Rig Veda 3.1.16: Mandala 3, Sukta 1, Mantra 16

Sukta 3.1

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

उपक्षेतारस्तव सुप्रणीतेऽग्ने विश्वानि धन्या दधानाः । सुरेतसा श्रवसा तुञ्जमाना अभि ष्याम पृतनायूँरदेवान् ॥

Recitation with translationRig Veda 3.1.16

Transliteration

upa-kṣetā́ras táva supranīté ’gne víśvāni dhányā dádhānāḥ | surétasā śrávasā túñjamānā abhí syāma pṛtanāyū́ṃr ádevān ||

Translation

ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ സുപ്രണീതി—ശ്രേഷ്ഠമായ നയനം—കീഴിൽ ഞങ്ങൾ നിന്റെ സമീപവാസികളാകട്ടെ, എല്ലാ ധന്യതകളും കൈവശം വഹിച്ച്. സുരേതസാ—ഉത്തമ വീര്യ/ബലത്തിന്റെ വിത്ത്—ഉം ശ്രവസ് (കീർത്തി)ഉം കൊണ്ട് മുന്നോട്ട് തള്ളിപ്പോയി, ദേവരഹിതരായ യുദ്ധലോലന്മാരെ ഞങ്ങൾ ജയിക്കട്ടെ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उपक्षेतारः: (they) dwell near / are resident attendants
• उपक्षेतारः: Kartā
• Type: Noun
• Root: उप-क्षि (धातु) → उपक्षेतृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• तव: of you / your
• तव: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सुप्रणीते: O well-guiding / well-led
• सुप्रणीते: सम्बोधन
• Type: Adjective (used vocatively)
• Root: सु-प्र-नी (धातु) → सुप्रणीत (कृदन्त/विशेषण-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• विश्वानि: all (things)
• विश्वानि: Karma
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: विश्व (सर्व/विशेषण-प्रातिपदिक)

• धन्यानि: prosperous goods / auspicious riches
• धन्यानि: Karma
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: धन्य (विशेषण-प्रातिपदिक)

• दधानाः: placing, bestowing, holding
• दधानाः: Kartā
• Type: Participle
• Root: धा (धातु) → दधाना (शतृ/शानच् कृदन्त)

• सुरेतसा: with good seed/impulse; with good generative power
• सुरेतसा: Karaṇa
• Type: Adjective
• Root: सु-रेतस् (प्रातिपदिक)

• श्रवसा: with fame / glory
• श्रवसा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: श्रवस् (प्रातिपदिक)

• तुञ्जमानाः: urging on, impelling
• तुञ्जमानाः: Kartā
• Type: Participle
• Root: तुञ्ज्/तुञ्जय् (धातु, ‘to urge/press on’) → तुञ्जमान (शानच् कृदन्त)

• अभि: towards, against
• अभि: (directional/goal marker with verb)
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• स्याम: may we be / may we become
• स्याम: (main verb)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु) → स्याम (विधिलिङ्)

• पृतनायून्: battle-foes / fighters
• पृतनायून्: Karma
• Type: Noun/Adjective (substantivized)
• Root: पृतना-यु (प्रातिपदिक; ‘battle-seeking/hostile in battle’)

• अदेवान्: godless (ones), non-divine enemies
• अदेवान्: Karma
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: अ-देव (प्रातिपदिक)