Adhyaya 45

Verse 1

। नारद उवाच । तथा बहूदकस्थाने कथामाकर्णयाद्भुताम् । यस्माद्बहूदकं कामरूपे यदस्ति च

ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ທີ່ສະຖານທີ່ສັກສິດຊື່ ບະຫູດະກະ ຈົ່ງຟັງເລື່ອງລາວອັນນ່າອັດສະຈັນ; ເພາະໃນ ກາມະຣູປະ ມີຕີຣຖະ ຊື່ ບະຫູດະກະ ດຳລົງຢູ່.»

Verse 2

तदस्ति चात्र संक्रांतं तस्मात्प्रोक्तं बहूदकम् । कपिलेनात्र तप्त्वा च वर्षाणि सुबहून्यपि

ທີ່ນີ້ກໍມີ «ສັງກຣານຕິ» ອັນສັກສິດ (ການຜັນຜ່ານອັນມົງຄຸນ) ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ «ບະຫູດະກ». ແລະທີ່ນີ້ ລະສີກະປິລະ ໄດ້ບຳເນັດຕະປະສະຍາ ນານຫຼາຍປີ.

Verse 3

स्थापितं शोभनं लिंगं कपिलश्वरसंज्ञितम् । तच्च लिगं सदा पार्थ नन्दभद्र इति समृतः

ທີ່ນັ້ນໄດ້ສະຖາປະນາ ລິງຄະອັນງາມສົດງົດ ມີນາມວ່າ «ກະປິເລສະວະຣະ». ແລະລິງຄະນັ້ນ ໂອ ປາຣຖະ ຖືກລະລຶກເສມອດ້ວຍນາມ «ນັນທະພັດຣະ».

Verse 4

वाणिक्संपूजयामास त्रिकालं च कृतादरः । सर्वधर्प्रविशेवज्ञः साक्षाद्धर्म इवापरः

ພໍ່ຄ້າຄົນໜຶ່ງໄດ້ບູຊາລິງຄະນັ້ນດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ວັນລະສາມເທື່ອ. ລາວຊ່ຽວຊານໃນການເຂົ້າສູ່ຫນ້າທີ່ທຸກປະການ ດຸດດັ່ງທ່ານທັມມະເອງໃນອີກຮູບໜຶ່ງ.

Verse 5

नाज्ञातं तस्य किंचिच्च यद्धर्मेषु प्रकीर्त्यते । सर्वेषां च सुहृन्नित्यं सर्वेषां च हिते रतः

ສິ່ງໃດກໍຕາມທີ່ສອນໄວ້ໃນເລື່ອງທັມມະ ບໍ່ມີສິ່ງໃດທີ່ລາວບໍ່ຮູ້. ລາວເປັນມິດຂອງທຸກຄົນເສມອ ແລະມຸ່ງໝັ້ນໃນປະໂຫຍດຂອງທຸກຄົນ.

Verse 6

कर्मणा मनसा वाचा धर्ममेनमुपाश्रितः । न भूतो न भविष्यश्च न स धर्मोऽस्ति किंचन

ດ້ວຍກາຍ ດ້ວຍໃຈ ແລະດ້ວຍວາຈາ ລາວໄດ້ພຶ່ງພາທັມມະເປັນທີ່ພັກພິ່ງ. ບໍ່ມີຫນ້າທີ່ໃດໆ ທັງໃນອະດີດຫຼືໃນອະນາຄົດ ທີ່ລາວບໍ່ໄດ້ສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນໃນທາງໃດທາງໜຶ່ງ.

Verse 7

विदोषो यो हि सर्वत्र निश्चित्यैवं व्यवस्थितः । अस्य धर्मसमुद्रस्य संप्रवृद्धस्य सर्वतः

ແທ້ຈິງ ເມື່ອໄດ້ພິຈາລະນາແນ່ນອນວ່າ ສິ່ງໃດບໍ່ມີຄວາມຜິດໃນທຸກສະພາບ ທ່ານກໍຕັ້ງຢູ່ຢ່າງໝັ້ນຄົງ. ຈົ່ງເບິ່ງ ມະຫາສະໝຸດແຫ່ງທຳນີ້ ແຜ່ກວ້າງໃຫຍ່ທຸກດ້ານ.

Verse 8

निर्मथ्य नन्दभद्रेण आहृतं तन्निशामय । वाणिज्यं मन्यते श्रेष्ठं जीवनाय तदा स्थितः

ບັດນີ້ ຈົ່ງຟັງສິ່ງທີ່ນັນທະພັດຣະໄດ້ນຳອອກມາດ້ວຍຄວາມພາກພຽນ ດັ່ງການກວນຄັ້ນ. ໃນເວລານັ້ນ ທ່ານເຫັນວ່າການຄ້າແມ່ນທາງດີທີ່ສຸດເພື່ອດຳລົງຊີວິດ ແລະກໍປະກອບຢູ່ໃນນັ້ນ.

Verse 9

परिच्छिन्नैः काष्ठतृणैः शरणं तेन कारितम् । मद्यवर्जं भेदवर्जं कूटवर्जं समं तथा

ດ້ວຍໄມ້ແລະຫຍ້າທີ່ເກັບມາ ທ່ານໄດ້ສ້າງທີ່ພັກພິງອັນງ່າຍໆ. ທ່ານຫຼີກຫ່າງຈາກເຫຼົ້າ, ຫຼີກຫ່າງຈາກການແບ່ງແຍກ, ຫຼີກຫ່າງຈາກການຫລອກລວງ, ແລະຢູ່ດ້ວຍໃຈສະເໝີພາບ.

Verse 10

सर्वभूतेषु वाणिज्यमल्पलाभेन सोऽचरत् । अमायया परेभ्योऽसौ गृहीत्वैव क्रयाणकम्

ທ່ານຄ້າຂາຍກັບສັດທັງປວງ ໂດຍເອົາກຳໄລເພີຍນ້ອຍ. ໂດຍບໍ່ມີການຫລອກລວງ ທ່ານຮັບຈາກຜູ້ອື່ນແຕ່ລາຄາຊື້ທີ່ຖືກຕ້ອງເທົ່ານັ້ນ.

Verse 11

अमाययैव भूतेभ्यो विक्रीणात्यस्य सद्व्रतम् । केचिद्यज्ञं प्रशंसंति नन्दभद्रो न मन्यते

ດ້ວຍຄວາມບໍ່ມີມາຍາ ທ່ານ “ຊື້” (ຊະນະ) ໃຈຂອງສັດທັງປວງດ້ວຍເມດຕາ—ນີ້ແມ່ນວຣະຕະອັນດີແທ້ຂອງທ່ານ. ບາງຄົນສັນລະເສີນພິທີຍັດ (ຍັດຍະ) ແຕ່ນັນທະພັດຣະບໍ່ເຫັນວ່ານັ້ນແມ່ນສູງສຸດ.

Verse 12

दोषमेनं विनिश्चत्य श्रृमु तं पांडुनन्दन । लुब्धोऽनृती दांभीकश्च स्वप्रशंसापरायणः

ເມື່ອໄດ້ຕັດສິນຮູ້ຄວາມຜິດນີ້ແລ້ວ ຈົ່ງຟັງເຖີດ ໂອ ບຸດແຫ່ງປານດຸ: ຜູ້ນັ້ນໂລບ, ບໍ່ສັດຈິງ, ເສແສ້ງ, ແລະຫມົດໃຈໃນການສັນລະເສີນຕົນເອງ.

Verse 13

यजन्यज्ञैर्जगद्धं ति स्वं चांधतमसं नयेत् । अग्नौ प्रास्ताहुतिः सम्यगादित्यमुपतिष्ठते

ດ້ວຍການປະກອບຍັດຍາ (ຍະຊະ) ມະນຸດຄ້ຳຈຸນໂລກ ແລະບໍ່ຕົກສູ່ຄວາມມືດບອດ. ອາຫຸຕິທີ່ຖວາຍລົງໃນໄຟຢ່າງຖືກຕ້ອງ ຍ່ອມໄປເຖິງພຣະອາທິດ (ອາດິຕະ) ຕາມຄວນ.

Verse 14

आदित्याज्जायते वृष्टिर्वष्टेरन्नं ततः प्रजाः । यद्यदा यजमानस्य ऋत्विजो द्रव्यमेव च

ຈາກພຣະອາທິດ ຝົນເກີດຂຶ້ນ; ຈາກຝົນ ອາຫານເກີດຂຶ້ນ; ແລະຈາກອາຫານນັ້ນ ສັດທັງຫຼາຍຈຶ່ງຈະເຈີຣິນ. ແລະເມື່ອໃດກໍຕາມທີ່ຜູ້ປະກອບຍັດຍາ, ພຣະສະຫມະນະພິທີ (ຣິຕະວິຈ) ແລະວັດຖຸບູຊາ ເຂົ້າຮ່ວມ…

Verse 15

चौरप्रायस्य कलुषाज्जन्म जायेज्जनस्य हि । अदक्षिणे वृथा यज्ञे कृते चाप्यविधानतः

ແທ້ຈິງແລ້ວ ຈາກຄວາມມົນທິນຂອງຍັດຍາທີ່ເກືອບຄ້າຍການລັກ ຍ່ອມເກີດການເກີດໃໝ່ຂອງຄົນໃນທາງຕ່ຳ. ເມື່ອປະກອບຍັດຍາໂດຍບໍ່ມີດັກຊິນາ (ຄ່າບູຊາ), ເຮັດແບບເປົ່າປະໂຫຍດ ແລະຜິດພິທີ ຍັດຍານັ້ນຍ່ອມຖືກມົນທິນ.

Verse 16

पशवो लकुटैर्हन्युर्यजमानं मृतं हताः । तस्माच्छुद्धैर्यवद्रव्यैर्यजमानः शुभः स्मृतः

ສັດບູຊາທີ່ຖືກຕີດ້ວຍໄມ້ຄ້ອນ ຈະເຫມືອນກັບຕີຕອບຜູ້ປະກອບຍັດຍາເມື່ອຕາຍແລ້ວ. ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ປະກອບຍັດຍາຈຶ່ງຖືກນັບວ່າເປັນມົງຄຸນ ເມື່ອເຄື່ອງບູຊາແລະວັດຖຸ (ເຊັ່ນ ເຂົ້າບາເລ) ບໍລິສຸດ.

Verse 17

यज्ञ एवं विचार्यासौ यज्ञसारं समास्थितः । श्रद्धया देवपूजा या नमस्कारः स्तुतिः शुभा

ເມື່ອໄດ້ພິຈາລະນາຍັດຍະຢ່າງນີ້ແລ້ວ ທ່ານຢູ່ໃນແກ່ນສານຂອງການບູຊາ: ການນະມັດສະການເທວະດາດ້ວຍສັດທາ, ການກໍານົດນົບນ້ອມ, ແລະການສັນລະເສີນອັນເປັນມົງຄຸນ.

