Rig Veda 5.80.4 — Mandala 5, Sukta 80, Mantra 4
Sukta 5.80
Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional attribution for RV 5.80)
Devata: Uṣas
Chandas: Jagatī (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
एषा व्येनी भवति द्विबर्हा आविष्कृण्वाना तन्वं पुरस्तात् । ऋतस्य पन्थामन्वेति साधु प्रजानतीव न दिशो मिनाति ॥
Transliteration
eṣā́ vyènī bhavati dvi-bárhā āviḥ-kṛṇvānā́ tanvàṃ purástāt | ṛtásya pánthām ánv eti sādhú prajānátīva ná díśo mināti ||
Translation
ഇവൾ വ്യേനി ആകുന്നു—വ്യാപിച്ചു പരക്കുന്നവൾ, ദ്വിബർഹാ (ദ്വിഗുണധാരണശക്തിയുള്ളവൾ)—മുന്നിൽ തന്റെ തനുവിനെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. അവൾ ഋതസ്യ പഥം സദ്ഭാവത്തോടെ അനുഗമിക്കുന്നു; അറിയുന്നവളെപ്പോലെ ദിക്കുകളെ കലക്കുകയില്ല.
Word by Word
एषाthis (she)
एषा:
कर्तृ
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
व्येनीbraided; with plaits
व्येनी:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootव्येनी (प्रातिपदिक; ‘braided/with plaits’, epithet)
भवतिbecomes; is
भवति:
(अकर्मक) क्रिया
TypeVerb
Rootभू
द्विबर्हाtwofold; having two coverings
द्विबर्हा:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootद्वि- + बर्हिस्/बर्हा (प्रातिपदिक; ‘twofold/with two layers/coverings’)
आविष्कृण्वानाmaking manifest; revealing
आविष्कृण्वाना:
कर्तृ-विशेषण (सहक्रिया)
TypeParticiple
Rootआविष् (अव्यय) + कृ (धातु) → कृण्वान (शतृ)
तन्वम्body; form
तन्वम्:
कर्म
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
पुरस्तात्in front; from the fore
पुरस्तात्:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootपुरस् + तात् (अव्ययीभाव)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
पन्थाम्path
पन्थाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपथिन्/पन्था (प्रातिपदिक)
अन्वेतिfollows; goes along
अन्वेति:
(अकर्मक/गत्यर्थ) क्रिया
TypeVerb
Rootअनु + इ
साधुstraight; rightly; well
साधु:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootसाधु (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक)
प्रजानतीknowing; discerning
प्रजानती:
कर्तृ-विशेषण
TypeParticiple
Rootप्र + ज्ञा → जानत् (शतृ)
इवas if; like
इव:
उपमान-सूचक
TypeIndeclinable
Rootइव
नnot
न:
निषेध
TypeIndeclinable
Rootन
दिशःdirections; quarters
दिशः:
कर्म
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
मिनातिdiminishes; harms; confounds
मिनाति:
कर्मक क्रिया
TypeVerb
Rootमि (हिंसागत्यादि; ‘to diminish/impair’)
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.