Adhyaya 4

Verse 1

सूत उवाच अथ प्राथमिकस्येह यः कालस्तदहः स्मृतम् सर्गस्य तादृशी रात्रिः प्राकृतस्य समासतः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇവിടെ പ്രാഥമിക ഘട്ടത്തിനുള്ള കാലപരിധിയെയാണ് അതിന്റെ ‘പകൽ’ എന്ന് സ്മരിക്കുന്നത്. സംക്ഷേപത്തിൽ, സൃഷ്ടിക്കുള്ള അതേത്ര കാലം പ്രാകൃത സൃഷ്ടിയുടെ ‘രാത്രി’യെന്നും കണക്കാക്കുന്നു।

Verse 2

दिवा सृष्टिं विकुरुते रजन्यां प्रलयं विभुः औपचारिकमस्यैतद् अहोरात्रं न विद्यते

‘പകൽ’ സർവ്വവ്യാപിയായ പ്രഭു സൃഷ്ടിയെ വികാസിപ്പിക്കുന്നു; ‘രാത്രി’ അതിനെ പ്രളയത്തിൽ ലയിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ അവനിൽ പകൽ-രാത്രി എന്ന വിഭജനം ഉപചാരമാത്രം; അവന്റെ പരമസ്വരൂപത്തിൽ അഹോരാത്രി ഇല്ല.

Verse 3

दिवा विकृतयः सर्वे विकारा विश्वदेवताः प्रजानां पतयः सर्वे तिष्ठन्त्यन्ये महर्षयः

പകൽ എല്ലാ വികൃതികളും എല്ലാ വികാരങ്ങളും—വിശ്വത്തിന്റെ അധിഷ്ഠാതൃ ദേവതകൾ—പ്രകടമായി നിലകൊള്ളുന്നു; അതുപോലെ പ്രജകളുടെ പിതാക്കന്മാർ (പ്രജാപതികൾ)യും മറ്റു മഹർഷിമാരും തത്തത് കര്‍മ്മങ്ങളിൽ സ്ഥാപിതരായിരിക്കുന്നു.

Verse 4

रात्रौ सर्वे प्रलीयन्ते निशान्ते सम्भवन्ति च अहस्तु तस्य वैकल्पो रात्रिस्तादृग्विधा स्मृता

ആ (ബ്രഹ്മാണ്ഡീയ) രാത്രിയിൽ എല്ലാവരും ലയിക്കുന്നു; രാത്രിയുടെ അവസാനം വീണ്ടും ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. അവനിൽ ഇതുതന്നെ പര്യായ-പരിവർത്തനം; പകൽ-രാത്രി ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നത്.

Verse 5

चतुर्युगसहस्रान्ते मनवस्तु चतुर्दश चत्वारि तु सहस्राणि वत्सराणां कृतं द्विजाः

ചതുര്യുഗങ്ങളുടെ ആയിരം ചക്രം പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ പതിനാലു മനുക്കൾ ഉണ്ടാകും. ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, കൃതയുഗം നാലായിരം വർഷങ്ങളുടേതാണ്.

Verse 6

तावच्छती च वै संध्या संध्यांशश् च कृतस्य तु त्रिशती द्विशती संध्या तथा चैकशती क्रमात्

കൃതയുഗത്തിന്റെ സന്ധ്യയും സന്ധ്യാംശവും—ഇരണ്ടും സമപരിമാണമായി നാലുനൂറ് (വർഷം) വീതം. തുടർന്ന് ക്രമമായി (അടുത്ത യുഗങ്ങളിൽ) സന്ധ്യയുടെ അളവ് മൂന്നുനൂറ്, രണ്ടുനൂറ്, ഒരുനൂറ് ആകുന്നു.

Verse 7

अंशकः षट्शतं तस्मात् कृतसंध्यांशकं विना त्रिद्व्येकसाहस्रमितो विना संध्यांशकेन तु

അതുകൊണ്ട് അംശകങ്ങൾ ആറുനൂറാണ്; കൃതയുഗത്തിന്റെ സന്ധ്യയ്ക്കായി നിശ്ചിതമായ സന്ധ്യാംശകഭാഗം ഒഴിവാക്കിയാൽ അളവ് മൂവായിരമാകും—വീണ്ടും സന്ധ്യാംശകം എണ്ണാതെ।