Verse 18

नैवेद्यं हविषश्चैव यज्ञोऽयं हि विकल्मषः । स एव यज्ञः प्रोक्तो वै येन तुष्यन्ति देवताः

ນາຍເວດຍະ (ອາຫານຖວາຍ) ແລະ ຮະວິດ (ເຄື່ອງບູຊາໃນໄຟ) ກໍມີ—ແຕ່ຍັດຍະນີ້ບໍ່ມີມົນທິນ. ຍັດຍະທີ່ເຮັດໃຫ້ເທວະດາພໍໃຈແທ້ ນັ້ນແຫຼະຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ “ການບູຊາ”.

Verse 19

केचिच्छंसन्ति संन्यासं नन्दभद्रो न मन्यते । यो हि संन्यस्य विषयान्मनसा गृह्यते पुनः

ບາງຄົນສັນລະເສີນສັນນະຍາສ (ການສະລະທິ້ງ) ແຕ່ນັນທະພັດຣະບໍ່ຍອມຮັບ. ເພາະຜູ້ໃດສະລະວັດຖຸແຫ່ງກາມແລ້ວ ແຕ່ກັບຈັບມັນອີກໃນໃຈ ຜູ້ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຜູ້ສະລະທິ້ງແທ້.

Verse 20

उभयभ्रष्ट एवासौ भिन्ना भूमिर्विनश्यति । संन्यासस्य तु यत्सारं तत्तेनावृतमुत्तमम्

ຜູ້ນັ້ນພົ້ນຫຼຸດຈາກທັງສອງທາງ; ເຫມືອນດິນແຕກຮ້າວ ກໍພາໄປສູ່ຄວາມພິນາດ. ແຕ່ແກ່ນສານທີ່ແທ້ຂອງສັນນະຍາສ—ແກ່ນສານອັນສູງສຸດນັ້ນ ຖືກປິດບັງສໍາລັບລາວ.

Verse 21

कस्यचिन्नैव कर्माणि शपते वा प्रशंसति । नानामार्गस्थितांल्लोकांश्चन्द्रवल्लीयते क्षितौ

ທ່ານບໍ່ດ່າທໍາ ຫຼືຊົມເຊີຍການກະທໍາຂອງໃຜ. ເຄື່ອນໄຫວຢູ່ທ່າມກາງຜູ້ຄົນທີ່ຢືນຢູ່ໃນຫຼາຍເສັ້ນທາງ ທ່ານຢູ່ໃນໂລກນີ້ດັ່ງດວງຈັນ—ຫ່າງໄກ ເຢັນສະຫງົບ ແລະບໍ່ມີມົນທິນ.

Verse 22

न द्वेष्टि नो कामयते न विरुद्धोऽनुरुध्यते । समाश्मकांचनो धीरस्तुल्यनिंदात्मसंस्तुतिः

ທ່ານບໍ່ເກຽດຊັງ ແລະບໍ່ປາຖະໜາ; ແມ່ນຖືກຄັດຄ້ານກໍບໍ່ປະຈົບປະແຈງເພື່ອຂໍຄວາມພໍໃຈ. ຜູ້ມີປັນຍາມັ່ນຄົງ ເຫັນຫີນແລະຄໍາເທົ່າກັນ ແລະຢູ່ເທົ່າກັນທັງໃນຄໍາຕິ ແລະໃນການຍົກຍ້ອງຕົນ.

Verse 23

अभयः सर्वभूतेभ्यो यथांधबधिराकृतिः । न कर्मणां फलाकांक्षा शिवस्याराधनं हि तत्

ທ່ານໃຫ້ຄວາມບໍ່ຢ້ານກົວແກ່ສັດທັງປວງ ດັ່ງຄົນຕາບອດແລະຫູໜວກຕໍ່ການຍຸຍົງ. ທ່ານບໍ່ປາຖະໜາຜົນແຫ່ງກຳ—ນີ້ແຫຼະແມ່ນການບູຊາພຣະສິວະຢ່າງແທ້ຈິງ.

Verse 24

कारणाद्धर्ममन्विच्छन्न लोभं च ततश्चरन्

ຄົ້ນຫາທັມມະໂດຍຮູ້ເຫດແທ້ແລະເປົ້າໝາຍຂອງມັນ ແລ້ວດຳເນີນໄປໂດຍບໍ່ມີຄວາມໂລບ—ນີ້ແມ່ນວິຖີປະພຶດຂອງທ່ານ.

Verse 25

विविच्य नंदभद्रस्तत्सारं मोक्षेषु जगृहे । कृषिं केचित्प्रशंसंति नंदभद्रो न मन्यते

ເມື່ອພິຈາລະນາຢ່າງຖືກຕ້ອງ ນັນທະພັດຣະໄດ້ຮັບເອົາແກ່ນສານເປັນ «ໂມກສະ» ຄືຄວາມຫຼຸດພົ້ນ. ແມ່ນວ່າບາງຄົນຍົກຍ້ອງການກະສິກຳ ແຕ່ນັນທະພັດຣະບໍ່ເຫັນວ່ານັ້ນແມ່ນຄຸນຄ່າສູງສຸດ.

Verse 26

यस्यां छिंदंति वृषाणां चैव नासिकाम् । कर्षयंति महाभारान्बध्नंति दमयंति च

ໃນອາຊີບນັ້ນ ເຂົາຍັງຕັດດັ່ງຈົກຂອງງົວຜູ້; ບັງຄັບໃຫ້ລາກພາລະໜັກ ມັດໄວ້ ແລະຝຶກຫັກໃຫ້ເຊື່ອຟັງ.

Verse 27

बहुदंशमयान्देशान्नयंति बहुकर्दमान् । वाहसंपीडिता धुर्याः सीदंत्यविधिना परे

ເຂົາເຈົ້າຂັບໃຫ້ມັນຜ່ານດິນແດນທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍແມງກັດ ແລະຜ່ານຕົມເລິກ. ສັດລາກຖືກກົດທັບດ້ວຍພາລະ ຈົນລົ້ມລົງ; ແຕ່ຄົນອື່ນເຮັດໂດຍບໍ່ມີກົດລະບຽບ ແລະບໍ່ມີເມດຕາ.

Verse 28

मन्यंते भ्रूणहत्यापि विशिष्टा नास्य कर्मणः । अघ्न्या इति गवां नाम श्रुतौ ताः पीडयेत्कथम्

ເຂົາເຈົ້າຍັງເຫັນວ່າ ການຂ້າຕົວອ່ອນກໍຍັງເບົາກວ່າກຳມະນີ້. ເພາະໃນເວດາ ເອີ້ນງົວວ່າ “ອັກນະຍາ” ແປວ່າ “ບໍ່ຄວນຖືກທຳຮ້າຍ”; ຈະທົດທໍລະມານມັນໄດ້ແນວໃດ?

Verse 29

भूमिं भूमिशयांश्चैव हंति काष्ठमयोमुखम् । पंचेंद्रियेषु जीवेषु सर्वं वसति दैवतम्

ໄຖທີ່ມີຫນ້າໄມ້ນັ້ນ ຟາດຟັນທັງຜືນດິນ ແລະສັດທີ່ນອນຢູ່ໃນດິນ. ໃນສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີອິນທຣີຫ້າ ພຣະເທວະພາວະສະຖິດຢູ່ຄົບຖ້ວນ.

Verse 30

आदित्यश्चंद्रमा वायुः प्रभूत्यैव च तांस्तु यः । विक्रीणाति सुमूढस्य तस्य का नु विचारणा

ພຣະອາທິດ ພຣະຈັນ ລົມ ແລະອຳນາດອັນໃຫຍ່ອື່ນໆ ລ້ວນຄ້ຳຈຸນຊີວິດ. ແຕ່ຜູ້ໃດກ້າ “ຂາຍ” ມັນເຫມືອນເປັນສິນຄ້າຂອງຕົນ ຜູ້ນັ້ນມືດບອດຢ່າງຍິ່ງ—ຈະມີປັນຍາພິຈາລະນາອັນໃດໄດ້?

Verse 31

अजोऽग्निर्वरुणो मेषः सूर्यश्च पृथिवी विराट् । धेनुर्वत्सश्च सोमो वै विक्रीयैतान्न सिध्यति

ແບ້, ໄຟ, ວະຣຸນ, ແກະຜູ້, ພຣະອາທິດ, ແຜ່ນດິນ, ວິຣາດ (ພຣະວິຣາດ), ງົວແລະລູກງົວ, ແລະໂສມ—ຜູ້ໃດຂາຍສິ່ງສັກສິດແລະຫຼັກທຳອັນບໍລິສຸດເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມບໍ່ອາດບັນລຸຄວາມສຳເລັດແທ້ໄດ້.

Verse 32

एवंविधसहस्रैश्च युता दोषैः कृषिः सदा । अष्टगवं स्याद्धि हलं त्रिंशद्भागं त्यजेत्कृषेः

ການເຮັດນາກະສິກຳຍ່ອມພົວພັນກັບຄວາມຜິດພາດນານາປະການນັບພັນເທື່ອຢູ່ເສມອ. ແທ້ຈິງແລ້ວ ໄຖດັ່ງຖືກລາກໂດຍງົວແປດຕົວ; ດັ່ງນັ້ນຄວນສະຫຼະສ່ວນໜຶ່ງໃນສາມສິບຂອງຜົນຜະລິດເປັນການສະຫຼະຕາມທຳມະ.

Verse 33

धर्मे दद्यात्पशून्वृद्धान्पुष्यादेषा कृषिः कुतः । सारमेतत्कृषेस्तेन नंदभद्रेण चादृतम्

ເພື່ອທຳມະ ຄວນບໍລິຈາກສັດງົວທີ່ແກ່ຊະລາ; ແລ້ວການເຮັດນານີ້ຈະເຈີຣິນງອກງາມແທ້ໆໂດຍບໍ່ມີພາລະບາບໄດ້ແນວໃດ? ນີ້ແມ່ນແກ່ນສານຂອງເລື່ອງກະສິກຳ ແລະນັນດະພັດຣະໄດ້ເຄົາລົບຮັກສາໄວ້.

Verse 34

विसाधितव्यान्यन्नानि स्वशक्त्या देवपितृषु । मनुष्य द्विजभूतेषु नियुज्याश्नीत सर्वदा

ຄວນປຸງອາຫານຕາມກຳລັງຂອງຕົນ ແລະຖວາຍບູຊາໃຫ້ຖືກຄວນແກ່ເທວະດາ ແລະບັນພະບຸລຸດ. ແລ້ວຈຶ່ງແບ່ງປັນໃຫ້ມະນຸດ, ແຂກດວິຊະ, ແລະສັດມີຊີວິດທັງປວງ; ແລ້ວຈຶ່ງຄ່ອຍຮັບປະທານເສມອ.

