Adhyaya 40

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे एकोनचत्वारिशो ऽध्यायः मार्कण्डेय उवाच ततो गच्छेत राजेन्द्र भृगुतीर्थ मनुत्तमम् / तत्र देवो भृगुः पुर्वं रुद्रमाराधयत् पुरा

ഇങ്ങനെ ശ്രീകൂർമപുരാണത്തിലെ ഷട്സാഹസ്ത്രീ സംഹിതയുടെ ഉത്തരവിഭാഗത്തിൽ ഏകോനചത്വാരിംശ അധ്യായം. മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജേന്ദ്രാ! പിന്നെ നീ ഉത്തമതീർത്ഥങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠമായ ഭൃഗുതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകുക; അവിടെ പുരാതനകാലത്ത് ദേവർഷി ഭൃഗു മുൻപ് രുദ്രനെ ആരാധിച്ചിരുന്നു।

Verse 2

दर्शनात् तस्य देवस्य सद्यः पापात् प्रमुच्यते / एतत् क्षेत्रं सुविपुलं सर्वपापप्रणाशनम्

ആ ദേവന്റെ ദർശനം മാത്രത്താൽ മനുഷ്യൻ ഉടൻ പാപത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകുന്നു. ഈ ക്ഷേത്രം അതിവിശാലവും സർവ്വപാപനാശിനിയും ആകുന്നു।

Verse 3

तत्र स्नात्वा दिवं यान्ति ये मृतास्ते ऽपुनर्भवाः / उपानहोस्तथा युग्मं देयमन्नं सकाञ्चनम् / भोजनं च यथाशक्ति तदस्याक्षयमुच्यते

അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് മരിച്ചവർ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകുകയും പുനർജന്മരഹിതരാകുകയും ചെയ്യുന്നു. ഒരു ജോഡി പാദുകകൾ ദാനമായി നൽകണം; സ്വർണ്ണത്തോടുകൂടിയ അന്നദാനവും, ശേഷിയനുസരിച്ച് ഭോജനദാനവും ചെയ്യണം—ഇത് അവനു അക്ഷയപുണ്യമെന്നു പറയുന്നു।

Verse 4

क्षरन्ति सर्वदानानि यज्ञदानं तपः क्रिया / अक्षयं तत् तपस्तप्तं भृगुतीर्थे युधिष्ठिर

എല്ലാ ദാനങ്ങളും ക്ഷയിക്കുന്നു; യജ്ഞദാനം, തപസ്സ്, ധാർമ്മികക്രിയകളും നശ്വരം. എന്നാൽ ഹേ യുധിഷ്ഠിരാ! ഭൃഗുതീർത്ഥത്തിൽ ചെയ്ത തപസ്സ് അക്ഷയഫലം നൽകുന്നു।

Verse 5

तस्यैव तपसोग्रेण तुष्टेन त्रिपुरारिणा / सान्निध्यं तत्र कथितं भृगुतीर्थे युधिष्ठिर

അവന്റെ അത്യുഗ്ര തപസ്സിൽ പ്രസന്നനായ ത്രിപുരാരി (ശിവൻ) അവിടെ പ്രത്യേക സാന്നിധ്യമായി നിലകൊള്ളുന്നു എന്നു പറയുന്നു—ഹേ യുധിഷ്ഠിരാ! ഭൃഗുതീർത്ഥത്തിൽ।

Verse 6

ततो गच्छेत राजेन्द्र गौतमेश्वरमुत्तमम् / यत्राराध्य त्रिशूलाङ्कं गौतमः सिद्धिमाप्नुयात्

അനന്തരം, ഹേ രാജാധിരാജാ, ഉത്തമമായ ഗൗതമേശ്വര ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോകുക—അവിടെ ത്രിശൂലചിഹ്നിതനായ പ്രഭുവിനെ ആരാധിച്ച് ഗൗതമ ഋഷി സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു।

