Rig Veda 10.133.5: Mandala 10, Sukta 133, Mantra 5

Sukta 10.133

Devata: Indra

Samhita Patha (Devanagari)

यो न इन्द्राभिदासति सनाभिर्यश्च निष्ट्यः । अव तस्य बलं तिर महीव द्यौरध त्मना नभन्तामन्यकेषां ज्याका अधि धन्वसु ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.133.5

Transliteration

yó na indrābhidā́sati sánābhir yáś ca níṣṭyaḥ | áva tásya bálaṃ tira mahī́va dyáur ádha tmánā nábhantām anyakéṣāṃ jyā́kā ádhi dhánvasu ||

Translation

ഹേ ഇന്ദ്രാ! ഞങ്ങളെ അഭിദാസതി—ആക്രമിക്കുന്നവൻ—സനാഭിഃ (ബന്ധു) ആയാലും നിഷ്ട്യഃ (പരദേശി/അപരിചിതൻ) ആയാലും, അവന്റെ ബലം മറിച്ചിടുക. മഹത്തായ ദ്യൗഃ തന്റെ ഭാരത്താൽ അമർത്തുന്നതുപോലെ, അവന്റെ ശക്തിയെ താഴേക്ക് അമർത്തുക. മറ്റുള്ളവരുടെ ധനുസ്സുകളിൽ ജ്യാകകൾ ശിഥിലമാകട്ടെ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: कर्तृ (यः…दासति इति कर्ता) / सम्बन्ध-प्रत्यय (यः…तस्य)
• Type: Pronoun
• Root: यद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: to us / of us
• नः: सम्प्रदान/सम्बन्ध (us/our)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र- (प्रातिपदिक)

• अभिदासति: attacks, harms (us)
• अभिदासति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √दास् (दासति = ‘हानौ/उपक्षये’ इत्यर्थे; वैदिके ‘दासति’ = ‘हानिं करोति/द्वेष्टि/उपद्रवति’) उपसर्गः: अभि-

• सनाभिः: with (his) kinsmen/allies
• सनाभिः: करण/सहकार (with his kin/with confederates)
• Type: Noun/Adjective
• Root: सनाभि- (प्रातिपदिक; ‘स’ + ‘नाभि’ = ‘एकनाभि/सह-नाभि’, ‘of one hub/kin’)

• यः: and who
• यः: कर्तृ (यः…[दासति] इति) / सम्बन्ध-प्रत्यय
• Type: Pronoun
• Root: यद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च

• निष्ट्यः: the hostile one, assailant
• निष्ट्यः: कर्तृ (यः…निष्ट्यः) / विशेषण-भाव
• Type: Noun
• Root: निष्ट्य- (प्रातिपदिक; वैदिक ‘निष्ट्य’ = ‘शत्रु/विरोधी/आक्रमणकर्ता’ इत्यर्थे)

• अव: down, away
• अव: क्रियाविशेषण (down/away)
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: अव

• तस्य: of him
• तस्य: सम्बन्ध (of him)
• Type: Pronoun
• Root: तद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• बलम्: strength, power
• बलम्: कर्म (what is to be brought down)
• Type: Noun
• Root: बल- (प्रातिपदिक)

• तिर: away, aside
• तिर: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: तिरस्/तिरः (वैदिक निपात; ‘तिर’ = ‘अतिरिच्य/तिर्यक्/अप’—अर्थे ‘away, aside, across’)

• मही: great
• मही: विशेषण (द्यौः-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: मही- (प्रातिपदिक) अथवा महत्- (स्त्रीलिङ्ग-रूप)

• इव: like, as
• इव: उपमान
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• द्यौः: the sky
• द्यौः: कर्तृ/उपमान-आश्रय (like the great sky)
• Type: Noun
• Root: द्यौ- (प्रातिपदिक)

• अध: then, indeed
• अध: सम्बन्ध/अनुक्रम
• Type: Indeclinable
• Root: अध

• त्मना: by oneself, with one’s own power
• त्मना: करण (by oneself / by his own power)
• Type: Noun
• Root: त्मन्- (प्रातिपदिक; ‘self, own person/power’)

• नभन्ताम्: let them shatter/break
• नभन्ताम्: क्रिया (आशीर्वाद/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: √नभ् (वैदिक; ‘नभ्’ = ‘विदारणे/विघाते/हिंसायाम्’—‘to burst, break, shatter’; रूपं: नभन्ताम्)

• अन्यकेषाम्: of others
• अन्यकेषाम्: सम्बन्ध (of others)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अन्यक- (प्रातिपदिक; ‘other, belonging to others’)

• ज्याकाः: bowstrings
• ज्याकाः: कर्तृ (नभन्ताम् इति क्रियायाः कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ज्याका- (प्रातिपदिक; ‘bow-string’, ‘string’)

• अधि: upon, on
• अधि: अधिकरण-सम्बन्ध (upon/on)
• Type: Indeclinable (preverb/preposition)
• Root: अधि

• धन्वसु: on the bows
• धन्वसु: अधिकरण (on the bows)
• Type: Noun
• Root: धन्वन्- (प्रातिपदिक; ‘bow’)