Adhyaya 39

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे अष्टात्रिंशो ऽध्यायः सूत उवाच अतः परं प्रवक्ष्यामि संक्षेपेण द्विजोत्तमाः / त्रैलोक्यस्यास्य मानं वो न शक्यं विस्तरेण तु

ഇങ്ങനെ ശ്രീകൂർമപുരാണത്തിലെ ഷട്സാഹസ്ത്രീ സംഹിതയുടെ പൂർവവിഭാഗത്തിൽ അഷ്ടാത്രിംശ അധ്യായം. സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, ഇനി ഈ ത്രൈലോക്യത്തിന്റെ അളവ് നിങ്ങളോട് സംക്ഷേപമായി പറയും; വിശദമായി പറയാൻ കഴിയില്ല।

Verse 2

भूर्लोको ऽथ भुवर्लोकः स्वर्लोको ऽथ महस्ततः / जनस्तपश्च सत्यं च लोकास्त्वण्डोद्भवा मताः

ഭൂർലോകം, തുടർന്ന് ഭുവർലോകം, സ്വർലോകം, അതിനുശേഷം മഹർലോകം; കൂടാതെ ജനലോകം, തപോലോകം, സത്യലോകം—ഈ ലോകങ്ങൾ എല്ലാം അണ്ഡത്തിൽ (ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിൽ) നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചതായി കരുതപ്പെടുന്നു।

Verse 3

सूर्याचन्द्रमसोर्यावत् किरणैरवभासते / तावद् भूर्लोक आख्यातः पुराणे द्विजपुङ्गवाः

ഹേ ദ്വിജപുങ്ഗവന്മാരേ! സൂര്യചന്ദ്രന്മാരുടെ കിരണങ്ങൾ എത്രത്തോളം പ്രകാശിക്കുന്നുവോ, പുരാണത്തിൽ അത്രത്തോളം ഭൂർലോകം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതായി പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 4

यावत्प्रमाणो भूर्लोको विस्तरात् परिमण्डलात् / भुवर्लोको ऽपि तावान्स्यान्मण्डलाद् भास्करस्य तु

ഭൂലോകം വൃത്താകാരപരിമാണത്തിൽ എത്രവരെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നുവോ, അത്രത്തോളം ഭുവർലോകവും—സൂര്യമണ്ഡലത്തിന്റെ മാനത്തെ ആശ്രയിച്ച്—വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 5

ऊर्ध्वंयन्मण्डलाद् व्योमध्रुवोयावद्व्यवस्थितः / स्वर्लोकः स समाख्यातस्तत्र वायोस्तु नेमयः

സൂര്യമണ്ഡലത്തിന് മുകളിലെ ആകാശത്തിൽ ധ്രുവതാര വരെ നിലകൊള്ളുന്ന പ്രദേശം സ്വർലോകം എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അവിടെ വായുവിന്റെ പരിക്രമണപഥങ്ങൾ (നേമികൾ) സ്ഥാപിതമാണ്।

Verse 6

आवहः प्रवहश्चैव तथैवानुवहः परः / संवहो विवहश्चाथ तदूर्ध्वं स्यात् परावहः

‘ആവഹ’ ‘പ്രവഹ’ എന്നിങ്ങനെ, അതുപോലെ ശ്രേഷ്ഠമായ ‘അനുവഹ’; പിന്നെ ‘സംവഹ’ ‘വിവഹ’; ഇവയ്ക്കുമീതെ ‘പരാവഹ’ എന്നു പറയുന്നു—ഇവയാണ് വായുവിന്റെ പ്രധാന വിഭാഗങ്ങൾ।

Verse 7

तथा परिवहश्चोर्ध्वं वायोर्वै सप्त नेमयः / भूमेर्योजनलक्षे तु भानोर्वै मण्डलं स्थितम्

അതുപോലെ വായുവിന്റെ പ്രദേശത്തിന് മുകളിലായി ‘പരിവഹ’ ഉണ്ട്; അതിന് ഏഴ് നേമികൾ (വലയങ്ങൾ) ഉണ്ട്. ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഒരു ലക്ഷം യോജന ദൂരത്ത് സൂര്യമണ്ഡലം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു।

Verse 8

लक्षे दिवाकरस्यापि मण्डलं शशिनः स्मृतम् / नक्षत्रमण्डलं कृत्स्नं तल्लक्षेण प्रकाशते

