Rig Veda 10.133.4: Mandala 10, Sukta 133, Mantra 4

Sukta 10.133

Devata: Indra

Samhita Patha (Devanagari)

यो न इन्द्राभितो जनो वृकायुरादिदेशति । अधस्पदं तमीं कृधि विबाधो असि सासहिर्नभन्तामन्यकेषां ज्याका अधि धन्वसु ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.133.4

Transliteration

yó na indrābhíto jáno vṛkāyúr ādídeśati | adháspadaṃ tám īṃ kṛdhi vibā́dho asi sāsahír nábhantām anyakéṣāṃ jyā́kā ádhi dhánvasu ||

Translation

ഹേ ഇന്ദ്രാ! മനുഷ്യരിൽ ആരെങ്കിലും വൃകായുഃ—ചെന്നായയെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, കൊള്ളക്കാരൻ—എല്ലാ വശത്തുനിന്നും ഞങ്ങളിലേക്കു വിരൽ ചൂണ്ടുകയാണെങ്കിൽ, അവനെ അധസ്പദത്തിലേക്ക് വീഴ്ത്തുക, താഴ്ന്ന നിലയിലാക്കുക. നീ വിബാധഃ—ദൃഢ പ്രതിഹർത്താവ്, സാസഹിഃ—അജേയ ദമനകൻ; മറ്റുള്ളവരുടെ ധനുസ്സുകളിൽ ജ്യാകകൾ ശിഥിലമാകട്ടെ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: Kartā (यः जनः) / सम्बन्ध-प्रवर्तक
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक ‘य’)

• नः: of us / our
• नः: सम्बन्ध (our)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• अभितः: around, on all sides
• अभितः: Adhikaraṇa (परितः/समीपे) / क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: अभितः (अव्यय)

• जनः: a person, man
• जनः: Kartā (आदिदेशति)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)

• वृकायुः: wolfish, like a wolf (hostile)
• वृकायुः: Kartā-विशेषण (जनस्य)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: वृकायु (प्रातिपदिक; वृक ‘wolf’ + आयु/आयुस् ‘life/way’ → ‘wolf-like, wolfish’)

• आदिदेशति: points out, indicates, threatens
• आदिदेशति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √दिश् (दिशति) with preverb आ-; reduplicated perfect-like present in Vedic usage

• अधःपदम्: a lower place/footing; under-foot
• अधःपदम्: Karma (कृधि)
• Type: Noun (compound)
• Root: अधः (अव्यय) + पद (प्रातिपदिक) → समासः

• तम्: him
• तम्: Karma (कृधि) — ‘him’
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ईम्: indeed, just
• ईम्: (emphatic/enclitic)
• Type: Particle
• Root: ईम् (निपात/अव्यय; एन्क्लिटिक)

• कृधि: make! put!
• कृधि: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √कृ (करोति)

• विबाधः: a repeller, one who drives away
• विबाधः: Kartā (असि) / विधेय-नाम
• Type: Noun
• Root: विबाध (प्रातिपदिक; वि- + √बाध् ‘to press, oppress’ → ‘oppressor/repeller’)

• असि: you are
• असि: Kriyā (copula)
• Type: Verb
• Root: √अस् (भवति)

• सासहिः: conqueror, overpowering one
• सासहिः: Kartā-विशेषण (इन्द्रस्य)
• Type: Noun/Adjective
• Root: सासहि (प्रातिपदिक; intensive/strengthened from √सह् ‘to overcome’)

• नभन्ताम्: let them be struck down / destroyed
• नभन्ताम्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √नभ् (वेदिक; ‘to burst/strike/kill’—hostile action)

• अन्यकेषाम्: of others
• अन्यकेषाम्: सम्बन्ध (of others)
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)

• ज्याकाः: bowstrings
• ज्याकाः: Kartā (नभन्ताम्) — subject
• Type: Noun
• Root: ज्याका (प्रातिपदिक; ‘bowstring’)

• अधि: upon, on
• अधि: Adhikaraṇa (upon/on)
• Type: Indeclinable
• Root: अधि (उपसर्ग/अव्यय)

• धन्वसु: on the bows
• धन्वसु: Adhikaraṇa (स्थान) — ‘on the bows’
• Type: Noun
• Root: धन्वन् (प्रातिपदिक; ‘bow’)