Verse 7

तत्र स्नात्वा नरो राजन् उपवासपरायणः / काञ्चनेन विमानेन ब्रह्मलोके महीयते

ഹേ രാജാ, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ഉപവാസനിഷ്ഠനായി നിലകൊള്ളുന്ന മനുഷ്യൻ സ്വർണ്ണ വിമാനം കയറി ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ മഹിമപ്പെടുന്നു।

Verse 8

वृषोत्सर्गं ततो गच्छेच्छाश्वतं पदमाप्नुयात् / न जानन्ति नरा मूढा विष्णोर्मायाविमोहिताः

വൃഷോത്സർഗം നടത്തി പിന്നെ മുന്നോട്ട് പോയാൽ ശാശ്വത പദം ലഭിക്കും; എന്നാൽ വിഷ്ണുവിന്റെ മായയിൽ വിമോഹിതരായ മൂഢർ ഇതറിഞ്ഞുകൂടാ।

Verse 9

धौतपापं ततो गच्छेद् धौतं यत्र वृषेण तु / नर्मदायां स्थितं राजन् सर्वपातकनाशनम् / तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा ब्रह्महत्यां व्यपोहति

പിന്നെ ‘ധൗതപാപ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന ധൗത തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകുക; അവിടെ വൃഷഭം മൂലം അത് ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടു. ഹേ രാജാ, നർമദാതീരത്തിലുള്ള ഈ തീർത്ഥം സർവ്വപാതകനാശിനി; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ ബ്രഹ്മഹത്യാപാപവും അകലും।

Verse 10

तत्र तीर्थे तु राजेन्द्र प्राणत्यागं करोति यः / चतुर्भुजस्त्रिनेत्रश्च हरतुल्यबलो भवेत्

ഹേ രാജാധിരാജാ, ആ തീർത്ഥത്തിൽ ആരെങ്കിലും പ്രാണത്യാഗം ചെയ്താൽ, അവൻ ചതുര്ഭുജനും ത്രിനേത്രനും ആയി ഹരൻ (ശിവൻ) തുല്യബലം പ്രാപിക്കും।

Verse 11

वसेत् कल्पायुतं साग्रं शिवतुल्यपराक्रमः / कालेन महता जातः पृथिव्यामेकराड् भवेत्

ശിവസമമായ പരാക്രമം ഉള്ളവൻ പത്തായിരം കല്പങ്ങളെക്കാൾ അധികകാലം വസിക്കും. ദീർഘകാലത്തിന് ശേഷം വീണ്ടും ജനിച്ച് ഭൂമിയിൽ ഏകചക്രാധിപതിയാകും.

Verse 12

ततो गच्छेत राजेन्द्र हंसतीर्थ मनुत्तमम् / तत्र स्नात्वा नरो राजन् ब्रह्मलोके महीयते

അതിനുശേഷം, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, അത്യുത്തമമായ ഹംസതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം. ഹേ രാജൻ, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെട്ടു മഹത്വം പ്രാപിക്കും.

Verse 13

ततो गच्छेत राजेन्द्र सिद्धो यत्र जनार्दनः / वराहतीर्थ माख्यातं विष्णुलोकगतिप्रदम्

അതിനുശേഷം, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, സിദ്ധരൂപത്തിൽ ജനാർദനൻ സന്നിധാനമുള്ള സ്ഥലത്തേക്ക് പോകണം. അത് ‘വരാഹതീർത്ഥം’ എന്നുപ്രസിദ്ധം; വിഷ്ണുലോകഗതി നൽകുന്നതാണ്.

Verse 14

ततो गच्छेत राजेन्द्र चन्द्रतीर्थमनुत्तमम् / पौर्णमास्यां विशेषेण स्नानं तत्र समाचरेत् / स्नातमात्रो नरस्तत्र चन्द्रलोके महीयते

അതിനുശേഷം, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, അനുത്തമമായ ചന്ദ്രതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം. പ്രത്യേകിച്ച് പൗർണ്ണമിദിനത്തിൽ അവിടെ വിധിപൂർവ്വം സ്നാനം ആചരിക്കണം. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്തതുമാത്രംകൊണ്ട് മനുഷ്യൻ ചന്ദ്രലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടും.

