Adhyaya 41

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे चत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच इदं त्रैलोक्यविख्यातं तीर्थं नैमिशमुत्तमम् / महादेवप्रियकरं महापातकनाशनम्

ഇങ്ങനെ ശ്രീകൂർമപുരാണത്തിലെ ഷട്സാഹസ്ത്രീ സംഹിതയുടെ ഉത്തരവിഭാഗത്തിൽ നാല്പത്തൊന്നാം അധ്യായം. സൂതൻ പറഞ്ഞു—ത്രിലോകത്തും പ്രസിദ്ധമായ ഈ ഉത്തമ നൈമിഷ തീർത്ഥം മഹാദേവനു പ്രിയവും മഹാപാതകങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്.

Verse 2

महादेवं दिदृक्षूणामृषीणणां परमेष्ठिनाम् / ब्रहामणा निर्मितं स्थानं तपस्तप्तुं द्विजोत्तमाः

മഹാദേവനെ ദർശിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച പരമേഷ്ഠിസമാന ഋഷിമാർക്കായി, ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജ ബ്രാഹ്മണർ തപസ്സിനായി ഒരു പുണ്യസ്ഥലം നിർമ്മിച്ചു.

Verse 3

मरीचयो ऽत्रयो विप्रा वसिष्ठाः क्रतवस्तथा / भृगवो ऽङ्गिरसः पूर्वा ब्रह्माणं कमलोद्भवम्

മരീചി, അത്രി, വസിഷ്ഠൻ, ക്രതു എന്നീ വിപ്രന്മാരും; പുരാതന ഭൃഗുവും അങ്ഗിരസും—ഇവരെല്ലാം കമലോദ്ഭവനായ ബ്രഹ്മാവിനോടൊപ്പം ആദിയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 4

समेत्य सर्ववरदं चतुर्मूर्ति चतुर्मुखम् / पृच्छन्ति प्रणिपत्यैनं विश्वकर्माणमच्युतम्

അവർ എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചുകൂടി, സർവ്വവരദാതാവും ചതുര്മൂർത്തിയും ചതുര്മുഖനുമായ വിശ്വകർമ്മാവിനെ സമീപിച്ചു. ആ അച്യുതനെ പ്രണാമിച്ച് ഭക്തിയോടെ ചോദ്യം ചെയ്തു.

Verse 5

षट्कुलीया ऊचुः भगवन् देवमीशानं भर्गमेकं कपर्दिनम् / केनोपायेन पश्यामो ब्रूहि देवनमस्कृतम्

ഷട്കുലീയ ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഭഗവൻ! ദേവന്മാർ നമസ്കരിക്കുന്ന, ഏകമായ ദീപ്തിമാൻ ഭർഗ്ഗൻ, ജടാധാരിയായ ഈശാനദേവനെ ഞങ്ങൾ ഏത് ഉപായത്തിൽ ദർശിക്കാം? ദയചെയ്ത് അരുളുക.

Verse 6

ब्रह्मोवाच सत्रं सहस्रमासध्वं वाङ्मनोदोषवर्जिताः / देशं च वः प्रवक्ष्यामि यस्मिन् देशे चरिष्यथ

ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—വാക്കിന്റെയും മനസ്സിന്റെയും ദോഷങ്ങൾ വിട്ട് നിങ്ങൾ സഹസ്രമാസം സത്രയാഗം അനുഷ്ഠിക്കുവിൻ. കൂടാതെ നിങ്ങൾ വസിച്ച് വ്രത-തപസ് ആചരിക്കേണ്ട ദേശവും ഞാൻ അറിയിച്ചുതരാം।

Verse 7

उक्त्वा मनोमयं चक्रं स सृष्ट्वा तानुवाच ह / क्षिप्तमेतन्मया चक्रमनुव्रजत मा चिरम् / यत्रास्य नेमिः शीर्येत स देशः पुरुषर्षभाः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം മനോമയ ചക്രം സൃഷ്ടിച്ച് അവരോടു പറഞ്ഞു—“ഞാൻ ഈ ചക്രം എറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; വൈകാതെ അതിനെ പിന്തുടരുവിൻ. ഇതിന്റെ നേമി എവിടെ ക്ഷയിച്ച് പൊട്ടുമോ, അതേ ദേശം, ഹേ പുരുഷോത്തമന്മാരേ!”

