അപരാധങ്ങൾ ക്ഷമിക്കണമേ. ‘എന്റെ’ ‘ഞാൻ’—പുത്രാദി ബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് ആരംഭിക്കുന്ന—ആ അഹന്താബന്ധത്തിൽ നിന്ന് എന്നെ മോചിപ്പിക്കണമേ.

Verse 63

सुतीक्ष्ण उवाच । क्षेत्राणि रत्नानि धनानि दारा मित्राणि वस्त्राणि गवाश्वपुत्राः । नैवोपकाराय हि रामनाथ मह्यं प्रयच्छ त्वमतो विरक्तिम्

സുതീക്ഷ്ണൻ പറഞ്ഞു—ക്ഷേത്രങ്ങൾ, രത്നങ്ങൾ, ധനം, ഭാര്യ, സുഹൃത്തുകൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ, പശുക്കൾ, കുതിരകൾ, പുത്രന്മാർ—ഹേ രാമനാഥാ! ഇവ ഒന്നും എനിക്ക് യഥാർത്ഥ ഉപകാരമല്ല. അതിനാൽ ഇവയോടുള്ള വൈരാഗ്യം എനിക്ക് പ്രസാദിക്കണമേ.

Verse 64

विश्वामित्र उवाच । श्रुतानि शास्त्राण्यपि निष्फलानि त्रय्यप्यधीता विफलैव नूनम् । त्वयीश्वरे चेन्न भवेद्धि भक्तिः श्रीरामनाथे शिव मानुषस्य

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു—കേട്ടറിഞ്ഞ ശാസ്ത്രങ്ങളും ഫലഹീനമാകുന്നു; വേദത്രയാധ്യയനവും തീർച്ചയായും വ്യർത്ഥം, ഹേ ശിവാ! മനുഷ്യന്‍ ശ്രീരാമനാഥനായ നിനക്കു ഭക്തി ഉണ്ടാകാതിരുന്നാൽ.

Verse 65

गालव उवाच । दानानि यज्ञा नियमास्तपांसि गंगादितीर्थेषु निमज्जनानि । रामेश्वरं त्वां न नमंति ये तु व्यर्थानि तेषामिति निश्चयोऽत्र

ഗാലവൻ പറഞ്ഞു—ദാനങ്ങൾ, യജ്ഞങ്ങൾ, നിയമങ്ങൾ, തപസ്സുകൾ, ഗംഗാദി തീർത്ഥങ്ങളിൽ മുങ്ങിസ്നാനം—നിന്നെ, ഹേ രാമേശ്വരാ, നമസ്കരിക്കാത്തവർക്ക് ഇവയൊക്കെയും വ്യർത്ഥം; ഇതാണ് ഇവിടെ നിശ്ചയം.

Verse 66

वसिष्ठ उवाच । कृत्वापि पापान्यखिलानि लोकस्त्वामेत्य रामेश्वर भक्तियुक्तः । नमेत चेत्तानि लयं व्रजेयुर्यथांधकारो रवितेजसाऽद्धा

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—ഒരു മനുഷ്യൻ എല്ലാ പാപങ്ങളും ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ഭക്തിയോടെ നിന്റെ അടുക്കൽ വന്ന്, ഹേ രാമേശ്വരാ, നമസ്കരിച്ചാൽ ആ പാപങ്ങൾ ലയിക്കുന്നു—സൂര്യതേജസ്സാൽ അന്ധകാരം തീർച്ചയായും നശിക്കുന്നതുപോലെ.

Verse 67

अत्रिरुवाच । दृष्ट्वा तु रामेश्वरमेकदापि स्पृष्ट्वा नमस्कृत्य भवंतमीशम् । पुनर्न गर्भं स नरः प्रयायात्किं त्वद्वयं ते लभतं स्वरूपम्

അത്രി പറഞ്ഞു—ഒരിക്കൽ പോലും രാമേശ്വരനെ ദർശിച്ച്, (ലിംഗം/പവിത്ര സാന്നിധ്യം) സ്പർശിച്ച്, നിന്നെ പ്രഭുവേ നമസ്കരിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ വീണ്ടും ഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിക്കുകയില്ല. അതിൽ അത്ഭുതമെന്ത്? അവൻ നിന്റെ അദ്വൈത സ്വരൂപം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 68

अंगिरा उवाच । यो रामनाथं मनुजो भवंतमुपेत्य बंधून्प्रणमन्स्मरेत । संतारयेत्तानपि सर्वपापात्किम द्भुतं तस्य कृतार्थतायाम्

അംഗിരസ് പറഞ്ഞു—ഹേ രാമനാഥാ! നിന്റെ സന്നിധിയിൽ എത്തി നമസ്കരിക്കുമ്പോൾ തന്റെ ബന്ധുക്കളെ സ്മരിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ, അവരെയും സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്ന് കടത്തിവിടുന്നു. അവന്റെ കൃതാർത്ഥതയിൽ അത്ഭുതമെന്ത്?

