Atharva Veda 9.5.4 — Kanda 9, Anuvaka 1, Sukta 5, Mantra 4

Sukta 5

Sanskrit (Devanagari)

अनु॑च्छ्य श्या॒मेन॒ त्वच॑मे॒तां वि॑शस्तर्यथाप॒र्व॑१सिना॒ माभि मं॑स्थाः । माभि द्रु॑हः परु॒शः क॑ल्पयैनं तृ॒तीये॒ नाके॒ अधि॒ वि श्र॑यैनम्

IAST Transliteration

anuchyá śyāména tvácam etā́ṃ víśas taryathā́ parvasínā mā́bhi maṃsthāḥ | mā́bhi druháḥ parúśaḥ kalpayaínam tṛtī́ye nā́ke ádhi ví śrayaínam

English Translation (Griffith/Whitney)

Cover him over with this dark hide, in jointed wise, that it overpass not unto the folk; fasten not upon us. Let not treacherous, cruel harms be fashioned against him: in the third heaven, there establish him firmly.

Translation

ഈ ഇരുണ്ട ത്വക്കുകൊണ്ട് അവനെ മൂടുക—സന്ധികളായി ചേർത്ത രീതിയിൽ—അത് ജനങ്ങളിലേക്കു കടന്നുപോകാതിരിക്കട്ടെ; ഞങ്ങളിലേക്കു പറ്റിക്കരുത്. അവന്റെ വിരുദ്ധമായി വഞ്ചനാപരവും ക്രൂരവുമായ ഹാനികൾ രൂപപ്പെടരുത്; മൂന്നാം സ്വർഗ്ഗമായ നാകത്തിൽ അവനെ ഉയർത്തി ഉറപ്പോടെ സ്ഥാപിക്കൂ.

Word by Word

• अनुच्छ्य: cut/hew off (following/along), sever
• अनुच्छ्य: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: अनु-छि (छिनत्ति) / अनु-छ्यै (वेद.)

• श्यामेन: with the dark/black (one/thing)
• श्यामेन: करण
• Type: Adjective
• Root: श्याम (प्रातिपदिक)

• त्वचम्: skin, hide
• त्वचम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: त्वच् (प्रातिपदिक)

• एताम्: this (her/it)
• एताम्: कर्म (विशेषण-रूपेण)
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विशः: the clans/settlements, the people
• विशः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: विश् (प्रातिपदिक)

• तर्यथ: carry across, rescue, save
• तर्यथ: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: तॄ (तारयति) / तॄ (वेद. तर्यति)

• अप: away, off
• अप: (क्रिया-विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अप (उपसर्ग/अव्यय)

• अर्वसीना: lying down, recumbent, prostrate
• अर्वसीना: करण/अधिकरण (सन्दर्भानुसार)
• Type: Adjective
• Root: अर्वसीन (प्रातिपदिक)

• मा: do not
• मा: (क्रिया-निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: मा (निषेध)

• अभि: towards, against, upon
• अभि: (क्रिया-विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• मंस्थाः: do not churn/torment; do not agitate
• मंस्थाः: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: मन्थ् (मन्थति) / मस्थ् (वेद.)

• मा: do not
• मा: (क्रिया-निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: मा (निषेध)

• अभि: against, upon
• अभि: (क्रिया-विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• द्रुहः: harm, malice, injury
• द्रुहः: कर्म
• Type: Noun
• Root: द्रुह् (प्रातिपदिक) / द्रुह् (द्रोह)

• परुशः: harsh, cutting, cruel
• परुशः: कर्तृ (विशेषण-रूपेण) / कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: परुश (प्रातिपदिक) / परुष (प्रातिपदिक)

• कल्पय: arrange, prepare, make
• कल्पय: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: कॢप् (कल्पयति)

• एनम्: him/it (this one)
• एनम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / एनद्

• तृतीये: in the third
• तृतीये: अधिकरण
• Type: Adjective
• Root: तृतीय (प्रातिपदिक)

• नाके: in heaven, in the celestial realm
• नाके: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: नाक (प्रातिपदिक)

• अधि: upon, over
• अधि: (क्रिया-विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अधि (उपसर्ग/अव्यय)

• वि: apart, widely, distinctly
• वि: (क्रिया-विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• श्रय: set/lay, place, cause to rest
• श्रय: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: श्रि (श्रयति)

• एनम्: him/it
• एनम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / एनद्

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (not specified in the provided excerpt)

Devata: Protective power of the covering (tvac/ajina); implicit cosmic order of nāka

Chandas: Triṣṭubh-like (requires scansion confirmation; text has some uncertain readings)

Mantra Rasa

Primary: bhayankara

Secondary: shanta