Sarga 30

Verse 1

अथ तौ देशकालज्ञौ राजापुत्रावरिन्दमौ ।देशे काले च वाक्यज्ञावब्रूतां कौशिकं वचः ॥१॥

അപ്പോൾ ദേശകാലോചിതം അറിയുന്നവരും വാക്കിൽ നിപുണരും ശത്രുദമകരുമായ ആ രണ്ടു രാജകുമാരന്മാർ കൗശികനെ (വിശ്വാമിത്രനെ) യുക്തമായ വചനങ്ങളാൽ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Verse 2

भगवन् श्रोतुमिच्छावो यस्मिन् काले निशाचरौ ।संरक्षणीयौ तौ ब्रह्मन्नातिवर्तेत तत्क्षणम् ॥२॥

“ഭഗവൻ, ആ രണ്ടു നിശാചരർ ഏതു സമയത്ത് വരും എന്നു ഞങ്ങൾ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, അവർക്കെതിരേ കാവൽ ഒരുക്കുവാൻ; ഹേ ബ്രഹ്മൻ, ആ ക്ഷണം ഞങ്ങളെ വിട്ടുപോകരുതേ.”

Verse 3

एवं ब्रुवाणौ काकुत्स्थौ त्वरमाणौ युयुत्सया ।सर्वे ते मुनयः प्रीताः प्रशशंसुर्नृपात्मजौ ॥३॥

ഇങ്ങനെ കാകുത്സ്ഥവംശത്തിലെ ആ ഇരുവരും യുദ്ധേച്ഛയോടെ ത്വരിതമായി സംസാരിക്കുമ്പോൾ, എല്ലാ മുനിമാരും സന്തോഷിച്ച് ആ രാജകുമാരന്മാരെ പ്രശംസിച്ചു.

Verse 4

अद्यप्रभृति षड्रात्रं रक्षतं राघवौ युवाम् ।दीक्षां गतो ह्येष मुनिर्मौनित्वं च गमिष्यति ॥४॥

ഇന്നുമുതൽ ആറു രാത്രികൾ നിങ്ങൾ ഇരുവരും രാഘവന്മാർ ഈ യാഗത്തെ കാത്തുരക്ഷിക്കണം; ഈ മുനി ദീക്ഷ സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നു, മൗനവ്രതവും അനുഷ്ഠിക്കുമെന്നു.

Verse 5

तौ तु तद्वचनं श्रुत्वा राजपुत्रौ यशस्विनौ ।अनिद्रौ षडहोरात्रं तपोवनमरक्षताम् ॥५॥

ആ വാക്കുകൾ കേട്ട യശസ്സുള്ള രാജകുമാരന്മാർ നിദ്ര വിട്ട് ആറു പകലും രാത്രിയും തപോവനം കാത്തുരക്ഷിച്ചു.

Verse 6

उपासाञ्चक्रतुर्वीरौ यत्तौ परमधन्विनौ ।ररक्षतुर्मुनिवरं विश्वामित्रमरिन्दमौ ॥६॥

സകലവിധം സന്നദ്ധരായ ആ പരമധന്വികളായ വീരന്മാർ യാഗാനുഷ്ഠാനത്തിൽ ഉപസ്ഥിതരായി, ശത്രുദമകരായ ഇരുവരും മുനിവരൻ വിശ്വാമിത്രനെ കാത്തുരക്ഷിച്ചു.

Verse 7

अथ काले गते तस्मिन् षष्ठेऽहनि समागते ।सौमित्रिमब्रवीद्रामो यत्तो भव समाहितः ॥७॥

അങ്ങനെ സമയം കടന്ന് ആറാം ദിവസം എത്തിയപ്പോൾ രാമൻ സൗമിത്രിയോട് പറഞ്ഞു: “സന്നദ്ധനാകുക; മനസ്സൊന്നാക്കി ജാഗ്രതയോടെ ഇരിക്കുക.”

Verse 8

रामस्यैवं ब्रुवाणस्य त्वरितस्य युयुत्सया ।प्रजज्वाल ततो वेदिस्सोपाध्यायपुरोहिता ॥८॥

രാമൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കെ—യുദ്ധത്തിനായി അതിവേഗവും ഉത്സുകനുമായിരിക്കെ—വേദാധ്യാപകരും പുരോഹിതന്മാരും സന്നിഹിതമായ യാഗവേദി അപ്രതീക്ഷിതമായി ജ്വലിച്ചു.