Verse 8

त्रेताद्वापरतिष्याणां कृतस्य कथयामि वः निमेषपञ्चदशका काष्ठा स्वस्थस्य सुव्रताः

ത്രേതാ, ദ്വാപര, കലി, കൃത യುಗങ്ങളിലെ കാലമാനങ്ങൾ ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറയുന്നു. ഹേ സുവ്രതന്മാരേ, സാധാരണ സ്ഥിരാവസ്ഥയിലുള്ളവന് പതിനഞ്ച് നിമേഷങ്ങൾ ഒരു കാഷ്ഠാ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 9

मर्त्यस्य चाक्ष्णोस्तस्याश् च ततस् त्रिंशतिका कला कलात्रिंशतिको विप्रा मुहूर्त इति कल्पितः

മർത്ത്യന്റെ കണ്ണ് അടയ്ക്കുകയും തുറക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സമയം മൂലമാനമായി സ്വീകരിക്കുന്നു; അതിൽ നിന്നാണ് ‘കല’ നിർണ്ണയിക്കുന്നത്. ഹേ വിപ്രന്മാരേ, മുപ്പത് കലകൾ ഒരു മുഹൂർത്തമെന്നു കൽപ്പിതം।

Verse 10

मुहूर्तपञ्चदशिका रजनी तादृशं त्वहः पित्र्ये रात्र्यहनी मासः प्रविभागस्तयोः पुनः

രാത്രി പതിനഞ്ച് മുഹൂർത്തങ്ങളുള്ളതാണ്; പകലും അതുപോലെ. പിതൃലോകത്തിൽ രാത്രി-പകൽ രണ്ടും ചേർന്ന് ഒരു മാസം ആകുന്നു; ഇതാണ് അവയുടെ കൂടുതൽ വിഭജനം.

Verse 11

कृष्णपक्षस्त्वहस्तेषां शुक्लः स्वप्नाय शर्वरी त्रिंशद्ये मानुषा मासाः पित्र्यो मासस्तु स स्मृतः

പിതൃകൾക്കു കൃഷ്ണപക്ഷം അവരുടെ പകലാണ്; ശുക്ലപക്ഷം അവരുടെ നിദ്രയ്ക്കുള്ള രാത്രിയാണ്. മനുഷ്യരുടെ മുപ്പത് മാസങ്ങൾ പിതൃകളുടെ ഒരു മാസമെന്നു സ്മൃതം.

Verse 12

शतानि त्रीणि मासानां षष्ट्या चाप्यधिकानि वै पित्र्यः संवत्सरो ह्येष मानुषेण विभाव्यते

മാനവഗണനപ്രകാരം മൂന്നു നൂറ്റി അറുപത് മാസങ്ങൾ പിതൃലോകത്തിൽ ഒരു സംവത്സരമായി കരുതപ്പെടുന്നു.

Verse 13

मानुषेणैव मानेन वर्षाणां यच्छतं भवेत् पितॄणां त्रीणि वर्षाणि संख्यातानीह तानि वै

മാനവമാനത്തിൽ നൂറു വർഷം പിതൃഗണനയിൽ മൂന്നു വർഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു—ഇതുതന്നെ ഇവിടെ നിശ്ചിത സംഖ്യ.

Verse 14

दश वै द्व्यधिका मासाः पितृसंख्येह संस्मृता लौकिकेनैव मानेन अब्दो यो मानुषः स्मृतः

പിതൃഗണനയിൽ പത്ത് മാസവും കൂടാതെ രണ്ട് (ആകെ പന്ത്രണ്ട്) എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; ലോകികമായ മാനവമാനത്തിൽ അതുതന്നെ ‘മാനുഷ വർഷം’ എന്നു അറിയപ്പെടുന്നു.

Verse 15

एतद्दिव्यमहोरात्रम् इति लैङ्गे ऽत्र पठ्यते दिव्ये रात्र्यहनी वर्षं प्रविभागस्तयोः पुनः

ലൈംഗപരമ്പരയിൽ ഇവിടെ ഇങ്ങനെ പാരായണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു—ഇത് ‘ദിവ്യ അഹോരാത്രം’; ആ ദിവ്യ രാത്രി-പകലുകളുടെ വിഭജനത്തിലൂടെ വീണ്ടും വർഷത്തിന്റെ അളവ് നിശ്ചയിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 16

अहस्तत्रोदगयनं रात्रिः स्याद्दक्षिणायनम् एते रात्र्यहनी दिव्ये प्रसंख्याते विशेषतः

ആ ദിവ്യക്രമത്തിൽ ‘പകൽ’ ഉത്തരായണം, ‘രാത്രി’ ദക്ഷിണായണം; ഈ രണ്ടും—ദിവ്യ പകലും ദിവ്യ രാത്രിയും—വിശേഷമായി കൃത്യമായി എണ്ണപ്പെടുന്നു.