ചന്ദ്രമണ്ഡലവും ഒരു ലക്ഷം (യോജന) പരിമാണമുള്ളതെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; സമസ്ത നക്ഷത്രമണ്ഡലവും അതേ മാനത്താൽ പ്രകാശിക്കുന്നു।

Verse 9

द्वेलक्षे ह्युत्तरे विप्रा बुधो नक्षत्रमण्डलात् / तावत्प्रमाणभागे तु बुधस्याप्युशनाः स्थितः

ഹേ വിപ്രന്മാരേ! നക്ഷത്രമണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് രണ്ട് ലക്ഷം മുകളിലായി ബുധൻ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അതേ അളവിലുള്ള പ്രദേശത്ത് ബുധന്റെ മുകളിലായി ശുക്രൻ (ഉശനാഃ) പ്രതിഷ്ഠിതനാകുന്നു.

Verse 10

अङ्गारको ऽपि शुक्रस्य तत्प्रमाणो व्यवस्थितः / लक्षद्वयेन भौमस्य स्थितो देवपुरोहितः

ശുക്രന്റെ സമാന അളവിൽ അങ്കാരകൻ (ചൊവ്വ)യും സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നു. ഭൗമൻ (ചൊവ്വ) മുതൽ രണ്ട് ലക്ഷം ദൂരത്ത് ദേവപുരോഹിതനായ ബൃഹസ്പതി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

Verse 11

सौरिर्द्विलक्षेण गुरोर् ग्रहाणामथ मण्डलम् / सप्तर्षिमण्डलं तस्माल्लक्षमात्रे प्रिकाशते

ഗുരുവിന്റെ മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് രണ്ട് ലക്ഷം അകലെയായി ശൗരി (ശനി) ഗ്രഹമണ്ഡലത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അതിനുമപ്പുറം ഒരു ലക്ഷം ദൂരത്ത് സപ്തർഷിമണ്ഡലം പ്രകാശിക്കുന്നു.

Verse 12

ऋषीणां मण्डलादूर्ध्वं लक्षमात्रे स्थितो ध्रुवः / मेढीभूतः समस्तस्य ज्योतिश्चक्रस्य वै ध्रुवः / तत्र धर्मः स भगवान् विष्णुर्नारायणः स्थितः

സപ്തർഷിമണ്ഡലത്തിന് മുകളിലായി ഒരു ലക്ഷം ദൂരത്ത് ധ്രുവൻ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ധ്രുവൻ തന്നെയാണ് സമസ്ത ജ്യോതിശ്ചക്രത്തിന്റെയും അചലമായ ധുരി-കേന്ദ്രം. അവിടെയാകെ ധർമ്മസ്വരൂപനായ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു-നാരായണൻ വസിക്കുന്നു.

Verse 13

नवयोजनसाहस्त्रो विष्कम्भः सवितुः स्मृतः / त्रिगुणस्तस्य विस्तारो मण्डलस्य प्रमाणतः

സവിതൃ (സൂര്യൻ)യുടെ വ്യാസം ഒൻപതിനായിരം യോജനകളെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. അവന്റെ മണ്ഡലപ്രമാണപ്രകാരം അതിന്റെ വ്യാപ്തി മൂന്നു മടങ്ങാണെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 14

द्विगुणस्तस्य विस्ताराद् विस्तारः शशिनः स्मृतः / तुल्यस्तयोस्तु स्वर्भानुर्भूत्वाधस्तात् प्रसर्पति

ആ അളവിന്റെ ഇരട്ടിയെന്നു ചന്ദ്രന്റെ വ്യാപ്തി സ്മൃതമാണ്. സ്വർഭാനു (രാഹു) അവരോടു സമനായി താഴെ ഭാഗത്ത് സരിച്ച് പ്രസരിക്കുന്നു.

Verse 15

अद्धृत्य पृथिवीच्छायां निर्मितो मण्डलाकृतिः / स्वर्भानोस्तु वृहत् स्थानं तृतीयं यत् तमोमयम्

ഭൂമിയുടെ നിഴലിനെ ആശ്രയിച്ച് ഒരു മണ്ഡലാകൃതി നിർമ്മിതമാകുന്നു. സ്വർഭാനു (രാഹു)വിന് മൂന്നാമതായി ഒരു വിശാല സ്ഥാനമുണ്ട്; അത് തമോമയ സ്വഭാവമുള്ളത്.