Verse 15

ततो गच्छेत राजेन्द्र कन्यातीर्थमनुत्तमम् / शुक्लपक्षे तृतीयायां स्नानं तत्र समाचरेत् / स्नातमात्रो नरस्तत्र पृथिव्यामेकराड् भवेत्

അതിനുശേഷം, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, അനുത്തമമായ കന്യാതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം. ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ തൃതീയാദിനത്തിൽ അവിടെ വിധിപൂർവ്വം സ്നാനം ആചരിക്കണം. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്തതുമാത്രംകൊണ്ട് മനുഷ്യൻ ഭൂമിയിൽ ഏകചക്രാധിപതിയാകും.

Verse 16

देवतीर्थ ततो गच्छेत् सर्वदेवनमकृतम् / तत्र स्नात्वा च राजेन्द्र दैवतैः सह मोदते

അനന്തരം സർവദേവന്മാരാലും നമസ്കൃതമായ ദേവതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത്, ഹേ രാജേന്ദ്ര, ദേവന്മാരോടൊപ്പം ആനന്ദിക്കുന്നു.

Verse 17

ततो गच्छेत राजेन्द्र शिखितीर्थमनुत्तमम् / यत् तत्र दीयते दानं सर्वं कोटिगुणं भवेत्

അടുത്തതായി, ഹേ രാജേന്ദ്ര, അനുത്തമമായ ശിഖിതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം. അവിടെ നൽകുന്ന ഏതു ദാനവും എല്ലാം കോടിഗുണം പുണ്യഫലമാകും.

Verse 18

ततो गच्छेत राजेन्द्र तीर्थं पैतामहं शुभम् / यत्तत्र क्रियते श्राद्धं सर्वं तदक्षयं भवेत्

അനന്തരം, ഹേ രാജേന്ദ്ര, ശുഭമായ പൈതാമഹ തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം. അവിടെ ചെയ്യുന്ന ശ്രാദ്ധം മുഴുവനും അക്ഷയ പുണ്യഫലമാകും.

Verse 19

सावित्रीतीर्थमासाद्य यस्तु प्राणान् परित्यजेत् / विधूय सर्वपापानि ब्रह्मलोके महीयते

സാവിത്രീതീർത്ഥം പ്രാപിച്ച് അവിടെയേ പ്രാണൻ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ, സർവപാപങ്ങളും നീക്കി ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ മഹത്വം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 20

मनोहरं तु तत्रैव तीर्थं परमशोभनम् / तत्र स्नात्वा नरो राजन् दैवतैः सह मोदते

അവിടെയേ തന്നെ മനോഹരവും പരമശോഭനവുമായ ഒരു തീർത്ഥമുണ്ട്. ഹേ രാജൻ, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത മനുഷ്യൻ ദേവന്മാരോടൊപ്പം ആനന്ദിക്കുന്നു.

Verse 21

ततो गच्छेत राजेन्द्र मानसं तीर्थमुत्तमम् / स्नात्वा तत्र नरो राजन् रुद्रलोके महीयते

അതിനു ശേഷം, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ഉത്തമമായ മാനസ തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ, ഹേ രാജൻ, മനുഷ്യൻ രുദ്രലോകത്തിൽ (ശിവധാമത്തിൽ) മഹിമപ്പെടുന്നു.

Verse 22

स्वर्गबिन्दुं ततो गच्छेत्तीर्थं देवनमस्कृतम् / तत्र स्नात्वा नरो राजन् दुर्गतिं नैव गच्छति

പിന്നീട് ദേവന്മാരാലും നമസ്കരിക്കപ്പെടുന്ന സ്വർഗബിന്ദു തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം. ഹേ രാജൻ, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ ദുർഗതിയിലേക്കൊരിക്കലും പോകുകയില്ല.

Verse 23

अप्सरेशं ततो गच्छेत् स्नानं तत्र समाचरेत् / क्रीडते नाकलोकस्थो ह्यप्सरोभिः स मोदते

അടുത്തതായി അപ്സരേശ തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോയി അവിടെ വിധിപൂർവ്വം സ്നാനം ചെയ്യണം. സ്വർഗലോകത്തിൽ സ്ഥാപിതനായി അവൻ അപ്സരസ്സുകളോടൊപ്പം ക്രീഡിച്ച് ആനന്ദിക്കുന്നു.