Verse 35

केचिच्छंसंति चैश्वर्यं नंदभद्रो न मन्यते । मानुषा मानुषानेव दासभावेन भुंजते

ບາງຄົນຍົກຍ້ອງອຳນາດແລະຄວາມເປັນເຈົ້າ; ແຕ່ນັນດະພັດຣະບໍ່ເຫັນດີ. ເພາະມະນຸດໃຫ້ມະນຸດອື່ນເປັນທາດເພື່ອ “ເສບສຸກ” ນັ້ນ ແມ່ນຄວາມສຸກທີ່ມີຮາກຖານໃນຄວາມຜູກມັດ.

Verse 36

वधबंधनिरोधेन पीडयंति दिवानिशम् । देहं किमेतद्धातुः स्वं मातुर्वा जनकस्य वा

ດ້ວຍການຂ້າ, ການມັດຜູກ, ແລະການກັກຂັງ ພວກເຂົາທຳທຸກທໍລະມານຜູ້ອື່ນທັງກາງວັນແລະກາງຄືນ. ແຕ່ຮ່າງກາຍນີ້ເປັນຂອງໃຜ—ເປັນຂອງຕົນເອງ ຫຼືຂອງແມ່ ຫຼືຂອງພໍ່?

Verse 37

मातुः पितुर्वा बलिनः क्रेतुरग्नेः शुनोऽपि वा । इति संचिंत्य व्यहरन्नमरा इव ईश्वराः

ເມື່ອຄິດວ່າ «ກາຍນີ້ເປັນຂອງແມ່ ຫຼືພໍ່ ຫຼືຄົນແຂງແຮງ ຫຼືຜູ້ຊື້ ຫຼືໄຟ ຫຼືແມ່ນແຕ່ໝາ» ແລ້ວ ບັນດາ “ເຈົ້ານາຍ” ນັ້ນກໍປະພຶດດັ່ງອະມະຕະ ເຫມືອນຢູ່ເທິງຄວາມຮັບຜິດຊອບ।

Verse 38

ऐश्वर्यमदपापिष्ठा महामद्यमदादयः । ऐश्वर्यमदमत्तो हि ना पतित्वा हि माद्यति

ຄວາມເມົາໃນອຳນາດແມ່ນບາບຫນັກທີ່ສຸດ; ແມ່ນແຕ່ຄວາມເມົາໃຫຍ່ໆ ເຊັ່ນ ເມົາເຫຼົ້າ ແລະອື່ນໆ ກໍຍັງນ້ອຍກວ່າ. ເພາະຜູ້ທີ່ເມົາດ້ວຍອະທິປະໄຕ ບໍ່ຟື້ນສະຕິ ແມ່ນແຕ່ຫຼັງຈາກຕົກຕ່ຳພິນາດ।

Verse 39

आत्मवत्सर्वभृत्येषु श्रिया नैव च माद्यति

ຜູ້ໃດທີ່ເຫັນບັນດາຜູ້ພຶ່ງພາ ແລະຜູ້ຮັບໃຊ້ທັງປວງ ເປັນດັ່ງຕົນເອງ ຜູ້ນັ້ນບໍ່ເມົາໃນຄວາມຮຸ່ງເຮືອງແຫ່ງສິຣີ।

Verse 40

आत्मप्रत्ययवान्देही क्वेश्वरश्चेदृशोऽस्ति हि । ऐश्वर्यस्यापि सारं स जग्राहैतन्निशामय

ຜູ້ປົກຄອງແບບນີ້ຢູ່ໃສໜໍ—ມີກາຍແຕ່ມີຄວາມໝັ້ນໃຈໃນຕົນ (ຄວາມແຈ້ງໃນໃຈ) ຢ່າງໝັ້ນຄົງ? ທ່ານນັ້ນໄດ້ຈັບສານະສຳຄັນແຫ່ງອະທິປະໄຕໄວ້ແລ້ວ; ຈົ່ງຟັງໃຫ້ດີເຖີດ।

Verse 41

स्वशक्त्या सर्व भूतेषु यदसौ न पराङ्मुखः । तीर्थायेके प्रशंसंति नंदभद्रो न मन्यते

ເນື່ອງຈາກດ້ວຍພະລັງໃນໃຈຂອງຕົນ ທ່ານບໍ່ເຄີຍຫັນໜ້າຫນີຈາກສັດມີຊີວິດໃດໆ ບາງຄົນຈຶ່ງສັນລະເສີນທ່ານວ່າເປັນ «ຕີຣຖະ» (ສະຖານທີ່ແຫ່ງການແສວງບຸນ). ແຕ່ນັນທະພັດຣະເອງບໍ່ຍອມຮັບຄຳສັນລະເສີນນັ້ນ।

Verse 42

श्रमेण संकरात्तापशीतवातक्षुधा तृषा । क्रोधेन धर्मगेहस्य नापि नाशमवाप्नुयात्

ດ້ວຍຄວາມເຫນື່ອຍຍາກ ແລະຄວາມລໍາບາກ, ດ້ວຍຮ້ອນແລະໜາວ, ລົມ, ຄວາມຫິວ ແລະຄວາມກະຫາຍ—ແມ່ນແຕ່ດ້ວຍຄວາມໂກດ—«ເຮືອນແຫ່ງທຳມະ» ກໍບໍ່ພັງທະລາຍ.

Verse 43

सौख्येन वा धनस्यापि श्रद्धया स्वल्पगोर्थवान् । समर्थो हि महत्पुण्यं शक्त आप्तुं क्व वास्ति सः

ແມ່ນວ່າຈະມີຄວາມສຸກສະບາຍ ແລະຊັບສິນ, ແມ່ນວ່າຈະມີສັດທາ—ຜູ້ໃດກັນທີ່ມີແຕ່ນ້ອຍ ແຕ່ຈະສາມາດເຖິງບຸນໃຫຍ່ໄດ້ຢ່າງແທ້ຈິງ?

Verse 44

सदा शुचिर्देवयाजी तीर्थसारं गृहेगृह । नापः पुनंति पापानि न शैला न महाश्रमाः

ຜູ້ນັ້ນບໍລິສຸດເສມອ ແລະອຸທິດໃນການບູຊາເທວະ, ຈຶ່ງເປັນດັ່ງແກ່ນສານຂອງຕີຣຖະໃນທຸກເຮືອນ. ບໍ່ແມ່ນນ້ຳລ້ວນໆທີ່ຊໍາລະບາບ—ບໍ່ແມ່ນພູ ຫຼືອາສຣົມໃຫຍ່ໆ.

Verse 45

आत्मा पुनाति पापानि यदि पापान्निवर्तते । एवमेव समाचारं प्रादुर्भूतं ततस्ततः

ອາຕະມາ (ຕົນແທ້) ຊໍາລະບາບໄດ້ ເມື່ອຄົນຫັນກັບຈາກການກະທໍາບາບ. ດັ່ງນີ້ແຫຼະ ຄວາມປະພຶດຖືກຕ້ອງໄດ້ປາກົດຂຶ້ນຊໍ້າໆ ຕາມບ່ອນຕ່າງໆ.

Verse 46

एकीकृत्य सदा धीमान्नंदभद्रः समास्थितः । तस्यैवं वर्ततः साधोः स्पृहयंत्यपि देवताः

ດັ່ງນັ້ນ ນັນທະພັດຣະ ຜູ້ມີປັນຍາ ໄດ້ຮວບຮວມໃຈເປັນໜຶ່ງເສມອ ແລະຢືນຢັນຢ່າງໝັ້ນຄົງ. ເມື່ອເຫັນຄວາມປະພຶດຂອງຜູ້ສາທຸນັ້ນ ແມ່ນແຕ່ເທວະດາກໍຍັງປາຖະໜາ.

Verse 47

वासवप्रमुखाः सर्वे विस्मयं च परं ययुः । अत्रैव स्थानके चापि शूद्रोऽभूत्प्रतिवेश्मकः

ທ່ານເທວະທັງຫມົດ ນຳໂດຍ ວາສະວະ (ອິນທຣະ) ຕ່າງພາກັນປະຫລາດໃຈຢ່າງຍິ່ງ. ຢູ່ທີ່ນັ້ນເອງ ກໍມີຊູດຣະຜູ້ໜຶ່ງຢູ່ເປັນເພື່ອນບ້ານໃກ້ຄຽງ.

Verse 48

स नंदभद्रं धर्मिष्ठं पुनः पुनरसूयत । नास्तिकः स दुराचारः सत्यव्रत इति श्रुतः

ເຂົາໄດ້ອິດສານັນທະພັດຣະ ຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນທຳຢ່າງຍິ່ງ ຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ. ເຂົາເປັນຄົນບໍ່ເຊື່ອ ແລະປະພຶດຊົ່ວ ແຕ່ກໍມີຊື່ສຽງວ່າ «ສັດຕະຍະວຣະຕະ» ຜູ້ຖືສັດຈະ.

Verse 49

स सदा नंदभद्रस्य विलोकयति चांतरम् । छिद्रं चेदस्य पश्यामि ततो धर्मान्निवर्तये

ເຂົາເຝົ້າມອງນັນທະພັດຣະຢູ່ເທື່ອງໆ ເພື່ອຊອກຫາຂໍ້ບົກພ່ອງ. «ຖ້າຂ້ອຍເຫັນຊ່ອງໂຫວ່ໃນເຂົາແມ່ນແຕ່ນ້ອຍ ຂ້ອຍຈະເຮັດໃຫ້ເຂົາຫັນຫນີຈາກທຳ» ເຂົາຄິດໄວ້.

Verse 50

स्वभाव एव क्रूराणां नास्तिकानां दुरात्मनाम् । आत्मानं पातयंत्येव पातयंत्यपरं च यत्

ນີ້ແມ່ນສັນດານຂອງຄົນໂຫດຮ້າຍ—ຂອງຜູ້ບໍ່ເຊື່ອ ແລະຈິດໃຈຊົ່ວ—ທີ່ຍ່ອມນຳຕົນເອງໄປສູ່ຄວາມພິນາດ ແລະຍັງລາກຜູ້ອື່ນໃຫ້ຕົກຕາມດ້ວຍ.

Verse 51

ततस्त्वेवं वर्ततोऽस्य नंदभद्रस्य धीमतः । एकोऽभूत्तयः कष्टाद्वार्धिके सोऽप्यनश्यत

ຕໍ່ມາ ນັນທະພັດຣະ ຜູ້ມີປັນຍາ ດຳລົງຊີວິດຢູ່ແນວນັ້ນຕໍ່ໄປ. ເຂົາໄດ້ມີລູກຊາຍພຽງຄົນດຽວເກີດຂຶ້ນ ແຕ່ເນື່ອງຈາກເຄາະຮ້າຍ ເດັກນ້ອຍນັ້ນກໍສິ້ນຊີວິດໃນວັຍອ່ອນ.