Verse 16

चन्द्रस्य षोडशो भागो भार्गवस्य विधीयते / भार्गवात् पादहीनस्तु विज्ञेयो वै बृहस्पतिः

ചന്ദ്രന്റെ പതിനാറിലൊന്ന് ഭാഗം ഭാർഗവൻ (ശുക്രൻ)ന്റെ അളവായി നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഭാർഗവനേക്കാൾ ഒരു പാദം കുറവായി ബൃഹസ്പതി (ഗുരു)യെ അറിയണം.

Verse 17

बृहस्पतेः पादहीनौ वक्रसौरावुभौ स्मृतौ / विस्तारान्मण्डलाच्चैव पादहीनस्तयोर्बुधः

ബൃഹസ്പതിയുമായി താരതമ്യത്തിൽ രാഹുവും ശനിയും—ഇരുവരും—ഒരു പാദം കുറവെന്ന് സ്മൃതമാണ്. വ്യാപ്തിയും മണ്ഡലവും കാരണം ബുധൻ അവരിരുവരിലും ഒരു പാദം കുറവെന്ന് പറയുന്നു.

Verse 18

तारानक्षत्ररूपाणि वपुष्मन्तीह यानि वै / बुधेन तानि तुल्यानि विस्तारान्मण्डलात् तथा

ഇവിടെ നക്ഷത്രങ്ങളും താരകളും എന്നു അറിയപ്പെടുന്ന ഏതു ദീപ്തരൂപങ്ങളുണ്ടോ, അവയുടെ വ്യാപ്തിയും മണ്ഡലപരിമാണവും ബുധനോടു സമമാണെന്ന് പറയുന്നു.

Verse 19

तारानक्षत्ररूपाणि हीनानि तु परस्परात् / शतानि पञ्च चत्वारि त्रीणि द्वे चैव योजने

താരയും നക്ഷത്രരൂപങ്ങളും പരസ്പരം ക്രമേണ കുറയുന്ന ഇടവേളകളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അവയുടെ പരസ്പരദൂരങ്ങൾ യോജനകളിൽ അഞ്ചുനൂറ്, നാലുനൂറ്, മൂന്നുനൂറ്, ഇരുനൂറ് എന്നിങ്ങനെ പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 20

सर्वावरनिकृष्टानि तारकामण्डलानि तु / योजनान्यर्धमात्राणि तेभ्यो ह्रस्वं न विद्यते

എല്ലാ ആവരണങ്ങളിലെയും ഏറ്റവും താഴെയുള്ള താരകമണ്ഡലങ്ങൾ അർധയോജന അളവുള്ളവയാണ്. ഇതിലും ചെറുതായി ഒന്നും പ്രസ്താവിക്കുന്നില്ല.

Verse 21

उपरिष्टात् त्रयस्तेषां ग्रहा ये दूरसर्पिणः / सौरो ऽङ्गिराश्च वक्रश्च ज्ञेया मन्दविचारिणः

അവയുടെ മുകളിലായി ദൂരഗമനമുള്ള മൂന്ന് ഗ്രഹങ്ങൾ—സൗരൻ (ശനൈശ്ചരൻ), അങ്ഗിരസ് (ബൃഹസ്പതി), വക്രൻ (മംഗളം). ഇവർ മന്ദഗതിയുള്ളവരെന്ന് അറിയണം.

Verse 22

तेभ्यो ऽधस्ताच्च चत्वारः पुनरन्ये महाग्रहाः / सूर्यः सौमो बुधश्चैव भार्गवश्चैव शीघ्रगाः

അവയുടെ താഴെ വീണ്ടും നാല് മറ്റ് മഹാഗ്രഹങ്ങൾ—സൂര്യൻ, സൗമ്യൻ (ചന്ദ്രൻ), ബുധൻ, ഭാര്ഗവൻ (ശുക്രൻ). ഇവർ ശീഘ്രഗതിയുള്ളവർ.

Verse 23

दक्षिणायनमार्गस्थो यदा चरति रश्मिमान् / तदा सर्वग्रहाणां स सूर्यो ऽधस्तात् प्रसर्पति

കിരണമയനായ സൂര്യൻ ദക്ഷിണായനമാർഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, എല്ലാ ഗ്രഹങ്ങളോടും താരതമ്യേന അവൻ താഴെയായി (അധസ്താത്) നീങ്ങുന്നു.

