Rig Veda 1.45.6: Mandala 1, Sukta 45, Mantra 6

Sukta 1.45

Rishi: Kaṇva

Devata: Agni

Chandas: Gāyatrī-like (probable; verify)

Samhita Patha (Devanagari)

त्वां चित्रश्रवस्तम हवन्ते विक्षु जन्तवः । शोचिष्केशं पुरुप्रियाग्ने हव्याय वोळ्हवे ॥

Recitation with translationRig Veda 1.45.6

Transliteration

tvā́ṃ citraśravastama havánte vikṣú jántavaḥ | śóciṣkeśaṃ purupriyā́gne havyā́ya vóḷhave ||

Translation

ഹേ ചിത്രശ്രവസ്തമ (കീർത്തിയിൽ അത്യന്തം ദീപ്തനായവനേ), വസതികളിലെ ജനങ്ങൾ നിന്നെ ആഹ്വാനിക്കുന്നു. ഹേ ശോചിഷ്കേശ (ജ്വാലാകേശൻ) പുരുപ്രിയ അഗ്നേ, ഹവ്യം വഹിക്കാൻ വരിക—ഞങ്ങളുടെ ആഹുതിയെ മേലോട്ടു കൊണ്ടുപോകുക; ഞങ്ങളുടെ ചേതനയെ അതിന്റെ പരിധികൾക്കപ്പുറം എത്തിക്കുക.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वाम्: you (as the one invoked)
• त्वाम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• चित्: indeed, even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात/अव्यय)

• चित्रश्रवस्तम: most famed/renowned (having brilliant fame)
• चित्रश्रवस्तम: कर्म (त्वाम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: चित्रश्रवस्- (बहुव्रीहि/कर्मधारय-प्रातिपदिक) + तमप्

• हवन्ते: they call/invoke
• हवन्ते: —
• Type: Verb
• Root: √ह्वे (ह्वयति/हवते) ‘आह्वाने’

• विक्षु: among the clans/settlements
• विक्षु: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: विś्- (प्रातिपदिक) ‘जन/कुल/विष्टि’

• जन्तवः: creatures, people
• जन्तवः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: जन्तु- (प्रातिपदिक) < √जन्

• शोचिष्केशम्: flame-haired (with blazing hair)
• शोचिष्केशम्: कर्म (त्वाम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: शोचिस्- + केश- (समास-प्रातिपदिक; ‘ज्वलत्केश’)

• पुरुप्रियम्: much-beloved, dear to many
• पुरुप्रियम्: कर्म (त्वाम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: पुरु- + प्रिय- (समास-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• हव्याय: for the oblation
• हव्याय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: हव्य- (प्रातिपदिक) < √हू ‘आह्वाने/यज्ञे’ (यज्ञीय-आहुत्यर्थ) অথবা √हव्?; स्थिर-प्रातिपदिक ‘हव्यम्’

• वः: of you, your
• वः: सम्बन्ध (अधिकारः: ‘your’)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वोळ्हवे: to convey/carry (to the gods)
• वोळ्हवे: प्रयोजन/उद्देश्य (हव्याय ... वोळ्हवे = ‘to carry the oblation’)
• Type: Verbal infinitive
• Root: √वह् ‘वहने’ → वोळ्हव्- (वेदिक/आर्ष-रूप; कृत्-प्रातिपदिक) + तुमुन्/तवेन् (इन्फिनिटिव)