Verse 17

त्रिंशद्यानि तु वर्षाणि दिव्यो मासस्तु स स्मृतः मानुषं तु शतं विप्रा दिव्यमासास्त्रयस्तु ते

മുപ്പത് മനുഷ്യവർഷങ്ങൾ ഒരു ദിവ്യ മാസമെന്നു സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു. ഹേ വിപ്രന്മാരേ, നൂറ് മനുഷ്യവർഷങ്ങൾ മൂന്ന് ദിവ്യ മാസങ്ങൾക്ക് തുല്യമെന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു—ഈ കാലമാനത്തിലൂടെ പതി ശിവന്റെ അധീന സൃഷ്ടി-പ്രളയചക്രം ബോധ്യമാണ്।

Verse 18

दश चैव तथाहानि दिव्यो ह्येष विधिः स्मृतः त्रीणि वर्षशतान्येव षष्टिवर्षाणि यानि तु

അതുപോലെ പത്ത് ദിവസങ്ങൾ ദിവ്യ കാലവിധിയെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ മൂന്നു നൂറ് വർഷങ്ങളോടൊപ്പം അധികമായി അറുപത് വർഷങ്ങളും പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 19

दिव्यः संवत्सरो ह्येष मानुषेण प्रकीर्तितः त्रीणि वर्षसहस्राणि मानुषाणि प्रमाणतः

മാനവ മാനത്തിൽ കണക്കാക്കുമ്പോൾ ഇതിനെ ‘ദിവ്യ സംവത്സരം’ എന്നു പറയുന്നു. പ്രമാണപ്രകാരം ഇത് മൂവായിരം മനുഷ്യവർഷങ്ങൾക്ക് തുല്യം।

Verse 20

त्रिंशदन्यानि वर्षाणि मतः सप्तर्षिवत्सरः नव यानि सहस्राणि वर्षाणां मानुषाणि तु

മുപ്പത് ദിവ്യവർഷങ്ങൾ ‘സപ്തർഷി-വത്സരം’ എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. ആ ഒരു സപ്തർഷി-വത്സരം മനുഷ്യ മാനത്തിൽ ഒമ്പതിനായിരം വർഷങ്ങൾക്ക് തുല്യം—ഈ കാലമാനത്തിലൂടെയാണ് ദേഹധാരി പശു (ജീവൻ) പതി ശിവന്റെ അധീന സൃഷ്ടിവികാസം അളക്കുന്നത്।

Verse 21

अन्यानि नवतीश्चैव ध्रौवः संवत्सरस्तु सः षट्त्रिंशत्तु सहस्राणि वर्षाणां मानुषाणि तु

കൂടുതൽ തൊണ്ണൂറ് വർഷങ്ങളുടെ അളവാണ് ‘ധ്രൗവ സംവത്സരം’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നത്. മനുഷ്യ മാനത്തിൽ അത് മുപ്പത്താറായിരം വർഷങ്ങൾക്ക് തുല്യം।

Verse 22

वर्षाणां तच्छतं ज्ञेयं दिव्यो ह्येष विधिः स्मृतः त्रीण्येव नियुतान्याहुर् वर्षाणां मानुषाणि तु

ആ കാലം നൂറു വർഷമെന്നു ഗ്രഹിക്കണം; ഇതുതന്നെ ദിവ്യ ഗണനാവിധിയെന്നു സ്മൃതിയിൽ പ്രസിദ്ധം. എന്നാൽ മനുഷ്യവർഷമാനത്തിൽ അത് മൂന്നു നിയുതം—മൂന്നു ലക്ഷം വർഷം—എന്നു പറയുന്നു.

Verse 23

षष्टिश्चैव सहस्राणि संख्यातानि तु संख्यया दिव्यं वर्षसहस्रं तु प्राहुः संख्याविदो जनाः

സംഖ്യാ-പ്രമാണപ്രകാരം എണ്ണപ്പെട്ട അറുപതിനായിരം (ഘടകങ്ങൾ) തന്നെയാണ് സംഖ്യാവിദർ ആയിരം ദിവ്യവർഷമെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നത്.