Verse 8

ततो मुमोच तच्चक्रं ते च तत्समनुव्रजन् / तस्य वै व्रजतः क्षिप्रं यत्र नेमिरशीर्यत / नैमिसं तत्स्मृतं नाम्ना पुण्यं सर्वत्र पूजितम्

അപ്പോൾ അദ്ദേഹം ആ ചക്രം വിട്ടു; അവർ അതിനെ പിന്തുടർന്നു. അത് വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ എവിടെ അതിന്റെ നേമി ക്ഷയിച്ചുവോ, ആ സ്ഥലം ‘നൈമിഷം’ എന്ന നാമത്തിൽ സ്മരിക്കപ്പെട്ടു—പുണ്യക്ഷേത്രം, സർവത്ര പൂജിതം।

Verse 9

सिद्धचारणसंकीर्णं यक्षगन्धर्वसेवितम् / स्थानं भगवतः शंभोरेतन्नैमिशमुत्तमम्

സിദ്ധ-ചാരണന്മാർ നിറഞ്ഞതും യക്ഷ-ഗന്ധർവന്മാർ സേവിക്കുന്നതുമായ ഈ ഉത്തമ നൈമിഷം ഭഗവാൻ ശംഭു (ശിവൻ)യുടെ പുണ്യധാമമാണ്।

Verse 10

अत्र देवाः सगन्धर्वाः सयक्षोरगराक्षसाः / तपस्तप्त्वा पुरा देवा लेभिरे प्रवरान् वरान्

ഇവിടെ പുരാതനകാലത്ത് ദേവന്മാർ—ഗന്ധർവന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, നാഗന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ സഹിതം—തപസ് അനുഷ്ഠിച്ചു; ആ തപസ്സിന്റെ ഫലമായി ദേവന്മാർ ശ്രേഷ്ഠ വരങ്ങൾ പ്രാപിച്ചു।

Verse 11

इमं देशं समाश्रित्य षट्कुलीयाः समाहिताः / सत्रेणाराध्य देवेशं दृष्टवन्तो महेश्वरम्

ഈ ദേശത്തെ ആശ്രയിച്ച് ആറു കുലങ്ങളിലെ ഋഷിമാർ ഏകാഗ്രചിത്തരായി സത്രയാഗംകൊണ്ട് ദേവേശനെ ആരാധിച്ചു മഹേശ്വര മഹാദേവനെ ദർശിച്ചു।

Verse 12

अत्र दानं तपस्तप्तं स्नानं जप्यादिकं च यत् / एकैकं पावयेत् पापं सप्तजन्मकृतं द्विजाः

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! ഇവിടെ ദാനം, വിധിപൂർവ്വം ചെയ്ത തപസ്, സ്നാനം, ജപം മുതലായവ—ഓരോന്നും തന്നെ ഏഴ് ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പാപം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു।

Verse 13

अत्र पूर्वं स भगवानृषीणां सत्रमासताम् / प्रोवाच वायुर्ब्रह्माण्डं पुराणं ब्रह्मभाषितम्

ഇവിടെ പൂർവകാലത്ത്, ഋഷിമാർ സത്രത്തിൽ ആസീനരായിരിക്കെ, ഭഗവാൻ വായു ബ്രഹ്മഭാഷിതമായ ബ്രഹ്മാണ്ഡപുരാണം അവർക്കു ഉപദേശിച്ചു।

Verse 14

अत्र देवो महादेवो रुद्राण्या किल विश्वकृत् / रमते ऽध्यापि भगवान् प्रमथैः परिवारितः

ഇവിടെയേ ലോകസൃഷ്ടികർത്താവായ മഹാദേവൻ രുദ്രാണിയോടുകൂടെ നിശ്ചയമായും രമിക്കുന്നു; ഭഗവാൻ ഇന്നും പ്രമഥഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് വസിക്കുന്നു।

Verse 15

अत्र प्राणान् परित्यज्य नियमेन द्विजातयः / ब्रह्मलोकं गमिष्यन्ति यत्र गत्वा न जायते

ഇവിടെ ദ്വിജാതികൾ നിയമപ്രകാരം പ്രാണൻ ഉപേക്ഷിച്ച് ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കും; അവിടെ ചെന്നാൽ വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാകില്ല।

Verse 16

अन्यच्च तीर्थप्रवरं जाप्येश्वरमितिश्रुतम् / जजाप रुद्रमनिशं यत्र नन्दी महागणः

ഇനിയും ഒരു ശ്രേഷ്ഠ തീർത്ഥമുണ്ട്; പരമ്പരയിൽ അത് ‘ജാപ്യേശ്വര’മെന്നു പ്രസിദ്ധം. അവിടെ മഹാഗണനായ നന്ദി നിരന്തരം രുദ്രജപം ചെയ്തു.

