Adhyaya 28

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे लिङ्गार्चनविधिर्नाम सप्तविंशो ऽध्यायः शैलादिरुवाच आग्नेयं सौरममृतं बिम्बं भाव्यं ततोपरि गुणत्रयं च हृदये तथा चात्मत्रयं क्रमात्

ഇങ്ങനെ ശ്രീലിംഗമഹാപുരാണത്തിന്റെ പൂർവഭാഗത്തിൽ ‘ലിംഗാർചനവിധി’ എന്ന ഇരുപത്തേഴാം അധ്യായം സമാപ്തമായി. ശൈലാദി പറഞ്ഞു—ലിംഗത്തിന്റെ അന്തർബിംബത്തെ ക്രമമായി ആഗ്നേയ, സൗര, അമൃതമയമായി ഭാവിക്കണം; തുടർന്ന് ഹൃദയത്തിൽ ത്രിഗുണവും, പിന്നെ ക്രമമായി ആത്മത്രയവും ധ്യാനിക്കണം.

Verse 2

तस्योपरि महादेवं निष्कलं सकलाकृतिम् कान्तार्धरूढदेहं च पूजयेद्ध्यानविद्यया

ആ ലിംഗത്തിന്മേൽ ധ്യാനവിദ്യയാൽ മഹാദേവനെ പൂജിക്കണം—അവൻ നിഷ്കലനും സകലരൂപധാരിയും; പ്രിയാശക്തിയുടെ അർദ്ധഭാഗമായി ദേഹം സ്ഥാപിതമായ അർദ്ധനാരീശ്വരൻ.

Verse 3

ततो बहुविधं प्रोक्तं चिन्त्यं तत्रास्ति चेद्यतः चिन्तकस्य ततश्चिन्ता अन्यथा नोपपद्यते

അതുകൊണ്ട് ചിന്ത്യമായ തത്ത്വം പലവിധമായി ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; യഥാർത്ഥത്തിൽ ചിന്തിക്കാനുള്ളത് ഉണ്ടെങ്കിൽ, ചിന്തകനായ പശുവിന്റെ ചിന്ത ആ സത്യത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു—അല്ലാതെ അത് യുക്തിയല്ല.

Verse 4

तस्माद्ध्येयं तथा ध्यानं यजमानः प्रयोजनम् स्मरेत्तन्नान्यथा जातु बुध्यते पुरुषस्य ह

അതുകൊണ്ട് യജമാനൻ ധ്യേയവും ധ്യാനവും—ഇരണ്ടും—അവയുടെ ലക്ഷ്യത്തോടുകൂടി സ്മരിക്കണം; പുരുഷൻ ഇതിനെ മറ്റെങ്ങനെയും യഥാർത്ഥമായി ബോധിക്കുകയില്ല.

Verse 5

पुरे शेते पुरं देहं तस्मात्पुरुष उच्यते याज्यं यज्ञेन यजते यजमानस्तु स स्मृतः

‘പുര’ എന്ന ദേഹനഗരത്തിൽ വസിക്കുന്നതിനാൽ അവൻ പുരുഷൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. യജ്ഞത്തിലൂടെ പൂജ്യനെ പൂജിക്കുന്നവനെയാണ് യജമാനൻ എന്നു സ്മരിക്കുന്നത്.

Verse 6

ध्येयो महेश्वरो ध्यानं चिन्तनं निर्वृतिः फलम् प्रधानपुरुषेशानं याथातथ्यं प्रपद्यते

ധ്യേയൻ മഹേശ്വരൻ മാത്രമാണ്; ധ്യാനവും ചിന്തനവും നൽകുന്ന ഫലം അന്തർനിർവൃതി. പ്രധാനം-പുരുഷം എന്നിവയുടെ ഈശാനനായ പ്രഭുവിൽ ശരണം പ്രാപിച്ചാൽ യാഥാതഥ്യ സത്യം സാക്ഷാത്കരിക്കുന്നു.

