Opening the text

Sukta 6.15
Bharadvāja Bārhaspatya
Agni
Jagatī (probable, given the longer line length; requires metrical confirmation)
ഈ സൂക്തം പ്രഭാതത്തിൽ ഉണരുന്ന ഗൃഹത്തിന്റെ “അതിഥി”യായ അഗ്നിയെയും, എല്ലാ കുലങ്ങളെയും നയിക്കുന്ന അധിപനെയും സ്തുതിക്കുന്നു; മനുഷ്യരുടെ ഹവിസ്സിനെ അമരന്മാരിലേക്കു വഹിക്കുന്നവൻ അവൻ. ഭരദ്വാജൻ യാഗവും ദർശനബോധവും (വയുനാനി) പരിപൂർണമാക്കുന്ന സർവ്വജ്ഞ പുരോഹിതനായി അഗ്നിയെ ആഹ്വാനിച്ച്, ഗൃഹ്യാഗ്നികളെ ദൃഢമായി സ്ഥാപിക്കാനും, സമൂഹത്തിന്റെ ശക്തിയും ധർമ്മസമ്മതമായ ഉത്സാഹവും മൂർച്ചപ്പെടുത്താനും അവനോടു അപേക്ഷിക്കുന്നു.
Mantra 1
इममू षु वो अतिथिमुषर्बुधं विश्वासां विशां पतिमृञ्जसे गिरा । वेतीद्दिवो जनुषा कच्चिदा शुचिर्ज्योक्चिदत्ति गर्भो यदच्युतम् ॥
ഇവൻ നിങ്ങളുടെ അതിഥി—ഉഷസ്സിനോടൊപ്പം ഉണർന്നവൻ, എല്ലാ വിശകളുടെയും പതി—അവനെ നിങ്ങൾ ഗിരാ (സ്തുതിവാക്ക്) കൊണ്ടു അലങ്കരിക്കുന്നു. ദിവത്തിൽ നിന്നുള്ള ജന്മം കൊണ്ടു അവൻ അറിയുന്നു; ശുചിയായവൻ, ഇപ്പോഴും വരുന്നു: മറഞ്ഞ ഗർഭം അച്യുതത്തെയും ഭക്ഷിക്കുന്നു.
Mantra 2
मित्रं न यं सुधितं भृगवो दधुर्वनस्पतावीड्यमूर्ध्वशोचिषम् । स त्वं सुप्रीतो वीतहव्ये अद्भुत प्रशस्तिभिर्महयसे दिवेदिवे ॥
മിത്രനെപ്പോലെ, ഭൃഗുക്കൾ ഉറച്ചതായി സ്ഥാപിച്ചവനെ—വനസ്പതിയുടെ സ്വാമിയിൽ ആരാധ്യനായി, ഊർധ്വശോചിഷ്മാൻ ജ്വാലകളോടെ—അങ്ങനെയുള്ള നീ, അത്ഭുത അഗ്നേ, ഹവ്യത്തിൽ സുപ്രീതനായി, ഞങ്ങളുടെ പ്രശസ്തികളാൽ ദിനംപ്രതി മഹിമപ്പെടുന്നു.
Mantra 3
स त्वं दक्षस्यावृको वृधो भूरर्यः परस्यान्तरस्य तरुषः । रायः सूनो सहसो मर्त्येष्वा छर्दिर्यच्छ वीतहव्याय सप्रथो भरद्वाजाय सप्रथः ॥
നീ ദക്ഷതയുടെ അക്ഷയ രക്ഷകൻ, വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവൻ; പുറത്തുള്ളതും ഉള്ളിലുള്ളതുമായ തടസ്സങ്ങളെ ജയിക്കുന്ന ആര്യ (ഉദാത്ത) ശക്തി. ഹേ സഹസിന്റെ പുത്രനേ, മർത്ത്യരിൽ വീതഹവ്യ—വിശാലവ്യാപി—ക്കും ഭരദ്വാജ—വിശാലവ്യാപി—ക്കും വേണ്ടി സമൃദ്ധിയുടെ ആശ്രയം (ഛർദി) വ്യാപിപ്പിക്ക; റായ (ധനം-സമ്പത്ത്) നൽകുക.
