Adhyaya 19

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततस्त्वेकार्णवे तस्मिन्मुमूर्षुरहमातुरः । काकूच्छ्वासस्तरंस्तोयं बाहुभ्यां नृपसत्तम

ശ്രീ മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നൃപസത്തമാ, അപ്പോൾ ആ ഏകാർണവത്തിൽ ഞാൻ വ്യാകുലനും മരണാസന്നനും ആയിരുന്നു; കാതരമായി ശ്വാസം മുട്ടി, അപേക്ഷിച്ചു, ഭുജങ്ങളാൽ നീന്തി ജലത്തിൽ ഒഴുകിക്കൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 2

शृणोम्यर्णवमध्यस्थो निःशब्दस्तिमिते तदा । अम्भोरवमनौपम्यं दिशो दश विनादिनम्

അപ്പോൾ സമുദ്രമദ്ധ്യത്തിൽ നിലകൊണ്ട്, നിശ്ശബ്ദവും നിശ്ചലവുമായ ആ വേളയിൽ ഞാൻ ജലത്തിന്റെ അതുല്യമായ ഗർജ്ജനം കേട്ടു; അത് പത്തു ദിക്കുകളിലും മുഴങ്ങുകയായിരുന്നു.

Verse 3

हंसकुदेन्दुसंकाशां हारगोक्षीरपाण्डुराम् । नानारत्नविचित्राङ्गीं स्वर्णशृङ्गां मनोरमाम्

ഞാൻ ഒരു ഗാവിനെ കണ്ടു—ഹംസം, കുന്ദപുഷ്പം, ചന്ദ്രൻ എന്നിവപോലെ ദീപ്തമായ; ഹാരവും ഗോക്ഷീരവും പോലെ ധവളമായ. അവളുടെ അവയവങ്ങൾ നാനാരത്നങ്ങളാൽ വിചിത്രമായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; കൊമ്പുകൾ സ്വർണമയമായിരുന്നു—അത്യന്തം മനോഹരം.

Verse 4

सुरैः प्रवालकमयैर्लाङ्गुलध्वजशोभिताम् । प्रलम्बघोणां नर्दन्तीं खुरैरर्णवगाहिनीम्

അവൾ ദേവോചിതമായ പവിഴമയ ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതയായി, വാലും ധ്വജവും കൊണ്ട് ശോഭിച്ചു. ദീർഘ മൂക്കോടെ ഗർജ്ജിച്ചു, കുളമ്പുകളാൽ സമുദ്രം താണ്ടി നടക്കുന്നതുപോലെ മുന്നേറി.

Verse 5

गां ददर्शाहमुद्विग्नो मामेवाभिमुखीं स्थिताम् । किंकिणीजालमुक्ताभिः स्वर्णघण्टासमावृताम्

ഞാൻ വ്യാകുലനായി കണ്ടു; ആ പശു എനിക്കെതിരേ മാത്രം മുഖം തിരിച്ച് നിൽക്കുകയായിരുന്നു. കിങ്കിണികളുടെ ജാലവും മുത്തുമാലകളും സ്വർണ്ണഘണ്ടകളും കൊണ്ട് അവൾ പൊതിഞ്ഞിരുന്നു.

Verse 6

तस्याश्चरणविक्षेपैः सर्वमेकार्णवं जलम् । विक्षिप्तफेनपुञ्जौघैर्नृत्यन्तीव समं ततः

അവളുടെ പാദങ്ങളുടെ വേഗമുള്ള ചലനങ്ങളാൽ സകല ജലവും ഒരൊറ്റ മഹാർണവമായി തോന്നി. ചിതറിപ്പറന്ന നുരക്കൂട്ടങ്ങളുടെ പ്രവാഹം കൊണ്ട് ജലം എല്ലാടവും നൃത്തം ചെയ്യുന്നതുപോലെ കാണപ്പെട്ടു.

Verse 7

ररास सलिलोत्क्षेपैः क्षोभयन्ती महार्णवम् । सा मामाह महाभाग श्लक्ष्णगम्भीरया गिरा

ജലത്തിന്റെ ഉയർച്ചകളാൽ മഹാസമുദ്രത്തെ കലക്കി അവൾ ഗർജ്ജിച്ചു. പിന്നെ മൃദുവും ഗൗരവമുള്ളതുമായ സ്വരത്തിൽ എന്നോട് പറഞ്ഞു—“ഹേ മഹാഭാഗ…”

Verse 8

मा भैषीर्वत्स वत्सेति मृत्युस्तव न विद्यते । महादेवप्रसादेन न मृत्युस्ते ममापि च

“ഭയപ്പെടേണ്ട, വത്സാ, വത്സാ! നിനക്കു മരണമില്ല. മഹാദേവന്റെ പ്രസാദത്താൽ നിനക്കും മരണമില്ല; എനിക്കും ഇല്ല.”

