Adhyaya 20

Verse 1

सूत उवाच । अथ रुद्राक्षमाहात्म्यं वर्णयामि समासतः । सर्वपापक्षयकरं शृण्वतां पठतामपि

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇപ്പോൾ ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി രുദ്രാക്ഷ മഹാത്മ്യം വർണ്ണിക്കുന്നു. ഇത് കേൾക്കുന്നവർക്കും പാരായണം ചെയ്യുന്നവർക്കും പോലും സർവ്വപാപക്ഷയം വരുത്തുന്നതാണ്.

Verse 2

अभक्तो वापि भक्तो वा नीचो नीचतरोपि वा । रुद्राक्षान्धारयेद्यस्तु मुच्यते सर्वपातकैः

അഭക്തനായാലും ഭക്തനായാലും, നീചനായാലും അതിലും നീചനായാലും—രുദ്രാക്ഷം ധരിക്കുന്നവൻ സർവ്വ മഹാപാതകങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകുന്നു.

Verse 3

रुद्राक्षधारणं पुण्यं केन वा सदृशं भवेत् । महाव्रतमिदं प्राहुर्मुनयस्तत्त्वदर्शिनः

രുദ്രാക്ഷധാരണം നൽകുന്ന പുണ്യം—അതിന് തുല്യം മറ്റെന്തുണ്ട്? തത്ത്വദർശികളായ മുനിമാർ ഇതിനെ ‘മഹാവ്രതം’ എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 4

सहस्रं धारयेद्यस्तु रुद्राक्षाणां धृतव्रतः । तं नमंति सुराः सर्वे यथा रुद्रस्तथैव सः

വ്രതത്തിൽ दृഢനായി ആയിരം രുദ്രാക്ഷങ്ങൾ ധരിക്കുന്നവനെ, സർവ്വ ദേവന്മാരും രുദ്രനെപ്പോലെ തന്നെ നമസ്കരിക്കുന്നു; അവനും രുദ്രസമനാകുന്നു.

Verse 5

अभावे तु सहस्रस्य बाह्वोः षोडश षोडश । एकं शिखायां करयोर्द्वादश द्वादशैव हि

സഹസ്രം രുദ്രാക്ഷം ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ, ഇരുഭുജങ്ങളിലും പതിനാറ്‑പതിനാറ് ധരിക്കണം. ശിഖയിൽ ഒന്ന്, ഇരുകൈകളിലും പന്ത്രണ്ട്‑പന്ത്രണ്ട് ധരിക്കണം.

Verse 6

द्वात्रिंशत्कंठदेशे तु चत्वारिंशत्तु मस्तके । एकैक कर्णयोः षट् षट् वक्षस्यष्टोत्तरं शतम् । यो धारयति रुद्राक्षान्रुद्रवत्सोपि पूज्यते

കണ്ഠദേശത്ത് മുപ്പത്തിരണ്ട്, മസ്തകത്തിൽ നാല്പത്; ഓരോ ചെവിയിലും ആറു‑ആറ്, വക്ഷസ്ഥലത്ത് നൂറ്റെട്ട് രുദ്രാക്ഷം ധരിക്കണം. ഇങ്ങനെ ധരിക്കുന്നവൻ രുദ്രനുപോലെ പൂജ്യനാകുന്നു.

Verse 7

मुक्ताप्रवालस्फटिकरौप्यवैदूर्यकांचनैः । समेतान्धारयेद्यस्तु रुद्राक्षान्स शिवो भवेत्

മുത്ത്, പ്രവാളം, സ്ഫടികം, വെള്ളി, വൈദൂര്യം (ലഹസുനിയ), സ്വർണം എന്നിവയോടൊപ്പം രുദ്രാക്ഷം ചേർത്ത് ധരിക്കുന്നവൻ ശിവഭാവം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 8

केवलानपि रुद्राक्षान्यथालाभं बिभर्ति यः । तं न स्पृशंति पापानि तमांसीव विभावसुम्

ലഭ്യമാകുന്നതുപോലെ കೇವലം രുദ്രാക്ഷം മാത്രം ധരിക്കുന്നവനെ പാപങ്ങൾ സ്പർശിക്കുകയില്ല—ഇരുട്ട് സൂര്യനെ സ്പർശിക്കാത്തതുപോലെ.

Verse 9

रुद्राक्षमालया जप्तो मंत्रोऽनंतफलप्रदः । अरुद्राक्षो जपः पुंसां तावन्मात्रफलप्रदः

രുദ്രാക്ഷമാലയോടെ ജപിച്ച മന്ത്രം അനന്തഫലം നൽകുന്നു. രുദ്രാക്ഷമില്ലാതെ മനുഷ്യർ ചെയ്യുന്ന ജപം അത്രയേ ഉള്ള പരിമിതഫലം മാത്രം നൽകുന്നു.

Verse 10

यस्यांगे नास्ति रुद्राक्ष एकोपि बहुपुण्यदः । तस्य जन्म निरर्थं स्यात्त्रिपुंड्ररहितं यदि

ആരുടെ ദേഹത്തിൽ ഒരു രുദ്രാക്ഷവും ഇല്ല—അത് മഹാപുണ്യദായകമായിട്ടും—ത്രിപുണ്ഡ്രം (വിഭൂതിയുടെ മൂന്നു രേഖകൾ) ഇല്ലെങ്കിൽ, അവന്റെ ജന്മം വ്യർത്ഥമാകുന്നു।

Verse 11

रुद्राक्षं मस्तके बद्ध्वा शिरःस्नानं करोति यः । गंगास्नानफलं तस्य जायते नात्र संशयः

മസ്തകത്തിൽ രുദ്രാക്ഷം കെട്ടി ശിരസ്സ്നാനം ചെയ്യുന്നവന് ഗംഗാസ്നാനഫലം ലഭിക്കുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 12