Verse 69

गौतम उवाच । श्रीरामनाथेश्वर गूढमेत्तद्रहस्यभूतं परमं विशोकम् । त्वत्पादमूलं भजतां नृणां ये सेवां प्रकुर्वंति हि तेऽपि धन्याः

ഗൗതമൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ശ്രീരാമനാഥേശ്വരാ! ഇത് ഗൂഢവും രഹസ്യഭൂതവും പരമവും ശോകരഹിതവുമായ ഉപദേശമാണ്. നിന്റെ പാദമൂലത്തെ ഭജിക്കുന്നവരും, ആ ഭക്തർക്കു സേവ ചെയ്യുന്നവരും, അവരും ധന്യരാണ്.

Verse 70

शतानंद उवाच । वेदांतविज्ञानरहस्यविद्भिर्विज्ञेयमेतद्धि मुमुक्षुभिस्तु । शास्त्राणि सर्वाणि विहाय देव त्वत्सेवनं यद्रघुवीरनाथ

ശതാനന്ദൻ പറഞ്ഞു—വേദാന്തവിജ്ഞാനത്തിന്റെ രഹസ്യം അറിയുന്നവർ, പ്രത്യേകിച്ച് മുമുക്ഷുക്കൾ, ഇതു ഗ്രഹിക്കണം. ഹേ ദേവാ! എല്ലാ (വെറും) ശാസ്ത്രവാദങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച്, ഹേ രഘുവീരനാഥാ! നിന്റെ സേവയിൽ ലീനനാകണം.

Verse 71

भृगुरुवाच । रामनाथ तव पादपंकजं द्वंद्वचिंतनविधूतकल्मषः । निर्भयं व्रजति सत्सुखा द्वयं सुप्रभं त्वथ अमोघचिद्धनम्

ഭൃഗു പറഞ്ഞു—ഹേ രാമനാഥാ! ദ്വന്ദ്വചിന്തനത്തിലൂടെ കല്മഷം നീക്കി നിന്റെ പാദപങ്കജത്തിൽ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നവൻ, നിർഭയനായി നിന്റെ സുപ്രഭമായ, അമോഘമായ ചിദ്ധനമായ—അദ്വയ സത്സുഖം—പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 72

कुत्स उवाच । रामनाथ तव पादसेवनं भोगमोक्षवरदं नृणां सदा । रौरवादिनरकप्रणाशनं कः पुमान्न भजते रसग्रहः

കുത്സൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാമനാഥാ! നിന്റെ പാദസേവ മനുഷ്യർക്കു എപ്പോഴും ഭോഗവും മോക്ഷവും വരമായി നൽകുന്നു; റൗരവാദി നരകങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ മാധുര്യം രുചിച്ചവൻ ആരാണ് ഭജിക്കാതിരിക്കുക?

Verse 73

काश्यप उवाच । रामनाथ तव पादसेविनां किं व्रतैरुत तपोभिरध्वरैः । वेदशास्त्र जपचिन्तया च किं स्वर्गसिन्धुपयसापि किं फलम्

കാശ്യപൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാമനാഥാ! നിന്റെ പാദസേവ ചെയ്യുന്നവർക്ക് വ്രതം, തപസ്സ്, യാഗം എന്നിവ എന്തിന്? വേദശാസ്ത്രാധ്യയനം, ജപം, ധ്യാനചിന്ത എന്നിവയ്ക്കും എന്ത് ആവശ്യമാണ്? സ്വർഗ്ഗസിന്ധുവിന്റെ ജലവും അവർക്കു ഇനി ഏതു അധികഫലം നൽകും?

Verse 74

श्रीरामनाथ त्वमागत्य शीघ्रं ममोत्क्रांतिकाले भवान्या च साकम् । मां प्रापय स्वात्मपादारविन्दं विशोकं विमोहं सुखं चित्स्वरूपम्

ഹേ ശ്രീരാമനാഥാ! എന്റെ പ്രാണപ്രസ്ഥാനം നടക്കുന്ന വേളയിൽ നീ വേഗം വന്ന്, ഭവാനിയോടുകൂടെ വരിക. എന്നെ നിന്റെ സ്വപാദാരവിന്ദത്തിലേക്ക് എത്തിക്കണമേ—അവിടെ ശോകവും മോഹവും ഇല്ല; ആനന്ദം മാത്രം, ശുദ്ധ ചിത്‌സ്വരൂപം മാത്രം.