Verse 7

इह षड्विंशको ध्येयो ध्याता वै पञ्चविंशकः चतुर्विंशकम् अव्यक्तं महदाद्यास्तु सप्त च

ഇവിടെ ഷഡ്വിംശതി തത്ത്വം ധ്യേയം—ധ്യാനവിഷയം—എന്നും, പഞ്ചവിംശതി തത്ത്വം തന്നെയാണ് ധ്യാതാവ്—ധ്യാനകർത്താവ്—എന്നും നിശ്ചയമായി പറയുന്നു. ചതുര്വിംശതി തത്ത്വം അവ്യക്ത പ്രകൃതി; മഹത് മുതലായ ഏഴു തത്ത്വങ്ങൾ അതിന്റെ വികാരങ്ങളായി ഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 8

महांस् तथा त्वहङ्कारं तन्मात्रं पञ्चकं पुनः कर्मेन्द्रियाणि पञ्चैव तथा बुद्धीन्द्रियाणि च

പ്രകൃതിയിൽ നിന്ന് മഹത് ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; തുടർന്ന് അഹങ്കാരം പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. അതിനുശേഷം അഞ്ചു തന്മാത്രകൾ ജനിക്കുന്നു; കൂടാതെ അഞ്ചു കർമേന്ദ്രിയങ്ങളും അതുപോലെ അഞ്ചു ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങളും. ഇങ്ങനെ പശുവിന് പാശം—ബന്ധനത്തിന്റെ മേഖല—വ്യാപിക്കുന്നു; അത് പതിരൂപ ശിവന്റെ അധീനത്തിൽ നിയന്ത്രിതമായി ജയിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 9

मनश् च पञ्च भूतानि शिवः षड्विंशकस्ततः स एव भर्ता कर्ता च विधेरपि महेश्वरः

മനസ്സും അഞ്ചു മഹാഭൂതങ്ങളും—ഇവയൊക്കെയും ഷഡ്വിംശതി തത്ത്വങ്ങളിലടങ്ങുന്നു; അതിനപ്പുറം ശിവൻ നിലകൊള്ളുന്നു. അവൻ തന്നെയാണ് മഹേശ്വരൻ—ബ്രഹ്മാവിന്റെ സൃഷ്ടിവിധിയെയും—പാലിക്കുന്നവനും നിർവഹിക്കുന്നവനും.

Verse 10

हिरण्यगर्भं रुद्रो ऽसौ जनयामास शङ्करः विश्वाधिकश् च विश्वात्मा विश्वरूप इति स्मृतः

ആ രുദ്രൻ—ശങ്കരൻ—ഹിരണ്യഗർഭത്തെ ജനിപ്പിച്ചു. അവൻ വിശ്വാതീതൻ, വിശ്വാന്തരാത്മാവ്, വിശ്വരൂപൻ—സകല ജഗത്തും അവന്റെ രൂപം—എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 11

विना यथा हि पितरं मातरं तनयास्त्विह न जायन्ते तथा सोमं विना नास्ति जगत्त्रयम्

ഈ ലോകത്ത് പിതാവും മാതാവും ഇല്ലാതെ സന്താനം ജനിക്കാത്തതുപോലെ, സോമനില്ലാതെ ത്രിലോകം നിലനിൽക്കുകയില്ല.

Verse 12

सनत्कुमार उवाच कर्ता यदि महादेवः परमात्मा महेश्वरः तथा कारयिता चैव कुर्वतो ऽल्पात्मनस् तथा

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—മഹാദേവൻ പരമാത്മ മഹേശ്വരൻ തന്നെയാണെങ്കിൽ യഥാർത്ഥ കർത്താവ്, പ്രവർത്തി ചെയ്യിപ്പിക്കുന്നവനും അവൻ തന്നേ; അൽപജീവൻ ‘ഞാൻ ചെയ്യുന്നു’ എന്നു കരുതിയാലും, അവന്റെ ക്രിയയെ അവൻ തന്നേ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 13

नित्यो विशुद्धो बुद्धश् च निष्कलः परमेश्वरः त्वयोक्तो मुक्तिदः किं वा निष्कलश्चेत्करोति किम्

നീ പരമേശ്വരനെ നിത്യൻ, വിശുദ്ധൻ, ബുദ്ധസ്വരൂപൻ, നിഷ്കലൻ, മുക്തിദാതാവ് എന്നു പറഞ്ഞു; എന്നാൽ അവൻ സത്യത്തിൽ നിഷ്കലനും ക്രിയാരഹിതനും ആണെങ്കിൽ, മോക്ഷം നൽകാൻ അവൻ എന്ത് ചെയ്യുന്നു?

