Atharva Veda 9.2.11 — Kanda 9, Anuvaka 1, Sukta 2, Mantra 11

Sukta 2

Sanskrit (Devanagari)

अव॑धी॒त् कामो॒ मम॒ ये स॒पत्ना॑ उ॒रुं लो॒कम॑कर॒न्मह्य॑मेध॒तुम्। मह्यं॑ नमन्तां प्र॒दिश॒श्चत॑स्रो॒ मह्यं॒ षडु॒र्वीर्घृ॒तमा व॑हन्तु

IAST Transliteration

avadhī́t kā́mo máma yé sapátnā urúṃ lokám akaran máhyam édhatum | máhyaṃ namantāṃ pradíśaś cátasro máhyaṃ ṣáḍ urvī́r ghṛtám ā́ vahantu ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Kāma hath smitten down those rivals of mine who would have made for me a wide domain for thriving. Let the four quarters bow unto me; let the six broad regions bring hither ghee for me.

Translation

കാമൻ എന്റെ ആ വൈരികളായ മത്സരക്കാരെ തകർത്തിരിക്കുന്നു; അവർ എനിക്കു വളർച്ചയ്ക്കായി വിശാല ലോകം (വിശാല പ്രദേശം) ഒരുക്കാൻ ശ്രമിച്ചവരാണ്. നാലു ദിക്കുകളും എനിക്കു നമിക്കട്ടെ; ആറു വിശാല പ്രദേശങ്ങൾ എനിക്കായി ഘൃതം ഇവിടെ കൊണ്ടുവരട്ടെ.

Word by Word

• अवधी॒त्: slew, struck down
• अवधी॒त्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वध् (वध हिंसायाम्)

• कामः: desire (as a power/personified Kāma)
• कामः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिकम्)

• मम: of me, my
• मम: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)

• ये: who, which (those who)
• ये: कर्तृ (उपवाक्ये)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)

• सपत्नाः: rivals, adversaries
• सपत्नाः: कर्म (अवधीदिति)
• Type: Noun
• Root: सपत्न (प्रातिपदिकम्)

• उरुम्: wide, broad
• उरुम्: कर्म (लोकम् विशेषयति)
• Type: Adjective
• Root: उरु (प्रातिपदिकम्)

• लोकम्: world, realm, place
• लोकम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिकम्)

• अकरन्: made, fashioned
• अकरन्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (करणे)

• मह्यम्: for me, to me
• मह्यम्: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)

• एधतुम्: to prosper, to thrive
• एधतुम्: प्रयोजन (अर्थे)
• Type: Verb (infinitive)
• Root: √एध् (वृद्धौ/समृद्धौ)

• मह्यम्: to/for me
• मह्यम्: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)

• नमन्ताम्: let (them) bow
• नमन्ताम्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √नम् (नम्रतायाम्/प्रणामे)

• प्रदिशः: directions, quarters
• प्रदिशः: कर्तृ (नमन्ताम् इति)
• Type: Noun
• Root: प्रदिश् (प्रातिपदिकम्)

• चतस्रः: four
• चतस्रः: विशेषणम् (प्रदिशः)
• Type: Numeral (adjectival)
• Root: चतस्/चतुर् (संख्याप्रातिपदिकम्)

• मह्यम्: to/for me
• मह्यम्: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)

• षट्: six
• षट्: विशेषणम् (उर्वीः)
• Type: Numeral (adjectival)
• Root: षष् (संख्याप्रातिपदिकम्)

• उर्वीः: broad earths/regions (wide expanses)
• उर्वीः: कर्तृ (वहन्तु इति)
• Type: Noun
• Root: उर्वी (प्रातिपदिकम्)

• घृतम्: ghee, clarified butter
• घृतम्: कर्म (वहन्तु इति)
• Type: Noun
• Root: घृत (प्रातिपदिकम्)

• आ: hither, towards (me)
• आ: (क्रियाविशेषणम्/दिशा)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• वहन्तु: let (them) carry/bring
• वहन्तु: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वह् (वह प्रापणे/वहने)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (hymn-level attribution varies in Anukramaṇī)

Devata: Kāma (and subordinately the Directions/Regions)

Chandas: Triṣṭubh-like cadence (AV mixed; often treated as triṣṭubh in this section)

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: raudra