Verse 24

विस्तीर्णं मण्डलं कृत्वा तस्योर्ध्वं चरते शशी / नक्षत्रमण्डलं कृत्स्नं सोमादूर्ध्वं प्रसर्पति

വിശാലമായ മണ്ഡലം രൂപപ്പെടുത്തി അതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശശി (ചന്ദ്രൻ) സഞ്ചരിക്കുന്നു; സോമന്റെ മുകളിലൂടെ സമസ്ത നക്ഷത്രമണ്ഡലം വ്യാപിച്ച് മുന്നോട്ട് പരക്കുന്നു.

Verse 25

नक्षत्रेभ्यो बुधश्चोर्ध्वं बुधादूर्ध्वं तु भार्गवः / वक्रस्तु भार्गवादूर्ध्वं वक्रादूर्ध्वं बृहस्पतिः

നക്ഷത്രങ്ങളുടെ മുകളിലായി ബുധൻ നിലകൊള്ളുന്നു; ബുധന്റെ മുകളിലായി ഭാർഗവൻ (ശുക്രൻ) ഉണ്ട്. ഭാർഗവന്റെ മുകളിലായി ‘വക്ര’ എന്ന ഗ്രഹം, വക്രത്തിന്റെ മുകളിലായി ബൃഹസ്പതി ഉണ്ട്.

Verse 26

तस्माच्छनैश्चरो ऽपुयूर्ध्वं तस्मात् सप्तर्षिमण्डलम् / ऋषीणां चैव सप्तानान्ध्रु वश्चोर्ध्वं व्यवस्थितः

അതിന്റെ മുകളിലായി ശനൈശ്ചരൻ (ശനി) ഉള്ള മണ്ഡലം; അതിന്റെ മുകളിലായി സപ്തർഷിമണ്ഡലം. ആ ഏഴ് ഋഷിമാരുടെയും മുകളിലായി ധ്രുവൻ സ്ഥിരമായി സ്ഥാപിതനാണ്.

Verse 27

योजनानां सहस्त्राणि भास्करस्य रथो नव / ईषादण्डस्तथैव स्याद् द्विगुणो द्विजसत्तमाः

ഹേ ദ്വിജസത്തമരേ! ഭാസ്കരന്റെ രഥം ഒൻപതിനായിരം യോജന; അതിലെ ഈഷാദണ്ഡം (ധുര) അതിന്റെ ഇരട്ടിയെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 28

सार्धकोटिस्तथा सप्त नियुतान्यधिकानि तु / योजनानां तु तस्याक्षस्तत्र चक्रं प्रतिष्ठितम्

അതിന്റെ അക്ഷം (ധുര) ഏഴ് കോടി കൂടാതെ അധിക നിയുത യോജന; ആ അക്ഷത്തിന്മേലാണ് ചക്രം ദൃഢമായി സ്ഥാപിതമായിരിക്കുന്നത്.

Verse 29

त्रिनाभिमति पञ्चारे षष्णेमिन्यक्षयात्मके / संवत्सरमेय कृत्स्नं कालचक्रं प्रतिष्ठितम्

മൂന്ന് നാഭികൾ, അഞ്ച് പരിക്രമങ്ങൾ, ആറു നേമികൾ ഉള്ള, അക്ഷയസ്വരൂപമായ ഈ കാലചക്രം സംവത്സര-പ്രമാണമായി സമ്പൂർണ്ണമായി പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്।

Verse 30

चत्कारिंशत् सहस्त्राणि द्वितीयो ऽक्षो विवस्वतः / पञ्चान्यानि तु सार्धानि स्यन्दनस्य द्विजोत्तमाः

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! വിവസ്വാൻ സൂര്യദേവന്റെ രണ്ടാം അക്ഷം നാല്പതിനായിരം അളവുള്ളത്; രഥത്തിന് അതിനുപുറമേ അഞ്ചായിരത്തി അഞ്ഞൂറും അധികമുണ്ട്।

Verse 31

अक्षप्रमाणमुभयोः प्रमाणं तद्युगार्धयोः / ह्रस्वो ऽक्षस्तद्युगार्धेन ध्रुवाधारे रथस्य तु