रुद्राक्षं पूजयेद्यस्तु विना तोयाभिषेचनम् । यत्फलं लिंगपूजायास्तदेवाप्नोति निश्चितम्

ജലാഭിഷേകം ചെയ്യാതെയും രുദ്രാക്ഷത്തെ പൂജിക്കുന്നവൻ, നിശ്ചയമായി ശിവലിംഗപൂജയുടെ അതേ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 13

एकवक्त्राः पंचवक्त्रा एकादशमुखाः परे । चतुर्दशमुखाः केचिद्रुद्राक्षा लोकपूजिताः

ചില രുദ്രാക്ഷങ്ങൾ ഏകമുഖം, ചിലത് പഞ്ചമുഖം, മറ്റുചിലത് ഏകാദശമുഖം; ചിലത് ചതുര്ദശമുഖം—ഇവ ലോകം പൂജിക്കുന്നവയാണ്।

Verse 14

भक्त्या संपूजितो नित्यं रुद्राक्षः शंकरात्मकः । दरिद्रं वापि कुरुते राजराजश्रियान्वितम्

ശങ്കരസ്വരൂപമായ രുദ്രാക്ഷത്തെ നിത്യം ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ചാൽ, അത് ദരിദ്രനെയും രാജരാജശ്രിയോടെ സമ്പന്നനാക്കുന്നു।

Verse 15

अत्रेदं पुण्यमाख्यानं वर्णयंति मनीषिणः । महापापक्षयकरं श्रवणात्कीर्त्तनादपि

ഇവിടെ മनीഷികൾ ഈ പുണ്യാഖ്യാനം വർണ്ണിക്കുന്നു—ശ്രവണത്താലോ കീർത്തനത്താലോ മാത്രം മഹാപാപക്ഷയം വരുത്തുന്നതു।

Verse 16

राजा काश्मीरदेशस्य भद्रसेन इति श्रुतः । तस्य पुत्रो ऽभवद्धीमान्सुधर्मानाम वीर्यवान्

കാശ്മീരദേശത്ത് ഭദ്രസേനൻ എന്നു പ്രസിദ്ധനായ ഒരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു। അവന് സുദർമാ എന്ന ബുദ്ധിമാനും വീര്യവാനും ആയ പുത്രനുണ്ടായി।

Verse 17

तस्यामात्यसुतः कश्चित्तारको नाम सद्गुणः । बभूव राजपुत्रस्य सखा परमशोभनः

അവന്റെ ഒരു അമാത്യന്റെ പുത്രൻ താരകൻ എന്ന പേരിൽ സദ്ഗുണസമ്പന്നനായിരുന്നു। അവൻ രാജകുമാരന്റെ അത്യന്തം ശോഭനനായ സഖാവായി।

Verse 18

तावुभौ परमस्निग्धौ कुमारौ रूपसुन्दरौ । विद्याभ्यासपरौ बाल्ये सह क्रीडां प्रचक्रतुः

ആ രണ്ടു കുമാരന്മാർ പരസ്പരം പരമസ്നേഹികളും രൂപസുന്ദരരുമായിരുന്നു। ബാല്യത്തിൽ ഒരുമിച്ച് കളിക്കുകയും വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ ലീനരാവുകയും ചെയ്തു।

Verse 19

तौ सदा सर्वगात्रेषु रुद्राक्षकृतभूषणौ । विचेरतुरुदारांगौ सततं भस्मधारिणौ

അവർ എപ്പോഴും ശരീരമൊട്ടാകെ രുദ്രാക്ഷാഭരണങ്ങൾ ധരിച്ചിരുന്നു। ഉദാരദേഹികളായി, നിത്യവും ഭസ്മധാരികളായി അവർ സഞ്ചരിച്ചു।

Verse 20

हारकेयूरकटककुंडलादिविभूषणम् । हेमरत्नमयं त्यक्त्वा रुद्राक्षान्दधतुश्च तौ

ഹാരം, കേയൂരം, കടകം, കുണ്ഡലം മുതലായ സ്വർണ്ണ-രത്നമയ ആഭരണങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, അവർ ഇരുവരും രുദ്രാക്ഷം ധരിച്ചു.

Verse 21

रुद्राक्षमालितौ नित्यं रुद्राक्षकरकंकणौ । रुद्राक्षकंठाभरणौ सदा रुद्राक्षकुंडलौ

അവർ നിത്യവും രുദ്രാക്ഷമാല ധരിച്ചിരുന്നു; കൈകളിൽ രുദ്രാക്ഷ കങ്കണങ്ങൾ, കഴുത്തിൽ രുദ്രാക്ഷാഭരണം, ചെവികളിൽ എന്നും രുദ്രാക്ഷ കുണ്ഡലങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 22

हेमरत्नाद्यलंकारे लोष्टपाषाणदर्शनौ । बोध्यमानावपि जनैर्न रुद्राक्षान्व्यमुंचताम्

സ്വർണ്ണ-രത്നാഭരണങ്ങൾ അവർക്കു മണ്ണുകട്ടകളും കല്ലുകളും പോലെ തോന്നി; ജനങ്ങൾ ഉപദേശിച്ചിട്ടും അവർ രുദ്രാക്ഷം ഉപേക്ഷിച്ചില്ല.

Verse 23

तस्य काश्मीरराजस्य गृहं प्राप्तो यदृच्छया । पराशरो मुनिवरः साक्षादिव पितामहः

ആ കാശ്മീരരാജാവിന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് യദൃച്ഛയായി മുനിവരൻ പരാശരൻ എത്തി—സാക്ഷാൽ പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവു പ്രത്യക്ഷനായതുപോലെ.

Verse 24

तमर्चयित्वा विधिवद्राजा धर्मभृतां वरः । प्रपच्छ सुखमासीनं त्रिकालज्ञं महामुनिम्

വിധിപൂർവം അദ്ദേഹത്തെ ആരാധിച്ച ശേഷം, ധർമ്മധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവ് സുഖാസീനനായ ത്രികാലജ്ഞ മഹാമുനിയോട് ചോദിച്ചു.