Mantra 4
द्युतानं वो अतिथिं स्वर्णरमग्निं होतारं मनुषः स्वध्वरम् । विप्रं न द्युक्षवचसं सुवृक्तिभिर्हव्यवाहमरतिं देवमृञ्जसे ॥
പ്രകാശമുള്ള സ്തുതികളാൽ നിങ്ങൾ അഗ്നിയെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു—ദീപ്തനായ അതിഥി, സ്വർണമയ (ജ്യോതിര്മയ) നേതാവ്, മനുഷ്യരുടെ ഹോതൃ, സത്യയാഗത്തിന്റെ (സ്വധ്വര) പുരോഹിതൻ. ദീപ്തവാകുള്ള വിപ്രനെപ്പോലെ, സുവൃക്തികളാൽ നിങ്ങൾ ദേവനായ അഗ്നിയെ അലങ്കരിക്കുന്നു—ഹവ്യവാഹൻ, ക്ഷീണമില്ലാതെ സഞ്ചരിക്കുന്ന ദിവ്യശക്തി.
Mantra 5
पावकया यश्चितयन्त्या कृपा क्षामन्रुरुच उषसो न भानुना । तूर्वन्न यामन्नेतशस्य नू रण आ यो घृणे न ततृषाणो अजरः ॥
പാവക ജ്വാലയാൽ—ബോധത്തെ ഉണർത്തുന്നതാൽ—അവൻ രാത്രികളിലൂടെ ഉഷസ്സിന്റെ കിരണത്തെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു. പഥത്തിൽ തൂർവൻ (വേഗവാൻ) അശ്വംപോലെ മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞുചെല്ലുന്നു; ഇപ്പോൾ രണ (യുദ്ധ)ത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നു—ഘൃണേ (തപ്ത തേജസ്) പോലെയായി, ഒരിക്കലും തൃപ്തനാകാത്ത, അജര (അജര/അവൃദ്ധ) പ്രകാശം.
Mantra 6
अग्निमग्निं वः समिधा दुवस्यत प्रियम्प्रियं वो अतिथिं गृणीषणि । उप वो गीर्भिरमृतं विवासत देवो देवेषु वनते हि वार्यं देवो देवेषु वनते हि नो दुवः ॥
അഗ്നിയെ—അഗ്നിയെ—നിങ്ങൾ സമിധാ (ഇന്ധനം)കൊണ്ട് വീണ്ടും വീണ്ടും സേവിക്കുവിൻ; എപ്പോഴും പ്രിയനായ അതിഥി, പ്രിയതമനെ സ്തുതിച്ചുപാടുവിൻ. നിങ്ങളുടെ ഗീര്ഭിഃ (വചനങ്ങൾ)കൊണ്ട് സമീപിച്ചു അമൃതൻ (അമരൻ)ക്കായി ഇടം ഒരുക്കുവിൻ; ദേവൻ ദേവന്മാരിൽ ഇഷ്ടവരങ്ങൾ നേടുന്നു; ദേവൻ ദേവന്മാരിൽ നമ്മുടെ സേവയും അതിന്റെ സിദ്ധിയും നേടുന്നു.
Mantra 7
समिद्धमग्निं समिधा गिरा गृणे शुचिं पावकं पुरो अध्वरे ध्रुवम् । विप्रं होतारं पुरुवारमद्रुहं कविं सुम्नैरीमहे जातवेदसम् ॥
സമിധയാൽ ജ്വലിപ്പിക്കപ്പെട്ട അഗ്നിയെ ഞാൻ സമിധയും ഗീരാ (വചനവും)കൊണ്ട് സ്തുതിക്കുന്നു—ശുചി, പാവക, അധ്വര (യജ്ഞ)ത്തിന്റെ മുൻഭാഗത്ത് സ്ഥാപിതൻ, ധ്രുവൻ. വിപ്രൻ, ഹോതാവ്, പുരുവാരൻ (വിപുലദാനി), അദ്രുഹൻ (അഹിംസകൻ/അനപകാരി), കവി—അത്തരം ജാതവേദസിനെ ഞങ്ങൾ സുമ്നൈഃ (കൃപകളോടെ) അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു.
