Rig Veda 7.76.6: Mandala 7, Sukta 76, Mantra 6

Sukta 7.76

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Uṣas

Chandas: Triṣṭubh (probable; needs verification)

Samhita Patha (Devanagari)

प्रति त्वा स्तोमैरीळते वसिष्ठा उषर्बुधः सुभगे तुष्टुवांसः । गवां नेत्री वाजपत्नी न उच्छोषः सुजाते प्रथमा जरस्व ॥

Transliteration

práti tvā stómair īḷate vásiṣṭhā uṣár-budhaḥ su-bhage tuṣṭuvā́ṃsaḥ | gavā́ṃ netrī́ vā́ja-patnī na ucchóṣaḥ sujāte prathamā́ jarasva ||

Translation

ഉഷസ്സിനോടൊപ്പം ഉണർന്ന വസിഷ്ഠർ, ഹേ സുഭഗേ, സ്തോത്രങ്ങളാൽ നിന്നെ സ്തുതിക്കുന്നു. ഗവാം നേത്രീ—ജ്യോതിയുടെ കിരണങ്ങളുടെ നായിക—വാജപത്നീ, ഹേ സുജാതേ ഉഷഃ, ഞങ്ങൾക്കായി ഉദിക്ക; ആദ്യമായി പ്രകാശിച്ചു പ്രത്യക്ഷമാകുക.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्रति: towards, in response to
• प्रति: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/अव्यय)

• त्वा: you (acc. sg.)
• त्वा: Karma
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्तोमैः: with hymns/praises
• स्तोमैः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: स्तोम (प्रातिपदिक)

• ईळते: praises, invokes
• ईळते: —
• Type: Verb
• Root: ईळ् (धातु; स्तुतौ/प्रार्थनायाम्)

• वसिष्ठाः: the Vasiṣṭhas (Vasiṣṭha’s clan/poets)
• वसिष्ठाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वसिष्ठ (प्रातिपदिक; ऋषिनाम)

• उषर्बुधः: awakening at dawn / dawn-awake
• उषर्बुधः: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: उषर्बुध् (प्रातिपदिक; समासः: उषर्+बुध्)

• सुभगे: O fortunate/auspicious one
• सुभगे: —
• Type: Noun (vocative used as address) / Adjective
• Root: सुभग (प्रातिपदिक)

• तुष्टुवांसः: having praised / praising
• तुष्टुवांसः: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: स्तु (धातु) → तुष्टुवांस् (कृदन्त; परिपूर्ण-स्तुतिकर्तृ)

• गवाम्: of the cows
• गवाम्: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• नेत्री: leader, guide
• नेत्री: Kartā/Predicative (उषसः विशेषणम्)
• Type: Noun
• Root: नी (धातु) → नेत्री (कृदन्त/प्रातिपदिक; ‘leading’)

• वाजपत्नी: mistress of prize/strength (bringer of booty)
• वाजपत्नी: Kartā/Predicative (उषसः विशेषणम्)
• Type: Noun
• Root: वाज+पत्नी (समास-प्रातिपदिक)

• नः: for us / of us
• नः: Sampradāna/Sambandha
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उच्छोषः: dispeller (of dryness/darkness), one who drives away
• उच्छोषः: Kartā/Predicative (उषसः विशेषणम्)
• Type: Noun (abstract/agentive used as epithet)
• Root: उत्+शुष् (धातु) → उच्छोष (प्रातिपदिक; ‘drying up/dispelling’)

• सुजाते: O well-born one
• सुजाते: —
• Type: Adjective (vocative)
• Root: सु+जात (कृदन्त/प्रातिपदिक)

• प्रथमा: the first
• प्रथमा: Kartā/Predicative (उषसः विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)

• जरस्व: O (one who brings) old age / O decay (as addressed); (traditional: ‘O aged one’)
• जरस्व: —
• Type: Noun (vocative)
• Root: जरस् (प्रातिपदिक; ‘old age/decay’) → जरस्व (सम्बोधन)