Verse 75

गन्धर्वा ऊचुः । रामनाथ त्वमस्माकं भजतां भवसागरे । अपारे दुःखकल्लोले न त्वत्तोन्या गतिर्हि नः

ഗന്ധർവ്വർ പറഞ്ഞു—ഹേ രാമനാഥാ! അതിരില്ലാത്ത ഭവസാഗരത്തിൽ, ദുഃഖതരംഗങ്ങൾ കുലുങ്ങുന്ന ഈ അവസ്ഥയിൽ, നിന്നെ ഭജിക്കുന്ന ഞങ്ങൾക്ക് നിന്നൊഴികെ മറ്റൊരു ശരണം ഇല്ല.

Verse 76

किन्नरा ऊचुः । रामनाथ भवारण्ये व्याधिव्याघ्रभयानके । त्वामंतरेण नास्माकं पदवीदर्शको भवेत्

കിന്നരർ പറഞ്ഞു—ഹേ രാമനാഥാ! രോഗരൂപിയായ വ്യാഘ്രഭയം നിറഞ്ഞ ഈ ഭവാരണ്യത്തിൽ, നിന്നില്ലാതെ ഞങ്ങൾക്ക് പഥം കാണിക്കുന്നവൻ ആരുമാകില്ല.

Verse 77

यक्षा ऊचुः । रामनाथेंद्रियारातिबाधा नो दुःसहा सदा । तान्विजेतुं सहायस्त्वमस्माकं भव धूर्जटे

യക്ഷർ പറഞ്ഞു—ഹേ രാമനാഥാ! ഇന്ദ്രിയശത്രുക്കളുടെ പീഡനം ഞങ്ങൾക്ക് എപ്പോഴും അസഹ്യം. അവരെ ജയിക്കുവാൻ നീ ഞങ്ങളുടെ സഹായിയായിരിക്കണമേ, ഹേ ധൂർജടേ!

Verse 78

नागा ऊचुः । अचिन्त्यमहिमानं त्वा रामनाथ वयं कथम् । स्तोतुमल्पधियः शक्ता भविष्यामोंऽबिकापते

നാഗന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ രാമനാഥാ! നിന്റെ മഹിമ അചിന്ത്യം. ഞങ്ങൾ അൽപബുദ്ധികൾ; ഹേ അംബികാപതേ, നിന്നെ എങ്ങനെ സ്തുതിക്കാൻ കഴിയും?

Verse 79

किंपुरुषा ऊचुः । नानायोनौ च जननं मरणं चाप्यनेकशः । विनाशय तथाऽज्ञानं रामनाथ नमोऽस्तु ते

കിംപുരുഷന്മാർ പറഞ്ഞു—നാനാ യോനികളിൽ ജനനവും വീണ്ടും വീണ്ടും മരണവും സംഭവിക്കുന്നു. ഹേ രാമനാഥാ! ആ അജ്ഞാനം നശിപ്പിക്കണമേ; നമസ്കാരം.

Verse 80

विद्याधरा ऊचुः । अंबिकापतये तुभ्यमसंगाय महात्मने । नमस्ते रामनाथाय प्रसीद वृषभध्वज

വിദ്യാധരന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ അംബികാപതേ! നീ അസംഗനും മഹാത്മാവും ആകുന്നു. ഹേ രാമനാഥാ! നമസ്കാരം; ഹേ വൃഷഭധ്വജാ, പ്രസാദിക്കണമേ.

Verse 81

वसव ऊचुः । रामनाथगणेशाय गणवृंदार्चितांघ्रये । गंगाधराय गुह्याय नमस्ते पाहि नः सदा

വസുക്കൾ പറഞ്ഞു—ഹേ രാമനാഥ ഗണേശാ! ഗണവൃന്ദങ്ങൾ ആരാധിക്കുന്ന തിരുവടികളേ ഉള്ളവനേ; ഹേ ഗംഗാധരാ, ഗുഹ്യസ്വരൂപാ! നമസ്കാരം; ഞങ്ങളെ സദാ കാത്തരുളണമേ.