Verse 24

ततो गच्छेत राजेन्द्र भारभूतिमनुत्तमम् / उपोषितोर्ऽचयेदीशं रुद्रलोके महीयते / अस्मिंस्तीर्थे मृतो राजन् गाणपत्यमवाप्नुयात्

അതിനുശേഷം, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, അനുത്തമമായ ഭാരഭൂതി തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം. ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച് ഈശനെ (ശിവനെ) ആരാധിച്ചാൽ അവൻ രുദ്രലോകത്തിൽ മഹിമപ്പെടുന്നു. ഹേ രാജൻ, ഈ തീർത്ഥത്തിൽ മരിക്കുന്നവൻ ശിവഗണങ്ങളിൽ ഗണപതി-സ്ഥാനത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 25

कार्तिके मासि देवेशमर्चयेत् पार्वतीपतिम् / अश्वमेधाद् दशगुणं प्रवदन्ति मनीषिणः

കാർത്തിക മാസത്തിൽ ദേവേശനായ പാർവതീപതി ശിവനെ ആരാധിക്കണം. ഇതിന്റെ പുണ്യം അശ്വമേധയാഗത്തേക്കാൾ പത്തിരട്ടിയെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.

Verse 26

वृषभं यः प्रयच्छेत तत्र कुन्देन्दुसप्रभम् / वृषयुक्तेन यानेन रुद्रलोकं स गच्छति

കുന്ദപുഷ്പവും ചന്ദ്രനും പോലെയുള്ള കാന്തിയുള്ള വൃഷഭത്തെ ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ, വൃഷഭയുക്തമായ വാഹനത്തിൽ കയറി രുദ്രലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 27

एतत् तीर्थं समासाद्य यस्तु प्राणान् परित्यजेत् / सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोकं स गच्छति

ഈ തീർത്ഥത്തെ പ്രാപിച്ച് അവിടെയേ പ്രാണത്യാഗം ചെയ്യുന്നവൻ, സർവപാപങ്ങളിൽ നിന്നു ശുദ്ധനായി രുദ്രലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 28

जलप्रवेशं यः कुर्यात् तस्मिंस्तीर्थे नराधिप / हंसयुक्तेन यानेन स्वर्गलोकं स गच्छति

നരാധിപാ! ആ തീർത്ഥത്തിൽ ജലത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നവൻ, ഹംസയുക്തമായ ദിവ്യവാഹനത്തിൽ സ്വർഗ്ഗലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 29

एरण्ड्या नर्मदायास्तु संगमं लोकविश्रुतम् / तत्र तीर्थं महापुण्यं सर्वपापप्रणाशनम्

എരണ്ടിയും നർമദയും ചേരുന്ന സംഗമം ലോകപ്രസിദ്ധം; അവിടെ മഹാപുണ്യമായ തീർത്ഥം ഉണ്ടു, അത് സർവപാപനാശിനിയാണ്।

Verse 30

उपवासपरो भूत्वा नित्यं व्रतपरायणः / तत्र स्नात्वा तु राजेन्द्र मुच्यते ब्रह्महत्यया

ഉപവാസത്തിൽ തൽപരനായി നിത്യവ്രതപരായണനായി, ഹേ രാജേന്ദ്രാ! അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ ബ്രഹ്മഹത്യാദോഷത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 31

ततो गच्छेत राजेन्द्र नर्मदोदधिसंगमम् / जमदग्निरिति ख्यातः सिद्धो यत्र जनार्दनः

അതിനുശേഷം, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, നർമദയും സമുദ്രവും സംഗമിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോകണം. അവിടെ ജനാർദനൻ ‘ജമദഗ്നി’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായ സിദ്ധസ്വരൂപമായി വിരാജിക്കുന്നു.