Verse 17

प्रीतस्तस्य महादेवो देव्या सह पिनाकधृक् / ददावात्मसमानत्वं मृत्युवञ्चनमेव च

അവനിൽ പ്രസന്നനായ പിനാകധാരിയായ മഹാദേവൻ ദേവിയോടുകൂടെ, തന്റെ സ്വരൂപസമത്വവും മരണത്തെ വഞ്ചിക്കുന്ന ശക്തിയും ദാനം ചെയ്തു.

Verse 18

अभूदृषिः स धर्मात्मा शिलादो नाम धर्मवित् / आराधयन्महादेवं पुत्रार्थं वृषभध्वजम्

ധർമ്മാത്മാവായ ഒരു ഋഷി ഉണ്ടായിരുന്നു—ധർമ്മവിദനായ ‘ശിലാദ’ എന്ന പേരുള്ളവൻ—പുത്രാർത്ഥമായി വൃഷഭധ്വജനായ മഹാദേവനെ ആരാധിച്ചു.

Verse 19

तस्य वर्षसहस्रान्ते तप्यमानस्य विश्वकृत् / शर्वः सोमो गणवृतो वरदो ऽस्मीत्यभाषत

അവന്റെ തപസ്സിന്റെ ആയിരം വർഷം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, വിശ്വകർത്താവായ ശർവൻ—സോമൻ, ഗണവൃതനായി—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: “ഞാൻ വരദാതാവാണ്.”

Verse 20

स वव्रे वरमीशानं वरेण्यं गिरिजापतिम् / अयोनिजं मृत्युहीनं देहि पुत्रं त्वया समम्

അവൻ വരമായി ഈശാനനെ—അത്യന്തം വരേണ്യനായ ഗിരിജാപതിയെ—പ്രാർത്ഥിച്ചു: “അയോനിജനും മരണരഹിതനും നിനക്കു സമാനനുമായ പുത്രനെ എനിക്കു ദേഹി.”

Verse 21

तथास्त्वित्याह भगवान् देव्या सह महेश्वरः / पश्यतस्तस्य विप्रर्षेरन्तर्धानं गतो हरः

ദേവിയോടുകൂടെ ഭഗവാൻ മഹേശ്വരൻ “തഥാസ്തു” എന്നു അരുളി. ആ വിപ്രർഷി നോക്കിനിൽക്കേ ഹരൻ (ശിവൻ) അന്തർധാനം ചെയ്തു.

Verse 22

ततो यियक्षुः स्वां भूमिं शिलादो धर्मवित्तमः / चकर्ष लाङ्गलेनोर्वों भित्त्वादृश्यत शोभनः

അപ്പോൾ ധർമ്മവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ശിലാദൻ തന്റെ ഭൂമിയെ യജ്ഞാർത്ഥം പ്രതിഷ്ഠിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, നങ്ങലുകൊണ്ട് ഭൂമിയെ ഉഴുതു. മണ്ണ് പിളർന്നതോടെ അത്യന്തം ശോഭനമായ ഒരു ദിവ്യൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 23

संवर्तकानलप्रख्यः कुमारः प्रहसन्निव / रूपलावण्यसंपन्नस्तेजसा भासयन् दिशः

ആ ദിവ്യ കുമാരൻ പ്രളയാഗ്നിയെപ്പോലെ ദീപ്തനായിരുന്നു; എങ്കിലും മൃദുഹാസം ചിരിക്കുന്നവനെന്നപോലെ തോന്നി. രൂപലാവണ്യസമ്പന്നനായി തന്റെ തേജസ്സാൽ ദിക്കുകളെ പ്രകാശിപ്പിച്ചു.

Verse 24

कुमारतुल्यो ऽप्रतिमो मेघगम्भीरया गिरा / शिलादं तात तातेति प्राह नन्दी पुनः पुनः

കുമാരനെപ്പോലെ ദീപ്തനും അപരിമിതനുമായ നന്ദി, മേഘഗംഭീരമായ സ്വരത്തിൽ ശിലാദനെ വീണ്ടും വീണ്ടും വിളിച്ചു—“താതാ, താതാ!”

