Adhyaya 61

Verse 1

सूत उवाच । एवमुक्ता पुरा विप्रा व्यासेनामिततेजसा । एतावदुक्त्वा भगवान्व्यासः सत्यवतीसुतः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—പുരാതനകാലത്ത് അപാരതേജസ്സുള്ള വ്യാസൻ വിപ്രന്മാരോട് ഇങ്ങനെ പ്രസ്താവിച്ചു. ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് സത്യവതീപുത്രനായ ഭഗവാൻ വ്യാസൻ മൗനമായി.

Verse 2

समाश्वास्य मुनीन्सर्वान्जगाम च यथागतम् । भवद्भ्यस्तु मया प्रोक्तं वर्णाश्रमविधानकम्

എല്ലാ മുനിമാരെയും ആശ്വസിപ്പിച്ച് അദ്ദേഹം വന്നപോലെ തന്നെ മടങ്ങിപ്പോയി. നിങ്ങളോടാകട്ടെ ഞാൻ വർണാശ്രമവിധാനം പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 3

एवं कृत्वा प्रियो विष्णोर्भवत्येव न चान्यथा । रहस्यं तत्र वक्ष्यामि शृणुत द्विजसत्तमाः

ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ ഒരാൾ നിർഭാഗ്യമായി വിഷ്ണുവിന് പ്രിയനാകും—മറ്റൊരു ഫലം ഇല്ല. ഇനി അതിന്റെ രഹസ്യം പറയുന്നു; ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, കേൾക്കുവിൻ.

Verse 4

ये चात्र कथिता धर्मा वर्णाश्रमनिबंधनाः । हरिभक्तिकलांशांश समाना न हि ते द्विजाः

ഇവിടെ വർണാശ്രമബന്ധിതമായി പറഞ്ഞ ധർമ്മങ്ങൾ, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ഹരിഭക്തിയുടെ അംശത്തിന്റെ അംശത്തിനും തുല്യമല്ല.

Verse 5

पुंसामेकेह वै साध्या हरिभक्तिः कलौ युगे । युगांतरेण धर्मा हि सेवितव्या नरेण हि

കലിയുഗത്തിൽ ഈ ലോകത്തിലെ മനുഷ്യർക്കു സാധ്യമാകുന്നത് ഹരിഭക്തി മാത്രമാണ്. മറ്റു യുഗങ്ങളിൽ മനുഷ്യൻ വിവിധ ധർമ്മാചരണങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കേണ്ടതാണ്.

Verse 6

कलौ नारायणं देवं यजते यः स धर्म्मभाक् । दामोदरं हृषीकेशं पुरुहूतं सनातनम्

കലിയുഗത്തിൽ നാരായണദേവനെ ആരാധിക്കുന്നവൻ ധർമ്മഭാഗിയാകുന്നു—ദാമോദരൻ, ഹൃഷീകേശൻ, പുരുഹൂതൻ, സനാതനനായ പ്രഭുവിനെ.

Verse 7

हृदि कृत्वा परं शांतं जितमेव जगत्त्रयम् । कलिकालोरगादंशात्किल्बिषात्कालकूटतः

ഹൃദയത്തിൽ പരമശാന്തമായ പരതത്ത്വത്തെ സ്ഥാപിച്ചാൽ ത്രിലോകം ജയിച്ചതുപോലെ—കലികാലസർപ്പദംശം, പാപം, കാലകൂടവിഷം എന്നിവയിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 8

हरिभक्तिसुधां पीत्वा उल्लंघ्यो भवति द्विजः । किं जपैः श्रीहरेर्नाम गृहीतं यदि मानुषैः

ഹരിഭക്തിയുടെ അമൃതം പാനം ചെയ്താൽ ദ്വിജനും എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും അതിക്രമിക്കാൻ കഴിയും. മനുഷ്യർ സത്യമായി ശ്രീഹരിയുടെ നാമം സ്വീകരിച്ചാൽ, മറ്റെന്ത് ജപം വേണം?

Verse 9

किं स्नानैर्विष्णुपादांबु मस्तके येन धार्यते । किं यज्ञेन हरेः पादपद्मं येन धृतं हृदि

വിഷ്ണുപാദോദകം ശിരസ്സിൽ ധരിക്കുന്നവന് സ്നാനങ്ങൾ എന്തിന്? ഹൃദയത്തിൽ ഹരിയുടെ പാദപദ്മം ധരിക്കുന്നവന് യജ്ഞം എന്തിന്?

Verse 10

किं दानेन हरेः कर्म सभायां वै प्रकाशितम् । हरेर्गुणगणान्श्रुत्वा यः प्रहृष्येत्पुनः पुनः

വെറും ദാനം മാത്രം എന്ത് പ്രയോജനം, ഹരിയുടെ യഥാർത്ഥ കർമ്മം സഭയിൽ പ്രസിദ്ധമാകുമ്പോൾ? ഹരിയുടെ ഗുണഗണങ്ങൾ കേട്ട് വീണ്ടും വീണ്ടും ഹർഷിക്കുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥ ഫലം നേടുന്നത്.

Verse 11

समाधिना प्रहृष्टस्य सा गतिः कृष्णचेतसः । तत्र विघ्नकराः प्रोक्ताः पाखंडालापपेशलाः

സമാധിയിൽ പ്രഹർഷിതനായി കൃഷ്ണചേതസ്സോടെ നിലകൊള്ളുന്നവന്റെ ഗതി ഇതുതന്നെ; എന്നാൽ അതേ മാർഗത്തിൽ വിഘ്നകാരികൾ ഉണ്ടെന്ന് പറയുന്നു—പാഖണ്ഡവും കപടവും മൃദുവാക്കിൽ പാടവമുള്ളവർ.

Verse 12

नार्यस्तत्संगिनश्चापि हरिभक्तिविघातकाः । नारीणां नयनादेशः सुराणामपि दुर्जयः

സ്ത്രീകളും അവരുടെ സംഗത്തിൽ കഴിയുന്നവരും ഹരിഭക്തിക്ക് വിഘ്നമാകാം; കാരണം സ്ത്രീയുടെ ദൃഷ്ടിയുടെ ആജ്ഞ ദേവന്മാർക്കും ദുർജയം.

Verse 13

स येन विजितो लोके हरिभक्तः स उच्यते । माद्यंति मुनयोप्यत्र नारीचरितलोलुपाः

ലോകത്തെ ജയിച്ചവനെയാണ് ഹരിഭക്തൻ എന്നു പറയുന്നത്; കാരണം ഇവിടെ സ്ത്രീചരിത്രങ്ങളിലേക്കുള്ള ലാലസയിൽ മുനിമാരും പോലും മദിച്ചുപോകുന്നു.

