Sukta 155
Sukta 10.155
Apotropaic expulsion (addressed to Arāyi/privation); auxiliary power Śirimbiṭha invoked
ഈ ചെറു അപോത്രോപൈക സ്തോത്രം അരായി—ദാരിദ്ര്യം, വൈരപരമായ കുറവ്, ദുരഭാഗ്യം—ഇവയെ ശക്തിയായി പുറത്താക്കുന്നു; അവളോട് പർവതങ്ങളിലേക്കും നദിയുടെ അകലെയുള്ള കരപോലുള്ള മനുഷ്യവാസമില്ലാത്ത ദൂരസ്ഥലങ്ങളിലേക്കും പോകാൻ ആജ്ഞാപിക്കുന്നു. പീഡയെ തള്ളിപ്പറത്തി അടിച്ചോടിക്കുന്ന പ്രേരക-പ്രഹാരശക്തിയായി സഹായശക്തിയായ ‘ശിരിംബിഠ’നെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. അവസാനം അഗ്നിയെയും ‘ഗോ/പ്രകാശ’ത്തെയും ചുറ്റിയുള്ള സംരക്ഷണവലയത്തെ ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ പ്രഖ്യാപിച്ച്, ആ സംരക്ഷിത വൃത്തം അജയ്യമാണെന്ന് ഉറപ്പിക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
अरायि काणे विकटे गिरिं गच्छ सदान्वे । शिरिम्बिठस्य सत्वभिस्तेभिष्ट्वा चातयामसि ॥
ഹേ അരായി (വൈരിയായ ദാരിദ്ര്യം/അഭാവം), അന്ധയും വികൃതരൂപിണിയുമായേ, എപ്പോഴും പിന്തുടരുന്നവളേ, നീ പർവതത്തിലേക്ക് പോകുക. ശിരിമ്ബിഠന്റെ പ്രേരകശക്തികളാൽ—അവയാൽ തന്നേ—ഞങ്ങൾ നിന്നെ ഞങ്ങളിൽ നിന്നു തുരത്തുന്നു.
Mantra 2
चत्तो इतश्चत्तामुतः सर्वा भ्रूणान्यारुषी । अराय्यं ब्रह्मणस्पते तीक्ष्णशृण्गोदृषन्निहि ॥
“ഇവിടുനിന്നും തുരത്തുക, അവിടുനിന്നും തുരത്തുക”—ഇങ്ങനെ എല്ലാ ചുവന്ന (ആരുഷീ) ഭ്രൂണ-ചിന്തകളും ചിതറിപ്പോകട്ടെ. ഹേ ബ്രഹ്മണസ്പതി, തീക്ഷ്ണശൃംഗനും തീക്ഷ്ണദൃഷ്ടിയുമുള്ളവനേ, ഈ അരായ്യം (അഭാവം) താഴെയിറക്കി പ്രഹരിക്കണമേ.
Mantra 3
अदो यद्दारु प्लवते सिन्धोः पारे अपूरुषम् । तदा रभस्व दुर्हणो तेन गच्छ परस्तरम् ॥
നദിയുടെ അപ്പുറത്തുള്ള കരയിൽ അവിടെ ഒഴുകിത്തിരിയുന്ന ആ മരക്കട്ട—മനുഷ്യസ്പർശമില്ലാത്തത്—അത് പിടിച്ചെടുക്കുക, ഹേ ദുര്ഹണ (ദുഃസംഹാര്യ) ഒരുവനേ; അതിനാൽ തന്നെ കടന്ന്, പരതരമായ അപ്പുറത്തേക്ക് പോകുക.
Mantra 4
यद्ध प्राचीरजगन्तोरो मण्डूरधाणिकीः । हता इन्द्रस्य शत्रवः सर्वे बुद्बुदयाशवः ॥
ആ മുൻഗാമി ശക്തികൾ ഉള്ളിലെ മേഖലയായ ഹൃദയസ്ഥാനത്തിലേക്ക് തള്ളിക്കയറിയപ്പോൾ, ഇന്ദ്രന്റെ എല്ലാ ശത്രുക്കളും വധിക്കപ്പെട്ടു—ബുബ്ബിള്‍പോലെ, നുരയിൽ മാത്രം വേഗമുള്ളവർ.
