Rig Veda 5.3.10: Mandala 5, Sukta 3, Mantra 10

Sukta 5.3

Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional ascription for RV 5.3)

Devata: Agni

Chandas: Trishtubh (probable; needs metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

भूरि नाम वन्दमानो दधाति पिता वसो यदि तज्जोषयासे । कुविद्देवस्य सहसा चकानः सुम्नमग्निर्वनते वावृधानः ॥

Transliteration

bhū́ri nā́ma vándamāno dadhāti pitā́ vaso yádi tát joṣáyāse | kúvid devásya sáhasā cakānáḥ sumnám agnír vanate vāvṛdhānáḥ ||

Translation

വന്ദനത്തോടെ നമിക്കുന്നവൻ നാമത്തിൽ ധാരാളം മംഗളം സ്ഥാപിക്കുന്നു—ഹേ വസുക്കളുടെ പിതാവേ, നീ അതിനെ പ്രസാദത്തോടെ സ്വീകരിച്ചാൽ. തീർച്ചയായും, ദേവന്റെ സഹസ് (പരാക്രമം)യിൽ ആനന്ദിക്കുന്ന, വർധിച്ചുവരുന്ന അഗ്നി സുമ്ന (കൃപ/അന്തരാനന്ദം) നേടുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• भूरि: much, abundant(ly)
• भूरि: विशेषणम् (कर्म/फल-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: भूरि (प्रातिपदिक)

• नाम: name, renown
• नाम: कर्म (दधाति—‘नाम’ स्थापयति/ददाति)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)

• वन्दमानः: praising, worshipping
• वन्दमानः: कर्तृ (दधाति-कर्तुः विशेषणम्)
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: वन्द् (धातु) → वन्दमान (शतृ/शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त)

• दधाति: places, bestows, establishes
• दधाति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• पिता: father
• पिता: कर्तृ (अन्तर्निहित-क्रियायाः/सम्बोधनार्थ-भावः) / विशेषणम् (अग्नेः)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• वसो: O good one / O wealthy one (Vasu)
• वसो: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)

• यदि: if
• यदि: सम्बन्ध/उपपद (शर्त)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)

• तत्: that
• तत्: कर्म (जोṣयासे—‘तत्’ = तत् कर्म/तत् कार्यम्)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जोṣयासे: you favor, you take pleasure in, you approve
• जोṣयासे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: जुष् (धातु) / जोषय् (णिच्-प्रयोगः)

• कुवित्: whether indeed? perhaps?
• कुवित्: वाक्य-प्रकार (प्रश्न/संभावना)
• Type: Indeclinable
• Root: कु + वित् (निपात/अव्यय)

• देवस्य: of the god
• देवस्य: सम्बन्ध (सहसा—देवस्य सहसा)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• सहसा: by strength, with might
• सहसा: करण (by might/force)
• Type: Noun
• Root: सहस् (प्रातिपदिक)

• चकानः: rejoicing, exulting
• चकानः: कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Participle (Perfect/Middle, Vedic)
• Root: कन्/कन (धातु; ‘कनति/कनते’ → ‘चकान’ परिपूर्ण/आनन्दित)

• सुम्नम्: favor, grace, good will
• सुम्नम्: कर्म (वनते—सुम्नं प्राप्नोति)
• Type: Noun
• Root: सुम्न (प्रातिपदिक)

• अग्निः: Agni (fire-god)
• अग्निः: कर्तृ (वनते)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• वनते: wins, obtains
• वनते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वन् (धातु) ‘to win, gain’

• वावृधानः: growing strong, ever-increasing
• वावृधानः: कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Participle (Vedic intensive/perfect-like)
• Root: वृध् (धातु) → वावृधान (परिपूर्ण/वेदिक-परफेक्ट/वर्धमानार्थक कृदन्त)