Verse 14

हरिभक्तिः कुतः पुंसां नारीभक्तिजुषां द्विजाः । राक्षस्यः कामिनीवेषाश्चरंति जगति द्विजाः । नराणां बुद्धिकवलं कुर्वंति सततं हिताः

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, സ്ത്രീാസക്തിയിൽ മുങ്ങിയ പുരുഷന്മാർക്ക് ഹരിഭക്തി എങ്ങനെയുണ്ടാകും? ഹേ ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ലോകത്തിൽ കാമിനിയുടെ വേഷം ധരിച്ച രാക്ഷസീകൾ സഞ്ചരിക്കുന്നു; അവർ മനുഷ്യരുടെ വിവേകബുദ്ധിയെ നിരന്തരം വിഴുങ്ങുന്നു.

Verse 15

तावद्विद्या प्रभवति तावज्ज्ञानं प्रवर्तते । तावत्सुनिर्मला मेधा सर्वशास्त्रविधारिणी

എത്രകാലം (ചിത്തം) സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നുവോ അത്രകാലം വിദ്യ പുഷ്ടിയാകും; അത്രകാലം ജ്ഞാനം പ്രവർത്തിക്കും; അത്രകാലം മേധ അത്യന്തം നിർമ്മലമായി—സകല ശാസ്ത്രങ്ങളും ധരിക്കാൻ സമർത്ഥമാകും.

Verse 16

तावज्जपस्तपस्तावत्तावतीर्थनिषेवणम् । तावच्च गुरुशुश्रूषा तावद्धि तरणे मतिः

ജപവും തപസ്സും എത്രകാലം ഫലപ്രദമോ, അത്രകാലം തീർത്ഥസേവയും പ്രസക്തമാണ്. അത്രകാലം ഗുരുശുശ്രൂഷയും മൂല്യമുള്ളത്—സത്യത്തിൽ അത്രകാലം മാത്രമേ സംസാരതരണം ചെയ്യാനുള്ള ബുദ്ധി നിലനിൽക്കൂ.

Verse 17

तावत्प्रबोधो भवति विवेकस्तावदेव हि । तावत्सतां संगरुचिस्तावत्पौराणलालसा

എത്രകാലം പ്രബോധം (ജാഗരണം) ഉണ്ടോ, അത്രകാലം വിവേകവും ഉണ്ടാകും. എത്രകാലം സത്സംഗത്തിൽ രുചിയുണ്ടോ, അത്രകാലം പുരാണങ്ങളോടുള്ള ആഗ്രഹവും നിലനിൽക്കും.

Verse 18

यावत्सीमंतिनी लोलनयनांदोलनं नहि । जनोपरि पतेद्विप्राः सर्वधर्मविलोपनम्

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, സീമന്തിനിയുടെ ചഞ്ചലമായ പാർശ്വദൃഷ്ടിയുടെ ആടലാട്ടം ജനങ്ങളിലേക്കു വീഴാത്തിടത്തോളം, സർവ്വധർമ്മലോപം സംഭവിക്കുകയില്ല.

Verse 19

तत्र ये हरिपादाब्जमधुलेशप्रसादिताः । तेषां न नारीलोलाक्षिक्षेपणं हि प्रभुर्भवेत्

അവിടെ ഹരിയുടെ പാദപദ്മമധുവിൽ ഭ്രമരനെപ്പോലെ ലീനരായി പ്രഭുവിന്റെ പ്രസാദം ലഭിച്ചവരെ, ചഞ്ചലനേത്രികളായ സ്ത്രീകളുടെ കടാക്ഷക്ഷേപം അധീനപ്പെടുത്തുകയില്ല.

Verse 20

जन्मजन्म हृषीकेश सेवनं यैः कृतं द्विजाः । द्विजे दत्तं हुतं वह्नौ विरतिस्तत्र तत्र हि

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ജന്മജന്മാന്തരങ്ങളിൽ ഹൃഷീകേശനെ സേവിച്ചവരിൽ, വീണ്ടും വീണ്ടും ദ്വിജർക്കു ദാനം, അഗ്നിയിൽ ഹവനം, കൂടാതെ ഇന്ദ്രിയസംയമത്തിന്റെ വിരതി നിശ്ചയമായി കാണപ്പെടുന്നു.

Verse 21

नारीणां किल किं नाम सौंदर्य्यं परिचक्षते । भूषणानां च वस्त्राणां चाकचक्यं तदुच्यते

സ്ത്രീയുടെ സൗന്ദര്യം എന്നത് യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്തെന്ന് പറയുന്നു? ആഭരണങ്ങളുടെയും വസ്ത്രങ്ങളുടെയും തിളക്കമത്രേ സൗന്ദര്യമെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 22

स्नेहात्मज्ञानरहितं नारीरूपं कुतः स्मृतम् । पूयमूत्रपुरीषासृक्त्वङ्मेदोस्थिवसान्वितम्

സ്നേഹവും ആത്മജ്ഞാനവും ഇല്ലാത്ത സ്ത്രീരൂപം എങ്ങനെ പ്രിയമെന്നു കരുതാം? അത് പുഴു, മൂത്രം, മല, രക്തം, ത്വക്ക്, കൊഴുപ്പ്, അസ്ഥി, മജ്ജ എന്നിവകൊണ്ടു ഘടിതമാണ്।

Verse 23

कलेवरं हि तन्नाम कुतः सौंदर्य्यमत्र हि । तदेवं पृथगाचिंत्य स्पृष्ट्वा स्नात्वा शुचिर्भवेत्

ഇത് വെറും കലെവരം (ദേഹം) മാത്രമാണ്; ഇതിൽ സൗന്ദര്യം എവിടെ? ഇങ്ങനെ വിരക്തിയായി ചിന്തിച്ച്, സ്പർശിച്ചതിന് ശേഷം സ്നാനം ചെയ്ത് ശുദ്ധനാകണം।

Verse 24

तैः संहितं शंरीरं हि दृश्यते सुंदरं जनैः । अहोतिदुर्दशा नॄणां दुर्दैव घटिता द्विजाः

ആ ഘടകങ്ങൾ ചേർത്ത് നിർമ്മിതമായ ശരീരം ജനങ്ങൾ സുന്ദരമെന്നു കാണുന്നു. അയ്യോ, മനുഷ്യരുടെ അവസ്ഥ എത്ര ദയനീയമാണ്! ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, അത്തരമൊരു ദുര്ദൈവം അവർക്കു സംഭവിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 25

कुचावृतेंगे पुरुषो नारी बुद्ध्वा प्रवर्त्तते । का नारी वा पुमान्को वा विचारे सति किंचन

മാർഭാഗം മറച്ച ദേഹം കണ്ടാൽ പുരുഷൻ ‘ഇത് സ്ത്രീ’ എന്നു കരുതി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. എന്നാൽ യഥാർത്ഥ വിചാരത്തിൽ—ആരാണ് സ്ത്രീ, ആരാണ് പുരുഷൻ? ഒന്നും നിശ്ചിതമല്ല।

Verse 26

तस्मात्सर्वात्मना साधुर्नारीसंगं विवर्जयेत् । को नाम नारीमासाद्य सिद्धिं प्राप्नोति भूतले

അതിനാൽ, സജ്ജനങ്ങളായവർ സ്ത്രീസംഗം പൂർണ്ണമായും ഉപേക്ഷിക്കണം. സ്ത്രീയെ പ്രാപിച്ച് ഈ ഭൂമിയിൽ ആരാണ് സിദ്ധി നേടിയിട്ടുള്ളത്?