Verse 24

दिव्येनैव प्रमाणेन युगसंख्याप्रकल्पनम् पूर्वं कृतयुगं नाम ततस्त्रेता विधीयते

ദിവ്യ പ്രമാണം തന്നെയാധാരമാക്കി യുഗങ്ങളുടെ സംഖ്യാവിന്യാസം നിശ്ചയിക്കുന്നു. ആദ്യം ‘കൃത’ എന്ന യുഗം സ്ഥാപിതമാകുന്നു; തുടർന്ന് ‘ത്രേതാ’ യുഗം വിധേയമാകുന്നു.

Verse 25

द्वापरश्च कलिश्चैव युगान्येतानि सुव्रताः अथ संवत्सरा दृष्टा मानुषेण प्रमाणतः

ഹേ സുവ്രതന്മാരേ, ദ്വാപരവും കലിയും—ഇവയും യുഗങ്ങളാണ്. ഇനി സംവത്സരങ്ങളുടെ അളവ് മനുഷ്യപ്രമാണപ്രകാരം ഗ്രഹിക്കണം.

Verse 26

कृतस्याद्यस्य विप्रेन्द्रा दिव्यमानेन कीर्तितम् सहस्राणां शतान्यासंश् चतुर्दश च संख्यया

ഓ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ, ആദ്യ കൃതയുഗത്തിന്റെ കാലം ദിവ്യ മാനപ്രകാരം കീര്ത്തിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; സംഖ്യപ്രകാരം അത് പതിനാലു നൂറ് സഹസ്രം—പതിനാലു ലക്ഷം വർഷം.

Verse 27

चत्वारिंशत्सहस्राणि तथान्यानि कृतं युगम् तथा दशसहस्राणां वर्षाणां शतसंख्यया

കൃത (സത്യ) യുഗത്തിന്റെ കാലം നാല്പതു സഹസ്ര വർഷങ്ങളും, അതിന്റെ പൂരകമായ മറ്റു വർഷങ്ങളും എന്നും പറയുന്നു; പത്തു-പത്തു സഹസ്ര വർഷങ്ങളുടെ ശത-ഗണനയാൽ അതിന്റെ അളവ് നിർണ്ണയിക്കുന്നു.

Verse 28

अशीतिश् च सहस्राणि कालस्त्रेतायुगस्य च सप्तैव नियुतान्याहुर् वर्षाणां मानुषाणि तु

ത്രേതാ യുഗത്തിന്റെ കാലം എൺപതു സഹസ്ര വർഷങ്ങൾ എന്നു പറയുന്നു; മനുഷ്യവർഷങ്ങളുടെ കണക്കിൽ അത് ഏഴ് നിയുത വർഷങ്ങൾ എന്നും പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.

Verse 29

विंशतिश् च सहस्राणि कालस्तु द्वापरस्य च तथा शतसहस्राणि वर्षाणां त्रीणि संख्यया

ദ്വാപര യുഗത്തിന്റെ കാലം ഇരുപതു സഹസ്ര വർഷങ്ങൾ; സംഖ്യാ-ഗണന പ്രകാരം അത് ആകെ മൂന്ന് ലക്ഷം (മൂന്ന് ശത-സഹസ്ര) വർഷങ്ങൾ എന്നും പറയുന്നു.

Verse 30

षष्टिश्चैव सहस्राणि कालः कलियुगस्य तु एवं चतुर्युगः काल ऋते संध्यांशकात्स्मृतः

കലി യുഗത്തിന്റെ കാലം അറുപതു സഹസ്ര വർഷങ്ങൾ എന്നു പറയുന്നു. അതുപോലെ യുഗസന്ധികളുടെ സന്ധ്യാംശങ്ങൾ ഒഴിവാക്കി ചതുര്യുഗകാലം സ്മൃതിയിൽ പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 31

नियुतान्येव षट्त्रिंशन् निरंशानि तु तानि वै चत्वारिंशत्तथा त्रीणि नियुतानीह संख्यया

ഇവിടെ നിയുതങ്ങളുടെ കണക്കിൽ സംഖ്യ പറയുന്നു—മുപ്പത്താറ്, അവ നിർഅംശ (പൂർണ്ണ)മാണ്; അതുപോലെ സംഖ്യാനുസാരം ഇവിടെ നാൽപ്പത്തിമൂന്ന് നിയുതങ്ങളും പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.