Verse 9

ममाश्रयस्व लाङ्गूलं त्वामतस्तारयाम्यहम् । घोरादस्माद्भयाद्विप्र यावत्संप्लवते जगत्

എന്റെ വാലിൽ മുറുകെ പിടിച്ചുകൊള്ളുക; ഞാൻ നിന്നെ കരകയറ്റാം. ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, ലോകം പ്രളയത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുമ്പോൾ, ഈ ഘോരമായ ഭയത്തിൽ നിന്ന് ഞാൻ നിന്നെ രക്ഷിക്കും.

Verse 10

क्षुत्तृषाप्रतिघातार्थं स्तनौ मे त्वं पिबस्व ह । पयोऽमृताश्रयं दिव्यं तत्पीत्वा निर्वृतो भव

വിശപ്പും ദാഹവും ശമിപ്പിക്കാൻ നീ എന്റെ മുലപ്പാൽ കുടിക്കുക. അമൃതിന് തുല്യമായ ഈ ദിവ്യമായ പാൽ കുടിച്ച് നീ സംതൃപ്തനാകൂ.

Verse 11

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा हर्षात्पीतो मया स्तनः । न क्षुत्तृषा पीतमात्रे स्तने मह्यं तदाभवत्

അവളുടെ വാക്കു കേട്ട് ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ പാൽ കുടിച്ചു. കുടിച്ച ഉടനെ തന്നെ എന്റെ വിശപ്പും ദാഹവും മാറിപ്പോയി.

Verse 12

दिव्यं प्राणबलं जज्ञे समुद्रप्लवनक्षमम् । ततस्तां प्रत्युवाचेदं का त्वमेकार्णवीकृते

സമുദ്രം കടക്കാൻ പ്രാപ്തമായ ദിവ്യമായ ജീവശക്തി എന്നിൽ ഉണർന്നു. അപ്പോൾ ഞാൻ അവളോട് ചോദിച്ചു: 'എല്ലാം സമുദ്രമായി മാറിയ ഈ സമയത്ത് നീ ആരാണ്?'

Verse 13

भ्रमसे ब्रूहि तत्त्वेन विस्मयो मे महान्हृदि । भ्रमतोऽत्र ममार्तस्य मुमूर्षोः प्रहतस्य

നീ ആരാണെന്ന് സത്യമായി പറയൂ; എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ വലിയ അത്ഭുതം തോന്നുന്നു. പീഡിതനും മരണാസന്നനും പരിക്കേറ്റവനുമായി ഞാൻ ഇവിടെ അലയുകയായിരുന്നു.

Verse 14

त्वं हि मे शरणं जाता भाग्यशेषेण सुव्रते

ഹേ സുവ്രതേ, എന്റെ ഭാഗ്യത്തിന്റെ അവസാന ശേഷിപ്പാൽ നീ തന്നെയാണ് എനിക്ക് ശരണം ആയത്।

Verse 15

गौरुवाच । किमहं विस्मृता तुभ्यं विश्वरूपा महेश्वरी । नर्मदा धर्मदा न्ःणां स्वर्गशर्मबलप्रदा

ഗൗരി പറഞ്ഞു—നീ എന്നെ മറന്നോ? ഞാൻ വിശ്വരൂപിണിയായ മഹേശ്വരി, നർമദ; മനുഷ്യർക്കു ധർമ്മം നൽകുന്നവൾ, സ്വർഗ്ഗസുഖവും അതിലേക്കുള്ള ബലവും പ്രദാനം ചെയ്യുന്നവൾ।

Verse 16

दृष्ट्वा त्वां सीदमानं तु रुद्रेणाहं विसर्जिता । तं द्विजं तारयस्वार्ये मा प्राणांस्त्यजतां जले

നീ മുങ്ങുന്നതു കണ്ടു രുദ്രൻ എന്നെ അയച്ചു. ഹേ ആര്യേ, ആ ദ്വിജനെ രക്ഷിക്കൂ—അവൻ ജലത്തിൽ പ്രാണം വിടാതിരിക്കട്ടെ।

Verse 17

गोरूपेण विभोर्वाक्यात्त्वत्सकाशमिहागता । मा मृषावचनः शम्भुर्भवेदिति च सत्वरा

പ്രഭുവിന്റെ ആജ്ഞയാൽ ഗോരൂപം ധരിച്ചു ഞാൻ വേഗത്തിൽ നിന്റെ അടുക്കൽ വന്നു; ശംഭുവിന്റെ വാക്ക് മിഥ്യയാകാതിരിക്കാനായി।

Verse 18

एवमुक्तस्तयाहं तु इन्द्रायुधनिभं शुभम् । लाङ्गूलमव्ययं ज्ञात्वा भुजाभ्यामवलम्बितः

അവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഇന്ദ്രായുധസദൃശമായ ആ മംഗളകരവും അവ്യയവുമായ വാൽ എന്നു തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, രണ്ടു ഭുജങ്ങളാൽ ഞാൻ അതിൽ മുറുകെ പിടിച്ചു।

Verse 19

अध्याय

അധ്യായം (ഇത് വെറും വിഭാഗ/അനുച്ഛേദ സൂചക ചിഹ്നം).

