Adhyaya 11
Śalya–Bhīma Gadā-saṃnipāta and Śalya’s Bāṇa-jāla against Yudhiṣṭhira (Book 9, Chapter 11)
Upa-parva: Gadā-yuddha and the Madra–Pāṇḍava Engagements (Śalya Parva, episodic battle unit)
Sañjaya describes Śalya arming himself with an all-iron mace upon seeing the charioteer fallen, standing immovable and compared through a chain of similes to cosmic and royal powers. Bhīma charges with his own heavy gadā, and the battlefield responds with conches, instruments, and acclamations as both sides acknowledge the rarity of such force. The two circle in regulated patterns (maṇḍala movement), exchanging heavy strikes; their maces flash with metallic brilliance, and impacts are rendered as sparks and showers of embers, emphasizing the material physics of iron-on-iron combat. Both are repeatedly struck yet remain steady, and the sound of blows is likened to thunderbolt resonance. In a synchronized collision, both fall stunned; Kṛpa withdraws Śalya, while Bhīma rises and calls him back. The narrative then widens: Kaurava forces surge, Pāṇḍavas counter-advance, and Cekitāna is slain by Duryodhana’s spear, prompting intensified missile exchanges. Śalya engages Yudhiṣṭhira directly, wounding him; Yudhiṣṭhira responds with precise arrows, cuts Śalya’s banner, and Śalya answers with a dense arrow-net that obscures directions and visibly reduces Yudhiṣṭhira’s momentum, marking a tactical shift from duel spectacle to suppressive ranged pressure.
Chapter Arc: संजय धृतराष्ट्र से कहते हैं—जब दोनों सेनाएँ एक-दूसरे को रौंदती हुई विलुलित हो चलीं, पदातियों की कूजन-स्तनन और रथ-द्विपों की टक्कर से रणभूमि स्वयं एक गर्जन बन गई। → घोर संहार में नाना शस्त्रों का समावेश, रथ-हाथी-घोड़े की व्यतिषक्ति, और आकाश से उल्काओं का सूर्य-मण्डल से टकराकर गिरना—ये अपशकुन युद्ध को ‘अंतकाल’ की छाया देते हैं। इसी उन्माद में जगह-जगह सैकड़ों द्वंद्व-युद्ध भड़क उठते हैं; भीमसेन का प्रचण्ड वेग कृतवर्मा के रथ और घोड़ों को रौंदता हुआ आगे बढ़ता है। → भीमसेन शल्य पर टूट पड़ते हैं—भयंकर शब्द करने वाली गदा से शल्य के चारों महावेगवान घोड़े गिरा देते हैं और फिर उसी क्षण शल्य के सारथी का हृदय भेद देते हैं; मद्रराज का रथ-तंत्र टूटता है और शल्य क्षणभर के लिए रण-गति से विच्छिन्न हो जाते हैं। → शल्य अपने प्रहार का प्रत्युत्तर देखकर आश्चर्यचकित होते हैं; वे गदा का आश्रय लेकर प्रतिद्वन्द्वी को देखते हैं—अर्थात् पराजय के झटके के बाद भी उनका धैर्य और युद्ध-धर्म जाग्रत रहता है, और युद्ध का प्रवाह फिर से शल्य-केंद्रित द्वंद्व की ओर मुड़ता है। → शल्य गदा संभालकर भीम के सामने स्थिर होते हैं—अब प्रश्न यह है कि क्या मद्रराज इस अपमान का प्रतिशोध लेकर भीम को रोकेंगे, या भीम की प्रचण्डता शल्य-सेना को और पीछे ढकेलेगी?