Verse 52

तच्च दैवकृतं मत्वा न शुशोच महामतिः । देवो वा मानवो वापि को हि दवाद्विमुच्यते

ເມື່ອຮູ້ວ່ານີ້ແມ່ນການກະທຳຂອງພຣະພິລິດ/ວາສະນາ (ໄດວະກຣິຕ) ຜູ້ໃຈໃຫຍ່ກໍບໍ່ໂສກເສົ້າ. ຈະເປັນເທວະດາຫຼືມະນຸດ—ໃຜຈະຫຼຸດພົ້ນຈາກສິ່ງທີ່ວາສະນາກຳນົດໄດ້?

Verse 53

ततोऽस्य सुप्रिया भार्या सर्वैः साध्वीगुणैर्युता । गृहधर्मस्य मूर्तिर्या साक्षादिव अरुंधती

ຕໍ່ມາ ພັນລະຍາຜູ້ເປັນທີ່ຮັກຂອງລາວ ຜູ້ພ້ອມດ້ວຍຄຸນທຳຂອງສະຕີຜູ້ບໍລິສຸດແລະສູງສົ່ງທຸກປະການ ເປັນດັ່ງຮູບຮ່າງແຫ່ງຄຣົວເຮືອນທຳ (gṛha-dharma) ປານອຣຸນທະຕີປາກົດຕົວຈິງ.

Verse 54

विनाशमागता पार्थ कनकानाम नामतः । ततो यतेंद्रियोऽप्येष गृहधर्मविनाशतः

ໂອ ປາຣຖະ, ນາງຜູ້ມີນາມວ່າ “ກະນະການາມາ” ໄດ້ປະສົບຄວາມພິນາດ. ຕໍ່ມາ ແມ່ນແຕ່ຜູ້ຄວບຄຸມອິນທຣີຍະໄດ້ ກໍຍັງຖືກສັ່ນສະເທືອນ ເນື່ອງຈາກການພັງທະລາຍຂອງຄຣົວເຮືອນທຳ (gṛha-dharma).

Verse 55

शुशोच हा कष्टमिति पापोहमिति चासकृत् । तत्तस्य चांतरं दृष्ट्वाऽहृष्यत्यव्रतश्चिरात्

ລາວໂສກເສົ້າຊ້ຳໆ ຮ້ອງວ່າ “ອ້າຍ! ຄວາມທຸກຍາກອັນໜັກ! ຂ້ອຍເປັນຄົນບາບ!” ຢູ່ເລື້ອຍໆ. ເມື່ອເຫັນຮອຍແຕກໃນໃຈຂອງລາວ ຜູ້ບໍ່ມີວິໄນນັ້ນ—ຫຼັງຈາກລໍຖ້າມາດົນ—ກໍຍິນດີ.

Verse 56

उपाव्रज्य च हा कष्टं ब्रुवंस्तं नंदभद्रकम् । दधिकर्ण इवासाद्य नंदभद्रमुवाच सः

ເມື່ອລາວຮ້ອງວ່າ “ອ້າຍ! ຄວາມທຸກ!” ຊາຍນັ້ນກໍເຂົ້າໄປໃກ້ນັນທະພັດຣະ; ດັ່ງດາທິກັນນະເຂົ້າໄປພົບ, ແລ້ວກ່າວກັບນັນທະພັດຣະ.

Verse 57

हा नंदभद्र यद्येवं तवाप्येवंविधं फलम् । एतेन मन्ये मनसि धर्मोप्येष वृथैव यत्

«ໂອ ນັນທະພັດຣາ! ຖ້າແມ່ນແຕ່ເຈົ້າຍັງໄດ້ຜົນແບບນີ້, ຂ້ອຍຈຶ່ງສະຫຼຸບໃນໃຈວ່າ ທຳມະເອງກໍຄືຈະເປັນຂອງສູນເປົ່າ»។

Verse 58

इत्यादि बहुधा प्रोच्य तत्तद्वाक्यं ततस्ततः । सत्यव्रतस्ततः प्राह नंदभद्रं कृपान्वितः

ເຂົາໄດ້ເວົ້າຫຼາຍຢ່າງທຳນອງນີ້ ແລະທວນຄຳເວົ້ານັ້ນໆ ຊ້ຳໄປຊ້ຳມາ; ຈາກນັ້ນ ສັດຕະຍະວຣະຕະ ຜູ້ມີໃຈເມດຕາ ໄດ້ເວົ້າກັບ ນັນທະພັດຣາ।

Verse 59

नंदभद्र सदा तुभ्यं वक्तुकामोस्मि किंचन । प्रस्तावस्याप्यभावाच्च नोदितं च मया क्वचित्

«ນັນທະພັດຣາ, ຂ້ອຍປາຖະໜາຈະເວົ້າບາງຢ່າງກັບເຈົ້າມາເລື້ອຍ. ແຕ່ເນື່ອງຈາກບໍ່ມີໂອກາດອັນເໝາະສົມ, ຂ້ອຍຈຶ່ງບໍ່ເຄີຍເວົ້າກັບເຈົ້າເລີຍ»។

Verse 60

अप्रस्तावं ब्रुवन्वाक्यं बृहस्पतिरपिध्रुवम् । लभते बुद्ध्यवज्ञानमवमानं च हीनवत्

«ແທ້ແລ້ວ, ແມ່ນແຕ່ ພຣະພຶຫັດສະປະຕິ (Bṛhaspati) ຖ້າເວົ້າຄຳບໍ່ຖືກກາລະ, ກໍຈະພົບການດູໝິ່ນປັນຍາ ແລະການຫຍັບຫຍາມ ດັ່ງຄົນຕ່ຳຕ້ອຍ»។

Verse 61

नन्दभद्र उवाच । ब्रूहिब्रूहि न मे किंचित्साधु गोप्यं प्रियं परम् । वचोभिः शुद्धसत्त्वानां न मोक्षोऽप्युपमीयते

ນັນທະພັດຣາ ກ່າວວ່າ: «ເວົ້າເຖີດ, ເວົ້າເຖີດ—ຢ່າປິດບັງສິ່ງດີໃດໆໄວ້ຈາກຂ້ອຍ, ໂອ ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ ແລະສູງສຸດ. ເພາະຄຳຂອງຜູ້ມີສັດຕະວະບໍລິສຸດ ບໍ່ອາດຖືກປຽບໄດ້ ແມ່ນແຕ່ກັບໂມກສະ»।

Verse 62

सत्यव्रत उवाच । नवभिर्नवभिश्चैव विमुक्तं वाग्विदूषणैः । नवभिर्बुद्धिदोषैश्च वाक्यं वक्ष्याम्यदोषवत्

ສັດຕະຍະວຣະຕະ ກ່າວວ່າ: ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວຖ້ອຍຄໍາອັນບໍ່ມີຄວາມຜິດ ພົ້ນຈາກມົນທິນແຫ່ງວາຈາ 9 ແລະຈາກຂໍ້ບົກພ່ອງແຫ່ງປັນຍາ 9.

Verse 63

सौक्ष्म्यं संख्याक्रमश्चापि निर्णयः सप्रयोजनः । पंचैतान्यर्थजातानि यत्र तद्वाक्यमुच्यते

ຄວາມລະອຽດລຶກ, ການນັບຈໍານວນໃຫ້ຖືກ, ລໍາດັບອັນເປັນລະບຽບ, ການຕັດສິນໃຫ້ແຈ້ງ, ແລະຈຸດປະສົງທີ່ກ່າວໄວ້—ບ່ອນໃດມີອະທິບາຍ 5 ປະການນີ້ ນັ້ນເອີ້ນວ່າ ຖ້ອຍຄໍາອັນສົມບູນ.

Verse 64

धर्ममर्थं च कामं च मोक्षं चोद्दिश्य चोच्यते । प्रयोजनमिति प्रोक्तं प्रथमं वाक्यलक्षणम्

ເມື່ອກ່າວຖ້ອຍຄໍາໂດຍມຸ່ງໄປຫາ ທັມມະ, ອັດຖະ, ກາມະ ຫຼື ໂມກສະ ນັ້ນເອີ້ນວ່າ “ຈຸດປະສົງ” ເປັນລັກສະນະປະການທໍາອິດຂອງຖ້ອຍຄໍາ.

Verse 65

धर्मार्थकाममोक्षेषु प्रतिज्ञाय विशेषतः । इदं तदिति वाक्यांते प्रोच्यते स विनिर्णयः

ເມື່ອຕັ້ງຄໍາປະຕິຍານເປັນພິເສດໃນເລື່ອງ ທັມມະ, ອັດຖະ, ກາມະ ຫຼື ໂມກສະ ແລ້ວໃນທ້າຍຖ້ອຍຄໍາກ່າວວ່າ “ນີ້ແມ່ນນັ້ນ” ນັ້ນເອີ້ນວ່າ ວິນິຣະນະຍ (ການຕັດສິນແນ່ນອນ).

Verse 66

इदं पूर्वमिदं पश्चाद्वक्तव्यं यत्क्रमेण हि । क्रमयोगं तमप्याहुर्वाक्यतत्तविदो बुधाः

ສິ່ງທີ່ຄວນກ່າວກ່ອນ ແລະ ສິ່ງທີ່ຄວນກ່າວພາຍຫຼັງ—ເມື່ອກ່າວຕາມລໍາດັບອັນຖືກຕ້ອງ ນັກປັນຍາຜູ້ຮູ້ຄວາມຈິງແຫ່ງຖ້ອຍຄໍາ ເອີ້ນວ່າ “ກຣະມະໂຢກະ” (ຄວາມເປັນລໍາດັບ).

Verse 67

दोषाणां च गुणानां च प्रमाणं प्रविभागतः । उभयार्थमपि प्रेक्ष्य सा संख्येत्युपधार्यताम्

ມາດຕະວັດຂອງຄວາມຜິດ ແລະ ຄຸນງາມ ທີ່ແບ່ງຢ່າງຖືກຕ້ອງ ໂດຍພິຈາລະນາທັງສອງຝ່າຍ ຄວນເຂົ້າໃຈວ່າແມ່ນ «ສັງຂະຍາ» (ການນັບ)។

Verse 68

वाक्यज्ञेयेषु भिन्नेषु यत्राभेदः प्रदृश्यते । तत्रातिशयहेतुत्वं तत्सौक्ष्म्यमिति निर्दिशेत्

ເມື່ອສິ່ງທີ່ຕ້ອງເຂົ້າໃຈຈາກຖ້ອຍຄໍາແຕກຕ່າງກັນ ແຕ່ກັບເຫັນຄວາມເປັນອັນດຽວຢູ່ພາຍໃນ ຄວາມສາມາດທີ່ເຜີຍເຫດໃຫ້ເກີດຄວາມຍອດຢ່າງນັ້ນ ຖືກຊີ້ວ່າແມ່ນ «ສົກສະມະ» (saukṣmya) ຄວາມລະອຽດລຶກ.