Verse 20

ततो युगसहस्रान्तमहं कालं तया सह । व्यचरं वै तमोभूते सर्वतः सलिलावृते

അതിനുശേഷം ഞാൻ അവളോടൊപ്പം സഹസ്രയുഗസമമായ കാലം സഞ്ചരിച്ചു; ലോകം തമസ്സിൽ മുങ്ങി, എല്ലാടവും ജലത്താൽ ആവൃതമായിരുന്നു।

Verse 21

महार्णवे ततस्तस्मिन् भ्रमन्गोः पुच्छमाश्रितः । निर्वाते चान्धकारे च निरालोके निरामये

പിന്നീട് ആ മഹാസമുദ്രത്തിൽ ഞാൻ പശുവിന്റെ വാൽ ആശ്രയിച്ച് ഒഴുകി ഭ്രമിച്ചു; അവിടെ കാറ്റുമില്ല, വെളിച്ചവും ഇല്ല—തമസ്സു മാത്രം, എങ്കിലും ഞാൻ നിരാമയനായിരുന്നു।

Verse 22

अकस्मात्सलिले तस्मिन्नतसीपुष्पसन्निभम् । विभिन्नांजनसङ्काशमाकाशमिव निर्मलम्

അപ്രതീക്ഷിതമായി ആ ജലത്തിനുള്ളിൽ അവിസ്സിപ്പൂവുപോലെ ഒന്നുദിച്ചു—ചിതറിയ കാജലത്തെപ്പോലെ ശ്യാമവർണം, നിർമ്മല ആകാശത്തെപ്പോലെ പവിത്രം।

Verse 23

नीलोत्पलदलश्यामं पीतवाससमव्ययम् । किरीटेनार्कवर्णेन विद्युद्विद्योतकारिणा

അവൻ നീലോത്പലദളത്തെപ്പോലെ ശ്യാമവർണ്ണൻ, അവ്യയമായ പീതാംബരം ധരിച്ചവൻ, മിന്നലുപോലെ ദീപ്തിയുള്ള സൂര്യവർണ്ണ കിരീടം ധരിച്ച് ശോഭിച്ചു।

Verse 24

भ्राजमानेन शिरसा खमिवात्यन्तरूपिणम् । कुण्डलोद्धष्टगल्लं तु हारोद्द्योतितवक्षसम्

പ്രകാശിക്കുന്ന ശിരസ്സോടെ, ആകാശംപോലെ അത്യന്തം മനോഹരരൂപൻ; കുണ്ഡലങ്ങളുടെ സ്പർശം കൊണ്ടു മിനുങ്ങുന്ന കവിളുകളോടെ, ഹാരത്തിന്റെ ദീപ്തിയാൽ പ്രകാശിക്കുന്ന വക്ഷസ്ഥലത്തോടെ।

Verse 25

जाम्बूनदमयैर्दिव्यैर्भूषणैरुपशोभितम् । नागोपधानशयनं सहस्रादित्यवर्चसम्

ജാംബൂനദ സ്വർണ്ണമയമായ ദിവ്യാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതൻ; നാഗത്തെ തലയണയായി വെച്ച് ശയിക്കുന്നവൻ, സഹസ്ര സൂര്യന്മാരുടെ തേജസ്സുപോലെ ദീപ്തൻ।

Verse 26

अनेकबाहूरुधरं नैकवक्त्रं मनोरमम् । सुप्तमेकार्णवे वीरं सहस्राक्षशिरोधरम्

ഏകാർണവത്തിൽ ശയനിക്കുന്ന ആ വീരപ്രഭുവിനെ ഞാൻ ദർശിക്കുന്നു—മനോഹരൻ, അനേകം ഭുജങ്ങളും ശക്തമായ ഊരുക്കളും ഉള്ളവൻ, അനേകം മുഖങ്ങളുള്ളവൻ, സഹസ്ര നേത്ര-ശിരസ്സുകൾ ധരിച്ചവൻ।

Verse 27

जटाजूटेन महता स्फुरद्विद्युत्समार्चिषा । एकार्णवं जगत्सर्वं व्याप्य देवं व्यवस्थितम्

മിന്നലിനോട് സമമായ ദീപ്തിയോടെ ജ്വലിക്കുന്ന മഹാ ജടാജൂടത്തോടെ; ആ ദേവൻ ഏകാർണവവും സർവ്വജഗത്തും വ്യാപിച്ചു സ്ഥാപിതനായിരിക്കുന്നു।

