Rig Veda 5.44.1: Mandala 5, Sukta 44, Mantra 1

Sukta 5.44

Devata: Agni (probable, based on barhiṣad, svàr-vid, and milking by hymn; hymn 5.44 is classically Agni-oriented in many traditions)

Samhita Patha (Devanagari)

तं प्रत्नथा पूर्वथा विश्वथेमथा ज्येष्ठतातिं बर्हिषदं स्वर्विदम् । प्रतीचीनं वृजनं दोहसे गिराशुं जयन्तमनु यासु वर्धसे ॥

Sanskrit recitationRig Veda 5.44.1

Transliteration

táṃ pratnáthā pū́rvathā víśvathemáthā jyéṣṭhatātim barhíṣadaṃ svàr-vidám | pratīcīnáṃ vṛ́janaṃ dohase girā́śuṃ jáyantam ánu yā́su várdhase ||

Translation

അവനെ ഞങ്ങൾ പ്രാചീനവിധത്തിൽ, പൂർവ്വവിധത്തിൽ, സർവ്വവിധത്തിലും ഇന്നും ആവാഹിക്കുന്നു—അവനെ, ജ്യേഷ്ഠതാതി (അത്യന്തം മുതിർന്ന മഹത്വം) യെ, ബർഹിഷദം (യജ്ഞകുശാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നവൻ), സ്വർവിദം (സ്വർ-ലോക/സൂര്യ-ലോകങ്ങളുടെ ജ്ഞാനി-കണ്ടെത്തുന്നവൻ) യെ. ഞങ്ങളിലേക്കു തിരിഞ്ഞിരിക്കുന്ന, വിശാലപദ (വ്യാപകമായി ചുവടുവയ്ക്കുന്ന) അവനെ ഞങ്ങൾ ഗിരാ—വാക്കുകൊണ്ട് ദോഹിക്കുന്നു: ശീഘ്രൻ, ജയന്തൻ—നീ വർദ്ധിക്കുന്ന ആ പഥങ്ങളെ അനുഗമിച്ച്.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तम्: him/that one
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्रत्नथा: in the ancient way
• प्रत्नथा: अधिकारण
• Type: Adjective (adverbial use)
• Root: प्रत्न (प्रातिपदिक)

• पूर्वथा: as before, in the former manner
• पूर्वथा: अधिकारण
• Type: Adjective (adverbial use)
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)

• विश्वथा: in every way
• विश्वथा: अधिकारण
• Type: Adjective (adverbial use)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• इमथा: in this way, thus
• इमथा: अधिकारण
• Type: Adjective (adverbial use)
• Root: इम (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ज्येष्ठतातिम्: pre-eminence, highest rank
• ज्येष्ठतातिम्: कर्म
• Type: Noun (abstract)
• Root: ज्येष्ठताति (प्रातिपदिक; ज्येष्ठ + -ताति भाववाचक)

• बर्हिषदम्: the one seated on the sacred grass (at the rite)
• बर्हिषदम्: कर्म
• Type: Adjective/Noun
• Root: बर्हिषद् (प्रातिपदिक; बर्हिस् + सद् ‘to sit’)

• स्वर्विदम्: finder/knower of heaven (light)
• स्वर्विदम्: कर्म
• Type: Adjective/Noun
• Root: स्वर्विद् (प्रातिपदिक; स्वर् ‘heaven/light’ + विद् ‘to know/find’)

• प्रतीचीनम्: turned toward (us), facing this way
• प्रतीचीनम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: प्रतीचीन (प्रातिपदिक)

• वृजनम्: (hostile) enclosure/obstacle; distress
• वृजनम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वृजन (प्रातिपदिक)

• दोहसे: for milking/for yielding (benefit)
• दोहसे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: दोहस् (प्रातिपदिक; √दुह् ‘to milk’ → ‘milking, yielding’)

• गिरा: with a song/utterance
• गिरा: करण
• Type: Noun
• Root: गिर् (प्रातिपदिक)

• आशुम्: swift
• आशुम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: आशु (प्रातिपदिक)

• जयन्तम्: conquering, victorious
• जयन्तम्: कर्म
• Type: Participle (present active)
• Root: जयन्त् (प्रातिपदिक; √जि ‘to conquer’ शतृ-प्रत्यय)

• अनु: after, along, following
• अनु: —
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय)

• यासु: in which (ways/paths)
• यासु: अधिकारण
• Type: Pronoun (relative)
• Root: या (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वर्धसे: you grow/thrive
• वर्धसे: —
• Type: Verb
• Root: √वृध् (वर्धते) / Vedic middle ‘to grow, thrive’