Shlokas
Verse 1
ऑपन--माजण बछ। अकाल एकादशोब< ध्याय: शल्यका पराक्रम
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: ໂອ ພຣະມະຫາກະສັດ, ໃນສົງຄາມໃຫຍ່ນັ້ນ ເມື່ອກອງທັບທັງສອງຝ່າຍຖືກກະທົບກັນ ແລະຖືກຂ້າຟັນກັນໄປມາ ກໍເກີດຄວາມປັ່ນປ່ວນ; ເມື່ອນັກຮົບເລີ່ມຖອນຫນີ ແລະຊ້າງຮ້ອງກັງວານ ສະໜາມຮົບກາຍເປັນພາບແຫ່ງຄວາມຫວາດກົວ ແລະຄວາມພິນາດ. ຂໍ້ນີ້ວາງສົງຄາມເປັນຄວາມຮຸນແຮງທີ່ກິນຕົນເອງ: ຄວາມຢ້ານກົວແຜ່ກະຈາຍ, ລະບຽບລົ້ມລະລາຍ, ແລະການທຳລາຍຊີວິດທີ່ມີຮ່າງກາຍເລັ່ງຕົວຂຶ້ນ, ບີບໃຫ້ຜູ້ຟັງເຜີຍໜ້າກັບຄ່າທາງຈິດທຳຂອງຊັຍຊະນະທີ່ສະແຫວງຫາດ້ວຍການຂ້າຟັນ.
Verse 2
कूजतां स्तनतां चैव पदातीनां महाहवे । निहतेषु महाराज हयेषु बहुधा तदा
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣະມະຫາກະສັດ, ໃນສະໜາມຮົບໃຫຍ່ນັ້ນ ເມື່ອມ້າຈຳນວນຫຼາຍຖືກຂ້າລົງທຸກທິດ ທະຫານຍ່າງຕີນຮ້ອງຄາງແລະຄຳຄວນ ແລະສຽງອື້ອອຶງຂອງສົງຄາມກໍພຸ່ງສູງຂຶ້ນ—ເປັນລາງຮ້າຍວ່າການທຳລາຍກຳລັງແຜ່ລາມໄປຕາມແຖວທັບ.”
Verse 3
प्रक्षये दारुणे घोरे संहारे सर्वदेहिनाम् । नानाशस्त्रसमावाये व्यतिषक्तरथद्विपे
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຂ້າແຕ່ພຣະມະຫາກະສັດ, ເມື່ອການທໍາລາຍອັນໂຫດຮ້າຍ ແລະນ່າຢ້ານກົວ—ການສັງຫານສັດມີກາຍທັງປວງ—ກໍາລັງເກີດຂຶ້ນ, ແລະອາວຸດຫຼາຍຊະນິດປະທະກັນ, ລົດຮົບແລະຊ້າງກໍພັນກັນເຂົ້າໄປ».
Verse 4
हर्षणे युद्धशौण्डानां भीरूणां भयवर्धने । गाहमानेषु योधेषु परस्परवधैषिषु
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຂ້າແຕ່ພຣະມະຫາກະສັດ, ເມື່ອສົງຄາມກໍາລັງຄຸກຄາມ—ເຮັດໃຫ້ຜູ້ຊໍານານການຮົບຊື່ນຊົມ ແລະເພີ່ມຄວາມຢ້ານກົວໃຫ້ຜູ້ຂີ້ຂວັນ—ນັກຮົບທັງສອງຝ່າຍກໍກະໂຈນເຂົ້າຫາກັນ, ແຕ່ລະຄົນມຸ່ງຫມາຍຈະສັງຫານອີກຝ່າຍ.»
Verse 5
प्राणादाने महाघोरे वर्तमाने दुरोदरे । संग्रामे घोररूपे तु यमराष्ट्रविवर्धने
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຂ້າແຕ່ພຣະມະຫາກະສັດ, ເມື່ອການແລກຊີວິດອັນນ່າຢ້ານກົວ—ທົນຮັບໄດ້ຍາກ—ກໍາລັງເກີດຂຶ້ນ, ໃນສົງຄາມຮູບຮ່າງອັນສະພຶງກົວທີ່ເພີ່ມພູນອານາຈັກຂອງພຣະຍົມ (ຄວາມຕາຍ), ການຮົບກໍກາຍເປັນການຂ້າຟັນຢ່າງໄຮ້ເມດຕາ. ນັກຮົບກະໂຈນເຂົ້າຫາກັນດ້ວຍໃຈຈະສັງຫານ; ຄວາມຢ້ານແລະຄວາມຮື້ນເຮືອງເພີ່ມຂຶ້ນຕາມນິໄສຂອງແຕ່ລະຄົນ; ແລະຄວາມຂັດແຍ່ງທີ່ເອົາຊີວິດເປັນພະນັນ ກໍຄືດັ່ງເຄື່ອງຈັກທໍາລາຍອັນມືດມົນທີ່ເຄື່ອນໜ້າໄປ.»
