Rig Veda 4.6.2: Mandala 4, Sukta 6, Mantra 2

Sukta 4.6

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अमूरो होता न्यसादि विक्ष्वग्निर्मन्द्रो विदथेषु प्रचेताः । ऊर्ध्वं भानुं सवितेवाश्रेन्मेतेव धूमं स्तभायदुप द्याम् ॥

Recitation with translationRig Veda 4.6.2

Transliteration

amū́ro hotā́ ny asādi víkṣv agnír mandró vidátheṣu prá-cetāḥ | ūrdhvám bhānúṃ savitévā́śret métāiva dhūmáṃ stabhāyád úpa dyā́m ||

Translation

അമൂഢനായ ഹോതൃ ജനസമൂഹങ്ങളിൽ ഇരിപ്പിടം ഏറ്റെടുത്തു; ആനന്ദമയനായ അഗ്നി വിദഥങ്ങളിൽ പ്രചേതസ്—സദാ ജാഗരൂകൻ—ആകുന്നു. സവിതൃനെപ്പോലെ അവൻ തന്റെ കിരണം മേലോട്ടുയർത്തി; അളക്കുന്നവനെപ്പോലെ തന്റെ ധൂമം ദ്യൗവിലേക്കു താങ്ങിനിർത്തി.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अमूरः: unfailing, not-deluded
• अमूरः: Kartā (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अमूर (प्रातिपदिक; न- + मूर ‘मूढ/मन्द’ इत्यर्थे) अथवा ‘अमूर’ = ‘अमूढ/अमूर्ख’

• होता: the Hotṛ-priest (invoker)
• होता: Kartā
• Type: Noun
• Root: होतृ (√हु ‘यजने/आह्वाने’)

• नि: down, in (as preverb)
• नि: —
• Type: Indeclinable
• Root: नि

• असादि: sat down; took his seat
• असादि: —
• Type: Verb
• Root: √सद् (सीदति) ‘उपवेशने/अवस्थान’

• विक्षु: among the clans/settlements
• विक्षु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: विś् (प्रातिपदिक ‘विś’ = जन/कुल/गृह)

• अग्निः: Agni (Fire)
• अग्निः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• मन्द्रः: gladdening, pleasant
• मन्द्रः: Kartā (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: मन्द्र (प्रातिपदिक) संभवतः √मन्द् ‘हर्षे/मन्दने’

• विदथेषु: in the assemblies/rites
• विदथेषु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: विदथ (प्रातिपदिक; ‘सभा/यज्ञ/वितान’ इत्यर्थे)

• प्रचेताः: foreknowing, wise
• प्रचेताः: Kartā (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: प्र-चेतस् (प्रातिपदिक; √चित् ‘चेतने/बोधे’)

• ऊर्ध्वम्: upwards
• ऊर्ध्वम्: —
• Type: Adjective (used adverbially)
• Root: ऊर्ध्व (प्रातिपदिक)

• भानुम्: beam, radiance
• भानुम्: Karma
• Type: Noun
• Root: भानु (प्रातिपदिक)

• सविता: Savitṛ (the Impeller/Sun)
• सविता: Kartā (उपमान-कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: सवितृ (प्रातिपदिक)

• इव: like, as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• अश्रेन्: he/it set (itself) on; directed
• अश्रेन्: —
• Type: Verb
• Root: √श्रि/श्रय् ‘आश्रये/आश्रयणे’ (Vedic: अश्रेत्/अश्रेन्)

• मेते: a measurer/constructor (artisan)
• मेते: Kartā (उपमान-कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: मेता (प्रातिपदिक; ‘मापक/निर्माता/कर्मकार’ इत्यर्थे) अथवा ‘मेति’ (RV) ‘मापने’ से

• इव: like
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• धूमम्: smoke
• धूमम्: Karma
• Type: Noun
• Root: धूम (प्रातिपदिक)

• स्तभायत्: he propped up; made stand firm
• स्तभायत्: —
• Type: Verb
• Root: √स्तभ्/स्तम्भ् ‘स्तम्भने/रोधने’

• उप: towards, up to
• उप: —
• Type: Indeclinable
• Root: उप

• द्याम्: the sky, heaven
• द्याम्: Karma (उप + √स्तभ्)
• Type: Noun
• Root: द्यौ (प्रातिपदिक)