Verse 28

ग्रसित्वा शङ्करः सर्वं सदेवासुरमानवम् । प्रपश्याम्यहमीशानं सुप्तमेकार्णवे प्रभुम्

ശങ്കരൻ ദേവാസുരമാനവസഹിതം എല്ലാം ഗ്രസിച്ചിട്ടും; ഞാൻ ഏകാർണവത്തിൽ ശയനിക്കുന്ന ആ പ്രഭു ഈശാനനെ ദർശിക്കുന്നു।

Verse 29

सर्वव्यापिनमव्यक्तमनन्तं विश्वतोमुखम् । तस्य पादतलाभ्याशे स्वर्णकेयूरमण्डिताम्

അവൻ സർവ്വവ്യാപി, അവ്യക്തൻ, അനന്തൻ, സർവ്വദിശാമുഖൻ. അവന്റെ പാദതലങ്ങളുടെ സമീപത്ത് ഞാൻ അവളെ കണ്ടു—സ്വർണ്ണ കേയൂരങ്ങളാൽ അലങ്കൃതയായ ദേവിയെ।

Verse 30

विश्वरूपां महाभागां विश्वमायावधारिणीम् । श्रीमयीं ह्रीमयीं देवीं धीमयीं वाङ्मयीं शिवाम्

ഞാൻ ആ ദേവിയെ ദർശിച്ചു—അവൾ വിശ്വരൂപിണി, മഹാഭാഗ്യവതി, ലോകമായാധാരിണി; ശ്രീമയി, ഹ്രീമയി; ധീമയി, വാങ്മയി, കല്യാണരൂപിണിയായ ശിവാ।

Verse 31

सिद्धिं कीर्तिं रतिं ब्राह्मीं कालरात्रिमयोनिजाम् । तामेवाहं तदात्यन्तमीश्वरान्तिकमास्थिताम्

ഞാൻ അവളെയേ സിദ്ധി, കീർത്തി, രതി, ബ്രാഹ്മി, അയോനിജയായ കാലരാത്രി എന്നിങ്ങനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു; അപ്പോൾ അവൾ പൂർണ്ണമായി ഈശ്വരസന്നിധിയിൽ വസിക്കുന്നതു കണ്ടു।

Verse 32

अद्राक्षं चन्द्रवदनां धृतिं सर्वेश्वरीमुमाम्

ഞാൻ ചന്ദ്രമുഖിയായ ഉമാദേവിയെ കണ്ടു—അവൾ ധൃതിസ്വരൂപിണി, സർവ്വേശ്വരിയുമാണ്।

Verse 33

शान्तं प्रसुप्तं नवहेमवर्णमुमासहायं भगवन्तमीशम् । तमोवृतं पुण्यतमं वरिष्ठं प्रदक्षिणीकृत्य नमस्करोमि

ഉമാസഹായനായ, നവഹേമവർണ്ണനായ, ശാന്തനായി നിദ്രിക്കുന്ന, തമസ്സാൽ ആവൃതനായിരുന്നാലും പരമപുണ്യനും ശ്രേഷ്ഠനും ആയ ഭഗവാൻ ഈശ്വരനെ ഞാൻ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് നമസ്കരിക്കുന്നു।

Verse 34

ततः प्रसुप्तः सहसा विबुद्धो रात्रिक्षये देववरः स्वभावात् । विक्षोभयन् बाहुभिरर्णवाम्भो जगत्प्रणष्टं सलिले विमृश्य

അപ്പോൾ രാത്രിയുടെ അവസാനം ദേവശ്രേഷ്ഠൻ സ്വഭാവവശാൽ പെട്ടെന്നു ഉണർന്നു. ഭുജങ്ങളാൽ സമുദ്രജലം കലക്കി, പ്രളയജലത്തിൽ ലയിച്ച ലോകത്തെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ചു.

Verse 35

किं कार्यमित्येव विचिन्तयित्वा वाराहरूपोऽभवदद्भुताङ्गः । महाघनाम्भोधरतुल्यवर्चाः प्रलम्बमालाम्बरनिष्कमाली

‘എന്ത് ചെയ്യണം?’ എന്നു ചിന്തിച്ച് പ്രഭു അത്ഭുതാംഗനായ വരാഹരൂപം ധരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ തേജസ് മഹാ കറുത്ത മഴമേഘസമം; ദീർഘമാല, വസ്ത്രങ്ങൾ, സ്വർണാഭരണങ്ങൾ എന്നിവയാൽ അലങ്കൃതൻ.