Mantra 5
परीमे गामनेषत पर्यग्निमहृषत । देवेष्वक्रत श्रवः क इमाँ आ दधर्षति ॥
ഇവർ പ്രകാശ-ഗാവിനെ (അന്തര്ഗോ) ചുറ്റിപ്പറ്റി നയിച്ചു; അഗ്നിയെയും ചുറ്റിപ്പറ്റി ആനന്ദിപ്പിച്ചു. ദേവന്മാരുടെ ഇടയിൽ ആത്മാവിന്റെ ശ്രവഃ—ശ്രവണ-കീർത്തി അവർ നിർമ്മിച്ചു; ഇനി ഇവരെ ആരാണ് ആക്രമിക്കുക?
Inside Sukta 155
How it unfolds
- Where it opens
Direct confrontation: Arāyi is named, shamed (blind, misshapen), and ordered to leave for the mountain.
- Development
The hymn intensifies the banishment through Śirimbiṭha’s driving powers and through liminal ‘sending-away’ imagery (river, far shore, untouched floating log).
- Climax
The decisive dispatch beyond boundaries—commanding the affliction to cross over and be removed from human reach.
- Where it settles
A protective seal: the circle around Agni and the inner ‘cow/light’ is affirmed as victorious and unassailable.
The deity: Arāyi as the expelled adversary
- In the VedaArāyi is addressed directly as a hostile, deforming presence—“blind, misshapen, ever-haunting”—and is ordered away to mountains and beyond rivers; Śirimbiṭha is invoked through his “satva” (driving powers/forces) to smite and chase the affliction off; Agni appears as the safeguarded fire around which protection is affirmed.
- Cosmic functionTo restore ṛta in the human sphere by removing the anti-order of scarcity and ill-luck, re-establishing safe boundaries (a protected enclosure) and securing prosperity and social well-being around the sacrificial fire.
- Inner significanceA psychological banishment of anxiety, lack-consciousness, and intrusive negativity: the mind draws a firm boundary, disidentifies from privation, and re-centers on Agni (clarity, will, inner heat) and the ‘cow/light’ (nourishment, insight).
The seer
- Anonymously transmitted (Khila/late Rigvedic tradition)Representative of the late Rigvedic apotropaic style: concise command-form mantras used to repel poverty, evil influence, and inauspiciousness rather than praise a single major deity.
Famous verses
arāyi kāṇe vikaṭe giriṃ gaccha
अदो यद्दारु प्लवते सिन्धोः पारे अपूरुषम् । तदा रभस्व दुर्हणो तेन गच्छ परस्तरम् ॥ka imām̐ ā dadharṣati
Attributes of the deity
- Apotropaic command and banishment
- Boundary-making and protection
- Use of liminal imagery (mountain, far shore, floating log)
- Invocation of auxiliary power (Śirimbiṭha) to ‘drive off’ harm
- Re-centering on Agni as a secure inner and ritual focus
Also by this seer
- Several late Mandala 10 hymns are similarly anonymous in the Anukramaṇī tradition, especially brief charms and expulsion hymns (rakṣohā/apotropaic).
The rite, step by step
- Prepare the fire or household hearth; establish a clean, bounded space (sprinkling/mental boundary).
- Recite the opening expulsion mantra(s) addressing Arāyi directly, commanding departure to remote places.
- Invoke Śirimbiṭha’s ‘satva’ as the compelling force that pushes the affliction away; repeat as needed for emphasis.
- Use the crossing/river imagery as a ‘sending-away’ act—symbolically dispatching the negativity beyond the far bank.
- Conclude with the protective affirmation around Agni and the ‘cow/light,’ sealing the boundary and confidence of safety.
Offerings
- Ghee (ājya) into Agni
- Simple oblations appropriate to a protective rite (milk/curds or grains)
- Water sprinkling (prokṣaṇa) as a boundary-marker (optional, traditional in protective contexts)
Frequently Asked Questions
Arāyi is not a beneficent deity here but the personified force of privation—poverty, lack, and hostile misfortune—addressed directly and commanded to leave.
Mountains and the far shore are symbolic “outside” zones. Sending Arāyi there means pushing misfortune beyond the community’s boundary, out of reach and influence.
Śirimbiṭha is invoked as an auxiliary power whose ‘satva’ (driving forces) can smite and propel the affliction away, strengthening the expulsion and making it effective.
Ask anything about Sukta 155 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