Verse 69

इति वाक्यगुणानां च वाग्दोषान्द्विनव श्रृणु । अपेतार्थमभिन्नार्थमपवृत्तं तथाधिकम्

ດັ່ງນີ້ ຄຸນຂອງຖ້ອຍຄໍາໄດ້ກ່າວແລ້ວ; ບັດນີ້ ຈົ່ງຟັງຂໍ້ບົກພ່ອງຂອງວາຈາ 18 ປະການ: «ປາສະຈາກຄວາມໝາຍ», «ຄວາມໝາຍບໍ່ແຈ້ງ», «ເບື້ອນອອກຈາກເລື່ອງ», «ເກີນພອດ» ແລະອື່ນໆ.

Verse 70

अश्लक्ष्णं चापि संदिग्धं पदांते गुरु चाक्षरम् । पराङ्मुखमुखं यच्च अनृतं चाप्यसंस्कृतम्

ອີກທັງ ຄໍາທີ່ຫຍາບກະດ້າງ, ຄໍາທີ່ຄລຸມເຄືອ, ແລະຄໍາທີ່ມີພະຍາງໜັກຢູ່ທ້າຍຄໍາ; ຄໍາທີ່ເປີດຕົ້ນບໍ່ເປັນມົງຄຸນຫຼືອຶດອັດ; ຄໍາບໍ່ຈິງ ແລະຄໍາທີ່ບໍ່ຖືກຂັດເກົາຕາມພາສາ ກໍເປັນຂໍ້ບົກພ່ອງ.

Verse 71

विरुद्धं यत्त्रिवर्गेण न्यूनं कष्टातिशब्दकम् । व्युत्क्रमाभिहृतं यच् सशेषं चाप्यहेतुकम्

ຄໍາເວົ້າເປັນຂໍ້ບົກພ່ອງ ເມື່ອມັນຂັດກັບຈຸດປະສົງສາມປະການ (ທັມມະ, ອັດຖະ, ກາມະ), ເມື່ອຂາດຕົກບົກພ່ອງ, ເມື່ອຫຍາບຫຼືເກີນຈິງ, ເມື່ອເວົ້າສັບສົນບໍ່ເປັນລໍາດັບ, ເມື່ອບໍ່ຄົບຖ້ວນ, ແລະເມື່ອເວົ້າໂດຍບໍ່ມີເຫດຜົນອັນຄວນ.

Verse 72

निष्कारणं च वाग्दोषान्बुद्धिजाञ्छृणु त्वं च यान् । कामात्क्रोधाद्भयाच्चैव लोभाद्दैन्यादनार्यकात्

ບັດນີ້ ຈົ່ງຟັງໂທດແຫ່ງວາຈາ ທີ່ເກີດຈາກໃຈ ແລະເວົ້າອອກໂດຍບໍ່ມີເຫດອັນຄວນ—ເກີດຈາກກາມ, ໂກດ, ຄວາມຢ້ານ, ໂລບ, ຄວາມຕໍ່າຕ້ອຍ ແລະຄວາມບໍ່ສຸພາບ.

Verse 73

हीनानुक्रोशतो मानान्न च वक्ष्यामि किंचन । वक्ता श्रोता च वाक्यं च यदा त्वविकलं भवेत्

ເພາະຄວາມເມດຕາຕໍ່ຜູ້ຕໍ່າຕ້ອຍ ແລະເພາະຄວາມເຄົາລົບຕໍ່ຜູ້ຄວນເຄົາລົບ ຂ້ອຍຈະບໍ່ເວົ້າຫຍັງໂດຍສຸ່ມສີ່ສຸ່ມຫ້າ. ເມື່ອຜູ້ເວົ້າ, ຜູ້ຟັງ, ແລະຖ້ອຍຄໍາ ລ້ວນບໍ່ບົກພ່ອງ ວາຈາຈຶ່ງຄວນຖືກເວົ້າ.

Verse 74

सममेति विवक्षायां तदा सोऽर्थः प्रकाशते । वक्तव्ये तु यदा वक्ता श्रोतारमवमन्यते

ເມື່ອເຈດຕະນາແລະການເວົ້າອອກສອດຄ່ອງກັນ ຄວາມໝາຍກໍປາກົດສະຫວ່າງ. ແຕ່ເມື່ອຄວນເວົ້າ ແລ້ວຜູ້ເວົ້າກັບດູໝິ່ນຜູ້ຟັງ—

Verse 75

श्रोता चाप्यथ वक्तारं तदा वाक्यं न रोहति । अथ यः स्वप्रियं ब्रूयाच्छ्रोतुर्वोत्सृज्ययदृतम्

ແລະຖ້າຜູ້ຟັງກໍດູໝິ່ນຜູ້ເວົ້າ ຖ້ອຍຄໍາກໍບໍ່ຝັງລົງໃນໃຈ. ເຊັ່ນດຽວກັນ ຜູ້ໃດເວົ້າແຕ່ສິ່ງທີ່ຕົນພໍໃຈ ໂດຍລະທິ້ງສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດແທ້ແກ່ຜູ້ຟັງ—

Verse 76

विशंका जायते तस्मिन्वाक्यं तदपि दोषवत् । तस्माद्यः स्वप्रियं त्यक्त्वा श्रोतुश्चाप्यथ यत्प्रियम्

ຄວາມສົງໄສເກີດຂຶ້ນຕໍ່ຖ້ອຍຄໍານັ້ນ ແລະແມ່ນແຕ່ວາຈານັ້ນກໍກາຍເປັນມີໂທດ. ດັ່ງນັ້ນ ຄວນລະທິ້ງສິ່ງທີ່ແຕ່ພໍໃຈຕົນ ແລະພິຈາລະນາສິ່ງທີ່ພໍໃຈແກ່ຜູ້ຟັງດ້ວຍ—

Verse 77

सत्यमेव प्रभाषेत स वक्ता नेतरो भुवि । मिथ्यावादाञ्छास्त्रजालसंभवान्यद्विहाय च

ໃນໂລກນີ້ ຜູ້ທີ່ເວົ້າຄວາມຈິງເທົ່ານັ້ນ ຈຶ່ງເປັນ “ຜູ້ເວົ້າ” ຢ່າງແທ້ຈິງ; ຄົນອື່ນບໍ່ແມ່ນ. ຈົ່ງລະທິ້ງຄຳມຸສາ ແມ່ນແຕ່ຄຳມຸສາທີ່ຖືກປັ່ນຂຶ້ນຈາກເຄືອຂ່າຍເຫດຜົນອ້າງ “ຄຳພີ” ກໍຕາມ.

Verse 78

सत्यमेव व्रतं यस्मात्तस्मात्सत्यव्रतस्त्वहम् । सत्यं ते संप्रवक्ष्यामि मंतुमर्हसि तत्तथा

ເນື່ອງຈາກຄວາມຈິງເທົ່ານັ້ນແມ່ນວຣະຕະ (ຄຳປະຕິຍານ) ດັ່ງນັ້ນຂ້ອຍເປັນຜູ້ຖືວຣະຕະແຫ່ງຄວາມຈິງ. ຂ້ອຍຈະປະກາດຄວາມຈິງໃຫ້ເຈົ້າ; ເຈົ້າຄວນຮັບໄວ້ ແລະເຂົ້າໃຈຕາມຄວາມເປັນຈິງນັ້ນ.

Verse 79

यदाप्रभृति भद्र त्वं पाषाणस्यार्चने रतः । तदाप्रभृति किंचिच्च न हि पश्यामि शोभनम्

ໂອ ທ່ານຜູ້ດີ, ນັບແຕ່ເວລາທີ່ເຈົ້າໝັ້ນໃນການບູຊາຫີນທຳມະດາ, ນັບແຕ່ເວລານັ້ນມາ ຂ້ອຍບໍ່ເຫັນສິ່ງມົງຄຸນອັນງາມດີໃດໆ ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຈົ້າເລີຍ.

Verse 80

एकः सोऽपि सुतो नष्टो भार्या चार्याऽप्यनश्यत । कूटानां कर्मणां साधो फलमेवंविधं भवेत्

ລູກຊາຍຄົນດຽວຂອງເຈົ້າກໍສູນຫາຍໄປ, ແລະເມຍກັບຊັບສິນກໍພິນາດ. ໂອ ທ່ານຜູ້ຄວນເຄົາລົບ, ຜົນຂອງກຳອັນຫລອກລວງຍ່ອມເປັນໄປແບບນີ້.

Verse 81

क्व देवाः संति मिथ्यैतद्दृश्यंते चेद्भवंत्यपि । सर्वा च कूटविप्राणां द्रव्यायैषा विकल्पना

“ເທວະດາຢູ່ໃສ? ນີ້ແມ່ນຄຳມຸສາ. ແມ່ນແຕ່ຖ້າກ່າວວ່າ ‘ເຫັນ’ ແລະຈຶ່ງມີຢູ່ກໍຕາມ, ທັງໝົດນີ້ກໍເປັນແຕ່ແຜນການທີ່ປັ່ນຂຶ້ນ—ໂດຍພຣາຫມັນຈອມປອມ ເພື່ອຫາຊັບສິນ.”

Verse 82

पितॄनुद्दिश्य यच्छंति मम हासः प्रजायते । अन्नस्योपद्रवं यच्च मृतो हि किमशिष्यत

ເມື່ອຜູ້ຄົນໃຫ້ທານ «ອຸທິດແດ່ບັນພະບຸລຸດ» ຄວາມຫົວເຮາະກໍເກີດໃນຂ້ອຍ. ອາຫານກໍເນ່າເສຍ—ຄົນຕາຍຈະກິນ ຫຼື ຊື່ນຊົມຫຍັງໄດ້?

Verse 83

यत्त्विदं बहुधा मूढा वर्णयंति द्विजाधमाः । विश्वनिर्माणमखिलं तथापि श्रृणु सत्यतः

ເລື່ອງນີ້ທີ່ຄົນຫຼົງ—ຜູ້ຕ່ຳສຸດໃນພວກດວິຊະ—ພາກັນພັນລະນາຫຼາຍຢ່າງ ຄືການສ້າງສັນຈັກກະວານທັງປວງ; ແຕ່ຈົ່ງຟັງຕາມຄວາມຈິງ.

Verse 84

उत्पत्तिश्चापि भंगश्च विश्वस्यैतद्द्वयं मृषा । एवमेव हि सर्वं च सदिदं वर्तते जगत्

“ການເກີດຂຶ້ນ” ແລະ “ການພັງທະລາຍ” ຂອງຈັກກະວານ—ຄູ່ນີ້ເປັນຄວາມບໍ່ຈິງ. ດັ່ງນັ້ນແທ້ ທຸກສິ່ງດຳລົງຢູ່; ໂລກນີ້ຕັ້ງຢູ່ໃນຄວາມເປັນຢູ່.