Verse 82

विश्वेदेवा ऊचुः । ज्ञप्तिमात्रैकनिष्ठानां मुक्तिदाय सुयोगिनाम् । रामनाथाय सांबाय नमोऽस्मान्रक्ष शंकर

വിശ്വേദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ശുദ്ധ ജ്ഞാനമാത്രത്തിൽ ഏകനിഷ്ഠരായ സുയോഗികൾക്ക് മോക്ഷം നൽകുന്ന രാമനാഥ സാംബനു നമസ്കാരം. ഹേ ശങ്കരാ, ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ.

Verse 83

मरुत ऊचुः । परतत्त्वाय तत्त्वानां तत्त्वभूताय वस्तुतः । नमस्ते रामनाथाय स्वयंभानाय शंभवे

മരുത്തുകൾ പറഞ്ഞു— ഹേ രാമനാഥാ! സ്വയംഭൂ ശംഭുവേ! തത്ത്വങ്ങളെയെല്ലാം അതീതമായ പരതത്ത്വവും, സത്യത്തിൽ എല്ലാ തത്ത്വങ്ങളുടെയും സാരഭൂതനും ആയ നിനക്കു നമസ്കാരം।

Verse 84

साध्या ऊचुः । स्वातिरिक्तविहीनाय जगत्सत्ताप्रदायिने । रामेश्वराय देवाय नमोऽविद्या विभेदिने

സാധ്യർ പറഞ്ഞു— സ്വസ്വരൂപത്തിന്നു പുറമെ ഒന്നുമില്ലാത്തവനും, ലോകത്തിനു സത്ത നൽകുന്നവനും, അവിദ്യയെ ഛേദിക്കുന്നവനും ആയ ദേവ രാമേശ്വരനു നമസ്കാരം।

Verse 85

सर्वे देवा ऊचुः । सच्चिदानंदसंपूर्णं द्वैतवस्तुविवर्जितम् । ब्रह्मात्मानं स्वयंभानमादिमध्यांतवर्जितम्

എല്ലാ ദേവന്മാരും പറഞ്ഞു— നീ സത്-ചിത്-ആനന്ദസമ്പൂർണ്ണൻ, ദ്വൈതവസ്തുഭാവം വിട്ടവൻ, ബ്രഹ്മത്തിന്റെ ആത്മസ്വരൂപൻ, സ്വയംപ്രകാശൻ, ആദി-മധ്യ-അന്തരഹിതൻ।

Verse 86

अविक्रियमसंगं च परिशुद्धं सनातनम् । आकाशादिप्रपंचानां साक्षिभूतं परामृतम्

നീ അവികാരി, അസംഗൻ, പരിശുദ്ധൻ, സനാതനൻ; ആകാശാദി പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ സാക്ഷിഭൂതനും പരമ അമൃതസ്വരൂപനും ആകുന്നു।

Verse 87

प्रमातीतं प्रमाणानामपि बोधप्रदायिनम् । आविर्भावतिरोभाव संकोचरहितं सदा

നീ പ്രമാണങ്ങളെയും അതീതൻ, എങ്കിലും ബോധം നൽകുന്നവൻ; ആവിർഭാവ-തിരോഭാവങ്ങളാൽ ഉണ്ടാകുന്ന സംകോചത്തിൽ നിന്നു സദാ വിമുക്തൻ।

Verse 88

स्वस्मिन्नध्यस्तरूपस्य प्रपंचस्यास्य साक्षिणम् । निर्लेपं परमानंदं निरस्तसकलक्रियम्

നീ തന്നെയാണ് നിന്മേൽ അധ്യാസിതമായ ഈ ലോകപ്രപഞ്ചത്തിന്റെ സാക്ഷി—നിർലേപൻ, പരമാനന്ദസ്വരൂപൻ, സകല ക്രിയാവേഗങ്ങളും ശമിച്ചവൻ।

Verse 89

भूमानंदं महात्मानं चिद्रूपं भोगवर्जितम् । रामनाथं वयं सर्वे स्वपातकविशुद्धये

ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും നമ്മുടെ പാപശുദ്ധിക്കായി രാമനാഥനെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു—അവൻ ഭൂമാനന്ദൻ, മഹാത്മാവ്, ചിദ്രൂപൻ, ഭോഗവിരക്തൻ।

Verse 91

रामनाथाय रुद्राय नमः संसारहारिणे । ब्रह्मविष्ण्वादिरूपेण विभिन्नाय स्वमायया

സംസാരഹാരിയായ രുദ്രനായ രാമനാഥനു നമസ്കാരം; അവൻ സ്വമായയാൽ ബ്രഹ്മാ-വിഷ്ണു മുതലായ രൂപങ്ങളിൽ വ്യത്യസ്തനായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു।