Verse 27

कामिनी कामिनीसंगि संगमित्यपि संत्यजेत् । तत्संगाद्रौरवमिति साक्षादेव प्रतीयते

കാമിനിയെയും കാമിനിയോട് സംഗം ചെയ്യുന്നവനെയും ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതാണ്. അത്തരം സംഗത്താൽ രൗരവം എന്ന നരകം ലഭിക്കുമെന്ന് പ്രത്യക്ഷമായി കാണപ്പെടുന്നു.

Verse 28

अज्ञानाल्लोलुपा लोकास्तत्र दैवेन वंचिताः । साक्षान्नरककुंडेस्मिन्नारीयोनौ पचेन्नरः

അജ്ഞതയാൽ അത്യാഗ്രഹികളായ മനുഷ്യർ അവിടെ വിധിയാൽ വഞ്ചിക്കപ്പെടുന്നു. സത്യത്തിൽ, ഈ നരകകുണ്ഡത്തിൽ മനുഷ്യൻ സ്ത്രീയുടെ ഗർഭപാത്രത്തിൽ പാകം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.

Verse 29

यत एवागतः पृथ्व्यां तस्मिन्नेव पुना रमेत् । यतः प्रसरते नित्यं मूत्रं रेतो मलोत्थितम्

ഭൂമിയിൽ എവിടെ നിന്നാണോ അവൻ വന്നത്, അതിൽ തന്നെ അവൻ വീണ്ടും രമിക്കുന്നു. എവിടെ നിന്നാണോ നിത്യവും മൂത്രം, വീര്യം, മലം എന്നിവയാൽ ഉണ്ടായ അശുദ്ധി ഒഴുകുന്നത്.

Verse 30

तत्रैव रमते लोकः कस्तस्मादशुचिर्भवेत् । तत्रातिकष्टं लोकेस्मिन्नहो दैवविडंबना

ജനങ്ങൾ അതിൽ തന്നെ രമിക്കുന്നു, അതിനാൽ ആരാണ് അശുദ്ധനാകുക? എങ്കിലും ഈ ലോകത്തിൽ ഇത് അത്യന്തം കഷ്ടകരമാണ്, അയ്യോ! വിധിയുടെ വല്ലാത്തൊരു പരിഹാസം തന്നെ!

Verse 31

पुनः पुना रमेत्तत्र अहो निस्त्रपता नृणाम् । तस्माद्विचारयेद्धीमान्नारीदोषगणान्बहून्

അവൻ അവിടെ വീണ്ടും വീണ്ടും ഭോഗത്തിൽ രമിക്കുന്നു—അയ്യോ, മനുഷ്യരുടെ നിർലജ്ജത എത്ര! അതുകൊണ്ട് ജ്ഞാനി സ്ത്രീാസക്തിയോട് ബന്ധപ്പെട്ട അനേകം ദോഷങ്ങളും പതനങ്ങളും സൂക്ഷ്മമായി വിചാരിക്കണം।

Verse 32

मैथुनाद्बलहानिः स्यान्निद्राति तरुणायते । निद्रयापहृतज्ञानः स्वल्पायुर्जायते नरः

മൈഥുനഭോഗം ബലം കുറയ്ക്കുന്നു; അതിനിദ്ര യൗവനോത്സാഹം മങ്ങിക്കുന്നു. നിദ്ര ജ്ഞാനം കവർന്നാൽ മനുഷ്യൻ അൽപായുസ്സുകാരനാകുന്നു।

Verse 33

तस्मात्प्रयत्नतो धीमान्नारीं मृत्युमिवात्मनः । पश्येद्गोविंदपादाब्जे मनो वै रमयेद्बुधः

അതുകൊണ്ട് ജ്ഞാനി പരിശ്രമത്തോടെ സ്ത്രീാസക്തിയെ തനിക്കു മരണസമാനമായി കാണണം; വിവേകി മനസ്സിനെ ഗോവിന്ദന്റെ പാദപദ്മങ്ങളിൽ രമിപ്പിക്കണം।

Verse 34

इहामुत्र सुखं तद्धि गोविंदपदसेवनम् । विहाय को महामूढो नारीपादं हि सेवते

ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും സുഖം സത്യമായി ഗോവിന്ദന്റെ പാദസേവയിലാണ്. അതു ഉപേക്ഷിച്ച് ഏത് മഹാമൂഢൻ സ്ത്രീയുടെ പാദസേവ ചെയ്യും?

Verse 35

जनार्द्दनांघ्रिसेवा हि ह्यपुनर्भवदायिनी । नारीणां योनिसेवा हि योनिसंकटकारिणी

ജനാർദ്ദനന്റെ അംഘ്രിസേവ നിശ്ചയമായി അപുനർഭവം—പുനർജന്മനിവൃത്തി—നൽകുന്നു; എന്നാൽ സ്ത്രീകളോടുള്ള യോനിസേവ (കാമഭോഗം) യോനിസങ്കടം, അഥവാ ഗർഭജന്മക്ലേശങ്ങൾ, വർധിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 36

पुनःपुनः पतेद्योनौ यंत्रनिष्पाचितो यथा । पुनस्तामेवाभिलषेद्विद्यादस्य विडंबनम्

അവൻ യന്ത്രം തള്ളുന്നതുപോലെ വീണ്ടും വീണ്ടും യോനിയിൽ പതിക്കുന്നു; പിന്നെയും അതേ കാര്യത്തെയേ ആഗ്രഹിക്കുന്നു—ഇതുതന്നെ അവന്റെ സ്വയംവഞ്ചന (വിഡംബന) എന്നു അറിയുക.

Verse 37

ऊर्ध्वबाहुरहं वच्मि शृणु मे परमं वचः । गोविंदे धेहि हृदयं न योनौ यातनाजुषि

കൈകൾ ഉയർത്തി ഞാൻ പറയുന്നു—എന്റെ പരമ വചനം കേൾക്കുക: ഗോവിന്ദനിൽ ഹൃദയം സ്ഥാപിക്കുക, യാതനാഭരിതമായ യോനിയിൽ അല്ല.