Verse 85

स्वभावतो विश्वमिदं हि वर्तते स्वभावतः सूर्यमुखा भ्रमंत्यमी । स्वभावतो वायवो वांति नित्यं स्वभावतो वर्षति चांबुदोऽयम्

ຈັກກະວານນີ້ເຄື່ອນໄຫວຕາມສະພາວະຂອງຕົນ; ດາວນະພາເຫຼົ່ານີ້ກໍຫມຸນວຽນຕາມສະພາວະ ໂດຍມີພຣະອາທິດເປັນຫົວໜ້າ. ລົມພັດຢູ່ເລື້ອຍໆຕາມສະພາວະ; ແລະເມກນີ້ກໍຕົກຝົນຕາມສະພາວະຂອງມັນ.

Verse 86

स्वभावतो रोहति धान्यजातं स्वभावतो वर्षशीतातपत्वम् । स्वभावतः संस्थिता मेदिनी च स्वभावतः सरितः संस्रवंति

ພືດພັນທັນຍາຫານເຕີບໃຫຍ່ຕາມສະພາວະຂອງມັນ; ຝົນ, ຄວາມໜາວ, ແລະຄວາມຮ້ອນ ກໍມາຕາມສະພາວະ. ແຜ່ນດິນຕັ້ງຢູ່ໝັ້ນຄົງຕາມສະພາວະ; ແລະແມ່ນ້ຳທັງຫຼາຍໄຫຼຕໍ່ໄປຕາມສະພາວະຂອງຕົນ.

Verse 87

स्वभावतः पर्वता भांति नित्यं स्वभावतो वारिधिरेष संस्थितः । स्वभावतो गर्भिणी संप्रसूते स्वभावतोऽमी बहवश्च जीवाः

ຕາມສະພາບທໍາມະຊາດ ພູເຂົາທັງຫຼາຍປາກົດແລະຕັ້ງຢູ່ເປັນນິດ; ຕາມສະພາບຂອງມັນ ມະຫາສະໝຸດນີ້ຢູ່ປະຈໍາທີ່. ຕາມສະພາບຂອງນາງ ຍິງທ້ອງກໍໃຫ້ກໍາເນີດ; ຕາມສະພາບຂອງພວກມັນ ສັດມີຊີວິດຫຼາຍຫຼາຍນີ້ດໍາລົງຢູ່।

Verse 88

यथा स्वभावेन भवंति वक्रा ऋतुस्वबावाद्बदरीषु कण्टकाः । तथा स्वभावेन हि सर्वमेतत्प्रकाशते कोऽपि कर्ता न दृश्यः

ເຫມືອນດັ່ງຕາມສະພາບ—ຕາມສະພາບຂອງລະດູການ—ໜາມກໍເກີດຂຶ້ນໃນຕົ້ນບະດະຣີ; ສະນັ້ນດ້ວຍສະພາບທໍາມະຊາດ ທຸກສິ່ງນີ້ປາກົດຂຶ້ນ; ບໍ່ເຫັນຜູ້ກະທໍາໃດໆເລີຍ।

Verse 89

तदेवं संस्थिते लोके मूढो मुह्यति मत्तवत् । मानुष्यमपि यद्धूर्ता वदंत्यग्र्यं श्रृणुष्वतत्

ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອໂລກຕັ້ງຢູ່ແບບນີ້ ຄົນໂງ່ກໍຫຼົງງົດ ເຫມືອນຄົນເມົາ. ແລະສິ່ງທີ່ພວກຫຼອກລວງກ່າວວ່າ ‘ສູງສຸດ’ ແມ່ນແມ່ນແຕ່ ‘ຄວາມເປັນມະນຸດ’—ຈົ່ງຟັງສິ່ງນັ້ນເຖີດ।

Verse 90

मानुष्यान्न परं कष्टं वैरिणां नो भवेद्धि तत् । शोकस्थानसहस्राणि मनुष्यस्य क्षणेक्षणे

ບໍ່ມີຄວາມທຸກຍາກໃດຈະເກີນການເປັນມະນຸດ; ແມ່ນແທ້ ແມ່ນແຕ່ສັດຕູກໍບໍ່ປາດຖະນາໃຫ້ເກີດສິ່ງນັ້ນ. ເພາະມະນຸດມີເຫດແຫ່ງຄວາມໂສກນັບພັນ ໃນທຸກຂະນະທຸກຂະນະ।

Verse 91

मानुष्यं हि स्मृताकारं सभाग्योऽस्माद्विमुच्यते । पशवः पक्षिणः कीटाः कृमयश्च यथासुखम्

ເພາະຄວາມເປັນມະນຸດມີຄວາມຈໍາ ແລະປັນຍາແຍກແຍະ; ຜູ້ມີວາສະນາດີຍ່ອມພົ້ນຈາກພັນທະນີ້. ແຕ່ສັດປ່າ, ນົກ, ແມງໄມ້ ແລະໜອນ ດໍາລົງຢູ່ຕາມຄວາມສຸກຂອງຕົນໆ।

Verse 92

अबद्धा विहरंत्येते योनिरेषां सुदुर्लभा । निश्चिंताः स्थावरा ह्येते सौख्यमेषां महद्भुवि

ບໍ່ຖືກຜູກມັດ ພວກເຂົາພາກັນທ່ອງໄປ; ການເກີດແບບນີ້ສໍາລັບພວກເຂົາ ຫາຍາກຢ່າງຍິ່ງ. ບໍ່ມີຄວາມກັງວົນ ດັ່ງຢືນຢູ່ນິ່ງ—ຄວາມສຸກໃນແຜ່ນດິນນີ້ຍິ່ງໃຫຍ່.

Verse 93

बहुना किं मनुष्येभ्यः सर्वो धन्योऽन्ययोनिजः । स्वभावमेव जानीहि पुण्यापुण्यादिकल्पना

ຈະເວົ້າຫຼາຍເລື່ອງມະນຸດໄປເພື່ອຫຍັງ? ຜູ້ເກີດໃນຍົນີອື່ນ ແມ່ນຜູ້ມີວາສະນາດີທຸກປະການ. ຈົ່ງຮູ້ວ່າເປັນແຕ່ທໍາມະຊາດ—ຄວາມຄິດເລື່ອງ ‘ບຸນ-ບາບ’ ແລະອື່ນໆ ເປັນແຕ່ການປຸງແຕ່ງ.

Verse 94

यदेके स्थावराः कीटाः पतंगा मानुषादिकाः । तस्मान्मित्या परित्यज्य नंदभद्र यथासुखम् । पिब क्रीडनकैः सार्धं भोगान्सत्यमिदं भुवि

ເນື່ອງຈາກບາງພວກເປັນສັດຢືນນິ່ງ, ບາງພວກເປັນແມງ, ບາງພວກເປັນນົກ, ບາງພວກເປັນມະນຸດ ແລະອື່ນໆ—ດັ່ງນັ້ນ ໂອ້ ນັນທະພັດຣະ, ຈົ່ງລະທິ້ງ ‘ຄວາມເຫັນຜິດ’ ເຫຼົ່ານີ້ ແລະຕາມໃຈສຸກ ຈົ່ງດື່ມ ແລະເສບສຸກກັບໝູ່ຫຼິ້ນຂອງເຈົ້າ. ນີ້ແຫຼະແມ່ນຄວາມຈິງໃນແຜ່ນດິນ.

Verse 95

नारद उवाच । इत्येतैरमुखैर्वाक्यैरयुक्तैरसमंजसैः

ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: ດັ່ງນັ້ນ ໂດຍຖ້ອຍຄໍາແບບນັ້ນ ອັນບໍ່ມີມູນຖານ ບໍ່ມີເຫດຜົນ ແລະບໍ່ສອດຄ່ອງ—

Verse 96

सत्यव्रतस्य नाकम्पन्नंदभद्रो महामनाः । प्रहसन्निव तं प्राह स्वक्षोभ्यः सागरो यथा

ນັນທະພັດຣະ ຜູ້ມີໃຈໃຫຍ່ ບໍ່ສັ່ນຄອນຕໍ່ຖ້ອຍຄໍາຂອງສັດຍະວຣະຕະ. ຍິ້ມດັ່ງຈະຫົວເລາະ ແລ້ວກ່າວກັບເຂົາ—ດັ່ງທະເລ ທີ່ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວດ້ວຍຄວາມປັ່ນປ່ວນຂອງຕົນ.

Verse 97

यद्भवानाह धर्मिष्ठाः सदा दुःखस्य भागिनः । तन्मिथ्या दुःखजालानि पश्यामः पापिनामपि

ທີ່ທ່ານເວົ້າວ່າ “ຜູ້ມີທຳອັນສູງສຸດຍ່ອມເປັນຜູ້ຮັບມໍຣະດົກແຫ່ງທຸກຂ໌ເສມອ” ນັ້ນບໍ່ແທ້. ເພາະເຮົາເຫັນຕາຂ່າຍແຫ່ງຄວາມທຸກຂ໌ ຢູ່ໃນພວກຄົນບາບດ້ວຍ.

Verse 98

वधबंधपरिक्लेशाः पुत्रदारादि पंचता । पापिनामपि दृश्यंते तस्माद्धर्मो गुरुर्मतः

ການຂ້າ, ການຈັບຂັງ, ແລະຄວາມທຸກທົນ—ພ້ອມທັງຄວາມພິນາດ “ຫ້າປະການ” ທີ່ກ່ຽວກັບລູກ, ເມຍ ແລະອື່ນໆ—ກໍປາກົດໃນພວກຄົນບາບດ້ວຍ. ດັ່ງນັ້ນ ທຳ (ດຣະມະ) ຈຶ່ງຖືກນັບຖືເປັນຄູ ແລະຜູ້ນຳທາງອັນແທ້ຈິງ.

Verse 99

अयं साधुरहो कष्टं कष्टमस्य महाजनाः । साधोर्वदंत्येतदपि पापिनां दुर्लभं त्विदम्

“ໂອ້ ຄົນດີນີ້ທົນທຸກ—ຊ່າງຫນັກໜາ!” ມະຫາຊົນກ່າວເຖິງຜູ້ມີຄຸນທຳ. ແຕ່ແມ່ນແຕ່ສິ່ງນີ້ (ຊື່ສຽງຄວາມດີ) ກໍຫາຍາກຍິ່ງໃນພວກຄົນບາບ.

Verse 100

दारादिद्रव्यलोभार्यं विशतः पापिनो गृहे । भवानपि बिभेत्यस्माद्द्वेष्टि कुप्यति तद्वृथा

ເມື່ອເຂົ້າໄປໃນເຮືອນຂອງຄົນບາບ ມັນເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມໂລບຢາກຕໍ່ເມຍ, ຊັບສິນ ແລະອື່ນໆ. ແມ່ນແຕ່ທ່ານເອງກໍຍັງຢ້ານ, ຊັງ ແລະໂກດ—ດັ່ງນັ້ນ (ການກ່າວວ່າສິ່ງນີ້ບໍ່ມີຄ່າ) ຈຶ່ງເປັນຄຳເວົ້າຫວ່າງເປົ່າ.

