Rig Veda 3.28.5: Mandala 3, Sukta 28, Mantra 5

Sukta 3.28

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (family attribution)

Devata: Agni

Chandas: Tr̥ṣṭubh (likely)

Samhita Patha (Devanagari)

अग्ने तृतीये सवने हि कानिषः पुरोळाशं सहसः सूनवाहुतम् । अथा देवेष्वध्वरं विपन्यया धा रत्नवन्तममृतेषु जागृविम् ॥

Transliteration

ágné tṛtī́ye sávané hí kā́niṣaḥ puroḷā́śaṃ sáhasaḥ sū́no vā́hutam | áthā devéṣv adhvaráṃ vipanyáyā dhā́ ratnávantam amṛ́teṣu jā́gṛvim ||

Translation

ഹേ അഗ്നേ, തൃതീയ സവനത്തിൽ നീ തീർച്ചയായും, സഹസിന്റെ പുത്രനേ, ആഹുതമായ പുരോഡാശം സ്വീകരിക്കുന്നു. പിന്നെ, നിന്റെ വിപന്യയാ ദീപ്തമായ ആനന്ദത്താൽ, ദേവന്മാരിൽ അധ്വരം സ്ഥാപിക്ക—രത്നവന്തം, സമൃദ്ധം, അമൃതന്മാരിൽ ജാഗരൂകനായി.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun (address)
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• तृतीये: in the third
• तृतीये: अधिकरण
• Type: Adjective
• Root: तृतीय- (क्रमवाचक प्रातिपदिक)

• सवने: pressing/oblation-session
• सवने: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: सवन- (प्रातिपदिक)

• हि: indeed/for
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• कानिṣः: thou hast offered/served (ritually)
• कानिṣः: कर्तृ (अग्निः/त्वम्)
• Type: Verb
• Root: कनिष् (धातु; ‘कनिष्/कनिष्’ = स्तु/कण्-भावे, वैदिक)

• पुरोळाशम्: the puroḍāśa (sacrificial cake)
• पुरोळाशम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पुरोळाश- (प्रातिपदिक)

• सहसः: of might/strength
• सहसः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सहस्- (प्रातिपदिक)

• सूनवाहुतम्: offered by the son (i.e., by the sacrificer/offspring)
• सूनवाहुतम्: कर्म (विशेषण-भावेन)
• Type: Adjective (compound epithet)
• Root: सूनु- + आहुति- (समास; प्रातिपदिक)

• अथ: then
• अथ: —
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (निपात)

• देवेषु: among the gods
• देवेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: देव- (प्रातिपदिक)

• अध्वरम्: the sacrifice/rite
• अध्वरम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अध्वर- (प्रातिपदिक)

• विपन्यया: with wondrous/admiring (skill)
• विपन्यया: करण
• Type: Adjective
• Root: विपन्य- (प्रातिपदिक)

• धा: place/establish
• धा: कर्तृ (त्वम् = अग्ने)
• Type: Verb
• Root: धा (धातु; धा = धारण/स्थापन)

• रत्नवन्तम्: rich in treasures
• रत्नवन्तम्: कर्म (विशेषण-भावेन)
• Type: Adjective
• Root: रत्नवत्- (प्रातिपदिक)

• अमृतेषु: among the immortals
• अमृतेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: अमृत- (प्रातिपदिक)

• जागृविम्: wakeful, vigilant
• जागृविम्: कर्म (विशेषण-भावेन)
• Type: Adjective/Participle
• Root: जागृवि- (कृदन्त-प्रातिपदिक; √जागृ ‘to be awake’)