Verse 38

नारीसंगं परित्यज्य यश्चापि परिवर्त्तते । पदेपदेश्वमेधस्य फलमाप्नोति मानवः

സ്ത്രീസംഗം ഉപേക്ഷിച്ച് ആ ആസക്തിയിൽ നിന്ന് തിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന മനുഷ്യൻ, ഓരോ പടിയിലും അശ്വമേധയാഗഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 39

कुलांगना दैवयोगादूढा यदि नृणां सती । पुत्रमुत्पाद्य यस्तत्र तत्संगं परिवर्जयेत्

ദൈവയോഗത്താൽ ഒരു കുലസ്ത്രീയായ സതി ഒരു പുരുഷന്റെ വീട്ടിൽ വിവാഹിതയായാൽ, അവിടെ പുത്രനെ ജനിപ്പിച്ച ശേഷം ആ ബന്ധസംഗം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ, അത്തരം ആസക്തി ഒഴിവാക്കണം.

Verse 40

तस्य तुष्टो जगन्नाथो भवत्येव न संशयः । नारीसंगो हि धर्मज्ञैरसत्संगः प्रकीर्त्यते

അവനോട് ജഗന്നാഥൻ നിശ്ചയമായും പ്രസന്നനാകുന്നു—സംശയമില്ല. കാരണം ധർമ്മജ്ഞർ സ്ത്രീസംഗജന്യമായ ആസക്തിയെ ‘അസത്സംഗം’ എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 41

तस्मिन्सति हरौ भक्तिः सुदृढा नैव जायते । सर्वसंगं परित्यज्य हरौ भक्तिं समाचरेत्

ആ ലൗകികാസക്തി നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം ഹരിയിൽ ദൃഢമായ ഭക്തി ഉദിക്കുകയില്ല. അതിനാൽ എല്ലാ ബന്ധാസക്തികളും ഉപേക്ഷിച്ച് ഹരിഭക്തി ശ്രദ്ധയോടെ ആചരിക്കണം.

Verse 42

हरिभक्तिश्च लोकेत्र दुर्ल्लभा हि मता मम । हरौ यस्य भवेद्भक्तिः स कृतार्थो न संशयः

എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഈ ലോകത്തിൽ ഹരിഭക്തി തീർച്ചയായും ദുർലഭമാണ്. ഹരിയിൽ ഭക്തിയുള്ളവൻ കൃതാർത്ഥൻ തന്നേ—സംശയമില്ല.

Verse 43

तत्तदेवाचरेत्कर्म हरिः प्रीणाति येन हि । तस्मिंस्तुष्टे जगत्तुष्टं प्रीणिते प्रीणितं जगत्

അതുകൊണ്ട് ഹരി സത്യമായി പ്രസന്നനാകുന്ന തരത്തിലുള്ള കര്‍മ്മം മാത്രമേ ആചരിക്കേണ്ടത്. അവൻ തൃപ്തനായാൽ ലോകം തൃപ്തമാകും; അവൻ പ്രീതനായാൽ ലോകവും പ്രീതമാകും.

Verse 44

हरौ भक्तिं विना नॄणां वृथा जन्म प्रकीर्तितम् । ब्रह्मेशादि सुरा यस्य यजंते प्रीतिहेतवे

ഹരിഭക്തിയില്ലാതെ മനുഷ്യജന്മം വ്യർത്ഥമാണെന്ന് പ്രസിദ്ധമാണ്. ബ്രഹ്മാവും ഈശനും മുതലായ ദേവന്മാർ പോലും അവനെ പ്രസന്നനാക്കാൻ ആരാധിക്കുന്നതു ഹരിയെയത്രേ.

Verse 45

नारायणमनाव्यक्तं न तं सेवेत को जनः । तस्य माता महाभागा पिता तस्य महाकृती

അവ്യക്തനായ പരമ നാരായണനെ സേവിക്കാത്ത മനുഷ്യൻ ആരുണ്ട്? അവന്റെ മാതാവ് മഹാഭാഗ്യവതി; അവന്റെ പിതാവ് മഹാകൃതിയുള്ള മഹാൻ കൃതാർത്ഥൻ.

Verse 46

जनार्द्दनपदद्वंद्वं हृदये येन धार्यते । जनार्दनजगद्वंद्य शरणागतवत्सल

യാരുടെ ഹൃദയത്തിൽ ജനാർദ്ദനന്റെ പാദയുഗളം നിത്യമായി ധരിക്കപ്പെടുന്നുവോ—ഹേ ജനാർദ്ദനാ, ജഗദ്വന്ദ്യാ, ശരണാഗതവത്സലാ!

Verse 47

इतीरयंति ये मर्त्या न तेषां निरये गतिः । ब्राह्मणा हि विशेषेण प्रत्यक्षं हरिरूपिणः

ഇങ്ങനെ ഉച്ചരിക്കുന്ന മർത്ത്യർക്കു നരകഗതി ഇല്ല; കാരണം ബ്രാഹ്മണർ പ്രത്യേകമായി പ്രത്യക്ഷ ഹരി-സ്വരൂപരാണ്.

Verse 48

पूजयेयुर्यथायोगं हरिस्तेषां प्रसीदति । विष्णुर्ब्राह्मणरूपेण विचरेत्पृथिवीमिमाम्

യഥാവിധി പൂജിക്കുന്നവരിൽ ഹരി പ്രസന്നനാകുന്നു; വിഷ്ണു ബ്രാഹ്മണരൂപം ധരിച്ചു ഈ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.

Verse 49

ब्राह्मणेन विना कर्म्म सिद्धिं प्राप्नोति नैव हि । द्विजपादांबुभक्त्या यैः पीत्वा शिरसि चार्पितम्

ബ്രാഹ്മണനില്ലാതെ കർമ്മത്തിന് സിദ്ധി ലഭിക്കുകയില്ല; ഭക്തിയോടെ ദ്വിജന്റെ പാദാമൃതം പാനം ചെയ്ത് ശിരസ്സിൽ ധരിക്കുന്നവർക്ക് ഫലസിദ്ധി ഉണ്ടാകുന്നു.

Verse 50

तर्पिता पितरस्तेन आत्मापि किल तारितः । ब्राह्मणानां मुखे येन दत्तं मधुरमर्चितम्

ആ കൃത്യത്താൽ പിതൃകൾ തൃപ്തരാകുന്നു; ആത്മാവും നിശ്ചയമായി തരിക്കപ്പെടുന്നു—ബ്രാഹ്മണരുടെ വായിൽ മധുരവും സത്കരിച്ചതുമായ അന്നം സമർപ്പിക്കുമ്പോൾ.