Verse 9

सदर्भचमसस्रुक्का ससमित्कुसुमोच्चया ।विश्वामित्रेण सहिता वेदिर्जज्वाल सर्त्विजा ॥९॥

കുശപ്പുല്ലും ചമസവും സ്രുവവും, സമിത്തുകളുടെ കെട്ടുകളും പുഷ്പക്കൂമ്പാരങ്ങളും ഒരുക്കിയ വേദി, വിശ്വാമിത്രമുനിയോടും ഋത്വിജ പുരോഹിതന്മാരോടും കൂടി ദീപ്തമായി ജ്വലിച്ചു.

Verse 10

मन्त्रवच्च यथान्यायं यज्ञोऽसौ सम्प्रवर्तते ।आकाशे च महान् शब्दः प्रादुरासीद्भयानकः ॥१०॥

മന്ത്രവിധിപ്രകാരം യഥാന്യായം യജ്ഞം ശരിയായി പുരോഗമിക്കുമ്പോൾ, ആകാശത്തിൽ പെട്ടെന്ന് ഭയാനകമായ മഹാശബ്ദം ഉദിച്ചു.

Verse 11

आवार्य गगनं मेघो यथा प्रावृषि निर्गतः ।तथामायां विकुर्वाणौ राक्षसावभ्यधावताम् ॥११॥

മഴക്കാലത്ത് മേഘങ്ങൾ പരന്നു ആകാശം മൂടുന്നതുപോലെ, മായാവഞ്ചനകൾ സൃഷ്ടിച്ചുകൊണ്ട് ആ രണ്ടു രാക്ഷസന്മാർ പാഞ്ഞെത്തി.

Verse 12

मारीचश्च सुबाहुश्च तयोरनुचराश्च ये ।आगम्य भीमसङ्काशा रुधिरौघमवासृजन् ॥१२॥

മാരീചനും സുബാഹുവും അവരുടെ അനുചരന്മാരും—ഭീകരരൂപികളായി—അവിടെ എത്തി യാഗത്തിന്മേൽ രക്തപ്രവാഹം ചൊരിഞ്ഞു.

Verse 13

सा तेन रुधिरौघेण वेदिर्जज्वाल मण्डिता ।सहसाऽभिद्रुतो रामस्तानपश्य त्ततो दिवि ॥१३॥

ആ രക്തപ്രവാഹത്തിൽ നനഞ്ഞ യാഗവേദി അലങ്കൃതമായി ജ്വലിച്ചു; രാമൻ പെട്ടെന്നു മുന്നോട്ടോടി, പിന്നെ അവരെ ആകാശത്തിൽ കണ്ടു.

Verse 14

तावापतन्तौ सहसा दृष्ट्वा राजीवलोचनः ।लक्ष्मणं त्वभिसम्प्रेक्ष्य रामो वचनमब्रवीत् ॥१४॥

അവർ രണ്ടുപേരും പെട്ടെന്നു പതിച്ചു വരുന്നതു കണ്ടു, താമരക്കണ്ണനായ രാമൻ ലക്ഷ്മണനെ നോക്കി ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 15

पश्य लक्ष्मण दुर्वृत्तान् राक्षसान् पिशिताशनान् ।मानवास्त्रसमाधूताननिलेन यथा घनान् ॥१५॥

“നോക്കൂ, ലക്ഷ്മണാ! ദുഷ്ടവൃത്തികളായ മാംസഭോജികളായ ഈ രാക്ഷസന്മാരെ—മാനവാസ്ത്രംകൊണ്ട് ഞാൻ അകറ്റും; കാറ്റ് മേഘങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നതുപോലെ.”

Verse 16

मानवं परमोदारमस्त्रं परमभास्वरम् ।चिक्षेप परमक्रुद्धो मारीचोरसि राघवः ॥१६॥

പരമക്രുദ്ധനായ രാഘവൻ പരമോദാരവും അത്യന്തം ദീപ്തിയുള്ളതുമായ മാനവാസ്ത്രം മാരീചന്റെ നെഞ്ചിലേക്കെറിഞ്ഞു.

Verse 17

स तेन परमास्त्रेण मानवेन समाहितः ।संपूर्णं योजनशतं क्षिप्तस्सागरसम्प्लवे ॥१७॥

ആ പരമ മാനവാസ്ത്രത്തിന്റെ പ്രഹരത്തിൽ അവൻ പൂർണ്ണം നൂറു യോജന ദൂരത്തേക്ക് എറിഞ്ഞുവീണു; സമുദ്രതരംഗങ്ങളുടെ കലക്കത്തിലേക്കു പതിച്ചു.