ഇരുവശങ്ങളിലെ അക്ഷത്തിന്റെ അളവ് രണ്ടു അർധ-യുഗങ്ങളുടെ (അർധ-യോകുകളുടെ) അളവായി തന്നെ കണക്കാക്കണം. അക്ഷം ഒരു അർധ-യുഗം കുറവാണ്; അതിനെ രഥത്തിന്റെ ധ്രുവാധാരത്തിൽ ഉറപ്പിക്കണം।

Verse 32

द्वितीये ऽक्षे तु तच्चक्रं संस्थितं मानसाचले / हयाश्च सप्त छन्दांसि तन्नामानि निबोधत

രണ്ടാം അക്ഷത്തിൽ ആ ചക്രം മാനസാചല പർവതത്തിൽ സ്ഥാപിതമാണ്. ഏഴ് അശ്വങ്ങളുണ്ട്—അവ ഏഴ് ഛന്ദസ്സുകൾ; അവരുടെ നാമങ്ങൾ അറിഞ്ഞുകൊൾക।

Verse 33

गायत्री च बृहत्युष्णिक् जगती पङ्क्तिरेव च / अनष्टुप् त्रिष्टुबित्युक्ताश्छन्दांसि हरयो हरेः

ഗായത്രി, ബൃഹതി, ഉഷ്ണിക്, ജഗതി, പങ്ക്തി; കൂടാതെ അനുഷ്ടുപ്, ത്രിഷ്ടുപ്—ഈ ഛന്ദസ്സുകളെയാണ് ഹരി (വിഷ്ണു) യുടെ ‘ഹരയ’ എന്നു പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത്।

Verse 34

मानसोपरि माहेन्द्री प्राच्यां दिशि महापुरी / दक्षिणे न यमस्याथ वरुणस्य तु पश्चिमे

മാനസസരോവരത്തിനുമീതെ കിഴക്കുദിക്കിൽ ‘മാഹേന്ദ്രി’ എന്ന മഹാപുരി നിലകൊള്ളുന്നു; തെക്കിൽ യമപുരിയും പടിഞ്ഞാറിൽ വരുണന്റെ നഗരിയും ഉണ്ട്.

Verse 35

उत्तरेण तु सोमस्य तन्नामानि निबोधत / अमरावती संयमनी सुखा चैव विभा क्रमात्

ഇപ്പോൾ സോമൻ (ചന്ദ്രൻ) വടക്കുഭാഗത്തുള്ള നഗരങ്ങളുടെ നാമങ്ങൾ ക്രമമായി അറിഞ്ഞുകൊൾക—അമരാവതി, സംയമനി, സുഖാ, വിഭാ.

Verse 36

काष्ठां गतो दक्षिणतः क्षिप्तेषुरिव सर्पति / ज्योतिषां चक्रमादाय देवदेवः प्रजापतिः

തെക്കുദിക്കിന്റെ അതിരിലെത്തി, വിട്ട അമ്പുപോലെ വേഗത്തിൽ സരിക്കുന്നു; ജ്യോതിസ്സുകളുടെ ചക്രം ധരിച്ചു ദേവദേവനായ പ്രജാപതി ദിവ്യചക്രഗതിയെ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നു.

Verse 37

दिवसस्य रविर्मध्ये सर्वकालं व्यवस्थितः / सप्तद्वीपेषु विप्रेन्द्रा निशामध्यस्य संमुखम्

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ! സൂര്യൻ ദിനത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ എപ്പോഴും നിലകൊള്ളുന്നു; സപ്തദ്വീപങ്ങൾക്കായി അവൻ നിശാമദ്ധ്യബിന്ദുവിനെ അഭിമുഖീകരിച്ച് കാലമാനം ക്രമപ്പെടുത്തുന്നു.

Verse 38

उदयास्तमने चैव सर्वकालं तु संमुखे / अशेषासु दिशास्वेव तथैव विदिशासु च

ഉദയവും അസ്തമയവും മാത്രമല്ല, എല്ലായ്പ്പോഴും അവൻ നേരെ മുന്നിൽ തന്നെയുണ്ട്; എല്ലാ ദിക്കുകളിലും, അതുപോലെ ഓരോ ഉപദിക്കിലും കൂടി.