Verse 51

साक्षात्कृष्णमुखे दत्तं तद्वै भुंक्ते हरिः स्वयम् । अहोतिदुर्ल्लभा लोका प्रत्यक्षे केशवे द्विजे

സാക്ഷാൽ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ വായിൽ അർപ്പിക്കുന്നതു സ്വയം ഹരിയേ ഭുജിക്കുന്നു. അഹോ! ബ്രാഹ്മണരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷനായ കേശവൻ ഉള്ളപ്പോൾ അത്തരം ജനങ്ങൾ അത്യന്തം ദുർലഭർ.

Verse 52

प्रतिमादिषु सेवंते तदभावे हि तत्क्रिया । ब्राह्मणानामधिष्ठानात्पृथ्वी धन्येति गीयते

അവർ പ്രതിമാദികളിൽ സേവാ-ആരാധന നടത്തുന്നു; അവ ഇല്ലാത്തപ്പോഴും അതേ പൂജ യഥോചിതമായി നിർവഹിക്കപ്പെടുന്നു. ബ്രാഹ്മണർ അധിഷ്ഠാനമായതിനാൽ ഭൂമി ‘ധന്യ’മെന്ന് പാടപ്പെടുന്നു.

Verse 53

तेषां पाणौ च यद्दत्तं हरिपाणौ तदर्पितम् । तेभ्यः कृतान्नमस्कारात्तिरस्कारो हि पाप्मताम्

അവരുടെ കൈയിൽ ഏതു വസ്തു നൽകിയാലും അത് ഹരിയുടെ കൈയിൽ അർപ്പിച്ചതുപോലെ തന്നെയാണ്. അവർക്കു നമസ്കരിക്കുന്നതാൽ പാപസ്വഭാവം തള്ളപ്പെടുന്നു, അഥവാ പാപം അകലുന്നു.

Verse 54

मुच्यते ब्रह्महत्यादि पापेभ्यो विप्रवंदनात् । तस्मात्सतां समाराध्यो ब्राह्मणो विष्णुबुद्धितः

ബ്രാഹ്മണനെ വന്ദിക്കുന്നതുമാത്രം കൊണ്ടു ബ്രഹ്മഹത്യാദി പാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചനം ലഭിക്കുന്നു. അതിനാൽ സജ്ജനർ ബ്രാഹ്മണനെ വിഷ്ണുബുദ്ധിയോടെ യഥാവിധി ആദരിച്ച് ആരാധിക്കണം.

Verse 55

क्षुधितस्य द्विजस्यास्ये यत्किंचिद्दीयते यदि । प्रेत्य पीपूषधाराभिः सिंचते कल्पकोटिकम्

വിശപ്പുള്ള ബ്രാഹ്മണന്റെ വായിൽ അല്പമെങ്കിലും നൽകിയാൽ, ദാതാവ് പരലോകത്തിൽ കോടിക്കണക്കിന് കല്പങ്ങൾ അമൃതധാരകളാൽ സിഞ്ചിതനാകും.

Verse 56

द्विजतुंडं महाक्षेत्रमनूषरमकंटकम् । तत्र चेदुप्यते किंचित्कोटिकोटिफलं लभेत्

ദ്വിജതുണ്ഡം മഹാപുണ്യക്ഷേത്രം—ഉഷരമല്ല, മുള്ളുകളില്ല. അവിടെ അല്പം വിതച്ചാലും കോടി-കോടി ഗുണം ഫലം ലഭിക്കും.

Verse 57

सघृतं भोजनं चास्मै दत्त्वा कल्पं स मोदते । नानासुमिष्टमन्नं यो ददाति द्विजतुष्टये

നെയ്യോടുകൂടിയ ഭോജനം അവനു നൽകി ദാതാവ് ഒരു കല്പം മുഴുവൻ ആനന്ദിക്കുന്നു. ബ്രാഹ്മണതൃപ്തിക്കായി പലവിധ മധുരവും സുസിദ്ധവുമായ അന്നം ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ ആ പുണ്യം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 58

तस्य लोका महाभोगाः कोटिकल्पांतमुक्तिदाः । ब्राह्मणं च पुरस्कृत्य ब्राह्मणेनानुकीर्तितम्

അവന്റെ ലോകങ്ങൾ മഹാഭോഗസമ്പന്നവും കോടി-കോടി കല്പാന്തം വരെ മോക്ഷദായകവുമാകുന്നു. ബ്രാഹ്മണനെ മുൻനിർത്തി ഈ വാക്ക് ബ്രാഹ്മണൻ തന്നെയാണ് പ്രസ്താവിച്ചത്.

Verse 59

पुराणं शृणुयान्नित्यं महापापदवानलम् । पुराणं सर्वतीर्थेषु तीर्थं चाधिकमुच्यते

പുരാണം നിത്യമായി ശ്രവിക്കണം; അത് മഹാപാപങ്ങളെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന ദാവാഗ്നിപോലെ. എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലുമെല്ലാം പുരാണം തന്നെയാണ് അത്യധികമായ തീർത്ഥമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 60

यस्यैकपादश्रवणाद्धरिरेव प्रसीदति । यथा सूर्यवपुर्भूत्वा प्रकाशाय चरेद्धरिः

ഇതിലെ ഒരു പാദം (ഒരു വരി) മാത്രം ശ്രവിച്ചാലും ഹരി തന്നേ പ്രസന്നനാകുന്നു; ഹരി സൂര്യരൂപം ധരിച്ചു പ്രകാശത്തിനായി സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ.

Verse 61

इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे एकषष्टितमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മ മഹാപുരാണത്തിലെ സ്വർഗ്ഗഖണ്ഡത്തിലെ അറുപത്തൊന്നാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.

Verse 62

विचरेदिह भूतेषु पुराणं पावनं परम् । तस्माद्यदि हरेः प्रीतेरुत्पादे धीयते मतिः

ഇവിടെ ജീവികളിടയിൽ സഞ്ചരിച്ച് ഈ പരമ പാവനമായ പുരാണം ധരിച്ചു പങ്കുവെച്ച് പ്രചരിപ്പിക്കണം. അതിനാൽ ഹരിയുടെ പ്രീതി ഉണർത്താൻ മനസ്സ് തിരിയുന്നുവെങ്കിൽ ഈ ഉപദേശം സ്വീകരിക്കണം.

Verse 63

श्रोतव्यमनिशं पुंभिः पुराणं कृष्णरूपिणम् । विष्णुभक्तेन शांतेन श्रोतव्यमपि दुर्लभम्

പുരുഷന്മാർ കൃഷ്ണസ്വരൂപമായ ഈ പുരാണം നിരന്തരം ശ്രവിക്കണം. എന്നാൽ വിഷ്ണുഭക്തനായ ശാന്തനാൽ യഥാവിധി ശ്രവണം ലഭിക്കുന്നത് വാസ്തവത്തിൽ ദുർലഭമാണ്.