Verse 25

तं दृष्ट्वा नन्दनं जातं शिलादः परिषस्वजे / मुनिभ्यो दर्शयामास ये तदाश्रमवासिनः

പ്രിയപുത്രനായ നന്ദനൻ ജനിച്ചതുകണ്ട് ശിലാദൻ അവനെ ഹൃദയത്തിൽ ചേർത്ത് ആലിംഗനം ചെയ്തു. പിന്നെ ആ ആശ്രമവാസികളായ മുനിമാർക്ക് ആ ബാലനെ ദർശിപ്പിച്ചു.

Verse 26

जातकर्मादिकाः सर्वाः क्रियास्तस्य चकार ह / उपनीय यथाशास्त्रं वेदमध्यापयत् सुतम्

അവനുവേണ്ടി ജാതകർമ്മം മുതലായ എല്ലാ സംസ്കാരക്രിയകളും നിർവഹിച്ചു. പിന്നെ ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം ഉപനയനം നടത്തി പുത്രനെ വേദം പഠിപ്പിച്ചു.

Verse 27

अधीतवेदो भगवान् नन्दी मतिमनुत्तमाम् / चक्रे महेश्वरं द्रष्टुं जेष्ये मृत्युमिति प्रभुम्

വേദം അധീതനായ ഭഗവാൻ നന്ദി അതുല്യമായ നിശ്ചയം എടുത്തു—“മഹേശ്വരനെ ദർശിക്കും; മരണത്തെ ജയിക്കും” എന്ന് പരമപ്രഭുവിൽ മനസ്സ് ഉറപ്പിച്ചു.

Verse 28

स गत्वा सरितं पुण्यामेकाग्रश्रद्धयान्वितः / जजाप रुद्रमनिशं महेशासक्तमानसः

അവൻ ഏകാഗ്രശ്രദ്ധയോടെ പുണ്യനദിയിലേക്കു ചെന്നു, മഹേശനിൽ ആസക്തമായ മനസ്സോടെ നിരന്തരം രുദ്രമന്ത്രം ജപിച്ചു.

Verse 29

तस्य कोट्यां तु पूर्णायां शङ्करो भक्तवत्सलः / आगत्य साम्बः सगणो वरदो ऽस्मीत्युवाच ह

അവന്റെ കോടി (ജപം) പൂർത്തിയായപ്പോൾ ഭക്തവത്സലനായ ശങ്കരൻ സാംബരൂപത്തിൽ ഗണങ്ങളോടുകൂടെ വന്ന്—“ഞാൻ വരദാതാവാണ്” എന്നു അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 30

स वव्रे पुनरेवाहं जपेयं कोटिमीश्वरम् / तावदायुर्महादेव देहीति वरमीश्वर

അപ്പോൾ ഞാൻ വീണ്ടും ഇതേ വരം അപേക്ഷിച്ചു—“ഈശ്വരനാമം ഒരു കോടി പ്രാവശ്യം ജപിക്കട്ടെ; ഹേ മഹാദേവാ, അത്രകാലം ആയുസ്സ് ദയചെയ്യുക”—ഇങ്ങനെ, ഹേ ഈശ്വരാ, വരം ചോദിച്ചു.

Verse 31

एवमस्त्विति संप्रोच्य देवो ऽप्यन्तरधीयत / जजाप कोटिं भगवान् भूयस्तद्गतमानसः

“ഏവമസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞ് ദേവൻ അന്തർധാനം ചെയ്തു. തുടർന്ന് ഭഗവാൻ വീണ്ടും ഒരു കോടി ജപം ചെയ്തു; മനസ്സ് ആ പ്രഭുവിൽ പൂർണ്ണമായി ലീനമായി.

Verse 32

द्वितीयायां च कोट्यां वै संपूर्णायां वृषध्वजः / आगत्य वरदो ऽस्मीति प्राह भूतगणैर्वृतः

രണ്ടാം കോടി പൂർണ്ണമായപ്പോൾ വൃഷധ്വജൻ (ശിവൻ) ഭൂതഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് വന്ന്—“ഞാൻ വരദാതാവാണ്; വരം ചോദിക്ക” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 33

तृतीयां जप्तुमिच्छामि कोटिं भूयो ऽपि शङ्कर / तथास्त्वित्याह विश्वात्मा देवो ऽप्यन्तरधीयत

അവൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ ശങ്കരാ, ഞാൻ മൂന്നാം കോടിയും വീണ്ടും ജപിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.” വിശ്വാത്മനായ പ്രഭു “ഏവമസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞു അന്തർധാനം ചെയ്തു.