Verse 32

विंशतिश् च सहस्राणि संध्यांशश् च चतुर्युगः एवं चतुर्युगाख्यानां साधिका ह्येकसप्ततिः

സന്ധ്യാ-അംശങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു ചതുര്യുഗം ഇരുപതിനായിരം (ദിവ്യ-വർഷങ്ങൾ) അളവാണ്; ഇത്തരത്തിലുള്ള ചതുര്യുഗങ്ങളുടെ എണ്ണം എഴുപത്തൊന്നിനെക്കാൾ അല്പം അധികമെന്നു പറയുന്നു।

Verse 33

कृतत्रेतादियुक्तानां मनोरन्तरमुच्यते मन्वन्तरस्य संख्या च वर्षाग्रेण प्रकीर्तिता

കൃത, ത്രേതാ മുതലായ യുഗങ്ങളാൽ യുക്തമായ മനുവിന്റെ ഇടവേളയാണ് മന്വന്തരമെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു; മന്വന്തരത്തിന്റെ അളവും വർഷ-ഗണനപ്രകാരം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 34

त्रिंशत्कोट्यस्तु वर्षाणां मानुषेण द्विजोत्तमाः सप्तषष्टिस्तथान्यानि नियुतान्यधिकानि तु

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, മനുഷ്യ-വർഷഗണനയിൽ ഇത് മുപ്പത് കോടി വർഷങ്ങൾ; കൂടാതെ അറുപത്തേഴു നിയുതങ്ങൾ (ലക്ഷങ്ങൾ) അധികമായി ചേർക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 35

विंशतिश् च सहस्राणि कालो ऽयम् अधिकं विना मन्वन्तरस्य संख्यैषा लैङ्गे ऽस्मिन्कीर्तिता द्विजाः

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, അധികഭാഗം എണ്ണാതെ ഈ കാലമാനം ഇരുപതിനായിരം; മന്വന്തരത്തിന്റെ ഈ സംഖ്യ ഈ ലിംഗപുരാണത്തിൽ കീര്ത്തിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 36

चतुर्युगस्य च तथा वर्षसंख्या प्रकीर्तिता चतुर्युगसहस्रं वै कल्पश्चैको द्विजोत्तमाः

ഇങ്ങനെ ചതുര്യുഗത്തിന്റെ വർഷ-സംഖ്യ പ്രസ്താവിച്ചു. ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, അറിയുക—ഒരു കല്പം ഇത്തരത്തിലുള്ള ചതുര്യുഗങ്ങളുടെ ആയിരം കൊണ്ടാണ്।

Verse 37

निशान्ते सृजते लोकान् नश्यन्ते निशि जन्तवः तत्र वैमानिकानां तु अष्टाविंशतिकोटयः

രാത്രിയുടെ അവസാനം ലോകങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു; രാത്രിയിൽ തന്നെ ജീവികൾ നശിക്കുന്നു. ആ ലോകത്തിൽ വിമാനവാസി ദേവഗണങ്ങളുടെ എണ്ണം ഇരുപത്തിയെട്ട് കോടി ആകുന്നു.

Verse 38

मन्वन्तरेषु वै संख्या सान्तरेषु यथातथा त्रीणि कोटिशतान्यासन् कोट्यो द्विनवतिस् तथा

മന്വന്തരങ്ങളിൽ, ഇടക്കാലങ്ങളോടുകൂടി, എണ്ണം പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെയാണ്. അത് മൂന്നു നൂറ് കോടി; അതുപോലെ തൊണ്ണൂറ്റിരണ്ട് കോടി എന്നും കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 39

कल्पे ऽतीते तु वै विप्राः सहस्राणां तु सप्ततिः पुनस्तथाष्टसाहस्रं सर्वत्रैव समासतः

ഹേ വിപ്രന്മാരേ! ഒരു കല്പം കഴിഞ്ഞാൽ, സംക്ഷേപമായി എല്ലായിടത്തും വീണ്ടും എഴുപതിനായിരം, അതുപോലെ എട്ടായിരം എന്നും ആകെ കണക്കായി പറയുന്നു.

Verse 40

कल्पावसानिकांस्त्यक्त्वा प्रलये समुपस्थिते महर्लोकात् प्रयान्त्येते जनलोकं जनास्ततः

കൽപാന്ത പ്രളയം അടുത്തുവരുമ്പോൾ, കൽപാവസാനിക അവസ്ഥകൾ ഉപേക്ഷിച്ച് അവർ മഹർലോകത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു, അവിടെ നിന്ന് ജനലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.