Verse 25

राजोवाच । भगवन्नेष पुत्रो मे सोपि मंत्रिसुतश्च मे । रुद्राक्षधारिणौ नित्यं रत्नाभरणनिःस्पृहौ

രാജാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ ഭഗവൻ! ഇവൻ എന്റെ പുത്രൻ; അവൻ എന്റെ മന്ത്രിയുടെ പുത്രൻ. ഇരുവരും നിത്യവും രുദ്രാക്ഷം ധരിച്ചു, രത്നാഭരണങ്ങളിൽ നിർസ്പൃഹരായിരിക്കുന്നു.

Verse 26

शास्यमानावपि सदा रत्नाकल्पपरिग्रहे । विलंघितास्मद्वचनौ रुद्राक्षेष्वेव तत्परौ

രത്നാഭരണങ്ങൾ സ്വീകരിക്കണമെന്ന് നിരന്തരം ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടിട്ടും, അവർ എന്റെ വാക്ക് ലംഘിച്ച് രുദ്രാക്ഷത്തിലേ മാത്രം തത്പരരായി നിന്നു.

Verse 27

नोपदिष्टाविमौ बालौ कदाचिदपि केनचित् । एषा स्वाभाविकी वृत्तिः कथमासीत्कुमारयोः

ഈ രണ്ടു ബാലന്മാർക്കും ഒരിക്കലും ആരും ഉപദേശം നൽകിയിട്ടില്ല; എങ്കിൽ ഈ രണ്ടു കുമാരന്മാരിൽ ഈ സ്വാഭാവിക വൃത്തി എങ്ങനെ ഉദിച്ചു?

Verse 28

पराशर उवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि तव पुत्रस्य धीमतः । यथा त्वं मंत्रिपुत्रस्य प्राग्वृत्तं विस्मयावहम्

പരാശരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ, കേൾക്കുക. നിന്റെ ബുദ്ധിമാനായ പുത്രന്റെ പൂർവ്വവൃത്തവും, മന്ത്രിപുത്രന്റെ അത്ഭുതകരമായ പൂർവ്വചരിതവും ഞാൻ വിവരിക്കും.

Verse 29

नंदिग्रामे पुरा काचिन्महानंदेति विश्रुता । बभूव वारवनिता शृंगारललिताकृतिः

പുരാതനകാലത്ത് നന്ദിഗ്രാമത്തിൽ ‘മഹാനന്ദാ’ എന്നു പ്രസിദ്ധയായ ഒരു വാരവനിത ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൾ ശൃംഗാരത്തിൽ നിപുണയും രൂപത്തിൽ ലളിതയുമായിരുന്നു.

Verse 30

छत्रं पूर्णेंदुसंकाशं यानं स्वर्णविराजितम् । चामराणि सुदंडानि पादुके च हिरण्मये

പൂർണ്ണചന്ദ്രനെപ്പോലെ ദീപ്തമായ ഛത്രം, സ്വർണ്ണവിരാജിതമായ യാനം, ദൃഢദണ്ഡങ്ങളുള്ള ചാമരങ്ങൾ, കൂടാതെ ഹിരണ്മയ പാദുകകൾ—ഇവയൊക്കെയായിരുന്നു അവളുടെ ദിവ്യസമ്പത്ത്.

Verse 31

अंबराणि विचित्राणि महार्हाणि द्युमंति च । चंद्ररश्मिनिभाः शय्या पर्यंकाश्च हिरण्मयाः

അവൾക്കു വിചിത്രവിന്യാസങ്ങളുള്ള, അത്യന്തം വിലയേറിയതും ദീപ്തിയുള്ളതുമായ അംബരങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; ചന്ദ്രകിരണസമമായ മൃദുല-പ്രകാശമുള്ള ശയ്യകൾ, കൂടാതെ സ്വർണ്ണമയ പര്യങ്കങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 32

गावो महिष्यः शतशो दासाश्च शतशस्तथा

നൂറുകണക്കിന് പശുക്കളും മഹിഷങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു; അതുപോലെ നൂറുകണക്കിന് ദാസന്മാരും സേവകരും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 33

सर्वाभरणदीप्तांग्यो दास्यश्च नवयौवना । भूषणानि परार्ध्याणि नवरत्नोज्ज्वलानि च

നവയൗവനസൗന്ദര്യത്തോടെ അവളുടെ ദാസിമാർ സർവ്വാഭരണങ്ങളാൽ ദീപ്തരായിരുന്നു; അത്യന്തം വിലയേറിയ, നవరത്നങ്ങളാൽ ഉജ്ജ്വലമായ ആഭരണങ്ങളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 34

गन्धकुंकुमकस्तूरीकर्पूरागुरुलेपनम् । चित्रमाल्यावतंसश्च यथेष्टं मृष्टभोजनम्

സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളും ലേപനങ്ങളും—കുങ്കുമ-ചന്ദനം, കസ്തൂരി, കർപ്പൂരം, അഗുരുലേപനം—കൂടാതെ ചിത്രമാലകളും കേശാവതംസങ്ങളും; ഇഷ്ടമുള്ളത്ര മൃഷ്ടഭോജനവും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 35

नानाचित्रवितानाढ्यं नानाधान्यमयं गृहम् । बहुरत्नसहस्राढ्यं कोटिसंख्याधिकं धनम्

അവളുടെ ഗൃഹം നാനാവർണ്ണ ചിത്രവിതാനങ്ങളാൽ സമൃദ്ധവും നാനാവിധ ധാന്യങ്ങളാൽ പരിപൂർണ്ണവും ആയിരുന്നു. പലവിധ രത്നങ്ങളുടെ സഹസ്രങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും, ധനം കോടിസംഖ്യയെയും അതിക്രമിച്ചതുമായിരുന്നു.