Verse 64

पुराणाख्यानममलममलीकरणं परम् । यस्मिन्वेदार्थमाहृत्य हरिणा व्यासरूपिणा

ഈ പുരാണാഖ്യാനം നിർമ്മലം—പരമ ശുദ്ധീകരണോപായം—ഇതിൽ വ്യാസരൂപം ധരിച്ച ഹരി വേദാർത്ഥം സമാഹരിച്ചു പ്രകാശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 65

पुराणं निर्मितं विप्र तस्मात्तत्परमो भवेत् । पुराणे निश्चितो धर्मो धर्मश्च केशवः स्वयम्

ഹേ വിപ്രാ! പുരാണം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ അതിൽ പരമ നിഷ്ഠ പുലർത്തണം. പുരാണത്തിൽ ധർമ്മം ദൃഢമായി നിശ്ചിതം; ധർമ്മം സ്വയം കേശവൻ തന്നെയാണ്.

Verse 66

तस्मात्कृते पुराणे हि श्रुते विष्णुर्भवेदिति । साक्षात्स्वयं हरिर्विप्रः पुराणं च तथाविधम्

അതുകൊണ്ട്, പുരാണം സമ്യകമായി രചിക്കപ്പെട്ട് വിധിപൂർവ്വം ശ്രവിക്കപ്പെടുമ്പോൾ സ്വയം വിഷ്ണു സാക്ഷാത് സന്നിഹിതനാകുന്നു എന്നു പറയുന്നു. ഹേ വിപ്രാ, അവിടെ ഹരി തന്നെയും ഉണ്ടാകും; അതുപോലെ ആ പുരാണവും അതേവിധം നിലകൊള്ളും.

Verse 67

एतयोः संगमासाद्य हरिरेव भेवन्नरः । तथा गंगांबुसेकेन नाशयेत्किल्बिषं स्वकम्

ഈ രണ്ടു പവിത്ര പ്രവാഹങ്ങളുടെ സംഗമം പ്രാപിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ നിശ്ചയമായും ഹരിസദൃശനാകുന്നു. അതുപോലെ ഗംഗാജലത്തിൽ സ്നാനം/സേചനം ചെയ്‌താൽ സ്വന്തം പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 68

केशवो द्रवरूपेण पापात्तारयते महीम् । वैष्णवो विष्णुभजनस्याकांक्षी यदि वर्तते

കേശവൻ പ്രവഹിക്കുന്ന ദ്രവരൂപത്തിൽ പാപത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയെ ഉദ്ധരിക്കുന്നു—വൈഷ്ണവൻ നിഷ്കപടമായി വിഷ്ണുഭജനത്തിനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ ജീവിച്ചാൽ മാത്രം.

Verse 69

गंगांबुसेकममलममलीकरणं चरेत् । विष्णुभक्तिप्रदा देवी गंगा भुवि च गीयते

ഗംഗാജലത്തിന്റെ നിർമ്മലവും നിർമ്മലീകരണകരവുമായ സേചനം/തളിക്കൽ ചെയ്യണം. കാരണം ദേവി ഗംഗയെ ഭൂമിയിൽ വിഷ്ണുഭക്തി നൽകുന്നവളായി പാടിപ്പുകഴ്ത്തുന്നു.

Verse 70

विष्णुरूपा हि सा गंगा लोकविस्तारकारिणी

ആ ഗംഗ നിശ്ചയമായും വിഷ്ണുരൂപിണിയാണ്; ലോകങ്ങളുടെ വ്യാപ്തിയും സമൃദ്ധിയും വരുത്തുന്നവൾ.

Verse 71

ब्राह्मणेषु पुराणेषु गंगायां गोषु पिप्पले । नारायणधिया पुंभिर्भक्तिः कार्या ह्यहैतुकी

നാരായണധ്യാനത്തിൽ സ്ഥിരബുദ്ധിയോടെ മനുഷ്യർ അഹേതുക (നിഷ്കാമ) ഭക്തി വളർത്തണം—ബ്രാഹ്മണന്മാരോടും, പുരാണങ്ങളോടും, ഗംഗയോടും, പശുക്കളോടും, പവിത്ര പിപ്പല (അശ്വത്ഥ) വൃക്ഷത്തോടും।

Verse 72

प्रत्यक्षविष्णुरूपा हि तत्वज्ञैर्निश्चिता अमी । तस्मात्सततमभ्यर्च्या विष्णुभक्त्यभिलाषिणा

തത്ത്വജ്ഞർ ഇവയെ പ്രത്യക്ഷ വിഷ്ണുരൂപങ്ങളെന്ന് നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ട്; അതിനാൽ വിഷ്ണുഭക്തി ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഇവയെ നിരന്തരം ആരാധിക്കണം।

Verse 73

विष्णौ भक्तिं विना नॄणां निष्फलं जन्म उच्यते । कलिकालपयोराशिं पापग्राहसमाकुलम्

വിഷ്ണുഭക്തിയില്ലാതെ മനുഷ്യജന്മം നിഷ്ഫലമെന്ന് പറയുന്നു; കലിയുഗസമുദ്രം പാപരൂപ ഗ്രാഹങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ് കലങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 74

विषयामज्जनावर्तं दुर्बोधफेनिलं परम् । महादुष्टजनव्याल महाभीमं भयानकम्

ഇത് വിഷയങ്ങളിൽ മുങ്ങിച്ചമയ്ക്കുന്ന പരമ ചുഴി, ഗ്രഹിക്കാനാകാത്ത നുരയാൽ നുരഞ്ഞുകടക്കുന്ന; മഹാദുഷ്ടജനരൂപ സർപ്പങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ, അത്യന്തം ഭീമവും ഭയാനകവും।

Verse 75

दुस्तरं च तरंत्येव हरिभक्तितरि स्थिताः । तस्माद्यतेत वै लोको विष्णुभक्तिप्रसाधने

ഹരിഭക്തിയുടെ നൗകയിൽ നിലകൊള്ളുന്നവർ ദുസ്തരമായതും നിശ്ചയമായി കടന്നുപോകുന്നു; അതിനാൽ ജനങ്ങൾ വിഷ്ണുഭക്തി സാധിപ്പാൻ പരിശ്രമിക്കണം।

Verse 76

किं सुखं लभते जंतुरसद्वार्तावधारणे । हरेरद्भुतलीलस्य लीलाख्यानेन सज्जते

വ്യർത്ഥവർത്തകളിൽ മനസ്സുറപ്പിച്ചാൽ ജീവിക്ക് എന്തു സുഖം? ഹരിയുടെ അത്ഭുതലീലകൾ കീർത്തിച്ചു പറയുന്നതാൽ അവൻ ഭക്തിയിൽ നിഷ്ഠനാകുന്നു।