Verse 101

यथास्य जगतो ब्रूषे नास्ति हेतुर्महेश्वरः । तद्बालभाषितं तुभ्यं किं राजानं विना प्रजाः

ຕາມທີ່ທ່ານກ່າວວ່າ ໂລກນີ້ບໍ່ມີເຫດ, ບໍ່ມີພຣະມະເຫສະວະຣະ ນັ້ນເປັນຄຳເວົ້າແບບເດັກນ້ອຍ. ບອກຂ້ອຍມາ: ຈະມີປະຊາຊົນໄດ້ຢ່າງໃດ ຖ້າບໍ່ມີກະສັດ?

Verse 102

यच्च ब्रवीषि पाषाणं मिथ्या लिंगं समर्चसि । तद्भवांल्लिंगमाहात्म्यं वेत्ति नांधो यथा रविम्

ເມື່ອເຈົ້າເວົ້າວ່າ «ເຈົ້າບູຊາແຕ່ຫີນ—ລິງຄະອັນລວງ» ນັ້ນສະແດງວ່າເຈົ້າບໍ່ຮູ້ມະຫິມາຂອງລິງຄະ ເຫມືອນຄົນຕາບອດບໍ່ເຫັນຕາເວັນ.

Verse 103

ब्रह्मादायः सुरा सर्वे राजानश्च महर्द्धिकाः । मानवा मुनयश्चैव सर्वे लिंगं यजंति च

ພຣະພຣະຫມາ ແລະເທວະທັງປວງ, ກະສັດຜູ້ມີອຳນາດ, ມະນຸດ ແລະມຸນີທັງຫຼາຍ—ແທ້ຈິງແລ້ວທຸກຜູ້—ລ້ວນບູຊາສິວະລິງຄະ.

Verse 104

स्वनामकानि चिह्नानि तेषां लिंगानि संति च । एते किं त्वभवत्मूर्खास्त्वं तु सत्यव्रतः सुधीः

ເຄື່ອງໝາຍທີ່ມີຊື່ຂອງພວກເຂົາເອງ ກໍມີລິງຄະຂອງພວກເຂົາຢູ່. ພວກເຂົາທັງໝົດເປັນຄົນໂງ່ຫຼື, ແລ້ວເຈົ້າຜູ້ດຽວເປັນຜູ້ຮູ້ຜູ້ຖືສັດຈະບໍ?

Verse 105

प्रतिष्ठाप्य पुरा ब्रह्मा पुष्करे नीललोहितम् । प्राप्तवान्परमां सिद्धिं ससर्जेमाः प्रजाः प्रभुः

ໃນການກ່ອນ ພຣະພຣະຫມາໄດ້ປະດິດຕັ້ງນີລະໂລຫິຕະທີ່ປຸສກະຣະ ແລ້ວບັນລຸສິດທິອັນສູງສຸດ; ຈາກນັ້ນພຣະອົງຜູ້ເປັນເຈົ້າໄດ້ສ້າງສັດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້.

Verse 106

विष्णुनापि निहत्याजौ रावणं पयसांनिधेः । तीरे रामेश्वरं लिंगं स्थापितं चास्ति किं मुधा

ແມ່ນແຕ່ພຣະວິສນຸ ຫຼັງຈາກສັງຫານຣາວະນະໃນສົງຄາມ ກໍໄດ້ປະດິດຕັ້ງລິງຄະຣາເມສະວະຣະ ຢູ່ຝັ່ງທະເລ. ນັ້ນເຮັດໄປໂດຍໄຮ້ປະໂຫຍດບໍ?

Verse 107

वृत्रं हत्वा पुरा शक्रो महेंद्रे स्थाप्य शंकरम् । लिंगं विमुक्तपापोऽथ त्रिदिवेद्यापि मोदते

ໃນອະດີດ ພຣະສັກຣະ (Śakra) ໄດ້ສັງຫານ ວຣິຕຣະ (Vṛtra) ແລ້ວ ຈຶ່ງສະຖາປະນາ ພຣະສັງກະຣະ (Śaṅkara) ເປັນລິງຄະ ຢູ່ເທິງ ມະເຮນດຣະ; ພໍພົ້ນບາບ ກໍຍັງຊື່ນບານຢູ່ໃນສະຫວັນຈົນທຸກມື້ນີ້.

Verse 108

स्थापयित्वा शिवं सूर्यो गंगासागरसंगमे । निरामयोऽभूत्सोमश्च प्रभासे पश्चिमोदधौ

ພຣະສູຣະຍະ (Sūrya) ໄດ້ສະຖາປະນາ ພຣະສິວະ (Śiva) ທີ່ຈຸດບັນຈົບຂອງ ແມ່ນ້ຳຄົງຄາ ກັບມະຫາສະໝຸດ; ແລະ ພຣະໂສມະ (Soma) ກໍໄດ້ພົ້ນໂລກາພະຍາດ ທີ່ ປຣະພາສະ (Prabhāsa) ຂ້າງທະເລຕາເວັນຕົກ.

Verse 109

काश्यां यमश्च धनदः सह्ये गरुडकश्यपौ । नैमिषे वायुवरुणौ स्थाप्य लिंगं प्रमोदिताः

ທີ່ ກາສີ (Kāśī) ມີ ຍະມະ (Yama) ແລະ ທະນະດະ (Dhanada/Kuvera); ທີ່ເຂດພູ ສະຫຍະ (Sahya) ມີ ຄະຣຸດະ (Garuḍa) ແລະ ກັດສະຍະປະ (Kaśyapa); ທີ່ ໄນມິສະ (Naimiṣa) ມີ ວາຍຸ (Vāyu) ແລະ ວະຣຸນະ (Varuṇa) — ເມື່ອສະຖາປະນາລິງຄະແລ້ວ ທຸກອົງກໍຊື່ນບານ ແລະ ສົມປາດຖະນາ.

Verse 110

अस्मिन्नेव स्तंभतीर्थे कुमारेणं गुहो विभुः । लिंगं संस्थापयामास सर्वपापहरं न किम्

ຢູ່ນີ້ເທົ່ານັ້ນ ທີ່ ສະຕັມພະ-ຕີຣຖະ (Stambha-tīrtha) ພຣະຄຸຫະ (Guha/Skanda) ຜູ້ມີລິດທານຸພາບ ໄດ້ສະຖາປະນາ ລິງຄະ ກຸມາເຣສະ (Kumāreśa) ຜູ້ກຳຈັດບາບທັງປວງ—ຈະບໍ່ແມ່ນດັ່ງນັ້ນດອກຫຼື?

Verse 111

एवमन्यैः सुरैर्यानि पार्थिवैर्मुनिभिस्तथा । संस्तापितानि लिंगानि तन्न संख्यातुमुत्सहे

ດັ່ງນັ້ນແຫຼະ ລິງຄະທັງຫຼາຍທີ່ຖືກສະຖາປະນາໂດຍເທວະອົງອື່ນໆ, ໂດຍກະສັດໃນໂລກ, ແລະໂດຍມຸນີທັງຫຼາຍ—ຂ້ອຍບໍ່ອາດນັບຈຳນວນໄດ້.

Verse 112

पृथिवीवासिनः सर्वे ये च स्वर्गनिवासिनः । पातालवासिनस्तृप्ता जायंते लिंगपूजया

ຜູ້ຢູ່ອາໄສໃນໂລກມະນຸດທັງປວງ, ຜູ້ຢູ່ໃນສະຫວັນ, ແລະຜູ້ຢູ່ໃນປາຕາລະກໍດີ—ດ້ວຍການບູຊາລິງຄະ ພວກເຂົາຍ່ອມອິ່ມໃຈ ແລະສົມບູນພອນ.

Verse 113

यच्च ब्रवीषि गीर्वाणा न संति सन्ति चेत्कुतः । कुत्रापि नैव दृश्यंते तेन मे विस्मयो महान्

ແລະສິ່ງທີ່ທ່ານເວົ້າ ໂອ ຜູ້ເວົ້າໃນຫມູ່ເທວະ—ວ່າ ‘ພວກນັ້ນບໍ່ມີ’; ແຕ່ຖ້າມີ ຈະມາຈາກໃສ? ບໍ່ເຫັນໃນທີ່ໃດເລີຍ; ດັ່ງນັ້ນຄວາມພິສົດໃຈຂອງຂ້ອຍຈຶ່ງໃຫຍ່ຫຼາຍ.

Verse 114

रंकवत्किं स्म ते देवा याचंतां त्वां कुलत्थवत् । यमिच्छिसि महाप्राज्ञ साधको हि गुरुस्तव

ເທວະເຫຼົ່ານັ້ນຈະມາຂໍທ່ານເຫມືອນຄົນຂັດສົນໄດ້ແນວໃດ—ເຫມືອນຂໍເພີຍແຕ່ຖົ່ວກຸລັດຖະ (ຖົ່ວມ້າ) ນ້ອຍໆ? ໂອ ຜູ້ມີປັນຍາຍິ່ງ, ຜູ້ທີ່ສຳເລັດໃຫ້ສິ່ງທີ່ທ່ານປາຖະໜາແທ້ໆ ຄື ຄູບາອາຈານຂອງທ່ານ.

Verse 115

स्वबावान्नैव सर्वार्थाः संसिद्धा यदि ते मते । भोजनादि कथं सिध्येद्वद कर्तारमंतरा

ຖ້າຕາມຄວາມເຫັນຂອງທ່ານ ຜົນທັງປວງບໍ່ສຳເລັດໂດຍທຳມະຊາດລ້ວນໆ, ແລ້ວຈົ່ງບອກຂ້ອຍເຖີດ: ການກິນອາຫານ ແລະອື່ນໆ ຈະສຳເລັດໄດ້ແນວໃດ ຫາກບໍ່ມີຜູ້ກະທຳ?

Verse 116

बदरीमंतरेणापि दृश्यंते कण्टका न हि । तस्मात्कस्यास्ति निर्माणं यस्य यावत्तथैव तत्

ແມ່ນແຕ່ບໍ່ມີຕົ້ນບະດະຣີ (ຕົ້ນພຸດຊູຈູບ) ກໍຍັງເຫັນຫນາມຢູ່. ດັ່ງນັ້ນ ສິ່ງທີ່ດຳລົງຢູ່ຕາມທີ່ມັນເປັນ—ມັນເປັນ ‘ການສ້າງ’ ຂອງໃຜກັນແນ່?