Verse 6
पाण्डवास्तावकं सैन्यं व्यधमन्निशितै: शरै: । तथैव तावका योधा जघ्नु: पाण्डवसैनिकान्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຂ້າແຕ່ພຣະມະຫາກະສັດ, ພວກປານດະວະໄດ້ຟັນທໍາລາຍກອງທັບຂອງພຣະອົງດ້ວຍລູກສອນອັນແຫຼມຄົມ; ແລະໃນທໍານອງດຽວກັນ, ນັກຮົບຂອງພຣະອົງກໍສັງຫານທະຫານຂອງພວກປານດະວະ.»
Verse 7
तस्मिंस्तथा वर्तमाने युद्धे भीरुभयावहे । पूर्वाह्न चापि सम्प्राप्ते भास्करोदयनं प्रति
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຂ້າແຕ່ພຣະມະຫາກະສັດ, ໃນຂະນະທີ່ສົງຄາມນັ້ນ—ນ່າຢ້ານກົວ ແລະເພີ່ມຄວາມຢ້ານໃຫ້ຜູ້ຂີ້ຂວັນ—ກໍາລັງຄຸກຄາມຢູ່ດັ່ງນັ້ນ, ແລະເມື່ອເວລາຕອນເຊົ້າເຄື່ອນໄປສູ່ເວລາຕາເວັນຂຶ້ນ, ນັກຮົບຝ່າຍສັດຕູຜູ້ຖືກປົກປ້ອງໃຫ້ພົ້ນຈາກມະຫາອາຣຊຸນ ແລະຊໍານານໃນການຍິງໃຫ້ຖືກເປົ້າ, ກໍເຂົ້າປະຈັນກັບກອງທັບຂອງພຣະອົງ, ໂດຍກໍານົດໃຫ້ “ຄວາມຕາຍ” ເປັນຂອບເຂດດຽວທີ່ພວກເຂົາຈະບໍ່ຖອນຕົວເກີນໄປ.»
Verse 8
लब्धलक्षा: परे राजन् रक्षितास्तु महात्मना | अयोधयंस्तव बल मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພະຣາຊາ! ນັກຮົບຝ່າຍສັດຕູເຫຼົ່ານັ້ນ—ຍິງເປົ້າບໍ່ພາດ ແລະໄດ້ຮັບການຄຸ້ມຄອງຈາກອາຈຸນຜູ້ມີຈິດໃຈຍິ່ງ—ໄດ້ເຂົ້າປະຈັນກັບກອງທັບຂອງພະອົງ ໂດຍກຳນົດໃຫ້ “ຄວາມຕາຍ” ເປັນຂອບເຂດດຽວຂອງການຖອນຕົວ. ໃນການຮົບອັນດຸເດືອດເວລາຕາເວັນຂຶ້ນ ພວກເຂົາຮຸກຄືບໜ້າເພື່ອເພີ່ມຄວາມຢ້ານກົວໃຫ້ແກ່ຜູ້ໃຈອ່ອນ ເລືອກເກຍດສັກສີໃນສະໜາມຮົບແທນການຖອນຫຼັງ.
Verse 9
बलिभि: पाण्डवैर्दप्तैर्लब्धलक्षै: प्रहारिभि: । कौरव्यसीदत् पृतना मृगीवाग्निसमाकुला
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ຖືກຟັນຟາດໂດຍພວກປານດະວະຜູ້ມີກຳລັງ—ອວດໃນຝີມື, ຍິງບໍ່ພາດ, ແລະຊຳນານໃນການຕີ—ກອງທັບກອຣະວະກໍເລີ່ມພັງທະລາຍ, ເຫມືອນແມ່ກວາງທີ່ຖືກໄຟປ່າອັນຮຸນແຮງລ້ອມຮອບ.
Verse 10
इस प्रकार श्रीमह्याभारत शल्यपर्वमें संकुलयुद्धाविषयक दसवाँ अध्याय पूरा हुआ
ເມື່ອເຫັນກອງທັບກອຣະວະກຳລັງຈົມຢູ່ໃນຄວາມທຸກທໍລະມານ ເຫມືອນງົວອ່ອນແອທີ່ຕິດຢູ່ໃນຕົມ, ພະຣາຊາຊາລະຍະ ຜູ້ປາຖະໜາຈະກູ້ມັນ ຈຶ່ງຮຸກໄປໃນເວລານັ້ນ ຕໍ່ຫນ້າບຸດຂອງປານດຸ.