Verse 77

तद्विचित्रकथालोके नानाविषयमिश्रिताः । श्रोतव्या यदि वै नॄणां विषये सज्जते मनः

ഈ വിചിത്രകഥാലോകത്തിൽ നാനാവിഷയങ്ങൾ കലർന്ന കഥകളും കേൾക്കപ്പെടുന്നു—മനുഷ്യരുടെ മനസ്സ് അത്തരം വിഷയങ്ങളിൽ ആസക്തമാകുന്നുവെങ്കിൽ।

Verse 78

निर्वाणे यदि वा चित्तं श्रोतव्या तदपि द्विजाः । हेलया श्रवणाच्चापि तस्य तुष्टो भवेद्धरिः

ചിത്തം നിർവാണം (മോക്ഷം) ലക്ഷ്യമാക്കിയാലും, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ഇതും ശ്രവിക്കേണ്ടതാണ്; കാരണം അനാസക്തമായി കേട്ടാലും ഹരി പ്രസന്നനാകും।

Verse 79

निष्क्रियोपि हृषीकेशो नानाकर्म चकार सः । शुश्रूषूणां हितार्थाय भक्तानां भक्तवत्सलः

നിഷ്ക്രിയനായിട്ടും ഹൃഷീകേശൻ നാനാകർമങ്ങൾ ചെയ്തു—ശുശ്രൂഷ ചെയ്യുന്നവരുടെ ഹിതത്തിനായി; ഭക്തന്മാരോടു വാത്സല്യമുള്ള ഭക്തവത്സലനായതിനാൽ।

Verse 80

न लभ्यते कर्मणापि वाजपेयशतादिना । राजसूयायुतेनापि यथा भक्त्या स लभ्यते

അവൻ കർമകാണ്ഡത്തിലൂടെയും ലഭ്യമല്ല—നൂറ് വാജപേയയാഗങ്ങളാലും അല്ല, പത്തായിരം രാജസൂയങ്ങളാലും അല്ല; ഭക്തിയാൽ ലഭിക്കുന്നതുപോലെ മാത്രം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 81

यत्पदं चेतसा सेव्यं सद्भिराचरितं मुहुः । भवाब्धितरणे सारमाश्रयध्वं हरेः पदम्

സജ്ജനർ മനസ്സോടെ നിരന്തരം സേവിക്കുന്ന ആ പദം (കമലപാദം) ഭവസാഗരം കടക്കാനുള്ള സാരം; ഹരിയുടെ പാദങ്ങളിൽ ശരണം പ്രാപിക്കുവിൻ।

Verse 82

रे रे विषयसंलुब्धाः पामरा निष्ठुरा नराः । रौरवे हि किमात्मानमात्मना पातयिष्यथ

അയ്യോ അയ്യോ! വിഷയലോഭത്തിൽ കുടുങ്ങിയ പാമരരും കഠിനഹൃദയരുമായ മനുഷ്യരേ—സ്വന്തം കർമങ്ങളാൽ തന്നെ എന്തിന് നിങ്ങളെ റൗരവ നരകത്തിലേക്ക് വീഴ്ത്തും?

Verse 83

विना गोविंदसौम्यांघ्रिसेवनं मा गमिष्यति । अनायासेन दुःखानां तरणं यदि वांछथ

ഗോവിന്ദന്റെ സൗമ്യ പാദസേവയില്ലാതെ അത് ലഭിക്കുകയില്ല. അനായാസമായി ദുഃഖങ്ങൾ കടക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ആ സേവ തന്നെ ചെയ്യുക।

Verse 84

भजध्वं कृष्णचरणावपुनर्भवकारणे । कुत एवागतो मर्त्यः कुत एव पुनर्व्रजेत्

പുനർജന്മമില്ലായ്മയ്ക്ക് കാരണമായ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ പാദങ്ങളെ ഭജിക്കുവിൻ. മർത്ത്യൻ എവിടെ നിന്നാണ് വന്നത്, പിന്നെ എവിടേക്കാണ് വീണ്ടും പോകുക?

Verse 85

एतद्विचार्य मतिमानाश्रयेद्धर्मसंग्रहम् । नानानरकसंपातादुत्थितो यदि पूरुषः

ഇതു വിചാരിച്ച് ബുദ്ധിമാൻ ധർമ്മസംഗ്രഹം (ധർമ്മമാർഗം) ആശ്രയിക്കണം—പ്രത്യേകിച്ച് പല നരകപാതങ്ങളിൽ വീണിട്ടും വീണ്ടും മനുഷ്യജന്മം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ।

Verse 86

स्थावरादि तनुं लब्ध्वा यदि भाग्यवशात्पुनः । मानुष्यं लभते तत्र गर्भवासोतिदुःखदः

സ്ഥാവരാദി ദേഹം ലഭിച്ച ശേഷം, ഭാഗ്യവശാൽ വീണ്ടും മനുഷ്യജന്മം ലഭിച്ചാലും, ഗർഭവാസം അത്യന്തം ദുഃഖകരമാണ്.

Verse 87

ततः कर्मवशाज्जंतुर्यदि वा जायते भुवि । बाल्यादिबहुदोषेण पीडितो भवति द्विजाः

അതുകൊണ്ട് കർമവശാൽ ജീവി ഭൂമിയിൽ ജനിച്ചാൽ, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ബാല്യാദി അനേകം ദോഷങ്ങളാൽ അവൻ പീഡിതനാകും.

Verse 88

पुनर्यौवनमासाद्य दारिद्र्येण प्रपीड्यते । रोगेण गुरुणा वापि अनावृष्ट्यादिना तथा

വീണ്ടും യൗവനം ലഭിച്ചാലും ദാരിദ്ര്യം അവനെ ഞെരുക്കും; അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതര രോഗം, അതുപോലെ അനാവൃഷ്ടി മുതലായ ദുരിതങ്ങളും.

Verse 89

वार्द्धकेन लभेत्पीडामनिर्वाच्यामितस्ततः । मनसश्चलनाद्व्याधेस्ततो मरणमाप्नुयात्

വാർദ്ധക്യത്താൽ അവൻ പലവിധത്തിൽ വിവരണാതീതമായ പീഡ അനുഭവിക്കുന്നു; മനസ്സിന്റെ ചാഞ്ചല്യത്തിൽ നിന്ന് വ്യാധി ജനിക്കുന്നു, അതിൽ നിന്ന് ഒടുവിൽ മരണം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 90

न तस्मादधिकं दुःखं संसारेप्यनुभूयते । ततः कर्म्मवशाज्जंतुर्यमलोके प्रपीड्यते

അതിലധികം ദുഃഖം സംസാരത്തിലുപോലും അനുഭവപ്പെടുന്നില്ല; അതുകൊണ്ട് സ്വകർമ്മവശാൽ ജീവൻ യമലോകത്തും അത്യന്തം പീഡിതനാകുന്നു.