Verse 32

तत्र स्नात्वा नरो राजन् नर्मदोदधिसंगमे / त्रिगुणं चाश्वमेधस्य फलं प्राप्नोति मानवः

ഹേ രാജാവേ, നർമദാ–സമുദ്ര സംഗമത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ അശ്വമേധയാഗഫലത്തിന്റെ ത്രിഗുണ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 33

ततो गच्छेत राजेन्द्र पिङ्गलेश्वरमुत्तमम् / तत्र स्नात्वा नरो राजन् रुद्रलोके महीयते

അടുത്തതായി, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ഉത്തമമായ പിംഗലേശ്വര ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോകണം. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ, ഹേ രാജാവേ, മനുഷ്യൻ രുദ്രലോകത്തിൽ മഹിമപ്പെടുന്നു.

Verse 34

तत्रोपवासं यः कृत्वा पश्येत विमलेश्वरम् / सप्तजन्मकृतं पापं हित्वा याति शिवालयम्

അവിടെ ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച് വിമലേശ്വരനെ ദർശിക്കുന്നവൻ ഏഴ് ജന്മങ്ങളിൽ ചെയ്ത പാപങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് ശിവാലയത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 35

ततो गच्छेत राजेन्द्र आलिकातीर्थमुत्तमम् / उपोष्य रजनीमेकां नियतो नियताशनः / अस्य तीर्थस्य माहात्म्यान्मुच्यते ब्रह्महत्यया

അതിനുശേഷം, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ഉത്തമമായ ആലികാ തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം. ഒരു രാത്രി ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച്, നിയന്ത്രിതനും നിയന്ത്രിതാഹാരനും ആയി, ഈ തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹാത്മ്യത്താൽ ബ്രഹ്മഹത്യാ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു.

Verse 36

एतानि तव संक्षेपात् प्राधान्यात् कथितानि तु / न शक्या विस्तराद् वक्तुं संख्या तीर्थेषुपाण्डव

ഇവ നിനക്കു സംക്ഷേപമായി, പ്രധാനാംശങ്ങളായി മാത്രം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഹേ പാണ്ഡവ, തീർത്ഥങ്ങളുടെ പൂർണ്ണസംഖ്യ വിശദമായി പറയാൻ കഴിയില്ല.

Verse 37

एषा पवित्रा विमला नदी त्रैलोक्यविश्रुता / नर्मदा सरितां श्रेष्ठा महादेवस्य वल्लभा

ഈ നദി പവിത്രവും വിമലവും, ത്രിലോകമൊട്ടാകെ പ്രസിദ്ധവുമാണ്. ഇവൾ നർമദാ—നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠ, മഹാദേവന് അതിപ്രിയ.

Verse 38

मनसा संस्मरेद्यस्तु नर्मदां वै युधिष्ठिर / चान्द्रायणशतं साग्रं लभते नात्र संशयः

ഹേ യുധിഷ്ഠിര, മനസ്സിൽ മാത്രം നർമദയെ സ്മരിക്കുന്നവൻ നൂറിലധികം ചാന്ദ്രായണവ്രതങ്ങളുടെ പുണ്യം പ്രാപിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 39

अश्रद्दधानाः पुरुषा नास्तिक्यं घोरमाश्रिताः / पतन्ति नरके घोरे इत्याह परमेश्वरः

ശ്രദ്ധയില്ലാത്ത പുരുഷന്മാർ ഭീകരമായ നാസ്തിക്യത്തെ ആശ്രയിച്ചാൽ, അവർ ഘോര നരകത്തിൽ പതിക്കും—എന്ന് പരമേശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്യുന്നു.

Verse 40

नर्मदां सेवते नित्यं स्वयं देवो महेश्वरः / तेन पुण्या नदी ज्ञेया ब्रह्महत्यापहारिणी

സ്വയം ദേവനായ മഹേശ്വരൻ നിത്യം നർമദയെ സേവിക്കുന്നു; അതിനാൽ അവൾ പരമ പുണ്യനദിയായി അറിയപ്പെടണം, ബ്രഹ്മഹത്യാപാപവും അകറ്റുന്നവൾ.