Verse 92

विभीषणसचिवा ऊचुः । वरदाय वरेण्याय त्रिनेत्राय त्रिशूलिने । योगिध्येयाय नित्याय रामनाथाय ते नमः

വിഭീഷണന്റെ മന്ത്രിമാർ പറഞ്ഞു—വരദാ, വരേണ്യാ, ത്രിനേത്രാ, ത്രിശൂലധാരീ, യോഗിധ്യേയാ, നിത്യ രാമനാഥാ! നിനക്കു നമസ്കാരം।

Verse 93

सूत उवाच । इति रामादिभिः सर्वैः स्तुतो रामेश्वरः शिवः । प्राह सर्वान्समाहूय रामादीन्द्विजसत्तमाः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ രാമാദികളായ എല്ലാവരാലും സ്തുതിക്കപ്പെട്ട രാമേശ്വര ശിവൻ എല്ലാവരെയും വിളിച്ചു ചേർത്ത്, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, രാമാദികളോടു പറഞ്ഞു।

Verse 94

रामराम महाभाग जानकीरमण प्रभो । सौमित्रे जानकि शुभे हे सुग्रीव मुखास्तथा

രാമ രാമ, മഹാഭാഗനായ പ്രഭോ, ജാനകീരമണാ! സൗമിത്രി (ലക്ഷ്മണാ)! ശുഭയായ ജാനകീ! വാക്ശ്രേഷ്ഠനായ സുഗ്രീവാ—ശ്രവിക്കൂ।

Verse 95

अन्ये ब्रह्ममुखा यूयं शृणुध्वं सुसमास्थिताः । स्तोत्राध्यायमिमं पुण्यं युष्माभिः कृतमादरात्

മറ്റുള്ളവർ—ബ്രഹ്മാദി ദേവശ്രേഷ്ഠരേ—സുസ്ഥിതരായി ശ്രദ്ധയോടെ ശ്രവിക്കുവിൻ. ഈ പുണ്യസ്തോത്രാധ്യായം നിങ്ങൾ ഭക്തിയോടെ ആദരിച്ച് രചിച്ചതാണ്।

Verse 96

ये पठंति च शृण्वंति श्रावयंति च मानवाः । मदर्चनफलं तेषां भविष्यति न संशयः

ഇത് പാരായണം ചെയ്യുന്നവർക്കും കേൾക്കുന്നവർക്കും മറ്റുള്ളവരെ കേൾപ്പിക്കുന്നവർക്കും—സംശയമില്ലാതെ—എന്റെ അർച്ചനാഫലം ലഭിക്കും।

Verse 97

रामचंद्रधनुष्कोटिस्नानपुण्यं च वै भवेत् । वर्षमेकं रामसेतौ वासपुण्यं भविष्यति

നിശ്ചയമായും ‘രാമചന്ദ്രന്റെ ധനുസ്സിന്റെ അഗ്രം’ എന്ന സ്ഥലത്ത് സ്നാനം ചെയ്ത പുണ്യം ലഭിക്കും. രാമസേതുവിൽ ഒരു വർഷം വസിച്ചാൽ വാസപുണ്യം തീർച്ചയായും ഉണ്ടാകും।

Verse 98

गन्धमादनमध्यस्थसर्वर्तीर्थाभिमज्जनात् । यत्पुण्यं तद्भवेत्तेन नात्र संशयकारणम्

ഗന്ധമാദനത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിലുള്ള എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും മുങ്ങിസ്നാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം—അതേ പുണ്യം ഇവിടെ കൂടി അവനു ലഭിക്കും; സംശയത്തിന് കാരണമില്ല।

Verse 99

उक्त्वैवं रामनाथोऽपि स्वात्मलिंगे तिरोदधे । स्तोत्राध्यायमिमं पुण्यं नित्यं संकीर्तयन्नरः

ഇങ്ങനെ അരുളിച്ചെയ്ത ശേഷം രാമനാഥനും തന്റെ സ്വലിംഗത്തിൽ അന്തർധാനം ചെയ്തു. ഈ പുണ്യസ്തോത്രാധ്യായം നിത്യം സംകീർത്തനം ചെയ്യുന്ന നരൻ…

Verse 100

जरामरणनिर्मुक्तो जन्मदुःखविवर्जितः । रामनाथस्य सायुज्यमुक्तिं प्राप्नोत्यसंशयः

അവൻ ജരാമരണബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി, പുനർജന്മദുഃഖം വിട്ട്, സംശയമില്ലാതെ രാമനാഥന്റെ സായുജ്യ-മുക്തി പ്രാപിക്കുന്നു.