Verse 36

एवं विभवसंपन्ना वेश्या कामविहारिणी । शिवपूजारता नित्यं सत्यधर्मपरायणा

ഇങ്ങനെ മഹാവിഭവസമ്പന്നയായ ആ വേശ്യ, കാമവിഹാരങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ചിരുന്നാലും, നിത്യവും ശിവപൂജയിൽ രതയായി, സത്യധർമ്മങ്ങളിൽ ദൃഢപരായണയായി നിലകൊണ്ടു.

Verse 37

सदाशिवकथासक्ता शिवनामकथोत्सुका । शिवभक्तांघ्र्यवनता शिवभक्तिरतानिशम्

അവൾ സദാശിവകഥകളിൽ ആസക്തയായിരുന്നു; ശിവനാമകഥകൾ കേൾക്കാൻ എപ്പോഴും ഉത്സുകയുമായിരുന്നു. ശിവഭക്തരുടെ പാദങ്ങളിൽ നമസ്കരിച്ചു, രാവും പകലും ശിവഭക്തിയിൽ തന്നെ രമിച്ചു.

Verse 38

विनोदहेतोः सा वेश्या नाट्यमण्डपमध्यतः । रुद्राक्षैभूषयित्वैकं मर्कटं चैव कुक्कुटम्

വിനോദത്തിനായി ആ വേശ്യ നാട്യമണ്ഡപത്തിന്റെ നടുവിൽ നിന്ന്, രുദ്രാക്ഷമാലകളാൽ ഒരു കുരങ്ങിനെയും ഒരു കോഴിയെയും അലങ്കരിച്ചു.

Verse 39

करतालैश्च गीतैश्च सदा नर्तयति स्वयम् । पुनश्च विहसंत्युच्चैः सखीभिः परिवारिता

കരതാളങ്ങളുടെ താളത്തോടും ഗാനങ്ങളോടും കൂടി അവൾ തന്നേ അവരെ എപ്പോഴും നൃത്തിപ്പിച്ചു. പിന്നെ സഖിമാർ ചുറ്റിനിന്നപ്പോൾ അവൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ഉച്ചത്തിൽ ചിരിച്ചു.

Verse 40

युग्मम् । रुद्राक्षैः कृतकेयूरकर्णाभरणभूषणः । मर्कटः शिक्षया तस्याः सदा नृत्यति बालवत्

രുദ്രാക്ഷമണികളാൽ നിർമ്മിച്ച കെയൂരവും കർണ്ണാഭരണവും ധരിച്ച ആ കുരങ്ങൻ; അവളുടെ പരിശീലനത്താൽ എപ്പോഴും ബാലനെപ്പോലെ നൃത്തം ചെയ്തു.

Verse 41

शिखायां बद्धरुद्राक्षः कुक्कुटः कपिना सह । चिरं नृत्यति नृत्यज्ञः पश्यतां चित्रमावहन्

ശിഖയിൽ രുദ്രാക്ഷ കെട്ടിയ ആ കോഴി കുരങ്ങിനൊപ്പം; നൃത്തത്തിൽ നിപുണനായി ദീർഘനേരം നൃത്തം ചെയ്ത് കാണുന്നവർക്ക് വിസ്മയദൃശ്യം ഉണ്ടാക്കി.

Verse 42

एकदा भवनं तस्याः कश्चिद्वैश्यः शिवव्रती । आजगाम सरुद्राक्षस्त्रिपुंड्री निर्ममः कृती

ഒരിക്കൽ ശിവവ്രതനിഷ്ഠനായ ഒരു വൈശ്യൻ അവളുടെ വീട്ടിൽ വന്നു—രുദ്രാക്ഷധാരി, ത്രിപുണ്ഡ്രചിഹ്നിതൻ, മമതാരഹിതൻ, ആചാരനിഷ്ഠൻ.

Verse 43

स बिभ्रद्भस्म विशदे प्रकोष्ठे वरकंकणम् । महारत्नपरिस्तीर्णं ज्वलंतं तरुणार्कवत्

അവൻ തെളിഞ്ഞ ശുദ്ധ വിഭൂതി ധരിച്ചു; കൂടാതെ അവന്റെ മുൻകൈയിൽ ശ്രേഷ്ഠ കങ്കണം—മഹാരത്നങ്ങൾ പതിപ്പിച്ചതു, ഉദയസൂര്യനെപ്പോലെ ജ്വലിച്ചു.

Verse 44

तमागतं सा गणिका संपूज्य परया मुदा । तत्प्रकोष्ठगतं वीक्ष्य कंकणं प्राह विस्मिता

അവൻ വന്നപ്പോൾ ആ ഗണിക പരമാനന്ദത്തോടെ അവനെ സ്വീകരിച്ച് പൂജിച്ചു; പിന്നെ അവന്റെ മുൻകൈയിലെ കങ്കണം കണ്ടു വിസ്മയത്തോടെ സംസാരിച്ചു.

Verse 45

महारत्नमयः सोऽयं कंकणस्त्वत्करे स्थितः । मनो हरति मे साधौ दिव्यस्त्रीभूषणोचितः

മഹാരത്നമയമായ ഈ കങ്കണം നിന്റെ കൈയിൽ ശോഭിക്കുന്നു. ഹേ സാധ്വി, ദിവ്യസ്ത്രീഭൂഷണത്തിന് യോജിച്ചതായി ഇത് എന്റെ മനസ്സിനെ ആകർഷിക്കുന്നു.

Verse 46

इति तां वररत्नाढ्य सस्पृहां करभूषणे । वाक्ष्योदारमतिर्वैश्यः सस्मितं समभाषत

ഇങ്ങനെ ശ്രേഷ്ഠരത്നങ്ങളാൽ സമൃദ്ധയും കൈഭൂഷണത്തിനായി ആകാംക്ഷയുള്ളവളുമായ അവളെ കണ്ട ഉദാരമതിയായ വൈശ്യൻ പുഞ്ചിരിയോടെ അവളോട് സംസാരിച്ചു.