Mantra 8
त्वां दूतमग्ने अमृतं युगेयुगे हव्यवाहं दधिरे पायुमीड्यम् । देवासश्च मर्तासश्च जागृविं विभुं विश्पतिं नमसा नि षेदिरे ॥
ഹേ അഗ്നേ, നിന്നെ—അമൃത (അമര) ദൂതനെ—യുഗേ യുഗേ ഹവ്യവാഹൻ (ഹവി വഹിക്കുന്നവൻ), പായു (രക്ഷകൻ), ഈഡ്യ (ആരാധ്യൻ) ആയി സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ദേവന്മാരും മർത്ത്യരും—ഇരുവരും—ജാഗ്രതനായ, വിഭു (സർവ്വവ്യാപി), വിശ്പതി (ജനാധിപൻ) ആയ നിന്നെ നമസ്കാരത്തോടെ ഇരുത്തിയിരിക്കുന്നു.
Mantra 9
विभूषन्नग्न उभयाँ अनु व्रता दूतो देवानां रजसी समीयसे । यत्ते धीतिं सुमतिमावृणीमहेऽध स्मा नस्त्रिवरूथः शिवो भव ॥
ഹേ അഗ്നേ, നീ ശോഭയാൽ വിഭൂഷിതനായി, ഇരുവിധ വ്രതങ്ങളെയും അനുഗമിച്ച്, ദേവന്മാരുടെ ദൂതനായി, രണ്ടു രജസ്സുകൾ—ആകാശവും ഭൂമിയും—ഇവയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു. ഞങ്ങൾ നിന്റെ ധീതി (പ്രേരിത ചിന്ത)യും സുമതി (സദ്ബുദ്ധി/ശുഭമനസ്)യും ഞങ്ങള്ക്കായി വരിക്കുന്നതിനാൽ, ഇനി ഞങ്ങൾക്ക് ത്രിവരൂഥം—മൂന്നിരട്ട അഭയം—ആയി, ശിവനായി, മംഗളകരനും കൃപാനിധിയുമായിരിക്കുക.
Mantra 10
तं सुप्रतीकं सुदृशं स्वञ्चमविद्वांसो विदुष्टरं सपेम । स यक्षद्विश्वा वयुनानि विद्वान्प्र हव्यमग्निरमृतेषु वोचत् ॥
ആ സൂപ്രതീകം—സുന്ദരമുഖൻ, സുദൃശം—സുന്ദരദർശനൻ, സ്വഞ്ചം—നേരെ സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ—അവനെ ഞങ്ങൾ, അറിയാത്തവരായിട്ടും, കൂടുതൽ അറിയുന്നവനായി അനുഗമിക്കട്ടെ. അവൻ വിദ്വാനായി എല്ലാ വയുനാനി—വിവേകപൂർവമായ ഉപായങ്ങൾ/കർമ്മങ്ങൾ—നിറവേറ്റട്ടെ; അഗ്നി അമൃതേഷു—അമരന്മാരുടെ ഇടയിൽ—ഹവ്യം മുന്നോട്ടു പ്രസ്താവിക്കട്ടെ.
Mantra 11
तमग्ने पास्युत तं पिपर्षि यस्त आनट् कवये शूर धीतिम् । यज्ञस्य वा निशितिं वोदितिं वा तमित्पृणक्षि शवसोत राया ॥
ഹേ അഗ്നേ, അവനെ നീ കാക്കുകയും അവനെ കടത്തിവിടുകയും ചെയ്യുന്നു—ആർ നിന്റെ അടുക്കൽ, ഹേ ശൂര-കവി, ധീതി (പ്രേരിത ചിന്ത)യോടെ എത്തിച്ചേരുന്നുവോ. യജ്ഞത്തിന്റെ നിശിതി (തീക്ഷ്ണത) ആയാലും അതിന്റെ ഉദിതി (ഉന്നത ഉദയം) ആയാലും—അവനെ തന്നേ നീ ശവസ് (ബലം)യും റായാ (അന്തരംഗ സമ്പത്ത്/സമൃദ്ധി)യും കൊണ്ട് നിറയ്ക്കുന്നു.
