Rig Veda 1.174.7: Mandala 1, Sukta 174, Mantra 7

Sukta 1.174

Rishi: Agastya Māna (traditional; verify).

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm).

Samhita Patha (Devanagari)

रपत्कविरिन्द्रार्कसातौ क्षां दासायोपबर्हणीं कः । करत्तिस्रो मघवा दानुचित्रा नि दुर्योणे कुयवाचं मृधि श्रेत् ॥

Transliteration

rápat kavír indrārká-sātau kṣā́ṃ dāsā́yopá-barhaṇīṃ kaḥ | kárat tísro maghávā dā́nu-citrā ní duryóṇe kúyavācaṃ mṛdhí śret ||

Translation

ഹേ ഇന്ദ്രാ, അർക്കത്തിന്റെ ജയത്തിൽ കവി (ദ്രഷ്ടാവ്) വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; ദാസനുവേണ്ടി ഭൂമിയെ ശയ്യ/ആസനമാക്കിയതു ആര്? ദാനശീലനായ മഘവൻ ബഹുരൂപമായ ദാനു-ശക്തികളുടെ ത്രയം സൃഷ്ടിച്ചു; കഠിനാസനത്തിൽ അവൻ കുയവാച (കള്ളവാക്കുകാരൻ)നെ താഴെയിട്ടു, യുദ്ധത്തിൽ അവനെ തകർത്തു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• रपत्: (he) rushed / sprang forth
• रपत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √रप् (रपते/रपति) अथवा √रभ् (वेद. ‘रपत्’ = ‘रभत्’ इति पाठभेद-सम्भवः)

• कविः: the seer, sage
• कविः: Kartā (रपत्-क्रियायाः)
• Type: Noun
• Root: कवि- (प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: इन्द्र- (प्रातिपदिक)

• अर्कसातौ: in the winning of the hymn (song-prize)
• अर्कसातौ: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: अर्क-साति- (समास/प्रातिपदिक; साति- ‘प्राप्ति/विजय’)

• क्षाम्: the earth/ground
• क्षाम्: Karma
• Type: Noun
• Root: क्षाम्/क्षाम्- (प्रातिपदिक; ‘पृथिवी/भूमि’)

• दासाय: for the Dāsa (enemy/foe)
• दासाय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: दास- (प्रातिपदिक)

• उपबर्हणीम्: a covering/bed (as a support), a cushion-like support
• उपबर्हणीम्: Karma (अन्तर्निहित-क्रियायाः/उपपद-सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: उप-बर्हणी- (प्रातिपदिक; ‘उप’ + बर्हणी ‘आच्छादन/शय्या/आवरण’)

• कः: who? (which one)
• कः: Kartā (करत्-क्रियायाः)
• Type: Pronoun
• Root: क- (प्रातिपदिक; प्रश्न/अनिर्दिष्ट-प्रोनाउन)

• करत्: made, did
• करत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √कृ (करोति)

• तिस्रः: three (fem.)
• तिस्रः: Karma (करत्-क्रियायाः)
• Type: Adjective (numeral)
• Root: त्रि- (संख्या-प्रातिपदिक)

• मघवा: the bountiful one (Indra)
• मघवा: Kartā (करत्-क्रियायाः)
• Type: Noun
• Root: मघवन्- (प्रातिपदिक)

• दानुचित्राः: variegated/remarkable, Dānu-like (or: of Dānu), wondrous
• दानुचित्राः: Karma (तिस्रः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: दानु-चित्र- (समास/प्रातिपदिक; ‘दानु’ + ‘चित्र’)

• नि: down, into
• नि: क्रियाविशेषण/उपसर्ग
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग/निपात)

• दुर्योणे: in a hard/evil womb; in a difficult lair/abode
• दुर्योणे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: दुर्-योनि- (समास/प्रातिपदिक)

• कुयवाचम्: the evil-speaker / one of bad speech
• कुयवाचम्: Karma
• Type: Noun/Adjective
• Root: कु-यवाच- (समास/प्रातिपदिक; ‘कु’ दुर्वाच/दुष्ट + ‘यवाच’)

• मृधि: in battle
• मृधि: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: मृध्- (प्रातिपदिक; ‘युद्ध/संघर्ष’)

• श्रेत्: may he lay low / may he overthrow
• श्रेत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √श्रि/√श्रय् (वेद. ‘श्रेत्’ = injunctive/aorist-like form)