Rig Veda 1.163.3: Mandala 1, Sukta 163, Mantra 3

Sukta 1.163

Rishi: Dīrghatamas (traditionally associated with RV 1.163)

Devata: Aśva (as composite of Yama/Āditya/Trita; Soma as co-power)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

असि यमो अस्यादित्यो अर्वन्नसि त्रितो गुह्येन व्रतेन । असि सोमेन समया विपृक्त आहुस्ते त्रीणि दिवि बन्धनानि ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.163.3

Transliteration

ási yamó asyā́dityó arvánn ási tritó guhyéna vraténa | ási sómena samáyā vípṛkta āhús te trī́ṇi diví bándhanāni ||

Translation

ഹേ അർവൻ (അശ്വ), നീ യമൻ—ഋതത്തിന്റെ നിയമവും നിയന്ത്രണവും; നീ ആദിത്യൻ—വിശാലമായ ദീപ്തസത്യം. ഗൂഢവ്രതംകൊണ്ട് നീ ത്രിതൻ. സോമത്തോടു നീ സമ്മതസമരസ്യത്തിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു; ദിവിയിൽ നിനക്കു മൂന്നു ബന്ധനങ്ങളുണ്ടെന്നു പറയുന്നു—ഉന്നതലോകത്തിലെ ത്രിവിധ ബന്ധങ്ങൾ, ശക്തിയെ ശരിയായി തുല്യസ്ഥിതിയിൽ നിർത്തുന്നവ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• असि: you are
• असि: — (सम्बन्धक क्रिया; कर्ता ‘त्वम्’ निहितः)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• यमः: Yama
• यमः: कर्तृ/विशेष्य (असि इत्यस्य विधेय-नाम)
• Type: Noun
• Root: यम (प्रातिपदिक)

• अस्य: of this (one)
• अस्य: सम्बन्ध (genitive: “of this/this one’s”)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आदित्यः: Āditya (solar deity)
• आदित्यः: कर्तृ/विशेष्य (असि इत्यस्य विधेय-नाम)
• Type: Noun
• Root: आदित्य (प्रातिपदिक)

• अर्वन्: steed/horse
• अर्वन्: कर्तृ/विशेष्य (असि इत्यस्य विधेय-नाम)
• Type: Noun
• Root: अर्वन् (प्रातिपदिक)

• असि: you are
• असि: —
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• त्रितः: Trita
• त्रितः: कर्तृ/विशेष्य (असि इत्यस्य विधेय-नाम)
• Type: Noun
• Root: त्रित (प्रातिपदिक)

• गुह्येन: with a hidden/secret
• गुह्येन: करण (व्रतेन सह: “by/with the secret…”)
• Type: Adjective
• Root: गुह्य (प्रातिपदिक; √गुह् ‘to hide’ से)

• व्रतेन: by/with a vow, ordinance
• व्रतेन: करण
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)

• असि: you are
• असि: —
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• सोमेन: with Soma
• सोमेन: करण
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• समया: by agreement/at the appointed time
• समया: करण
• Type: Noun
• Root: समय (प्रातिपदिक)

• विपृक्तः: separated, set apart
• विपृक्तः: कर्तृ/विशेष्य (असि इत्यस्य विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि-√पृच् (धातु) → विपृक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• आहुः: they have said
• आहुः: — (वाक्य-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अह्/आह् (धातु; परोक्ष-परफेक्ट ‘आह’)

• ते: you (acc.)
• ते: कर्म (आहुः इत्यस्य: “(they said) you”)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्रीणि: three
• त्रीणि: विशेषण (बन्धनानि इत्यस्य)
• Type: Numeral
• Root: त्रि (संख्याप्रातिपदिक)

• दिवि: in heaven/sky
• दिवि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)

• बन्धनानि: bonds, fetters
• बन्धनानि: कर्तृ (आहुः इत्यस्य: “three bonds … (they said)”)
• Type: Noun
• Root: बन्धन (प्रातिपदिक; √बन्ध्)