Verse 36

सशङ्खचक्रासिधरः किरीटी सवेदवेदाङ्गमयो महात्मा । त्रैलोक्यनिर्माणकरः पुराणो देवत्रयीरूपधरश्च कार्ये

കിരീടധാരിയും ശംഖ-ചക്ര-ഖഡ്ഗധാരിയും ആയ ആ മഹാത്മാവ് വേദവും വേദാംഗങ്ങളും തന്നെയാണ്. ത്രിലോകനിർമ്മാതാവായ പുരാതനൻ, പ്രവർത്തി വരുമ്പോൾ ദേവത്രയീ രൂപങ്ങൾ ധരിക്കുന്നു.

Verse 37

स एव रुद्रः स जगज्जहार सृष्ट्यर्थमीशः प्रपितामहोऽभूत् । संरक्षणार्थं जगतः स एव हरिः सुचक्रासिगदाब्जपाणिः

അവൻ തന്നെയാണ് രുദ്രൻ—അവൻ തന്നെയാണ് ജഗത്തെ സംഹരിക്കുന്നത്. സൃഷ്ടിക്കായി അതേ ഈശ്വരൻ പ്രപിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാ) ആകുന്നു. ലോകരക്ഷയ്ക്കായി അവൻ തന്നെയാണ് ഹരി; അവന്റെ കരങ്ങളിൽ സുദർശനചക്രം, ഖഡ്ഗം, ഗദ, പദ്മം ഉണ്ട്.

Verse 38

तेषां विभागो न हि कर्तुमर्हो महात्मनामेकशरीरभाजाम् । मीमांसाहेत्वर्थविशेषतर्कैर्यस्तेषु कुर्यात्प्रविभेदमज्ञः

ഒരേ തത്ത്വശരീരം പങ്കിടുന്ന ആ മഹാത്മാക്കൾക്കിടയിൽ വിഭജനം ചെയ്യുന്നത് യുക്തമല്ല. മീമാംസ, ഹേതുവാദം, സൂക്ഷ്മതർക്കം മുതലായവ കൊണ്ട് അവരിൽ ഭേദം സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ അജ്ഞനാണ്.

Verse 39

स याति घोरं नरकं क्रमेण विभागकृद्द्वेषमतिर्दुरात्मा । या यस्य भक्तिः स तयैव नूनं देहं त्यजन् स्वं ह्यमृतत्वमेति

വിഭാഗം സൃഷ്ടിക്കുകയും ദ്വേഷബുദ്ധിയിൽ മഗ്നനുമായ ദുഷ്ടാത്മാവ് ക്രമേണ ഭയങ്കര നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. എന്നാൽ ആരുടെ ഏത് ദേവനോടുള്ള സത്യഭക്തിയാണോ, അതേ ഭക്തിയാൽ ദേഹം വിട്ടപ്പോൾ അവൻ നിശ്ചയമായി അമൃതത്വം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 40

संमोहयन्मूर्तिभिरत्र लोकं स्रष्टा च गोप्ता क्षयकृत्स देवः । तस्मान्न मोहात्मकमाविशेत द्वेषं न कुर्यात्प्रविभिन्नमूर्तिः

അവൻ തന്നെയായ ദേവൻ പല രൂപങ്ങളാൽ ഈ ലോകത്തെ മോഹിപ്പിക്കുന്നു—അവൻ സ്രഷ്ടാവും പാലകനും ലയകർത്താവുമാണ്. അതുകൊണ്ട് മോഹത്തിൽ പ്രവേശിക്കരുത്; രൂപങ്ങൾ വേറെയെന്ന് കരുതി ദ്വേഷം വളർത്തരുത്.

Verse 41

वाराहमीशानवरोऽप्यतोऽसौ रूपं समास्थाय जगद्विधाता । नष्टे त्रिलोकेऽर्णवतोयमग्ने विमार्गितोयौघमयेऽन्तरात्मा

അതുകൊണ്ട് ജഗദ്വിധാതാവും ഈശാനനേക്കാൾ പരമനുമായ ആ പ്രഭു വരാഹരൂപം സ്വീകരിച്ചു. ത്രിലോകം നശിച്ച് സമുദ്രജലത്തിൽ മുങ്ങിയപ്പോൾ, അന്തരാത്മസ്വരൂപനായ ഭഗവാൻ ആ ജലപ്രവാഹത്തിനുള്ളിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടതിനെ അന്വേഷിച്ചു.

Verse 42

भित्त्वार्णवं तोयमथान्तरस्थं विवेश पातालतलं क्षणेन । जले निमग्नां धरणीं समस्तां समस्पृशत्पङ्कजपत्रनेत्राम्

സമുദ്രജലം പിളർത്തി അകത്തേക്ക് പ്രവേശിച്ച് അദ്ദേഹം ക്ഷണത്തിൽ പാതാളതലത്തിലെത്തി. അവിടെ ജലത്തിൽ മുങ്ങിയ, പദ്മപത്രനേത്രയായ സമസ്ത ഭൂമിയെ അദ്ദേഹം സ്പർശിച്ചു.