Verse 41

कोटीनां द्वे सहस्रे तु अष्टौ कोटिशतानि तु द्विषष्टिश् च तथा कोट्यो नियुतानि च सप्ततिः

രണ്ടായിരം കോടി, എട്ടുനൂറ് കോടി, അറുപത്തിരണ്ട് കോടി, കൂടാതെ എഴുപത് നിയുത കോടി—ഇതാണ് ഈ എണ്ണത്തിൽ പറഞ്ഞ അളവ്.

Verse 42

कल्पार्धसंख्या दिव्या वै कल्पमेवं तु कल्पयेत् कल्पानां वै सहस्रं तु वर्षमेकमजस्य तु

കൽപത്തിന്റെ ദിവ്യപരിമാണം അർദ്ധകൽപമെന്നു കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; ഇങ്ങനെ കൽപത്തെ ധ്യാനിക്കണം. ഇത്തരത്തിലുള്ള ആയിരം കൽപങ്ങൾ അജൻ—അജന്മ പരമേശ്വരന്റെ ഒരു വർഷം ആകുന്നു.

Verse 43

वर्षाणामष्टसाहस्रं ब्राह्मं वै ब्रह्मणो युगम् सवनं युगसाहस्रं सर्वदेवोद्भवस्य तु

എട്ട് ആയിരം വർഷങ്ങൾ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ബ്രാഹ്മ യുഗമാകുന്നു. ‘സവനം’ എന്നത് ആയിരം യുഗങ്ങൾ—സകല ദേവന്മാരുടെയും ഉദ്ഭവ-പ്രകടനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടത്.

Verse 44

सवनानां सहस्रं तु त्रिविधं त्रिगुणं तथा ब्रह्मणस्तु तथा प्रोक्तः कालः कालात्मनः प्रभो

ആയിരം സവനങ്ങൾ ത്രിവിധവും പിന്നെയും ത്രിഗുണാത്മകവുമെന്നു പറയുന്നു. ഹേ കാലാത്മ പ്രഭോ, അതുപോലെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ കാലപരിമാണവും പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 45

भवोद्भवस्तपश्चैव भव्यो रम्भः क्रतुः पुनः ऋतुर्वह्निर्हव्यवाहः सावित्रः शुद्ध एव च

അവൻ ഭവോദ്ഭവൻ, തപസ്സ്വരൂപൻ; അവൻ ഭവ്യൻ, രംഭൻ, പിന്നെയും ക്രതു. അവൻ ഋതു, വഹ്നി, ഹവ്യവാഹൻ; അവൻ സാവിത്രൻ, അവൻ തന്നേ ശുദ്ധൻ—പാശബന്ധനാതീതൻ.

Verse 46

उशिकः कुशिकश्चैव गान्धारो मुनिसत्तमाः ऋषभश् च तथा षड्जो मज्जालीयश् च मध्यमः

ഉശികൻ, കുശികൻ, ഗാന്ധാരൻ—ഇവർ മുനിശ്രേഷ്ഠർ; അതുപോലെ ഋഷഭൻ, ഷഡ്ജൻ, മജ്ജാലീയൻ, മധ്യമൻ—ഇവരും പരമ ഋഷിവരന്മാരായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 47

वैराजो वै निषादश् च मुख्यो वै मेघवाहनः पञ्चमश्चित्रकश्चैव आकूतिर् ज्ञान एव च

വൈരാജൻ, നിഷാദൻ, മുഖ്യ മേഘവാഹനൻ, അഞ്ചാമൻ ചിത്രകൻ, കൂടാതെ ആകൂതി—ഇവയെല്ലാം പ്രഭു പതിയുടെ സൃഷ്ടിവിസ്താരത്തിൽ ‘ജ്ഞാനം’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന വംശപരമ്പരകളായി എണ്ണപ്പെടുന്നു।

Verse 48

मनः सुदर्शो बृंहश् च तथा वै श्वेतलोहितः रक्तश् च पीतवासाश् च असितः सर्वरूपकः

അവൻ തന്നെയാണ് മനസ്; അവൻ സുദർശനൻ; അവൻ വിപുലമായ മഹത്ത്വം. അവൻ ശ്വേത-ലോഹിതനായ പ്രഭു; അവൻ രക്തവർണ്ണൻ; അവൻ പീതവസ്ത്രധാരി; അവൻ അസിതൻ (അഗമ്യൻ)—അവൻ സർവ്വരൂപധാരി പതി-ശിവൻ।

Verse 49

एवं कल्पास्तु संख्याता ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः कोटिकोटिसहस्राणि कल्पानां मुनिसत्तमाः