Verse 47

वैश्य उवाच । अस्मिन्रत्नवरे दिव्ये यदि ते सस्पृहं मनः । तमेवादत्स्व सुप्रीता मौल्यमस्य ददासि किम्

വൈശ്യൻ പറഞ്ഞു—ഈ ദിവ്യമായ ശ്രേഷ്ഠരത്നത്തോട് നിന്റെ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ, സന്തോഷത്തോടെ ഇതേ സ്വീകരിക്കൂ. ഇതിന് വിലയായി നീ എന്ത് നൽകും?

Verse 48

वेश्यो वाच । वयं तु स्वैरचारिण्यो वेश्यास्तु न पतिव्रताः । अस्मत्कुलोचितो धर्मो व्यभिचारो न संशयः

വേശ്യ പറഞ്ഞു—ഞങ്ങൾ സ്വൈരചാരിണികളാണ്; വേശ്യകൾ പതിവ്രതകൾ അല്ല. ഞങ്ങളുടെ കുലാചാരധർമ്മം വിവാഹത്തിന് പുറത്തുള്ള ബന്ധമാണ്; സംശയമില്ല.

Verse 49

यद्येतद्रत्नखचितं ददासि करभूषणम् । दिनत्रयमहोरात्रं तव पत्नी भवाम्यहम्

നീ ഈ രത്നഖചിതമായ കൈഭൂഷണം നൽകിയാൽ, മൂന്നു പകലും മൂന്നു രാത്രിയും ഞാൻ നിന്റെ ഭാര്യയായിരിക്കും.

Verse 50

वैश्य उवाच । तथास्तु यदि ते सत्यं वचनं वारवल्लभे । ददामि रत्नवलयं त्रिरात्रं भव मद्वधूः

വൈശ്യൻ പറഞ്ഞു—“തഥാസ്തു; ഹേ വാരവല്ലഭേ, നിന്റെ വചനം സത്യമെങ്കിൽ. ഞാൻ രത്നവളയം തരുന്നു; മൂന്നു രാത്രികൾ എന്റെ ഭാര്യയായി ഇരിക്ക.”

Verse 51

एतस्मिन्व्यवहारे तु प्रमाणं शशिभास्करौ । त्रिवारं सत्यमित्युक्त्वा हृदयं मे स्पृश प्रिये

“ഈ ഇടപാടിൽ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും സാക്ഷി (പ്രമാണം) ആകട്ടെ. ‘സത്യം’ എന്ന് മൂന്നു പ്രാവശ്യം പറഞ്ഞു, പ്രിയേ, എന്റെ ഹൃദയം സ്പർശിക്ക.”

Verse 52

वेश्योवाच । दिनत्रयमहोरात्रं पत्नी भूत्वा तव प्रभो । सहधर्मं चरामीति सा तद्धृदयमस्पृशत्

വേശ്യ പറഞ്ഞു—“പ്രഭോ, മൂന്നു ദിവസം-രാത്രി നിന്റെ ഭാര്യയായി നിന്ന്, നിനക്കൊപ്പം സഹധർമ്മം ആചരിക്കും.” എന്ന് പറഞ്ഞ് അവൾ അവന്റെ ഹൃദയം സ്പർശിച്ചു.

Verse 53

अथ तस्यै स वैश्यस्तु प्रददौ रत्नकङ्कणम् । लिंगं रत्नमयं चास्या हस्ते दत्त्वेदमब्रवीत्

അപ്പോൾ ആ വൈശ്യൻ അവൾക്ക് രത്നകങ്കണം നൽകി; കൂടാതെ രത്നമയ ലിംഗം അവളുടെ കൈയിൽ വെച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 54

इदं रत्नमयं शैवं लिंगं मत्प्राणसंनिभम् । रक्षणीयं त्वया कांते तस्य हानिर्मृतिर्मम

“ഈ രത്നമയ ശൈവ ലിംഗം എന്റെ പ്രാണത്തോളം പ്രിയമാണ്. ഹേ കാന്തേ, ഇതിനെ നീ കാത്തുസൂക്ഷിക്കണം; ഇതിന്റെ നഷ്ടം എനിക്ക് മരണസമം.”

Verse 55

एवमस्त्विति सा कांता लिंगमादाय रत्नजम् । नाट्यमण्डपिकास्तंभे निधाय प्राविशद्गृहम्

“ഏവമസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞ പ്രിയ രത്നസംബവ ലിംഗം എടുത്ത് നാട്യ-മണ്ഡപികയുടെ തൂണിൽ നിക്ഷേപിച്ച് പിന്നെ ഗൃഹത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു।

Verse 56

सा तेन संगता रात्रौ वैश्येन विटधर्मिणा । सुखं सुष्वाप पर्यंके मृदुतल्पोपशोभिते

ആ രാത്രിയിൽ അവൾ വിറ്റധർമ്മിയായ ആ വൈശ്യനോടു ചേർന്ന്, മൃദുതൽപം ശോഭിക്കുന്ന പര്യങ്കയിൽ സുഖമായി നിദ്രിച്ചു।

Verse 57

ततो निशीथसमये नाट्यमण्डपिकांतरे । अकस्मादुत्थितो वह्निस्तमेव सहसावृणोत्

പിന്നീട് നിശീഥസമയത്ത് നാട്യ-മണ്ഡപികയുടെ ഉള്ളിൽ അപ്രതീക്ഷിതമായി അഗ്നി ഉയർന്ന് അതിനെ വേഗത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു।