Mantra 12
त्वमग्ने वनुष्यतो नि पाहि त्वमु नः सहसावन्नवद्यात् । सं त्वा ध्वस्मन्वदभ्येतु पाथः सं रयिः स्पृहयाय्यः सहस्री ॥
ഹേ അഗ്നേ, സേവനത്തിനായി പരിശ്രമിക്കുന്നവനെ നീ കാത്തുകൊൾക; ഹേ സഹസാവൻ (മഹാബലവാൻ), ഞങ്ങളെ അവദ്യ (ദോഷം) മുതൽ രക്ഷിച്ച് നിർദോഷരാക്കുക. ധ്വസ്മൻവത് (തടസ്സജയി) ശക്തിയുള്ള പഥം നിന്റെ അടുക്കലേക്ക് ചേർന്നുവരട്ടെ; ആത്മാവിന് പ്രിയമായ സഹസ്രഗുണ റയി (സമ്പത്ത്) ഞങ്ങളിലേക്കു സമാഹരിക്കപ്പെടട്ടെ.
Mantra 13
अग्निर्होता गृहपतिः स राजा विश्वा वेद जनिमा जातवेदाः । देवानामुत यो मर्त्यानां यजिष्ठः स प्र यजतामृतावा ॥
അഗ്നി ഹോതൃവാണ്, ഗൃഹപതിയാണ്, അവൻ രാജാവാണ്; ജാതവേദസ് എല്ലാ ജന്മങ്ങളെയും ഉദ്ഭവങ്ങളെയും അറിയുന്നു. ദേവന്മാർക്കും മർത്ത്യർക്കും യജിഷ്ഠ (അത്യുത്തമ യജ്ഞകർതാവ്) ആയവൻ—ആ ഋതാവാൻ (ഋതധാരകൻ) ഹവിയെ മുന്നോട്ടു നയിക്കട്ടെ.
Mantra 14
अग्ने यदद्य विशो अध्वरस्य होतः पावकशोचे वेष्ट्वं हि यज्वा । ऋता यजासि महिना वि यद्भूर्हव्या वह यविष्ठ या ते अद्य ॥
ഹേ അഗ്നേ, ഇന്ന് അധ്വര-യാത്രയുടെ ഹോതൃ, ഹേ പാവകശോചേ (പവിത്രപ്രകാശമുള്ളവനേ), നീ ജനങ്ങളെ ചുറ്റിപ്പിടിക്കുമ്പോൾ—നീ യജ്വാ, സത്യമായ യജ്ഞകർതാവാണ്. ഋതങ്ങളാൽ നീ യജന ചെയ്യുന്നു; മഹിമയാൽ നീ വിശാലനും ബഹുരൂപനും ആകുന്നു. അതുകൊണ്ട്, ഹേ യവിഷ്ഠ (അത്യന്ത യുവൻ), ഇന്ന് നിനക്കുള്ള ഹവ്യങ്ങളെ വഹിക്ക.
Mantra 15
अभि प्रयांसि सुधितानि हि ख्यो नि त्वा दधीत रोदसी यजध्यै । अवा नो मघवन्वाजसातावग्ने विश्वानि दुरिता तरेम ता तरेम तवावसा तरेम ॥
ഹേ അഗ്നേ, സുസ്ഥാപിതമായ മുന്നേറ്റങ്ങൾ നിന്റെ ദിശയിലേക്കു തിരിയുന്നു; നീ പ്രസ്ഫുടനാണ്. യജ്ഞകർമ്മത്തിനായി ദ്യാവാ-പൃഥിവി നിന്നെ ഇവിടെ സ്ഥാപിക്കുന്നു. ഹേ മഘവൻ, വാജസാതയിൽ ദാതാവായ അഗ്നേ, നിന്റെ അവസ് (രക്ഷ) കൊണ്ട് ഞങ്ങളെ താങ്ങുക; ഞങ്ങൾ എല്ലാ ദുരിതങ്ങളെയും അതിക്രമിക്കട്ടെ—അതെ, അവയെ അതിക്രമിക്കട്ടെ, അതിക്രമിക്കട്ടെ, നിന്റെ സഹായത്തോടെ അതിക്രമിക്കട്ടെ.