Verse 11
मद्रराज: सुसंक्रुद्धों गृहीत्वा धनुरुत्तमम् । अभ्यद्रवत संग्रामे पाण्डवानाततायिन:
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ກະສັດແຫ່ງມັດຣະ ຊາລະຍະ ໂກດແຄ້ນຢ່າງຫນັກ ຈັບຄັນທະນູອັນຍອດຢ່າງແນ່ນຫນາ ແລ້ວພຸ່ງເຂົ້າໃນສະໜາມຮົບ ບຸກໃສ່ພວກປານດະວະ ຜູ້ຢືນພ້ອມຈະປະຫານພຣະອົງ.
Verse 12
पाण्डवा अपि भूपाल समरे जितकाशिन: । मद्रराजं समासाद्य बिभिदुर्निशितै: शरै:,भूपाल! समरमें विजयसे सुशोभित होनेवाले पाण्डव भी मद्रराज शल्यके निकट जाकर उन्हें अपने पैने बाणोंसे बींधने लगे
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພະຣາຊາ! ພວກປານດະວະເຊັ່ນກັນ—ສະຫງ່າງາມດ້ວຍຄວາມໝັ້ນໃຈແຫ່ງໄຊຊະນະໃນສະໜາມຮົບ—ໄດ້ເຂົ້າໄປໃກ້ຊາລະຍະ ກະສັດແຫ່ງມັດຣະ ແລ້ວເລີ່ມທະລຸພຣະອົງດ້ວຍລູກສອນອັນແຫຼມຄົມ.
Verse 13
तत:ः शरशतैस्ती&णैर्मद्रराजो महारथ: । अर्दयामास तां सेनां धर्मराजस्य पश्यत:,तब महारथी मद्रराज धर्मराज युधिष्ठिरके देखते-देखते उनकी सेनाको अपने सैकड़ों तीखे बाणोंसे संतप्त करने लगे
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ກະສັດແຫ່ງມັດຣາ ນັກຮົບລົດສົງຄາມຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ໄດ້ຍິງລູກສອນແຫຼມຄົມນັບຮ້ອຍ ກົດດັນ ແລະເຜົາຜານກອງທັບນັ້ນ—ໃນຂະນະທີ່ ທັມມະຣາຊ ຢຸທິສຖິຣ ກໍາລັງເບິ່ງຢູ່.
Verse 14
प्रादुरासन् निमित्तानि नानारूपाण्यनेकश: । चचाल शब्दं कुर्वाणा मही चापि सपर्वता,उस समय नाना प्रकारके बहुत-से अशुभसूचक निमित्त प्रकट होने लगे। पर्वतोंसहित पृथ्वी महान् शब्द करती हुई डोलने लगी
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ນິມິດອັນອັບມົງຄົນຫຼາຍຢ່າງ ປາກົດຂຶ້ນທົ່ວທຸກທິດ. ແມ່ນແຕ່ແຜ່ນດິນພ້ອມພູເຂົາທັງຫຼາຍ ກໍສັ່ນໄຫວ ແລະກ້ອງກັງວານດ້ວຍສຽງໃຫຍ່.
Verse 15
सदण्डशूला दीप्ताग्रा: शीर्यमाणा: समन्ततः । उल्का भूमिं दिव: पेतुराहत्य रविमण्डलम्
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ອຸລະກາ (ດາວຕົກ) ຈໍານວນຫຼາຍ ປາຍສຸດລຸກໄຟສະຫວ່າງ ຕົກຈາກຟ້າລົງສູ່ດິນ ດັ່ງກະທົບວົງຕາເວັນ. ມັນແຕກກະຈາຍໄປທົ່ວທິດ ແລະຕົກລົງພ້ອມກັບຫອກຄ້າຍດ້າມຫອກ ແລະຫຼັກມີດ້າມຕິດຕັ້ງ.