Verse 18

विचेतनं विघूर्णन्तं शीतेषु बलताडितम् ।निरस्तं दृश्य मारीचं रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ॥१८॥

ദൂരെയേക്ക് തള്ളപ്പെട്ട് ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടും ചുറ്റിത്തിരിഞ്ഞും ശീതേഷു അസ്ത്രത്തിന്റെ പ്രഹരബലത്തിൽ പീഡിതനുമായ മാരീചനെ കണ്ടു ശ്രീരാമൻ ലക്ഷ്മണനോടു പറഞ്ഞു.

Verse 19

पश्य लक्ष्मण शीतेषुं मानवं धर्मसंहितम् ।मोहयित्वा नयत्येनं न च प्राणैर्व्ययुज्यत ॥१९॥

“കാണുക, ലക്ഷ്മണാ! ധർമ്മസഹിതമായ ഈ ശീതേഷു മാനവ അസ്ത്രം അവനെ മോഹിപ്പിച്ച് അകറ്റിക്കൊണ്ടുപോകുന്നു; എങ്കിലും പ്രാണവിയോഗം വരുത്തുന്നില്ല.”

Verse 20

इमानपि वधिष्यामि निर्घृणान् दुष्टचारिणः ।राक्षसान् पापकर्मस्थान् यज्ञघ्नान् रुधिराशनान् ॥२०॥

“ഈ നിർദയരും ദുഷ്ടാചാരികളും പാപകർമ്മത്തിൽ പതിഞ്ഞവരുമായ—യജ്ഞഘ്നരും രക്താശികളും ആയ—രാക്ഷസന്മാരെയും ഞാൻ വധിക്കും.”

Verse 21

सङ्गृह्यास्त्रं ततो रामो दिव्यमाग्नेयमद्भुतम् ।सुबाहूरसि चिक्षेप सविद्धः प्रापतद्भुवि ॥२१॥

അപ്പോൾ ശ്രീരാമൻ അത്ഭുതകരമായ ദിവ്യ ആഗ്നേയ അസ്ത്രം എടുത്ത് സുബാഹുവിന്റെ വക്ഷസ്സിൽ എറിഞ്ഞു; പ്രഹരിതനായ സുബാഹു ഭൂമിയിൽ വീണു.

Verse 22

शेषान् वायव्यमादाय निजघान महायशाः ।राघवः परमोदारो मुनीनां मुदमावहन् ॥२२॥

മഹായശസ്സനായ പരമോദാരനായ രാഘവൻ വായവ്യ അസ്ത്രം കൈക്കൊണ്ട് ശേഷിച്ചിരുന്ന രാക്ഷസന്മാരെ സംഹരിച്ചു, മുനിമാർക്ക് ആനന്ദം വരുത്തി.

Verse 23

स हत्वा राक्षसान् सर्वान् यज्ञघ्नान् रघुनन्दनः ।ऋषिभिः पूजितस्तत्र यथेन्द्रो विजये पुरा ॥२३॥

യജ്ഞം നശിപ്പിക്കുന്ന എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരെയും വധിച്ച ശേഷം രഘുനന്ദനൻ അവിടെ ഋഷിമാരാൽ പൂജിക്കപ്പെട്ടു—പുരാതനകാലത്ത് വിജയം നേടിയ ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ.

Verse 24

अथ यज्ञे समाप्ते तु विश्वामित्रो महामुनिः ।निरीतिका दिशो दृष्टवा काकुत्स्थमिदमब्रवीत् ॥२४॥

പിന്നീട് യജ്ഞം സമാപിച്ചപ്പോൾ മഹാമുനി വിശ്വാമിത്രൻ ദിക്കുകൾ നിർവിഘ്നമായതായി കണ്ടു കാകുത്സ്ഥനോട് (രാമനോട്) ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 25

कृतार्थोऽस्मि महाबाहो कृतं गुरुवचस्त्वया ।सिद्धाश्रममिदं सत्यं कृतं राम महायशः ॥२५॥

“ഹേ മഹാബാഹോ, ഞാൻ കൃതാർത്ഥനായി; നീ ഗുരുവചനത്തെ അനുഷ്ഠിച്ചു. ഹേ മഹായശസ്സനായ രാമാ, സത്യമായി ഈ ‘സിദ്ധാശ്രമം’ സഫലമായി.”