Verse 34

कोटित्रये ऽथ संपूर्णे देवः प्रीतमना भृशम् / आगत्य वरदो ऽस्मीति प्राह भूतगणैर्वृतः

മൂന്ന് കോടി പൂർണ്ണമായപ്പോൾ ദേവൻ അത്യന്തം പ്രീതിയോടെ ഭൂതഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് വന്ന്—“ഞാൻ വരദാതാവാണ്” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 35

जपेयं कोटिमन्यां वै भूयो ऽपि तव तेजसा / इत्युक्ते भगवानाह न जप्तव्यं त्वया पुनः

അവൻ പറഞ്ഞു—“നിന്റെ തേജസ്സിന്റെ ബലത്തിൽ ഞാൻ മറ്റൊരു കോടിയും ജപിക്കാം.” അതുകേട്ട് ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു—“നീ വീണ്ടും ജപിക്കേണ്ടതില്ല.”

Verse 36

अमरो जरया त्यक्तो मम पार्श्वगतः सदा / महागणपतिर्देव्याः पुत्रो भव महेश्वरः

ജരയാൽ ത്യജിക്കപ്പെട്ട ആ അമരൻ എപ്പോഴും എന്റെ പാർശ്വത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. ഹേ മഹേശ്വരാ, അവൻ ദേവിയുടെ പുത്രനായ മഹാഗണപതിയാകട്ടെ।

Verse 37

योगीश्वरो योगनेता गणानामीश्वरेश्वरः / सर्वलोकाधिपः श्रीमान् सर्वज्ञो मद्बलान्वितः

അവൻ യോഗികളുടെ ഈശ്വരൻ, യോഗത്തിന്റെ നേതാവ്, ഗണങ്ങളുടെ അധിപതി, അധീശ്വരന്മാരിൽ പരമാധീശ്വരൻ. സർവ്വലോകങ്ങളുടെ ശ്രീമാൻ അധിപൻ—സർവ്വജ്ഞൻ, എന്റെ ബലത്തോടെ യുക്തൻ।

Verse 38

ज्ञानं तन्मामकं दिव्यं हस्तामलकवत् तव / आभूतसंप्लवस्थायी ततो यास्यसि मत्पदम्

എന്റെ ദിവ്യജ്ഞാനം നിനക്കു കൈയിലെ ആമലകഫലംപോലെ വ്യക്തമായിരിക്കും. ഭൂതസമ്പ്ലവം (പ്രളയം) വരെയും അത് നിനക്കൊപ്പം നിലനിന്ന്, പിന്നെ നിന്നെ എന്റെ പദത്തിലേക്ക് (പരമധാമത്തിലേക്ക്) നയിക്കും।

Verse 39

एतदुक्त्वा महादेवो गणानाहूय शङ्करः / अभिषेकेण युक्तेन नन्दीश्वरमयोजयत्

ഇതു പറഞ്ഞ ശേഷം മഹാദേവൻ ശങ്കരൻ ഗണങ്ങളെ വിളിച്ചു ചേർത്ത്, യഥാവിധി അഭിഷേകസഹിതം നന്ദീശ്വരനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു।

Verse 40

उद्वाहयामास च तं स्वयमेव पिनाकधृक् / मरुतां च शुभां कन्यां सुयशेति च विश्रुताम्

കൂടാതെ പിനാകധൃക് (ശിവൻ) സ്വയം അവനെ മരുതന്മാരുടെ ശുഭകുമാരിയുമായി—‘സുയശാ’ എന്നു പ്രസിദ്ധയായവളുമായി—വിവാഹബന്ധത്തിലാക്കി।

Verse 41

एतज्जप्येश्वरं स्थानं देवदेवस्य शूलिनः / यत्र तत्र मृतो मर्त्यो रुद्रलोके महीयते

ഇത് ജപ്യേശ്വരന്റെ പുണ്യസ്ഥാനമാണ്—ദേവദേവനായ ശൂലധാരിയുടെ. ഇവിടെ എവിടെയെങ്കിലും മർത്ത്യൻ ദേഹത്യാഗം ചെയ്താൽ, അവൻ രുദ്രലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെട്ടു മഹിമ പ്രാപിക്കുന്നു.