Verse 43

विशीर्णशैलोपलशृङ्गकूटां वसुंधरां तां प्रलये प्रलीनाम् । दंष्ट्रैकया विष्णुरतुल्यसाहसः समुद्दधार स्वयमेव देवः

പ്രളയത്തിൽ ലീനമായി, പർവ്വത-ശില-ശൃംഗ-കൂടങ്ങൾ ചിതറിയ ആ വസുന്ധരയെ അതുല്യസാഹസിയായ ദേവ വിഷ്ണു തന്റെ ഏക ദംഷ്ട്രയാൽ സ്വയം ഉയർത്തി എടുത്തു.

Verse 44

सा तस्य दंष्ट्राग्रविलम्बिताङ्गी कैलासशृङ्गाग्रगतेव ज्योत्स्ना । विभ्राजते साप्यसमानमूर्तिः शशाङ्कशृङ्गे च तडिद्विलग्ना

അവന്റെ ദംഷ്ട്രാഗ്രത്തിൽ തൂങ്ങിയ ഭൂമി, കൈലാസശിഖരാഗ്രത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ജ്യോത്സ്നപോലെ പ്രകാശിച്ചു. ആ അനുപമമൂർത്തിയായ ഭൂമി, ചന്ദ്രശൃംഗത്തിൽ ചേർന്ന മിന്നലുപോലെയും ദീപ്തിയായി.

Verse 45

तामुज्जहारार्णवतोयमग्नां करी निमग्नामिव हस्तिनीं हठात् । नावं विशीर्णामिव तोयमध्यादुदीर्णसत्त्वोऽनुपमप्रभावः

സമുദ്രജലത്തിൽ മുങ്ങിയിരുന്ന ആ ഭൂമിയെ അദ്ദേഹം ഹഠാത് ബലപൂർവ്വം ഉയർത്തി—മുങ്ങിയിരുന്ന പെൺആനയെ ആന ഉയർത്തുന്നതുപോലെ. ഉച്ച്വസിച്ച ശക്തിയും അനുപമപ്രഭാവവും കൊണ്ട് ജലമദ്ധ്യത്തിൽ നിന്നു പൊട്ടിയ നാവുപോലെ അവളെ പുറത്തെടുത്തു.

Verse 46

स तां समुत्तार्य महाजलौघात्समुद्रमार्यो व्यभजत्समस्तम् । महार्णवेष्वेव महार्णवाम्भो निक्षेपयामास पुनर्नदीषु

മഹാജലപ്രവാഹത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയെ ഉയർത്തിയ ശേഷം ആ ആര്യപ്രഭു സമസ്ത സമുദ്രത്തെയും വിഭജിച്ചു. പിന്നെ മഹാസമുദ്രങ്ങളുടെ ജലം മഹാസമുദ്രങ്ങളിലേയ്ക്കു തന്നെ നിക്ഷേപിച്ച്, വീണ്ടും അവയെ നദികളിലേക്കു ഒഴുക്കി വിട്ടു.

Verse 47

शीर्णांश्च शैलान्स चकार भूयो द्वीपान्समस्तांश्च तथार्णवांश्च । शैलोपलैर्ये विचिताः समन्ताच्छिलोच्चयांस्तान्स चकार कल्पे

അദ്ദേഹം ചിതറിയ പർവതങ്ങളെ വീണ്ടും രൂപപ്പെടുത്തി; അതുപോലെ എല്ലാ ദ്വീപുകളെയും സമുദ്രങ്ങളെയും സൃഷ്ടിച്ചു. ചുറ്റുമെങ്ങും പർവതശിലകൾ ചിതറിക്കിടന്ന പ്രദേശങ്ങളെ, കല്പക്രമത്തിനായി ഉയർന്ന ശിലാകൂട്ടങ്ങളാക്കി മാറ്റി.

Verse 48

अनेकरूपं प्रविभज्य देहं चकार देवेन्द्रगणान्समस्तान् । मुखाच्च वह्निर्मनसश्च चन्द्रश्चक्षोश्च सूर्यः सहसा बभूव

തന്റെ ദേഹത്തെ അനേകരൂപങ്ങളായി വിഭജിച്ച് അദ്ദേഹം സമസ്ത ദേവഗണങ്ങളെയും സൃഷ്ടിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖത്തിൽ നിന്ന് അഗ്നി, മനസ്സിൽ നിന്ന് ചന്ദ്രൻ, കണ്ണിൽ നിന്ന് സൂര്യൻ സഹസാ ഉദ്ഭവിച്ചു.