Verse 58

मण्डपे दह्यमाने तु सहसोत्थाय संभ्रमात् । सा वेश्या मर्कटं तत्र मोचयामास बंधनात्

മണ്ഡപം കത്തുമ്പോൾ ആ വേശ്യ ഭ്രമത്തോടെ പെട്ടെന്ന് എഴുന്നേറ്റ് അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന കുരങ്ങിനെ ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ചു।

Verse 59

स मर्कटो मुक्तबंधः कुक्कुटेन सहामुना । भीतो दूरं प्रदुद्राव विधूयाग्निकणान्बहून्

ബന്ധനമുക്തനായ ആ കുരങ്ങ് ആ കോഴിയോടൊപ്പം ഭയത്തോടെ ദൂരേക്ക് ഓടി, അനവധി അഗ്നികണങ്ങൾ കുലുക്കി വീഴ്ത്തി।

Verse 60

स्तंभेन सह निर्दग्धं तल्लिंगं शकलीकृतम् । दृष्ट्वा वेश्या च वैश्यश्च दुरंतं दुःखमापतुः

സ്തംഭത്തോടുകൂടെ ദഗ്ധമായി തകർന്നുകിടന്ന ആ ലിംഗം കണ്ടപ്പോൾ വേശ്യയും വൈശ്യനും സഹിക്കാനാവാത്ത ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി.

Verse 61

दृष्ट्वा प्राणसमं लिंगं दग्धं वैश्यपतिस्तथा । स्वयमप्याप्तनिर्वेदो मरणाय मतिं दधौ

പ്രാണസമമായി പ്രിയമായ ആ ലിംഗം ദഗ്ധമായത് കണ്ട വൈശ്യപതി ഗാഢ നിർവേദത്തോടെ മരണത്തിന് മനസ്സുറപ്പിച്ചു.

Verse 62

निर्वेददान्नितरां खेदाद्वैश्यस्तामाह दुःखिताम् । शिवलिंगे तु निर्भिन्ने नाहं जीवितुमुत्सहे

പശ്ചാത്താപവും അതിലധികം ഖേദവും കൊണ്ട് വൈശ്യൻ ആ ദുഃഖിതയോട് പറഞ്ഞു—“ശിവലിംഗം ഭംഗമായപ്പോൾ ഞാൻ ഇനി ജീവിക്കാൻ ഉത്സാഹിക്കുന്നില്ല.”

Verse 63

चितां कारय मे भद्रे तव भृत्यैर्बलाधिकैः । शिवे मनः समावेश्य प्रविशामि हुताशनम्

“ഭദ്രേ, നിന്റെ ബലവാനായ ഭൃത്യന്മാരാൽ എനിക്കൊരു ചിത ഒരുക്കിക്കൊടുക്കുക. ശിവനിൽ മനസ്സുറപ്പിച്ച് ഞാൻ ഹുതാശനത്തിൽ പ്രവേശിക്കും.”

Verse 64

यदि ब्रह्मेंद्रविष्ण्वाद्या वारयेयुः समेत्य माम् । तथाप्यस्मिन्क्षणे धीरः प्रविश्याग्निं त्यजाम्यसून्

“ബ്രഹ്മാ, ഇന്ദ്രൻ, വിഷ്ണു മുതലായവർ എല്ലാം കൂടി എന്നെ തടഞ്ഞാലും, ഈ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ധീരനായി അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിച്ച് പ്രാണൻ ത്യജിക്കും.”

Verse 65

तमेवं दृढबंधं सा विज्ञाय बहुदुःखिता । स्वभृत्यैः कारयामास चितां स्वनगराद्बहिः

അവൻ ഇങ്ങനെ ദൃഢനിശ്ചയനായിരിക്കുന്നതു അറിഞ്ഞ് അവൾ അത്യന്തം ദുഃഖിതയായി. തന്റെ ഭൃത്യന്മാരെക്കൊണ്ട് നഗരത്തിന് പുറത്തു ചിത ഒരുക്കിപ്പിച്ചു.

Verse 66

ततः स वैश्यः शिवभक्तिपूतः प्रदक्षिणीकृत्य समिद्धमग्निम् । विवेश पश्यत्सु जनेषु धीरः सा चानुतापं युवती प्रपेदे

പിന്നീട് ശിവഭക്തിയാൽ പവിത്രനായ ആ വൈശ്യൻ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, ജനങ്ങൾ നോക്കി നിൽക്കെ ധീരനായി അതിൽ പ്രവേശിച്ചു; ആ യുവതി ദഹിക്കുന്ന അനുതാപത്തിൽ ആകുലയായി.

Verse 67

अथ सा दुःखिता नारी स्मृत्वा धर्मं सुनिर्मलम् । सर्वान्बन्धून्समीक्ष्यैव बभाषे करुणं वचः

അപ്പോൾ ദുഃഖിതയായ ആ സ്ത്രീ നിർമലധർമ്മം സ്മരിച്ചു. എല്ലാ ബന്ധുക്കളെയും നോക്കി കരുണ നിറഞ്ഞ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 68

रत्नकंकणमादाय मया सत्यमुदाहृतम् । दिनत्रयमहं पत्नी वैश्यस्यामुष्य संमता

രത്നകങ്കണം എടുത്തുകൊണ്ട് ഞാൻ സത്യമേ ഉച്ചരിച്ചിരുന്നു—മൂന്നു ദിവസം ഞാൻ ആ വൈശ്യന്റെ ഭാര്യയായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.

Verse 69

कर्मणा मत्कृतेनायं मृतो वैश्यः शिवव्रती । तस्मादहं प्रवेक्ष्यामि सहानेन हुताशनम् । सधर्मचारिणीत्युक्तं सत्यमेतद्धि पश्यथ

എന്റെ ചെയ്ത കർമ്മം മൂലമാണ് ഈ ശിവവ്രതിയായ വൈശ്യൻ മരിച്ചത്. അതിനാൽ ഞാൻ അവനോടൊപ്പം ഹുതാശനത്തിൽ പ്രവേശിക്കും. ‘സധർമ്മചാരിണി’ എന്നു പറഞ്ഞത് സത്യമത്രേ; ഈ സത്യം കാണുവിൻ.

