Rig Veda 10.47.3: Mandala 10, Sukta 47, Mantra 3

Sukta 10.47

Devata: Indra

Chandas: Trishtubh (probable; confirmation needed)

Samhita Patha (Devanagari)

सुब्रह्माणं देववन्तं बृहन्तमुरुं गभीरं पृथुबुध्नमिन्द्र । श्रुतऋषिमुग्रमभिमातिषाहमस्मभ्यं चित्रं वृषणं रयिं दाः ॥

Transliteration

subráhmāṇaṁ devávantaṁ bṛhántam urúṁ gabhīráṁ pṛthúbudhnam indra | śrutáṛṣiṁ ugrám abhimātiṣā́ham asmábhyaṁ citráṁ vṛ́ṣaṇaṁ rayíṁ dāḥ ||

Translation

ഹേ ഇന്ദ്രാ, ഞങ്ങൾക്ക് റയി ദേണമേ—സുബ്രഹ്മാണം (മന്ത്രസമൃദ്ധം) ദേവവന്തം, മഹത്തും വിശാലവും, ഗഹനവും പൃഥുബുധ്നം (വ്യാപകാധാരമുള്ളത്); ഋഷിയുടെ വാക്ക് ശ്രവിക്കുന്നതും, ആക്രമക ചിന്തകൾക്കെതിരെ ഉഗ്രവുമായും, ശത്രു-രൂപണങ്ങളെ ജയിക്കുന്നതുമായ—ഞങ്ങൾക്ക് ചിത്ര (വിവിധ)വും വൃഷണ (പ്രബല)വുമായ റയി ദാ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सु-ब्रह्माणम्: the very-prayerful / possessing good sacred speech
• सु-ब्रह्माणम्: कर्म (स्तुत्य/प्रार्थ्य-वस्तु)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + सु- (उपसर्ग/पूर्वपद)

• देव-वन्तम्: god-possessing, attended by the gods
• देव-वन्तम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: देव (प्रातिपदिक) + -वत् (मतुप्-प्रत्यय)

• बृहन्तम्: great, lofty
• बृहन्तम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: बृहन्त् (प्रातिपदिक; from √बृह् ‘to grow, be great’)

• उरुम्: wide, vast
• उरुम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: उरु (प्रातिपदिक)

• गभीरम्: deep
• गभीरम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: गभीर (प्रातिपदिक)

• पृथु-बुध्नम्: broad-based / having a broad foundation
• पृथु-बुध्नम्: कर्म
• Type: Adjective (compound)
• Root: पृथु (प्रातिपदिक) + बुध्न (प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• श्रुत-ऋषिम्: the famed seer / the seer of heard (revealed) lore
• श्रुत-ऋषिम्: कर्म
• Type: Adjective (compound)
• Root: श्रुत (PPP of √श्रु ‘to hear’) + ऋषि (प्रातिपदिक)

• उग्रम्: mighty, fierce
• उग्रम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• अभि-माति-षाहम्: overcoming hostile plots / a vanquisher of enmity
• अभि-माति-षाहम्: कर्म
• Type: Adjective (kṛdanta compound)
• Root: अभि- (उपसर्ग) + मति (प्रातिपदिक ‘hostile thought/plot’) + √सह् ‘to overcome’ (कृदन्त: -षाह ‘conquering’)

• अस्मभ्यम्: to us, for us
• अस्मभ्यम्: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• चित्रम्: bright, splendid, wondrous
• चित्रम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: चित्र (प्रातिपदिक)

• वृषणम्: virile, potent (bull-like)
• वृषणम्: कर्म
• Type: Adjective/Noun
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)

• रयिम्: wealth, bounty
• रयिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रयि (प्रातिपदिक)

• दाः: give!
• दाः: (क्रिया) — दानकर्म; कर्ता: इन्द्रः; कर्म: रयिम्; सम्प्रदान: अस्मभ्यम्
• Type: Verb
• Root: √दा ‘to give’