Mantra 16
अग्ने विश्वेभिः स्वनीक देवैरूर्णावन्तं प्रथमः सीद योनिम् । कुलायिनं घृतवन्तं सवित्रे यज्ञं नय यजमानाय साधु ॥
ഹേ അഗ്നേ, ഒരേ ദീപ്തമുഖമുള്ള എല്ലാ ദേവന്മാരോടും കൂടി, ഊനാൽ ആവൃതനായി ആദ്യം യോനി-ആസനത്തിൽ ഇരിക്ക. കൂടൊരുക്കുന്നവനേ, ഘൃതവന്തൻ (ഘൃതസമൃദ്ധൻ) ആയ നീ—സവിതൃക്കായി, യജമാനനായി, യജ്ഞത്തെ നല്ലതും നേരായതുമായ വഴിയിൽ ശരിയായി നയിക്ക.
Mantra 17
इममु त्यमथर्ववदग्निं मन्थन्ति वेधसः । यमङ्कूयन्तमानयन्नमूरं श्याव्याभ्यः ॥
ഈ അഗ്നിയെയേ, അഥർവൻ ചെയ്തതുപോലെ, വേധസർ (ജ്ഞാനികൾ) മഥനം ചെയ്ത് പ്രസ്ഫുടിപ്പിക്കുന്നു. മഥനത്തിൽ വളരുന്ന അവനെ അവർ—അകൂയമാന (അവിമൂഢൻ) ആയി—ശ്യാവ്യ (ഇരുണ്ട) ആവരണങ്ങളിൽ നിന്ന് പുറത്തെടുത്തു മുന്നോട്ടു കൊണ്ടുവരുന്നു.
Mantra 18
जनिष्वा देववीतये सर्वताता स्वस्तये । आ देवान्वक्ष्यमृताँ ऋतावृधो यज्ञं देवेषु पिस्पृशः ॥
ദേവങ്ങളുടെ ആഗമനത്തിനും സർവ്വസിദ്ധിക്കും നമ്മുടെ സ്വസ്തിക്കും നീ ജനിക്ക. ഹേ ഋതത്തെ വർധിപ്പിക്കുന്നവനേ, അമൃതദേവന്മാരെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക; യജ്ഞം ദേവന്മാരിൽ സ്പർശിച്ച് പ്രവേശിക്കുമാറാക്കുക.
Mantra 19
वयमु त्वा गृहपते जनानामग्ने अकर्म समिधा बृहन्तम् । अस्थूरि नो गार्हपत्यानि सन्तु तिग्मेन नस्तेजसा सं शिशाधि ॥
ഹേ ഗൃഹപതി അഗ്നേ, മനുഷ്യരുടെ അധിപനേ, സമിധയാൽ ഞങ്ങൾ നിന്നെ മഹത്താക്കി. ഞങ്ങളുടെ ഗാർഹപത്യാഗ്നികൾ ദൃഢമായി സ്ഥാപിതമായിരിക്കട്ടെ; നിന്റെ തീക്ഷ്ണ തേജസ്സാൽ ഞങ്ങളുടെ ഊർജത്തെ യഥോചിത തീവ്രതയിൽ മൂർച്ചപ്പെടുത്തി ഏകാഗ്രമാക്കുക.
Agni, the sacred fire, praised as the household “guest” and the priestly messenger who carries offerings from humans to the gods.
It points to the daily rekindling and awakening of the fire at daybreak, and symbolically to the awakening of clarity and right intention at the start of action.
It emphasizes Agni’s domestic role: as “lord of the house,” he stabilizes the home’s sacred fire and supports prosperity, order, and disciplined strength in family life.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.