Verse 14

शैलादिरुवाच कालः करोति सकलं कालं कलयते सदा निष्कलं च मनः सर्वं मन्यते सो ऽपि निष्कलः

ശൈലാദി പറഞ്ഞു—കാലം എല്ലാം രൂപപ്പെടുത്തി പ്രകടമാക്കുന്നു; കാലത്തെയേയും സദാ അളന്ന് പരിപാകപ്പെടുത്തുന്നു. മനസ്സും സമഗ്രമായി നിഷ്കലത്തെ ധ്യാനിക്കുന്നു. എന്നാൽ പരമേശ്വരൻ സത്യത്തിൽ നിഷ്കലൻ—എല്ലാ അളവുകളും പരിധികളും അതീതൻ।

Verse 15

कर्मणा तस्य चैवेह जगत्सर्वं प्रतिष्ठितम् किमत्र देवदेवस्य मूर्त्यष्टकमिदं जगत्

അവന്റെ ക്രിയാശക്തിയാൽ തന്നെയാണ് ഈ സമസ്ത ജഗത്ത് ഇവിടെ സ്ഥാപിതമായി നിലകൊള്ളുന്നത്. ഇതിൽ അത്ഭുതമെന്ത്? ഈ ലോകം ദേവദേവനായ ശിവന്റെ അഷ്ടമൂർത്തിയുടെ തന്നെ വികാസമല്ലോ।

Verse 16

विनाकाशं जगन्नैव विना क्ष्मां वायुना विना तेजसा वारिणा चैव यजमानं तथा विना

ആകാശമില്ലാതെ ജഗത്ത് ഇല്ല; ഭൂമിയില്ലാതെ, വായുവില്ലാതെ, അഗ്നിയില്ലാതെ, ജലമില്ലാതെ എങ്ങനെയോ ഇല്ല—അതുപോലെ യജമാനനില്ലാതെയും ഇല്ല. ഈ ആധാരങ്ങളിൽ പ്രകട സൃഷ്ടി നിലകൊള്ളുന്നു; എന്നാൽ പരമപതി ശിവൻ ഇവയൊക്കെയും അതീതമായ അധിഷ്ഠാനമാണ്।

Verse 17

भानुना शशिना लोकस् तस्यैतास्तनवः प्रभोः विचारतस्तु रुद्रस्य स्थूलमेतच्चराचरम्

സൂര്യനും ചന്ദ്രനും കൊണ്ടാണ് ഈ ലോകം നിലനിൽക്കുന്നത്; ഇവ ആ പ്രഭുവിന്റെ പ്രകടമായ തനുക്കളാണ്. റുദ്രനെ യഥാർത്ഥമായി വിവേചിച്ചാൽ, ഈ സമസ്ത സ്ഥൂല ജഗത്—ചരവും അചരവും—റുദ്രന്റെ മൂർത്ത പ്രകടനമെന്നു ബോധ്യപ്പെടുന്നു।

Verse 18

सूक्ष्मं वदन्ति ऋषयो यन्न वाच्यं द्विजोत्तमाः यतो वाचो निवर्तन्ते अप्राप्य मनसा सह

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! ഋഷിമാർ ആ തത്ത്വത്തെ പരമ സൂക്ഷ്മമെന്ന് പറയുന്നു; അത് വാക്കുകളാൽ പറയാനാവാത്തത്. അതിനെ പ്രാപിക്കാതെ വാക്ക് മടങ്ങുന്നു; മനസ്സും കൂടെ പ്രാപിക്കാതെ മടങ്ങിപ്പോകുന്നു।

Verse 19

आनन्दं ब्रह्मणो विद्वान् न बिभेति कुतश्चन न भेतव्यं तथा तस्माज् ज्ञात्वानन्दं पिनाकिनः

ബ്രഹ്മാനന്ദം അറിഞ്ഞ ജ്ഞാനി ഒന്നിനെയും ഭയപ്പെടുന്നില്ല. അതുകൊണ്ട് പിനാകി (ഭഗവാൻ ശിവൻ) യുടെ ആനന്ദം അറിഞ്ഞ് അതുപോലെ നിർഭയനായിരിക്കണം।

Verse 20

विभूतयश् च रुद्रस्य मत्वा सर्वत्र भावतः सर्वं रुद्र इति प्राहुर् मुनयस्तत्त्वदर्शिनः

റുദ്രന്റെ വിഭൂതികളെ എല്ലായിടത്തും എല്ലാഭാവത്തിലും തിരിച്ചറിഞ്ഞ് തത്ത്വദർശികളായ മുനികൾ പറയുന്നു—“ഇതെല്ലാം റുദ്രനേ.”