Verse 49

जज्ञेऽथ तस्येश्वरयोगमूर्तेः प्रध्यायमानस्य सुरेन्द्रसङ्घः । वेदाश्च यज्ञाश्च तथैव वर्णास्तथा हि सर्वौषधयो रसाश्च

അപ്പോൾ യോഗൈശ്വര്യമയമായ സ്വരൂപമുള്ള ആ പരമേശ്വരൻ ഗാഢധ്യാനത്തിൽ ലീനനായതോടെ ദേവസമൂഹം ജനിച്ചു. വേദങ്ങളും യജ്ഞങ്ങളും വർണങ്ങളും, എല്ലാ ഔഷധികളും അവയുടെ രസങ്ങളും ഉദ്ഭവിച്ചു.

Verse 50

जगत्समस्तं मनसा बभूव यत्स्थावरं किंचिदिहाण्डजं वा । जरायुजं स्वेदजमुद्भिज्जं वा यत्किंचिदा कीटपिपीलकाद्यम्

അവന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നുതന്നെ സമസ്ത ജഗത്ത് ഉദ്ഭവിച്ചു—സ്ഥാവരമായതോ, അണ്ഡജമോ, ജരായുജമോ, സ്വേദജമോ, ഉദ്ഭിജ്ജമോ; കീടം, പിപീലിക മുതലായവ വരെ ഉള്ള എല്ലാം.

Verse 51

ततो विजज्ञे मनसा क्षणेन अनेकरूपाः सहसा महेशा । चकार यन्मूर्तिभिरव्ययात्मा अष्टाभिराविश्य पुनः स तत्र

പിന്നീട് മഹേശൻ ഒരു ക്ഷണത്തിൽ മനസ്സാൽ അനേകരൂപങ്ങളെ അറിഞ്ഞു. അവ്യയാത്മാവ് അഷ്ടമൂർത്തികൾ ധരിച്ചു അവയിൽ പ്രവേശിച്ച്, വീണ്ടും അവിടെയെല്ലാം വ്യാപിച്ച് നിലകൊണ്ടു.

Verse 52

लीलां चकाराथ समृद्धतेजा अतोऽत्र मे पश्यत एव विप्राः । तेषां मया दर्शनमेव सर्वं यावन्मुहूर्तात्समकारि भूप

അപ്പോൾ മഹാതേജസ്സുള്ള പ്രഭു ദിവ്യലീല ചെയ്തു. അതുകൊണ്ട്, ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ഞാൻ ഇവിടെ കണ്ടതിനെ നിങ്ങൾ കാണുക—ഹേ രാജാവേ, ഒരു മുഹൂർത്തത്തിനുള്ളിൽ എല്ലാം എനിക്ക് പ്രത്യക്ഷമായി.

Verse 53

कृत्वा त्वशेषं किल लीलयैव स देवदेवो जगतां विधाता । सर्वत्रदृक्सर्वग एव देवो जगाम चादर्शनमादिकर्ता

ദേവദേവനും ജഗദ്വിധാതാവുമായ അവൻ, ലീലകൊണ്ടുതന്നെ എല്ലാം നിർവഹിച്ചു എന്നപോലെ. സർവത്രദർശിയും സർവഗതനുമായ ആദികർത്താവ് പിന്നെ ദൃഷ്ടിയിൽ നിന്ന് അന്തർധാനം ചെയ്തു.

Verse 54

यत्तन्मुहूर्तादिह नामरूपं तावत्प्रपश्यामि जगत्तथैव । द्वीपैः समुद्रैरभिसंवृतं हि नक्षत्रतारादिविमानकीर्णम्

ആ മുഹൂർത്തം മുതൽ ഞാൻ ഇവിടെ ലോകത്തെ നാമരൂപങ്ങളോടെ യഥാതഥമായി ദർശിക്കുന്നു. അത് ദ്വീപുകളും സമുദ്രങ്ങളും ചുറ്റിപ്പറ്റിയതും, നക്ഷത്ര-താരകളുടെ ഇടയിൽ ദിവ്യവിമാനങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതുമാണ്.

Verse 55

वियत्पयोदग्रहचक्रचित्रं नानाविधैः प्राणिगणैर्वृतं च । तां वै न पश्यामि महानुभावां गोरूपिणीं सर्वसुरेश्वरीं च

ഞാൻ ആകാശത്തെ മേഘങ്ങൾ, ഗ്രഹങ്ങൾ, അവയുടെ ചക്രാകാര ഗതിപഥങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് അലങ്കൃതമായി കാണുന്നു; അത് നാനാവിധ പ്രാണിസമൂഹങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതുമാണ്. എങ്കിലും ഗോറൂപിണിയായി പ്രത്യക്ഷമായ, സർവ്വദേവേശ്വരിയായ ആ മഹാനുഭാവയെ ഞാൻ കാണുന്നില്ല.