ഇങ്ങനെ അവ്യക്തത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവിന്റെ കല്പങ്ങൾ എണ്ണപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അവ കോടി-കോടിയും സഹസ്ര-സഹസ്രവും കല്പങ്ങളാണ്।

Verse 50

गतानि तावच्छेषाणि अहर्निश्यानि वै पुनः परान्ते वै विकाराणि विकारं यान्ति विश्वतः

ശേഷിക്കുന്ന പകലും രാത്രിയും വീണ്ടും വീണ്ടും കടന്നുപോകുന്നത്രയും, ചക്രത്തിന്റെ പരമാന്ത്യത്തിൽ സർവ്വലോകത്തുമുള്ള വികാരങ്ങൾ വീണ്ടും വികാരത്വത്തിലേക്കുതന്നെ ലയിക്കുന്നു।

Verse 51

विकारस्य शिवस्याज्ञावशेनैव तु संहृतिः संहृते तु विकारे च प्रधाने चात्मनि स्थिते

വികാരത്തിന്റെ സംഹാരം ശിവന്റെ ആജ്ഞയാൽ മാത്രമേ സംഭവിക്കൂ; വികാരം സംഹൃതമായാൽ പ്രധാനം നിലനിൽക്കും, ആത്മാവ് തന്റെ സ്വരൂപത്തിൽ സ്ഥാപിതമാകും।

Verse 52

साधर्म्येणावतिष्ठेते प्रधानपुरुषावुभौ गुणानां चैव वैषम्ये विप्राः सृष्टिरिति स्मृता

പ്രധാനവും പുരുഷനും സമധർമ്മ്യത്തോടെ സമാവസ്ഥയിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ സൃഷ്ടി പ്രവൃത്തിയിലാകുന്നില്ല. എന്നാൽ ഗുണങ്ങളിൽ വൈഷമ്യവും ക്ഷോഭവും ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, ഹേ വിപ്രന്മാരേ, അതേ സൃഷ്ടിയുടെ ഉദയം എന്നു സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു.

Verse 53

साम्ये लयो गुणानां तु तयोर्हेतुर्महेश्वरः लीलया देवदेवेन सर्गास्त्वीदृग्विधाः कृताः

ഗുണങ്ങൾ സമ്യത്തിലേക്ക് മടങ്ങുമ്പോൾ അവയുടെ ലയം സംഭവിക്കുന്നു; ആ സമ്യത്തിനും ലയത്തിനും കാരണമായിരിക്കുന്നത് മഹേശ്വരനാണ്. ദേവദേവന്റെ ലീലാമാത്രംകൊണ്ട് ഇത്തരത്തിലുള്ള സൃഷ്ടികൾ ഉണ്ടാകുന്നു.

Verse 54

असंख्याताश् च संक्षेपात् प्रधानाद् अन्वधिष्ठितात् असंख्याताश् च कल्पाख्या ह्य् असंख्याताः पितामहाः

ഇവിടെ സംക്ഷേപമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന, പ്രഭുവാൽ അധിഷ്ഠിതമായ അവ്യക്ത പ്രധാനം മുതൽ ‘കൽപ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന അനന്തമായ ചക്രങ്ങൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; അതനുസരിച്ച് അനന്തമായ പിതാമഹന്മാർ (ബ്രഹ്മാക്കൾ) പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.

Verse 55

हरयश्चाप्यसंख्यातास् त्व् एक एव महेश्वरः प्रधानादिप्रवृत्तानि लीलया प्राकृतानि तु

ഹരി എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന രൂപങ്ങൾ അനന്തമായാലും മഹേശ്വരൻ ഒരേയൊരു പരമപ്രഭു (പതി) ആകുന്നു. പ്രധാനം മുതലായവയിൽ നിന്ന് പ്രവൃത്തമായ തത്ത്വങ്ങൾ പ്രകൃതിജന്യങ്ങളാണ്; അവ അവന്റെ ലീലയിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.

Verse 56

गुणात्मिका च तद्वृत्तिस् तस्य देवस्य वै त्रिधा अप्राकृतस्य तस्यादिर् मध्यान्तं नास्ति चात्मनः

ഗുണാത്മകമായ പ്രവർത്തനം ആ ദേവനോടുള്ള ബന്ധത്തിൽ ത്രിവിധമാണെന്ന് പറയുന്നു; എന്നാൽ ആ പ്രഭു അപ്രാകൃതൻ, പ്രകൃതിക്ക് അതീതൻ. ആ ആത്മസ്വരൂപത്തിന് ആദിയും ഇല്ല, മദ്ധ്യവും ഇല്ല, അന്തവും ഇല്ല.