Verse 21

नमस्कारेण सततं गौरवात्परमेष्ठिनः सर्वं तु खल्विदं ब्रह्म सर्वो वै रुद्र ईश्वरः

പരമേഷ്ഠിനോടു ഗൗരവഭക്തിയോടെ നിരന്തരം നമസ്കരിക്കുന്നതിലൂടെ ഈ ബോധം ഉദിക്കുന്നു—നിശ്ചയമായും ഇതെല്ലാം ബ്രഹ്മമാണ്; ആ സമസ്ത ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഈശ്വരനായ റുദ്രൻ.

Verse 22

पुरुषो वै महादेवो महेशानः परः शिवः एवं विभुर्विनिर्दिष्टो ध्यानं तत्रैव चिन्तनम्

മഹാദേവൻ തന്നെയാണ് പരമപുരുഷൻ—മഹേശാനൻ, പരാത്പര ശിവൻ. ഇങ്ങനെ സർവ്വവ്യാപിയായ സ്വാമി പ്രഖ്യാപിതൻ; ധ്യാനം എന്നത് അവനെ മാത്രം ഏകാഗ്രമായി ചിന്തിക്കുന്നതാകുന്നു.

Verse 23

चतुर्व्यूहेण मार्गेण विचार्यालोक्य सुव्रत संसारहेतुः संसारो मोक्षहेतुश् च निर्वृतिः

ഹേ സുവ്രത, ചതുര്വ്യൂഹ മാർഗ്ഗത്തിൽ വിചാരിച്ച് വ്യക്തമായി കണ്ടാൽ ഇതു ബോധ്യപ്പെടുന്നു—സംസാരം ബന്ധനഹേതു; അതേ സംസാരം സമ്യക് വിവേകത്തോടെ മോക്ഷഹേതുവായി പ്രഭുവിൽ നിർവൃതിയിലേക്കു നയിക്കുന്നു.

Verse 24

चतुर्व्यूहः समाख्यातश् चिन्तकस्येह योगिनः चिन्ता बहुविधा ख्याता सैकत्र परमेष्ठिना

ഇവിടെ ചിന്താനിഷ്ഠനായ യോഗിക്കായി ചതുര്വ്യൂഹം പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ചിന്ത പലവിധമെന്നു പ്രസിദ്ധമായാലും, പരമേഷ്ഠി—പതി—അതിനെ ഒരൊറ്റ ഏകീകൃത ഉപദേശമായി ഏകത്രമാക്കി.

Verse 25

सुनिष्ठेत्यत्र कथिता रुद्रं रौद्री न संशयः ऐन्द्री चेन्द्रे तथा सौम्या सोमे नारायणे तथा

ഇവിടെ ‘സുനിഷ്ഠാ’ എന്ന വിശേഷണം രുദ്രനെ സംബന്ധിച്ച് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു—അവൾ സംശയമില്ലാതെ റൗദ്രീ (രുദ്രാണി) ആകുന്നു. അതുപോലെ ‘ഐന്ദ്രീ’ ഇന്ദ്രനോട്, ‘സൗമ്യാ’ സോമനോട്, അതേവിധം നാരായണനോടും ബന്ധപ്പെട്ട് പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 26

सूर्ये वह्नौ च सर्वेषां सर्वत्रैवं विचारतः सैवाहं सो ऽहमित्येवं द्विधा संस्थाप्य भावतः

വിചാരത്തോടെ അവനെ സർവ്വത്ര കാണുക—സൂര്യനിൽ, അഗ്നിയിൽ, എല്ലാ ജീവികളിലും. ഭാവം രണ്ടുവിധമായി സ്ഥാപിക്കുക—“ഞാൻ ആ ശക്തി” എന്നും “ഞാൻ ആ ശിവൻ” എന്നും; അപ്പോൾ സർവ്വവ്യാപിയായ പ്രഭു ആത്മസ്വരൂപമായി ബോധ്യപ്പെടുന്നു.

