Rig Veda 9.74.1: Mandala 9, Sukta 74, Mantra 1

Sukta 9.74

Rishi: Unknown/uncertain in provided input

Devata: Soma Pavamāna (with imagery overlapping Agni/solar pursuit of svar)

Chandas: Jagatī (probable; verify)

Samhita Patha (Devanagari)

शिशुर्न जातोऽव चक्रदद्वने स्वर्यद्वाज्यरुषः सिषासति । दिवो रेतसा सचते पयोवृधा तमीमहे सुमती शर्म सप्रथः ॥

Recitation with translationRig Veda 9.74.1

Transliteration

śíśur ná jātó ’vá cakradad vánē svàr yád vājī́ aruṣáḥ sisāsati | divó rétasā sacate payovṛ́dhā tám īmahe sumatī́ śárma sapráthaḥ ||

Translation

പുതുതായി ജനിച്ച ശിശുവുപോലെ അവൻ വനത്തിൽ കരയുന്നു, അരുണൻ—വാജ്യ (ബലവാൻ) —സ്വർ (പ്രകാശം) തേടുമ്പോൾ. ദിവ്യത്തിന്റെ രേതസ് (ബീജം) അവൻ ചേർന്നു, പയോവൃധാ—ക്ഷീരസമൃദ്ധി വർധിപ്പിക്കുന്നവൻ—ആകുന്നു; വിശാലമായ ശാന്തിക്കും പ്രകാശമയമായ സുമതി (സദ്ബുദ്ധി)ക്കും വേണ്ടി അവനെ ഞങ്ങൾ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• शिशुः: the child / young one
• शिशुः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: शिशु- (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• जातः: born
• जातः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: √जन् (जनि) → जात (कृदन्त)

• अव: down, forth
• अव: —
• Type: Indeclinable
• Root: अव (उपसर्ग/अव्यय)

• चक्रदत्: he has made / fashioned
• चक्रदत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √कृ (करोति) → चक्रदत् (वेदिक-लुङ्/अोरिस्ट रूप)

• वने: in the wood / in the forest
• वने: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: वन- (प्रातिपदिक)

• स्वः: heaven, the sky-world
• स्वः: कर्म
• Type: Noun
• Root: स्वर्/स्वः (प्रातिपदिक)

• यत्: which
• यत्: कर्म (सम्बन्धक)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• वाज्यः: prize-winning, bringing strength
• वाज्यः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: वाज्य- (प्रातिपदिक; वाज ‘प्राइज/strength’)

• अरुषः: ruddy, tawny
• अरुषः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अरुष- (प्रातिपदिक)

• सिषासति: he desires / seeks
• सिषासति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √सन्/सिषास् (इच्छार्थे; desiderative of √सा/√सन्)

• दिवः: of heaven
• दिवः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: दिव्- (प्रातिपदिक)

• रेतसा: with seed / semen (generative fluid)
• रेतसा: करण
• Type: Noun
• Root: रेतस्- (प्रातिपदिक)

• सचते: he accompanies / joins
• सचते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √सच् (सचते)

• पयः-वृधा: milk-increasing / growing by milk
• पयः-वृधा: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: पयस्- + वृध- (प्रातिपदिक; समास)

• तम्: him
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• ईमहे: we seek / we implore
• ईमहे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √यम्/ई (वेदिक: ईमहे ‘we seek/implore’)

• सुमतिः: good thought, favor
• सुमतिः: कर्तृ/हेतुः (आशीर्वचनार्थे)
• Type: Noun
• Root: सु- + मति- (प्रातिपदिक)

• शर्म: shelter, protection
• शर्म: कर्म
• Type: Noun
• Root: शर्मन्/शर्म (प्रातिपदिक)

• सप्रथः: widely extended, far-spreading
• सप्रथः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सु- + प्रथ- (प्रातिपदिक)