Rig Veda 1.45.3: Mandala 1, Sukta 45, Mantra 3

Sukta 1.45

Rishi: Praskaṇva Kāṇva (named in verse; within Kāṇva collection)

Devata: Agni (Jātavedas)

Chandas: Triṣṭubh/Jagatī-like cadence (probable; requires verification)

Samhita Patha (Devanagari)

प्रियमेधवदत्रिवज्जातवेदो विरूपवत् । अङ्गिरस्वन्महिव्रत प्रस्कण्वस्य श्रुधी हवम् ॥

Recitation with translationRig Veda 1.45.3

Transliteration

priyamedhávad atrívaj jātavedo virū́pavat | aṅgirasván mahivrata práskaṇvasya śrudhī́ hávam ||

Translation

ഹേ ജാതവേദസ്, നീ പ്രിയമേധനെ കേട്ടതുപോലെ, അത്രിയെ കേട്ടതുപോലെ, വിരൂപനെ കേട്ടതുപോലെ, അങ്കിരസുകളെ കേട്ടതുപോലെ—ഹേ മഹിവ്രത, ഇപ്പൊഴും പ്രസ്കണ്വന്റെ ഹവൻ-ആഹ്വാനം കേൾക്കുക; സമ്മതത്തിന്റെ ജ്വാലയാൽ അതിന് മറുപടി നൽകുക.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्रियमेधवत्: O (Agni) like Priyamedha / possessing Priyamedha-like (qualities)
• प्रियमेधवत्: सम्बोधन (आमन्त्रण)
• Type: Adjective
• Root: प्रियमेध (प्रातिपदिक) + -वत्

• अत्रिवत्: O (Agni) like Atri
• अत्रिवत्: सम्बोधन (आमन्त्रण)
• Type: Adjective
• Root: अत्रि (प्रातिपदिक) + -वत्

• जातवेदः: O Jātavedas (Agni), knower of all births / all beings
• जातवेदः: सम्बोधन (आमन्त्रण)
• Type: Noun (epithet)
• Root: जातवेदस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहिः/कर्मधारयः)

• विरूपवत्: O (Agni) possessing varied forms
• विरूपवत्: सम्बोधन (आमन्त्रण)
• Type: Adjective
• Root: विरूप (प्रातिपदिक) + -वत्

• अङ्गिरस्वत्: O (Agni) like the Aṅgirases / possessing Aṅgiras-like (power)
• अङ्गिरस्वत्: सम्बोधन (आमन्त्रण)
• Type: Adjective
• Root: अङ्गिरस् (प्रातिपदिक) + -वत्

• महिव्रत: O great-vowed one / of mighty ordinance
• महिव्रत: सम्बोधन (आमन्त्रण)
• Type: Noun (epithet)
• Root: महि (अव्यय/उपसर्गवत् ‘महान्’) + व्रत (प्रातिपदिक); समासः

• प्रस्कण्वस्य: of Praskaṇva
• प्रस्कण्वस्य: सम्बन्ध (षष्ठी: ‘of’)
• Type: Noun (proper)
• Root: प्रस्कण्व (प्रातिपदिक; ऋषिनाम)

• श्रुधि: hear! listen!
• श्रुधि: क्रिया (आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)

• हवम्: the invocation / call
• हवम्: कर्म (श्रुधि इति क्रियायाः)
• Type: Noun
• Root: हव (प्रातिपदिक; ‘आह्वान/आहुति-आह्वान’)