Verse 70

सत्येन प्रीतिमायांति देवास्त्रिभुवनेश्वराः । सत्यासक्तिः परो धर्मः सत्ये सर्वं प्रतिष्ठितम्

സത്യത്താൽ ത്രിഭുവനാധിപതികളായ ദേവന്മാർ പ്രസന്നരാകുന്നു. സത്യാസക്തിയേ പരമധർമ്മം; സത്യത്തിൽ തന്നെയാണ് എല്ലാം ഉറച്ചുനില്ക്കുന്നത്.

Verse 71

सत्येन स्वर्गमोक्षौ च नासत्येन परा गतिः । तस्मासत्यं समाश्रित्य प्रवेक्ष्यामि हुताशनम्

സത്യത്താൽ സ്വർഗവും മോക്ഷവും ലഭിക്കുന്നു; അസത്യത്താൽ പരമഗതി ഇല്ല. അതുകൊണ്ട് സത്യത്തെ ആശ്രയിച്ച് ഞാൻ ഹുതാശനത്തിൽ (അഗ്നിയിൽ) പ്രവേശിക്കും.

Verse 72

इति सा दृढनिर्बंधा वार्यमाणापि बंधुभिः । सत्यलोपभयान्नारी प्राणांस्त्यक्तुं मनो दधे

ഇങ്ങനെ, ബന്ധുക്കൾ തടഞ്ഞിട്ടും അവൾ ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ അചഞ്ചലയായി നിന്നു. സത്യലംഘനഭയത്താൽ ആ സ്ത്രീ പ്രാണത്യാഗം ചെയ്യാൻ മനസ്സുറപ്പിച്ചു.

Verse 73

सर्वस्वं शिवभक्तेभ्यो दत्त्वा ध्यात्वा सदाशिवम् । तमग्निं त्रिः परिक्रम्य प्रदेशाभिमुखी स्थिता

ശിവഭക്തർക്കു തന്റെ സർവ്വസ്വവും ദാനം നൽകി, സദാശിവനെ ധ്യാനിച്ച്, ആ അഗ്നിയെ മൂന്നു പ്രാവശ്യം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, അതിന്റെ മുന്നിൽ നിന്നു.

Verse 74

तां पतंतीं समिद्धेऽग्नौ स्वपदार्पितमानसाम् । वारयामास विश्वात्मा प्रादुर्भूतः शिवः स्वयम्

അവൾ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയിൽ വീഴാൻ പോകുമ്പോൾ, അവളുടെ മനസ്സ് അവന്റെ പാദങ്ങളിൽ അർപ്പിതമായിരുന്നു; അപ്പോൾ വിശ്വാത്മാവായ ശിവൻ സ്വയം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു അവളെ തടഞ്ഞു.

Verse 75

सा तं विलोक्याखिलदेव देवं त्रिलोचनं चन्द्रकलावतंसम् । शशांकसूर्यानलकोटिभासं स्तब्धेव भीतेव तथैव तस्थौ

അവനെ കണ്ടപ്പോൾ—സകലദേവന്മാരുടെയും ദേവൻ, ത്രിനേത്രൻ, ചന്ദ്രകലാവതംസധാരി, കോടി കോടി ചന്ദ്ര-സൂര്യ-അഗ്നികളുപോലെ ദീപ്തിമാൻ—അവൾ സ്തംഭിച്ചവളെപ്പോലെ, ഭീതയായവളെപ്പോലെ, അതേപടി നിന്നു।

Verse 76

तां विह्वलां परित्रस्तां वेपमानां जडी कृताम् । समाश्वास्य गलद्बाष्पां करे गृह्याब्रवीद्वचः

അവൾ വ്യാകുലയായി, അത്യന്തം ഭീതയായി, വിറച്ചുകൊണ്ട് ജഡമായതായി കണ്ടു അദ്ദേഹം ആശ്വസിപ്പിച്ചു; കണ്ണുനീർ ഒഴുകുമ്പോൾ അവളുടെ കൈ പിടിച്ച് ഈ വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു।

Verse 77

शिव उवाच । सत्यं धर्मं च ते धैर्यं भक्तिं च मयि निश्चलाम् । निरीक्षितुं त्वत्सकाशं वैश्यो भूत्वाहमागतः

ശിവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—നിന്റെ സത്യം, ധർമ്മം, ധൈര്യം, എന്നോടുള്ള അചഞ്ചല ഭക്തി ഇവയെ നിരീക്ഷിക്കാനായി ഞാൻ വൈശ്യന്റെ രൂപം ധരിച്ചു നിന്റെ അടുക്കൽ വന്നിരിക്കുന്നു।

Verse 78

माययाग्निं समुत्थाप्य दग्धवान्नाट्यमंडपम् । दग्धं कृत्वा रत्नलिंगं प्रवृष्टोस्मि हुताशनम्

എന്റെ മായയാൽ ഞാൻ അഗ്നി ഉയർത്തി നാട്യമണ്ഡപം ദഹിപ്പിച്ചു. രത്നലിംഗം ദഗ്ധമായതായി കാണിച്ച്, ഞാൻ തന്നേ ഹുതാശനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു।

Verse 79

वेश्याः कैतवकारिण्यः स्वैरिण्यो जनवंचकाः । सा त्वं सत्यमनुस्मृत्य प्रविष्टाग्निं मया सह

വേശ്യകൾ പലപ്പോഴും കപടകാരിണികൾ, സ്വൈരിണികൾ, ജനവഞ്ചകർ ആകുന്നു; എന്നാൽ നീ സത്യം സ്മരിച്ചു എന്നോടൊപ്പം അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിച്ചു।

Verse 80

अतस्ते संप्रदास्यामि भोगांस्त्रिदशदुर्लभान् । आयुश्च परमं दीर्घमारोग्यं च प्रजोन्नतिम् । यद्यदिच्छसि सुश्रोणि तत्तदेव ददामि ते

അതുകൊണ്ട് ദേവന്മാർക്കും ദുർലഭമായ ഭോഗങ്ങൾ ഞാൻ നിനക്കു നൽകുന്നു—പരമദീർഘായുസ്സ്, രോഗമുക്തി, സന്താനസമൃദ്ധി. ഹേ സുശ്രോണി, നീ എന്തെല്ലാം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ അതുതന്നെ ഞാൻ നിനക്കു തരുന്നു.