Verse 117

यच्च ब्रवीषि पश्वाद्याः सुखिनो धन्यकास्त्वमी । त्वदृते नेदमुक्तं च केनापि श्रुतमेव वा

ສິ່ງທີ່ເຈົ້າເວົ້າວ່າ ສັດແລະອື່ນໆທຳນອງນັ້ນ ມີຄວາມສຸກ ແລະມີພອນ—ນອກຈາກເຈົ້າແລ້ວ ບໍ່ເຄີຍມີໃຜກ່າວ ຫຼືແມ່ນແຕ່ໄດ້ຍິນຈາກຜູ້ຮູ້ອຳນາດໃດໆເລີຍ।

Verse 118

तामसा विकला ये च कष्टं तेषां च श्लाघ्यताम् । सर्वेंद्रिययुताः श्रेष्ठाः कुतो धन्या न मानुषाः

ຜູ້ທີ່ຕົກຢູ່ໃນຕາມະ ແລະບົກພ່ອງ—ຈະຍົກຍ້ອງວ່າ “ມີພອນ” ໄດ້ແນວໃດ? ມະນຸດຜູ້ມີອິນທຣີຍະຄົບຖ້ວນ ແລະດີເລີດດ້ານຄວາມສາມາດ—ຈະບໍ່ເປັນຜູ້ມີພອນໄດ້ຢ່າງໃດ?

Verse 119

सत्यं तव व्रतं मन्ये नरकाय त्वयाऽदृतम् । अत्यनर्थे न भीः कार्या कामोयं भविताचिरात्

ຂ້ອຍເຫັນວ່າ ວຣະຕະຂອງເຈົ້າ ແທ້ຈິງແມ່ນຮັບໄວ້ເພື່ອນະລົກ. ໃນຄວາມພິນາດອັນຫນັກນີ້ ບໍ່ຄວນມີຄວາມຢ້ານ—ຄວາມປາຖະໜາຂອງເຈົ້າຈະສຳເລັດໃນໄມ່ດົນ.

Verse 120

आदावाडंबरेणैव ध्रुवतोऽज्ञानमेव मे । इत्थं निःसारता व्यक्तमादावाडंबारात्तु यत्

ແຕ່ເລີ່ມຕົ້ນມາ ການອວດອ້າງສະແດງພາຍນອກເທົ່ານັ້ນ ກໍຢືນຢັນຄວາມບໍ່ຮູ້ຂອງຂ້ອຍ. ດັ່ງນັ້ນ ຄວາມຫວ່າງເປົ່າບໍ່ມີແກ່ນສານ ຈຶ່ງປາກົດຊັດ—ເມື່ອແຕ່ຕົ້ນມີແຕ່ການອວດອ້າງ.

Verse 121

मायाविनां हि ब्रुवतां वाक्यं चांडबरावृतम् । कुनाणकमिवोद्दीप्तं परीक्षेयं सदा सताम्

ຄຳເວົ້າຂອງຜູ້ມີມາຍາ ຖືກຫໍ່ຫຸ້ມດ້ວຍຄວາມວິບວັບຂອງການອວດອ້າງ. ມັນເຫມືອນເງິນປອມທີ່ສ່ອງປະກາຍ; ຄົນດີຄວນທົດສອບພິຈາລະນາມັນເສມອ.

Verse 122

आदौ मध्ये तथा चांते येषां वाक्यमदोषवत् । कषदाहैः स्वर्णमिव च्छेदेऽपि स्याच्छुभं शुभम्

ຜູ້ໃດທີ່ຄໍາເວົ້າບໍ່ມີຂໍ້ຜິດທັງໃນຕົ້ນ ກາງ ແລະ ທ້າຍ ເຫມືອນຄໍາທີ່ຖືກທົດສອບດ້ວຍຫີນທົດຄໍາແລະໄຟ ແມ່ນແມ່ນຖືກຕັດກວດກໍຍັງເປັນມົງຄຸນຢູ່ເທົ່າເດີມ।

Verse 123

त्वयान्यथा प्रतिज्ञातमुक्तं चैवान्यथा पुनः । त्वद्दोषो नायमस्माकं तद्वचः श्रृणुमो हि ये

ເຈົ້າໄດ້ສັນຍາໄວ້ຢ່າງໜຶ່ງ ແຕ່ກັບເວົ້າອີກຢ່າງໜຶ່ງອີກຄັ້ງ; ຄວາມຜິດນີ້ເປັນຂອງເຈົ້າ ບໍ່ແມ່ນຂອງພວກເຮົາ ເພາະພວກເຮົາເປັນແຕ່ຜູ້ຟັງຄໍາຂອງເຈົ້າເທົ່ານັ້ນ।

Verse 125

आपो वस्त्रं तिलास्तैलं गंधो वा स यथा तथा । पुष्पाणामधिवासेन तथा संसर्गजा गुणाः

ນ້ໍາ, ຜ້າ, ງາ, ນ້ໍາມັນ ຫຼື ກິ່ນຫອມ ຈະເປັນໄປຕາມສິ່ງທີ່ຖືກອົບອວນຫຼືຊຶມຊາບ; ດັ່ງນັ້ນ ຄຸນລັກສະນະກໍເກີດຈາກການຄົບຄ້າສົມາຄົມທີ່ເຮົາຮ່ວມຢູ່.

Verse 126

मोहजालस्य यो योनिर्मूढैरिह समागमः । अहन्यहनि धर्मस्य योनिः साधुसमागमः

ການຄົບຄ້າກັບຄົນຫຼົງມົວແມ່ນແຫຼ່ງກໍເກີດຂອງຕາຂ່າຍແຫ່ງຄວາມຫຼົງ; ທຸກມື້ທຸກວັນ ການຄົບຄ້າກັບຜູ້ບຸນດີແມ່ນແຫຼ່ງກໍເກີດຂອງທຳມະ.

Verse 127

तस्मात्प्राज्ञैश्च वृद्धैश्च शुद्धभावैस्तपस्विभिः । सद्भिश्च सह संसर्गः कार्यः शमपरायणैः

ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ທີ່ມຸ່ງໝັ້ນໃນຄວາມສະຫງົບພາຍໃນ ຄວນຄົບຄ້າກັບຜູ້ຮູ້ປັນຍາ ແລະຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ ຜູ້ມີໃຈບໍລິສຸດ ເປັນຕະປະສີ ແລະສັດບຸລຸດທີ່ແທ້ຈິງ.

Verse 128

न नीचैर्नाप्यविद्वद्भिर्नानात्मज्ञैर्विशेषतः । येषां त्रीण्यवदातानि योनिर्विद्या च कर्म च

ຢ່າຄົບຄົນຕ່ຳຕ້ອຍ ຫຼືຄົນບໍ່ຮູ້ວິຊາ—ໂດຍພິເສດຄົນຂາດການຮູ້ຕົນ. ຈົ່ງເສີກຫາຜູ້ທີ່ສາມຢ່າງບໍລິສຸດ: ສາຍຕະກູນ, ວິຊາ, ແລະການປະພຶດ.

Verse 129

तांश्च सेवेद्विशेषेण शास्त्रं येषां हि विद्यते । असतां दर्शनस्पर्शसंजल्पासनभोजनैः

ຈົ່ງຮັບໃຊ້ພວກເຂົາໂດຍພິເສດ—ຜູ້ທີ່ມີຄຳພີຢູ່ໃນຕົນຢ່າງແທ້ຈິງ. ເພາະການເຫັນ, ການແຕະຕ້ອງ, ການສົນທະນາ, ການນັ່ງຮ່ວມ, ແລະການກິນຮ່ວມກັບຄົນຊົ່ວ ຍ່ອມນຳຄວາມເປື້ອນມາ.

Verse 130

धर्माचारात्प्रहीयंते न च सिध्यंति मानवाः । बुद्धिश्च हीयते पुंसां नीचैः सह समागमात्

ມະນຸດຍ່ອມຫຼຸດຫຼົງຈາກການປະພຶດຕາມທຳ ແລະບໍ່ອາດສຳເລັດໄດ້; ປັນຍາຂອງຄົນກໍຫຼຸດຖອຍ ເພາະຄົບຄົນຕ່ຳຕ້ອຍ.

Verse 131

मध्यैश्च मध्यतां याति श्रेष्ठतां याति चोत्तमैः । इति धर्मं स्मरन्नाहं संगमार्थी पुनस्तव । यन्निन्दसि द्विजानेव यैरपेयोऽर्णवः कृतः

ຄົບຄົນປານກາງ ກໍເປັນປານກາງ; ຄົບຄົນສູງສົ່ງ ກໍຂຶ້ນສູ່ຄວາມສູງສົ່ງ. ລະລຶກທຳນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຂໍຄວາມຄົບຄືນກັບເຈົ້າ; ແຕ່ເຈົ້າກັບດ່າທໍ່ດວິຈະ (ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ) ຜູ້ທີ່ເຄີຍເຮັດໃຫ້ມະຫາສະໝຸດກາຍເປັນນ້ຳທີ່ດື່ມບໍ່ໄດ້.

Verse 132

वेदाः प्रमाणं स्मृतयः प्रमाणं धर्मार्थयुक्तं वचनं प्रमाणम् । नैतत्त्रयं यस्य भवेत्प्रमाणं कस्तस्य कुर्याद्वचनं प्रमाणम्

ເວດາເປັນຫຼັກຖານອຳນາດ; ສະມຣິຕິກໍເປັນຫຼັກຖານອຳນາດ; ແລະຖ້ອຍຄຳທີ່ສອດຄ່ອງກັບທຳ ແລະປະໂຫຍດອັນຖືກຕ້ອງ ກໍເປັນຫຼັກຖານອຳນາດ. ແຕ່ຜູ້ໃດບໍ່ຖືສາມປະການນີ້ເປັນຫຼັກ—ໃຜຈະຖືຖ້ອຍຄຳຂອງຜູ້ນັ້ນເປັນຫຼັກໄດ້?

Verse 133

इतिरयित्वा वचनं महात्मा स नंदभद्रः सहसा तदैव । गृहाद्विनिःसृत्य जगाम पुण्यं बहूदकं भट्टरवेस्तु कुंडम्

ເມື່ອໄດ້ກ່າວຄໍານັ້ນແລ້ວ ນັນທະພັດຣະ ຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່ ກໍຮີບອອກຈາກເຮືອນທັນທີ ແລ້ວໄປຫາ ບະຫູດະກະ—ສະລະນ້ໍາສັກສິດ (ກຸນດ) ຂອງ ພັດຖະຣະວີ ອັນໂດງດັງດ້ວຍບຸນກຸສົນ।

Verse 45124

नास्तिकानां च सर्पाणां विषस्य च गुणस्त्वयम् । मोहयंति परं यच्च दोषो नैषपरस्य तु

ນີ້ແມ່ນ ‘ຄຸນ’ ຂອງຜູ້ບໍ່ເຊື່ອ, ຂອງງູ, ແລະຂອງພິດ: ພວກມັນເຮັດໃຫ້ຜູ້ອື່ນຫຼົງຜິດ. ແຕ່ໂທດນັ້ນແທ້ໆຢູ່ກັບພວກມັນ ບໍ່ແມ່ນຢູ່ກັບຜູ້ທີ່ຖືກຫຼອກລວງ.