Verse 16
मृगाश्न महिषाश्चापि पक्षिणश्न विशाम्पते । अपसव्य॑ं तदा चक्रुः सेनां ते बहुशो नूप,प्रजानाथ! नरेश्वर! उस समय मृग, महिष और पक्षी आपकी सेनाको बारंबार दाहिने करके जाने लगे
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ ໂອ ພະຣາຊາ! ໃນເວລານັ້ນ ກວາງ, ຄວາຍ ແລະນົກທັງຫຼາຍ ໄດ້ວຽນອ້ອມກອງທັບຂອງພະອົງຊໍ້າໆ ໂດຍໃຫ້ກອງທັບຢູ່ທາງຂວາຂອງພວກມັນ (ວຽນໃນທິດອັບມົງຄົນ)».
Verse 17
भगुसूनुधरापुत्रौो शशिजेन समन्वितौ । चरम॑ पाण्डुपुत्राणां पुरस्तात् सर्वभूभुजाम्,शुक्र और मंगल बुधसे संयुक्त हो पाण्डवोंके पृष्ठभागमें तथा अन्य सब नरेशोंके सम्मुख उदित हुए थे
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ສຸກຣະ (ດາວສຸກ) ບຸດແຫ່ງພຣຶກຸ ແລະ ມັງຄະລະ (ດາວອັງຄານ) ບຸດແຫ່ງແຜ່ນດິນ ພ້ອມດ້ວຍດວງຈັນ ໄດ້ຂຶ້ນສູ່ຟ້າ—ປາກົດຢູ່ທາງຫຼັງຂອງລູກຫຼານພານດຸ ແລະຢູ່ທາງໜ້າຂອງບັນດາກະສັດອື່ນທັງປວງ.
Verse 18
शस्त्राग्रेष्वभवज्ज्वाला नेत्राण्याहत्य वर्षती | शिर:स्वलीयन्त भृशं काकोलूकाश्व केतुषु
ທີ່ປາຍອາວຸດປາກົດເປັນແປວໄຟ ສ່ອງຈ້າຈົນກະທົບຕາ ແລ້ວຕົກລົງສູ່ພື້ນດິນ. ເທິງສີສະນັກຮົບ ແລະເທິງທຸງຊັຍ ນົກກາ ແລະນົກຮ້ອງກາງຄືນກໍເຂົ້າໄປຫຼົບຊ່ອນຢູ່ເລື້ອຍໆ.
Verse 19
ततस्तद् युद्धमत्युग्रमभवत् सहचारिणाम् | तथा सर्वाण्यनीकानि संनिपत्य जनाधिप
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ຈາກນັ້ນການຮົບລະຫວ່າງພັນມິດຜູ້ຮ່ວມທາງກໍຮຸນແຮງຢ່າງຫາທຽບບໍ່ໄດ້. ແລະໂອ ພຣະຣາຊາ, ກອງທັບທຸກກອງກໍປະຊິດກັນ ປະທະກັນເປັນການປະຈັນໜ້າອັນອື້ອອຶງພຽງຄັ້ງດຽວ.
Verse 20
शल्यस्तु शरवर्षेण वर्षन्निव सहस्रदूक्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ແຕ່ຊັລຍະນັ້ນ ຍິງລູກສອນເປັນຝົນ ດັ່ງເມກທີ່ກຳລັງເທລົງ. ສາຍຕາຂອງລາວເຫມືອນຈະທະວີພັນເທົ່າ ເມື່ອກວາດມອງສະໜາມຮົບ.
Verse 21
अभ्यवर्षत धर्मात्मा कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् । धर्मात्मा राजा शल्यने वर्षा करनेवाले इन्द्रकी भाँति कुन्तीपुत्र युधिष्ठिरपर बाणोंकी वर्षा आरम्भ कर दी ।।
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ຢຸທິສຖິຣະ ບຸດແຫ່ງກຸນຕີ ຜູ້ມີຈິດໃຈຢູ່ໃນທຳ ຖືກຊັລຍະສາດລູກສອນລົງດັ່ງຝົນ. ກະສັດຊັລຍະ ຜູ້ຖືທຳ ໄດ້ເລີ່ມພອຍລູກສອນໃສ່ລາວ ດັ່ງອິນທຣະຜູ້ນຳຝົນມາໃນລະດູມອນສູນ. ດ້ວຍລູກສອນປີກຄຳ ທີ່ລັບໃຫ້ຄົມເທິງຫີນ, ຊັລຍະຜູ້ມີກຳລັງຫຼາຍ ຍັງໄດ້ຍິງບີມເສນ, ບຸດທັງຫມົດຂອງດຣໍປະດີ, ນະກຸລ ແລະ ສະຫະເທວ ບຸດຂອງມາດຣີ, ທັງດຣິສຖະດຸມນະ, ສາຕະຍະກີ, ແລະ ສິຂັນດີ—ແຕ່ລະຄົນດ້ວຍລູກສອນສິບດອກ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ລາວກໍພອຍອາວຸດເປັນຝົນ ດັ່ງອິນທຣະທີ່ຫຼັ່ງນ້ຳໃນລະດູຝົນ.