Verse 81

सूत उवाच । इति ब्रुवति गौरीशे सा वेश्या प्रत्यभाषत

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഗൗരീശൻ ഇങ്ങനെ അരുളിച്ചെയ്തപ്പോൾ ആ വേശ്യ മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 82

वेश्योवाच । न मे वांछास्ति भोगेषु भूमौ स्वर्गे रसातले । तव पादांबुजस्पर्शादन्यत्किंचिन्न वै वृणे

വേശ്യ പറഞ്ഞു—ഭൂമിയിലോ സ്വർഗ്ഗത്തിലോ രസാതലത്തിലോ എനിക്കു ഭോഗങ്ങളിലേക്കുള്ള ആഗ്രഹമില്ല. നിങ്ങളുടെ പാദപദ്മസ്പർശം ഒഴികെ മറ്റൊന്നും ഞാൻ വരിക്കുന്നില്ല.

Verse 83

एते भृत्याश्च दास्यश्च ये चान्ये मम बांधवाः । सर्वे त्वदर्चनपरास्त्वयि संन्यस्तवृत्तयः

ഈ സേവകരും ദാസിമാരും എന്റെ മറ്റു ബന്ധുക്കളും—എല്ലാവരും നിങ്ങളുടെ ആരാധനയിൽ നിഷ്ഠരാകട്ടെ; അവരുടെ ജീവിതവൃത്തി മുഴുവനും നിങ്ങളിൽ സമർപ്പിക്കട്ടെ.

Verse 84

सर्वानेतान्मया सार्धं नीत्वा तव परं पदम् । पुनर्जन्मभयं घोरं विमोचय नमोस्तु ते

ഇവരെല്ലാവരെയും എന്നോടൊപ്പം നിങ്ങളുടെ പരമപദത്തിലേക്ക് നയിച്ച്, പുനർജന്മത്തിന്റെ ഭീകരഭയത്തിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളെ വിമോചിപ്പിക്കണമേ. നിങ്ങള്ക്കു നമസ്കാരം.

Verse 85

तथेति तस्या वचनं प्रतिनंद्य महेश्वरः । तान्सर्वांश्च तया सार्धं निनाय परमं पदम्

“തഥാസ്തു” എന്നു മഹേശ്വരൻ അവളുടെ വാക്ക് അംഗീകരിച്ച്, അവളോടൊപ്പം എല്ലാവരെയും പരമപദത്തിലേക്ക് നയിച്ചു।

Verse 86

पराशर उवाच । नाट्यमंडपिकादाहे यौ दूरं विद्रुतौ पुरा । तत्रावशिष्टौ तावेव कुक्कुटो मर्कटस्तथा

പരാശരൻ പറഞ്ഞു—മുമ്പ് ചെറിയ നാട്യമണ്ഡപിക കത്തുമ്പോൾ രണ്ടുപേർ ദൂരേക്ക് ഓടിപ്പോയി; എങ്കിലും അവിടെ അവരിരുവരും തന്നെ ശേഷിച്ചു—കുക്കുടനും മർക്കടനും.

Verse 87

कालेन निधनं यातो यस्तस्या नाट्यमर्कटः । सोभूत्तव कुमारोऽसौ कुवकुटो मंत्रिणः सुतः

കാലക്രമത്തിൽ ആ നാട്യമർക്കടൻ മരണപ്പെട്ടു; അവൻ തന്നെയാണ് നിന്റെ ഈ പുത്രനായത്, ആ കുക്കുടൻ മന്ത്രിയുടെ പുത്രനായി.

Verse 88

रुद्राक्षधारणोद्भूतात्पुण्यात्पूर्वभवार्जितात् । कुले महति संजातौ वर्तेते बालकाविमौ

രുദ്രാക്ഷധാരണത്തിൽ നിന്നുയർന്ന, മുൻജന്മത്തിൽ സമ്പാദിച്ച പുണ്യഫലത്താൽ ഈ രണ്ടു ബാലരും മഹത്തായ കുലത്തിൽ ജനിച്ച് അതിൽ തന്നെയാണ് ജീവിക്കുന്നത്।

Verse 89

पूर्वाभ्यासेन रुद्राक्षान्दधाते शुद्धमानसौ । अस्मिञ्जन्मनि तं लोकं शिवं संपूज्य यास्य तः

പൂർവാഭ്യാസത്തിന്റെ ബലത്തിൽ ശുദ്ധമനസ്സുള്ള അവർ രുദ്രാക്ഷങ്ങൾ ധരിക്കുന്നു; ഈ ജന്മത്തിൽ ശിവനെ സമ്പൂർണ്ണമായി പൂജിച്ച് അവർ ആ ശിവലോകത്തിലേക്ക് പോകും।

Verse 90

एषा प्रवृत्तिस्त्वनयोर्बालयोः समुदाहृता । कथा च शिवभक्ताया किमन्यत्प्रष्टुमिच्छसि

ഇങ്ങനെ ആ രണ്ടു ബാലന്മാരുടെ വൃത്താന്തം പൂർണ്ണമായി വിവരിക്കപ്പെട്ടു; ശിവഭക്തയായ അവളുടെ കഥയും പറഞ്ഞു. ഇനി നീ മറ്റെന്താണ് ചോദിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?