Rig Veda 6.48.21: Mandala 6, Sukta 48, Mantra 21

Sukta 6.48

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya

Devata: Maruts (with Sūrya as simile/auxiliary image)

Chandas: Gāyatrī (probable for 6.48 opening; requires metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

सद्यश्चिद्यस्य चर्कृतिः परि द्यां देवो नैति सूर्यः । त्वेषं शवो दधिरे नाम यज्ञियं मरुतो वृत्रहं शवो ज्येष्ठं वृत्रहं शवः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 6.48.21

Transliteration

sadyáś cid yásya carkṛtíḥ pári dyā́m devó ná eti sū́ryaḥ | tvéṣaṃ śávo dadhire nā́ma yajñíyaṃ marúto vṛtraháṃ śávo jyéṣṭhaṃ vṛtraháṃ śávaḥ ||

Translation

യാരുടെ ചക്രസദൃശമായ ചുഴലിശക്തി ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ഉണരുന്നുവോ—ആ ദേവസൂര്യൻ ഇടവിടാതെ ദ്യാമണ്ഡലത്തെ പരിക്രമിക്കുന്നതുപോലെ. മരുതുകൾ തങ്ങളിലേയ്ക്ക് ഒരു തീക്ഷ്ണമായ ശവസ് സ്ഥാപിച്ചു, യജ്ഞയോഗ്യമായ നാമമായി: വൃത്രഹൻ ശക്തി—വൃത്രഹൻ ശക്തികളിൽ ജ്യേഷ്ഠവും അഗ്രഗണ്യവും ആയ വൃത്രഹൻ പരാക്രമം.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सद्यः: immediately, at once
• सद्यः: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यस् (अव्यय-प्रातिपदिक) < सद्य (तत्क्षण) अव्यय

• चित्: indeed, even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• यस्य: whose
• यस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun (Pronoun)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• चर्कृतिः: his active doing/energy; his effective action
• चर्कृतिः: Kartā
• Type: Noun
• Root: चर्कृति- (प्रातिपदिक; √कृ ‘to do/make’ से पुनरुक्त/तीव्र-क्रिया-भाव)

• परि: around, all about
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• द्याम्: the heaven, the sky
• द्याम्: Karma
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)

• देवः: the god
• देवः: Kartā
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• एति: goes, moves
• एति: —
• Type: Verb
• Root: √इ (गत्यर्थ)

• सूर्यः: Sun
• सूर्यः: Kartā (देवः सूर्यः—समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• त्वेषम्: fierce, impetuous
• त्वेषम्: Karma (दधिरे—यत् धारितम्)
• Type: Adjective
• Root: त्वेष (प्रातिपदिक)

• शवः: might, strength
• शवः: Karma
• Type: Noun
• Root: शवस् (प्रातिपदिक)

• दधिरे: they have placed/assumed
• दधिरे: —
• Type: Verb
• Root: √धा (धारण/स्थापन)

• नाम: name; as a name
• नाम: Karma
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)

• यज्ञियम्: worthy of worship/sacrifice
• यज्ञियम्: Karma (नाम—विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यज्ञिय (प्रातिपदिक; √यज् से ‘यज्ञ-योग्य/पूज्य’)

• मरुतः: the Maruts (storm-gods)
• मरुतः: Kartā
• Type: Noun
• Root: मरुत् (प्रातिपदिक)

• वृत्रहन्: Vṛtra-slaying
• वृत्रहन्: Karma (नाम—विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वृत्रहन् (प्रातिपदिक; वृत्र + हन् ‘slayer of Vṛtra’)

• शवः: might, strength
• शवः: Karma (दधिरे—यत् धारितम्)
• Type: Noun
• Root: शवस् (प्रातिपदिक)

• ज्येष्ठम्: the greatest, foremost
• ज्येष्ठम्: Karma (शवः—विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ज्येष्ठ (प्रातिपदिक)

• वृत्रहन्: Vṛtra-slaying
• वृत्रहन्: Karma (नाम—विशेषण; पुनरुक्ति-बल)
• Type: Adjective
• Root: वृत्रहन् (प्रातिपदिक)

• शवः: might, strength
• शवः: Karma
• Type: Noun
• Root: शवस् (प्रातिपदिक)