Verse 39

कुलालचक्रपर्यन्तो भ्रमन्नेष यथेश्वरः / करोत्यहस्तथा रात्रिं विमुञ्चन् मेदिनीं द्विजाः

ഹേ ദ്വിജ മുനിമാരേ, കുശവന്റെ ചക്രം ചുറ്റി തിരിയുന്നതുപോലെ, ഈ ജഗത് ഈശ്വരാധീനമായി പരിഭ്രമിക്കുന്നു; അവൻ ഭൂമിയെ ചലിപ്പിച്ച് പകലും അതുപോലെ രാത്രിയും സൃഷ്ടിക്കുന്നു।

Verse 40

दिवाकरकरैरेतत् पूरितं भुवनत्रयम् / त्रैलोक्यं कथितं सद्भिर्लोकानां मुनिपुङ्गवाः

സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങളാൽ ഈ സമസ്ത ഭുവനത്രയം നിറഞ്ഞും സർവ്വത്ര വ്യാപിച്ചും ഇരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് ഹേ മുനിപുംഗവന്മാരേ, സജ്ജനർ ലോകങ്ങളിൽ ഇതിനെ ‘ത്രൈലോക്യം’ എന്നു വിളിച്ചു।

Verse 41

आदित्यमूलमखिलं त्रिलोकं नात्र संशयः / भवत्यस्मात् जगत् कृत्स्नं सदेवासुरमानुषम्

സമസ്ത ത്രിലോകത്തിന്റെയും മൂലം ആദിത്യൻ തന്നെയാകുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല; അവനിൽ നിന്നാണ് ദേവാസുരമാനവസഹിതമായ ഈ സമഗ്ര ജഗത് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്।

Verse 42

रुद्रेन्द्रोपेन्द्रचन्द्राणां विप्रेन्द्राणां दिवौकसाम् / द्युतिर्द्युतिमतां कृत्स्नं यत्तेजः सार्वलौकिकम्

ദ്യുതിമാന്മാരുടെ സമ്പൂർണ്ണ ദ്യുതിയായ ആ സർവ്വലൗകിക തേജസ്സിനാൽ രുദ്രൻ, ഇന്ദ്രൻ, ഉപേന്ദ്രൻ (വിഷ്ണു), ചന്ദ്രൻ, കൂടാതെ വിപ്രശ്രേഷ്ഠരും ദിവൗകസുകളും പ്രകാശിക്കുന്നു।

Verse 43

सर्वात्मा सर्वलोकेशो महादेवः प्रजापतिः / सूर्य एव त्रिलोकस्य मूलं परमदैवतम्

അവൻ സർവ്വാത്മാവും സർവ്വലോകേശ്വരനും മഹാദേവനും പ്രജാപതിയും ആകുന്നു; നിശ്ചയമായി സൂര്യൻ തന്നെയാണ് ത്രിലോകത്തിന്റെ മൂലവും പരമദൈവവും।

Verse 44

द्वादशान्ये तथादित्या देवास्ते ये ऽधिकारिणः / निर्वहन्ति पदं तस्य तदंशा विष्णुमूर्तयः

അതുപോലെ മറ്റൊരു പന്ത്രണ്ടു ആദിത്യദേവന്മാരുണ്ട്—ലോകകാര്യങ്ങളുടെ അധികാരികൾ. അവർ ആ പദത്തിന്റെ കര്‍ത്തവ്യങ്ങൾ നിർവഹിക്കുന്നു; അവർ അവന്റെ അംശങ്ങൾ, വിഷ്ണുമൂർത്തികളാണ്.

Verse 45

सर्वे नमस्यन्ति सहस्त्रभानुं गन्धर्वदेवोरगकिन्वन्नराद्याः / यजन्ति यज्ञैर्विविधैर्द्विजेन्द्रा- श्छन्दोमयं ब्रह्ममयं पुराणम्

ഗന്ധർവന്മാർ, ദേവന്മാർ, ഉരഗന്മാർ (നാഗങ്ങൾ), കിന്നരന്മാർ, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠർ—എല്ലാവരും സഹസ്രകിരണനായ സൂര്യനെ നമസ്കരിക്കുന്നു. ദ്വിജശ്രേഷ്ഠർ നാനാവിധ യജ്ഞങ്ങളാൽ, ഛന്ദോമയവും ബ്രഹ്മമയവും ആയ ആ പുരാണത്തെ ആരാധിക്കുന്നു.