Verse 56

क्व सांप्रतं सेति विचिन्त्य राजन्विभ्रान्तचित्तस्त्वभवं तदैव । दिशो विभागानवलोकयानृते पुनस्तां कथमीश्वराङ्गीम्

“അവൾ ഇപ്പോൾ എവിടെയാണ്?” എന്ന് ചിന്തിച്ച ഉടനെ, ഹേ രാജാവേ, എന്റെ ചിത്തം അന്നുതന്നെ ഭ്രമിതമായി. ദിക്കുകളുടെ വിഭജനങ്ങളെ സൂക്ഷ്മമായി നോക്കാതെ, ഭഗവാന്റെ അങ്കമായ ആ നദീദേവിയെ ഞാൻ വീണ്ടും എങ്ങനെ ദർശിക്കും?

Verse 57

पश्यामि तामत्र पुनश्च शुभ्रां महाभ्रनीलां शुचिशुभ्रतोयाम् । वृक्षैरनेकैरुपशोभिताङ्गीं गजैस्तुरङ्गैर्विहगैर्वृतां च

വീണ്ടും ഞാൻ അവളെ അവിടെ ദർശിക്കുന്നു—പ്രകാശമാനവും ശുഭ്രവുമായ, മഹാമഴമേഘംപോലെ നീലനിറമുള്ള, അവളുടെ ജലം ശുദ്ധവും തിളങ്ങുന്നതുമാണ്. അനേകം വൃക്ഷങ്ങൾ അവളുടെ രൂപത്തെ ശോഭിപ്പിക്കുന്നു; ആനകൾ, കുതിരകൾ, പക്ഷിസമൂഹങ്ങൾ അവളെ ചുറ്റിയിരിക്കുന്നു.

Verse 58

यथा पुरातीरमुपेत्य देव्याः समास्थितश्चाप्यमरकण्टके तु । तथैव पश्यामि सुखोपविष्ट आत्मानमव्यग्रमवाप्तसौख्यम्

മുമ്പ് ദേവിയുടെ തീരത്തെ സമീപിച്ച് അമരകണ്ഠകത്തിൽ ഞാൻ സ്ഥിരമായി ഇരുന്നപോലെ, അതുപോലെ തന്നെ ഇപ്പോൾ ഞാൻ എന്നെ സുഖമായി ഇരിക്കുന്നവനായി കാണുന്നു—അവ്യഗ്രമായി, നിർവ്യാകുലമായി, തൃപ്തി പ്രാപിച്ചവനായി.

Verse 59

तथैव पुण्या मलतोयवाहां दृष्ट्वा पुनः कल्पपरिक्षयेऽपि । अम्बामिवार्यामनुकम्पमानामक्षीणतोयां विरुजां विशोकः

അതുപോലെ, തന്റെ ജലത്തിൽ മലിനതയെ അകറ്റുന്ന ആ പുണ്യനദിയെ കല്പാന്തത്തിലും വീണ്ടും ദർശിച്ചാൽ ഞാൻ ശോകവും രോഗവും വിട്ടവനാകുന്നു. അവൾ ആര്യമാതാവുപോലെ കരുണാമയി; അവളുടെ ജലം അക്ഷയം, അവൾ നിരുജതയും നിശ്ശോകതയും നൽകുന്നു.

Verse 60

एवं महत्पुण्यतमं च कल्पं पठन्ति शृण्वन्ति च ये द्विजेन्द्राः । महावराहस्य महेश्वरस्य दिने दिने ते विमला भवन्ति

ഹേ ദ്വിജേന്ദ്രാ! ഈ അത്യന്തം പുണ്യപ്രദമായ ആഖ്യാനം പാരായണം ചെയ്യുന്നവരും ശ്രവിക്കുന്നവരും മഹാവരാഹസ്വരൂപ മഹേശ്വരന്റെ ഈ പവിത്രചരിതം മൂലം ദിനംപ്രതി വിമലരാകുന്നു.

Verse 61

अशुभशतसहस्रं ते विधूय प्रपन्नास्त्रिदिवममरजुष्टं सिद्धगन्धर्वयुक्तम् । विमलशशिनिभाभिः सर्व एवाप्सरोभिः सह विविधविलासैः स्वर्गसौख्यं लभन्ते

അവർ ലക്ഷക്കണക്കിന് അശുഭകർമ്മങ്ങളെ വിധൂയിച്ച് ദേവന്മാർക്ക് പ്രിയമായ ത്രിദിവലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു; അത് സിദ്ധഗന്ധർവന്മാരാൽ സമ്പന്നമാണ്. നിർമലചന്ദ്രനുപോലെ ദീപ്തിയുള്ള അപ്സരസ്സുകളോടൊപ്പം അവർ വിവിധ വിലാസങ്ങളോടെ സ്വർഗ്ഗസുഖം അനുഭവിക്കുന്നു.