Verse 91

तत्रातियातनां भुक्त्वा पुनरेव प्रजायते । जायते म्रियते जंतु म्रियते जायते पुनः

അവിടെ കഠിന യാതനകൾ അനുഭവിച്ച ശേഷം ജീവൻ വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു. ജീവി ജനിക്കുന്നു, മരിക്കുന്നു; മരിച്ച് വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു.

Verse 92

अनाराधित गोविंदचरणे त्वीदृशी दशा । अनायासेन मरणं विनायासेन जीवनम्

ഗോവിന്ദന്റെ പാദങ്ങൾ ആരാധിക്കാത്തവന് ഇത്തരമൊരു അവസ്ഥ വരും—മരണം അനായാസം വരും; എന്നാൽ ജീവിതം കഷ്ടമില്ലാതെ നീങ്ങുകയില്ല.

Verse 93

अनाराधितगोविंदचरणस्य न जायते । धनं यदि भवेद्गेहे रक्षणात्तस्य किं फलम्

ഗോവിന്ദന്റെ പാദങ്ങൾ ആരാധിക്കാത്തവന് യഥാർത്ഥ സമ്പത്ത് ഉദിക്കുകയില്ല. വീട്ടിൽ ധനം ഉണ്ടായാലും, അതിനെ മാത്രം കാത്താൽ എന്ത് ഫലം?

Verse 94

यदासौ कृष्यते याम्यैर्दूतैः किं धनमन्वियात् । तस्माद्द्विजातिसत्कार्यं द्रविणं सर्वसौख्यदम्

യമദൂതർ അവനെ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ ഏത് ധനം കൂടെ പോകും? അതിനാൽ ധനം ദ്വിജന്മാരുടെയും സജ്ജനങ്ങളുടെയും സത്കാരത്തിന് വിനിയോഗിക്കണം; അത്തരം ദാനം സർവ്വസുഖദം.

Verse 95

दानं स्वर्गस्य सोपानं दानं किल्बिषनाशनम् । गोविंदभक्तिभजनं महापुण्यविवर्द्धनम्

ദാനം സ്വർഗത്തിലേക്കുള്ള പടിയാണ്; ദാനം പാപനാശനം. ഗോവിന്ദഭക്തി-ഭജനം മഹാപുണ്യം വർധിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 96

बलं यदि भवेन्मर्त्ये न वृथा तद्व्ययं चरेत् । हरेरग्रे नृत्यगीतं कुर्यादेवमतंद्रितः

മർത്ത്യനിൽ ബലം ഉണ്ടെങ്കിൽ, ആ ശക്തിവ്യയം വ്യർത്ഥമാക്കരുത്. ആലസ്യം വിട്ട് ഹരിയുടെ സന്നിധിയിൽ ഗാനം പാടി നൃത്തം ചെയ്യുക.

Verse 97

यत्किंचिद्विद्यते पुंसां तच्च कृष्णे समर्पयेत् । कृष्णार्पितं कुशलदमन्यार्पितमसौख्यदम्

മനുഷ്യന് ഉള്ളതെല്ലാം കൃഷ്ണനിൽ സമർപ്പിക്കണം. കൃഷ്ണാർപ്പിതം ക്ഷേമം നൽകും; മറ്റുള്ളവർക്കർപ്പിതം അസൗഖ്യം വരുത്തും.

Verse 98

चक्षुर्भ्यां श्रीहरेरेव प्रतिमादिनिरूपणम् । श्रोत्राभ्यां कलयेत्कृष्ण गुणनामान्यहर्निशम्

കണ്ണുകളാൽ ശ്രീഹരിയുടെ പ്രതിമാദി പവിത്രരൂപങ്ങൾ മാത്രം ദർശിക്കണം; ചെവികളാൽ രാവും പകലും കൃഷ്ണന്റെ ഗുണനാമങ്ങൾ ശ്രവിക്കണം.

Verse 99

जिह्वया हरिपादांबु स्वादितव्यं विचक्षणैः । घ्राणेनाघ्राय गोविंदपादाब्जतुलसीदलम्

വിവേകികൾ നാവാൽ ഹരിപാദോദകം ആസ്വദിക്കണം; മൂക്കാൽ ഗോവിന്ദന്റെ പദ്മപാദങ്ങളിൽ അർപ്പിച്ച തുളസിദളത്തിന്റെ സുഗന്ധം ഉൾക്കൊള്ളണം.

Verse 100

त्वचा स्पृष्ट्वा हरेर्भक्तं मनसाध्याय तत्पदम् । कृतार्थो जायते जंतुर्नात्र कार्या विचारणा

ത്വക്കാൽ ഹരിഭക്തനെ സ്പർശമാത്രം ചെയ്ത്, മനസ്സാൽ അവന്റെ പരമപദം ധ്യാനിച്ചാൽ ജീവൻ കൃതാർത്ഥനാകും; ഇതിൽ കൂടുതൽ വിചാരം വേണ്ട.

Verse 101

तन्मना हि भवेत्प्राज्ञस्तथा स्यात्तद्गताशयः । तमेवांतेभ्येति लोको नात्र कार्या विचारणा

ജ്ഞാനി മനസ്സിനെ അവനിൽ തന്നെ സ്ഥിരപ്പെടുത്തുകയും ഹൃദയവും അവനിൽ തന്നെ ലയിപ്പിക്കുകയും വേണം; കാരണം അവസാനം ആത്മാവ് അവനിലേക്കു മാത്രമേ പോകൂ—ഇവിടെ സംശയത്തിനോ അധിക വിചാരത്തിനോ ആവശ്യമില്ല।

Verse 102

चेतसा चाप्यनुध्यातः स्वपदं यः प्रयच्छति । नारायणमनाद्यंतं न तं सेवेत को जनः

മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ചാൽ തന്റെ പരമപദം നൽകുന്ന ആ അനാദി-അനന്ത നാരായണനെ സേവിക്കാത്തവൻ ആരുണ്ടാകും?

Verse 103

सतत नियतचित्तो विष्णुपादारविंदे वितरणमनुशक्ति प्रीतये तस्य कुर्यात् । नतिमतिरतिमस्यांघ्रिद्वये संविदध्यात्स हि खलु नरलोके पूज्यतामाप्नुयाच्च

മനസ്സ് എപ്പോഴും നിയന്ത്രിതമായി വിഷ്ണുവിന്റെ പാദപദ്മങ്ങളിൽ സ്ഥിരമായിരിക്കുമ്പോൾ, തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ദാനം ചെയ്യണം—അവന്റെ പ്രീതിക്കായി. വിനയവും ആഴമുള്ള ഭക്തിയും കൊണ്ട് ബോധത്തെ അവന്റെ യുഗളപാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിക്കണം; അത്തരം വ്യക്തി മനുഷ്യലോകത്തും ആദരവും പൂജ്യതയും നേടുന്നു।