Verse 27

भक्तो ऽसौ नास्ति यस्तस्माच् चिन्ता ब्राह्मी न संशयः एवं ब्रह्ममयं ध्यायेत् पूर्वं विप्र चराचरम्

അതുകൊണ്ട് അവന്റെ ഭക്തനല്ലാത്തവൻ ആരുമില്ല—ഇതിൽ സംശയമില്ല. അതിനാൽ ഈ ചിന്ത ബ്രാഹ്മീ, ബ്രഹ്മമയമാണ്. ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, മുന്നോട്ട് പോകുന്നതിന് മുമ്പ് ചരാചരമായ സമസ്ത ലോകവും ബ്രഹ്മത്തിൽ വ്യാപിച്ച ബ്രഹ്മമയമായി ധ്യാനിക്കണം.

Verse 28

चराचरविभागं च त्यजेदभिमतं स्मरन् त्याज्यं ग्राह्यम् अलभ्यं च कृत्यं चाकृत्यमेव च

പരമ ലക്ഷ്യം സ്മരിച്ച്, ചരാചര ഭേദങ്ങളിൽ ഉള്ള ആസക്തി ഉപേക്ഷിക്കണം. വിവേകത്തോടെ—എന്ത് ത്യാജ്യം, എന്ത് ഗ്രാഹ്യം; എന്ത് ലഭ്യം, എന്ത് അലഭ്യം; എന്ത് കർത്തവ്യം, എന്ത് അകർതവ്യം—എന്ന് നിർണ്ണയിക്കണം.

Verse 29

यस्य नास्ति सुतृप्तस्य तस्य ब्राह्मी न चान्यथा आभ्यन्तरं समाख्यातम् एवमभ्यर्चनं क्रमात्

അന്തരത്തിലെ യഥാർത്ഥ തൃപ്തി ലഭിക്കാത്തവനിൽ ബ്രാഹ്മീ പ്രവാഹം ഉദിക്കുകയില്ല—മറ്റെങ്ങനെ ആകാനും കഴിയില്ല. ഇങ്ങനെ ആഭ്യന്തര ശാസനം പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; ഈവിധം ക്രമമായി അഭ്യർചന നടത്തണം.

Verse 30

आभ्यन्तरार्चकाः पूज्या नमस्कारादिभिस् तथा विरूपा विकृताश्चापि न निन्द्या ब्रह्मवादिनः

ആഭ്യന്തരാർചനയിലൂടെ ശിവനെ ആരാധിക്കുന്നവർ നമസ്കാരാദികളാൽ പൂജ്യരാണ്. അവർ വിരൂപമോ വികൃതമോ ആയി തോന്നിയാലും, ബ്രഹ്മവാദികളായ അവരെ നിന്ദിക്കരുത്.

Verse 31

आभ्यन्तरार्चकाः सर्वे न परीक्ष्या विजानता निन्दका एव दुःखार्ता भविष्यन्त्यल्पचेतसः

ആഭ്യന്തരാരാധകർ എല്ലാവരെയും ജ്ഞാനി പുറംലക്ഷണങ്ങളാൽ പരീക്ഷിക്കരുത്. നിന്ദിക്കുന്നവരാണ് ദുഃഖത്തിൽ പീഡിതരായി അല്പബുദ്ധികളായി തീരുന്നത്.

Verse 32

यथा दारुवने रुद्रं विनिन्द्य मुनयः पुरा तस्मात्सेव्या नमस्कार्याः सदा ब्रह्मविदस् तथा

പണ്ടുകാലത്ത് ദാരുവനത്തിൽ മുനിമാർ രുദ്രനെ നിന്ദിച്ചതുപോലെ, അതുപോലെ ബ്രഹ്മവിദന്മാർ സദാ സേവ്യരും നമസ്കാര്യരുമാകുന്നു।

Verse 33

वर्णाश्रमविनिर्मुक्ता वर्णाश्रमपरायणैः

അവർ വർണ്ണാശ്രമപരിധികളിൽ നിന്ന് വിമുക്തർ; എങ്കിലും വർണ്ണാശ്രമധർമ്മത്തിൽ പരായണരായവർ അവരെ പോഷിപ്പിക്കുകയും പിന്തുണയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു—ഇങ്ങനെ എല്ലാ സാമൂഹിക വർഗ്ഗീകരണങ്ങൾക്കും അതീതനായ പതി ശിവനിലേക്കു നീങ്ങുന്നു।