Verse 57

पितामहस्याथ परः परार्धद्वयसंमितः दिवा सृष्टं तु यत्सर्वं निशि नश्यति चास्य तत्

പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ദിനത്തിനപ്പുറം, രണ്ട് പരാർദ്ധമാത്രയ്ക്ക് തുല്യമായ അവന്റെ രാത്രി ഉണ്ടെന്ന് പറയുന്നു. അവന്റെ ദിനത്തിൽ പ്രത്യക്ഷമായ സമസ്ത സൃഷ്ടിയും ആ രാത്രിയിൽ വീണ്ടും ലയിച്ച് അസ്തമിക്കുന്നു।

Verse 58

भूर्भुवःस्वर्महस्तत्र नश्यते चोर्ध्वतो न च रात्रौ चैकार्णवे ब्रह्मा नष्टे स्थावरजङ्गमे

അവിടെ ഭൂഃ, ഭുവഃ, സ്വഃ, മഹഃ എന്നീ ലോകങ്ങൾ നശിക്കുന്നു; അവയ്ക്കുമീതെയും ഒന്നും ശേഷിക്കില്ല. ആ രാത്രിയിൽ എല്ലാം ഏകാർണവമായി, സ്ഥാവര-ജംഗമ ജീവികൾ ലയിക്കുമ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവും അവ്യക്താവസ്ഥയിൽ അന്തർലീനനാകുന്നു।

Verse 59

सुष्वापाम्भसि यस्तस्मान् नारायण इति स्मृतः शर्वर्यन्ते प्रबुद्धो वै दृष्ट्वा शून्यं चराचरम्

ആദിജലത്തിൽ ശയിച്ചതിനാൽ അവൻ ‘നാരായണൻ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. മഹാരാത്രിയുടെ അവസാനം അവൻ ഉണർന്ന്, ചരാചരമായ സമസ്ത ലോകവും ശൂന്യമായി—അപ്രകടമായി—കണ്ടു।

Verse 60

स्रष्टुं तदा मतिं चक्रे ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः उदकैराप्लुतां क्ष्मां तां समादाय सनातनः

അപ്പോൾ ബ്രഹ്മവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ബ്രഹ്മാവ് സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള നിശ്ചയം ചെയ്തു. ജലങ്ങളാൽ എല്ലാടവും മൂടപ്പെട്ട ആ സനാതന ഭൂമിയെ എടുത്തുകൊണ്ട്, പ്രകട സൃഷ്ടികർമ്മം ആരംഭിച്ചു।

Verse 61

पूर्ववत्स्थापयामास वाराहं रूपमास्थितः नदीनदसमुद्रांश् च पूर्ववच्चाकरोत्प्रभुः

പ്രഭു വരാഹരൂപം സ്വീകരിച്ച് എല്ലാം മുൻപുപോലെ സ്ഥാപിച്ചു. നദികൾ, ഉപനദികൾ, സമുദ്രങ്ങൾ എന്നിവയും അദ്ദേഹം പഴയ ക്രമത്തിൽ തന്നെയാക്കി।

Verse 62

कृत्वा धरां प्रयत्नेन निम्नोन्नतिविवर्जिताम् धरायां सो ऽचिनोत्सर्वान् गिरीन् दग्धान् पुराग्निना

അവൻ പരിശ്രമത്തോടെ ഭൂമിയെ താഴ്വര‑ഉയരം ഇല്ലാത്ത സമതലമാക്കി. പിന്നെ ആ ഭൂമിയിൽ ആദ്യാഗ്നിയിൽ ദഗ്ധമായ എല്ലാ പർവതങ്ങളെയും ഒരുമിച്ചു കൂട്ടി.

Verse 63

भूराद्यांश् चतुरो लोकान् कल्पयामास पूर्ववत् स्रष्टुं च भगवांश्चक्रे तदा स्रष्टा पुनर्मतिम्

ഭഗവാൻ മുൻപുപോലെ ഭൂഃ മുതലായ നാല് ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ചു. സൃഷ്ടി തുടരേണ്ടതിനാൽ സ്രഷ്ടാവ് വീണ്ടും സൃഷ്ടികർമ്മത്തിലേക്ക് മനസ്സു തിരിച്ചു.