Rig Veda 7.15.14: Mandala 7, Sukta 15, Mantra 14

Sukta 7.15

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Agni

Chandas: Tr̥ṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

अधा मही न आयस्यनाधृष्टो नृपीतये । पूर्भवा शतभुजिः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 7.15.14

Transliteration

adhā mahī́ na ā́yasī anā́dhṛṣṭo nṛpī́taye | pū́r bhavā śatá-bhujiḥ ||

Translation

അതിനുശേഷം ഞങ്ങൾക്കായി നീ മഹത്തായ, ആയസ്യ (ഇരുമ്പുപോലെ) ദൃഢമായ കോട്ടയായിരിക്കേണമേ—അധൃഷ്ട (അജേയ), നമ്മുടെ നൃപീതയേ (മാനവശക്തികളുടെ കാവൽ)ക്കായി. ശതഭുജി (നൂറു സഹായ-ഭുജങ്ങളുള്ളവൻ) കോട്ടയായി, ബഹുബാഹു സംരക്ഷണം നൽകുക.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अधा: then, thereafter
• अधा: —
• Type: Indeclinable
• Root: अधा (निपात)

• मही: the great one; (often) the great/strong (power)
• मही: Kartā
• Type: Noun
• Root: मही (स्त्री. प्रातिपदिक; मह्/महत्- ‘महान्’ से)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• आयस्यना: made of metal/iron; metallic
• आयस्यना: Kartā (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: आयस्यान (विशेषण-प्रातिपदिक; आयस् ‘धातु/लोह’ + -यन्/-यान)

• अधृष्टः: unassailed, not overcome
• अधृष्टः: Kartā (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: धृष् (धातु) + अ- (निषेध) → अधृष्ट (कृदन्त-विशेषण)

• नृपीतये: for men’s refreshment/satisfaction; for the enjoyment of men
• नृपीतये: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: नृपीति (स्त्री. प्रातिपदिक; नृ ‘पुरुष’ + पीति ‘पान/तृप्ति/प्रीति’)

• पूर्भवा: fortress-maker; one who brings/creates strongholds
• पूर्भवा: Kartā (स्तुत्य-देवता/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: पूर्/पुर् (स्त्री. प्रातिपदिक ‘नगर/दुर्ग’) + भवा (भू धातु से; समास/कृदन्त)

• शतभुजिः: the hundred-handed/helper; possessing a hundred arms (i.e., very powerful)
• शतभुजिः: Kartā (विशेषण/उपाधि)
• Type: Noun
• Root: शत-भुजि (प्रातिपदिक; शत ‘सौ’ + भुजि ‘भुज्/भुज्- ‘भोग/सहाय’ से)