Verse 22
द्रौपदेयांस्तथा सर्वान् माद्रीपुत्रौी च पाण्डवौ । धृष्टद्युम्नं च शैनेयं शिखण्डिनमथापि च
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ລາວໄດ້ຍິງຖືກບຸດທັງຫມົດຂອງດຣໍປະດີ ແລະສອງພີ່ນ້ອງປານດະວະຜູ້ເກີດແຕ່ມາດຣີ, ພ້ອມທັງດຣິສຖະດຸມນະ, ຊາຍເນຍ (ສາຕະຍະກີ), ແລະ ສິຂັນດີ. ລາວເຮັດໃຫ້ແຕ່ລະຄົນບາດເຈັບດ້ວຍລູກສອນສິບດອກ—ປີກຄຳ ແລະລັບຄົມເທິງຫີນ—ແລ້ວຈຶ່ງພອຍລູກສອນເປັນຝົນ ດັ່ງອິນທຣະທີ່ຫຼັ່ງຝົນຫນັກໃນລະດູຝົນ.
Verse 23
एकैकं दशभिर्बाणैविव्याध स महाबल: । ततो5सृजद् बाणवर्ष घर्मान्ति मघवानिव
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ນັກຮົບຜູ້ມີກຳລັງຍິ່ງໃຫຍ່ນັ້ນ ຍິງທຸກຄົນແຕ່ລະຄົນດ້ວຍລູກສອນສິບດອກໃຫ້ບາດເຈັບ. ຈາກນັ້ນ ລາວກໍປ່ອຍຝົນລູກສອນລົງມາ ດັ່ງພຣະອິນ (ມະຄະວານ) ສົ່ງຝົນໃນທ້າຍລະດູຮ້ອນ.
Verse 24
ततः प्रभद्रका राजन् सोमकाश्न सहस्रश: । पतिता: पात्यमानाश्च दृश्यने शल्यसायकै:,राजन! तत्पश्चात् सहस्रों प्रभ)द्रक और सोमक योद्धा शल्यके बाणोंसे घायल होकर गिरे और गिरते हुए दिखायी देने लगे
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພຣະຣາຊາ, ຈາກນັ້ນ ນັກຮົບພຣະພັດຣະກະ ແລະ ໂສມະກະ ນັບພັນໆ ຖືກລູກສອນຂອງ ຊະລະຍະ ທຳຮ້າຍ ແລະຖືກເຫັນວ່າລົ້ມລົງ—ບາງຄົນລົ້ມແລ້ວ, ບາງຄົນກຳລັງລົ້ມ.
Verse 25
भ्रमराणामिव व्राता: शलभानामिव व्रजा: । ह्वादिन्य इव मेघेभ्य: शल्यस्य न्यपतन् शरा:,शल्यके बाण भ्रमरोंके समूह, टिड्डियोंके दल और मेघोंकी घटासे प्रकट होनेवाली बिजलियोंके समान पृथ्वीपर गिर रहे थे
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ລູກສອນຂອງ ຊະລະຍະ ຕົກລົງສູ່ພື້ນດິນເປັນຝູງໜາແໜ້ນ—ດັ່ງຝູງເຜິ້ງ, ດັ່ງຝູງຕັກແຕນ, ແລະດັ່ງສາຍຟ້າຜ່າທີ່ປະທຸອອກຈາກເມກຝົນ.
Verse 26
द्विरदास्तुरगाश्चार्ता: पत्तयो रथिनस्तथा । शल्यस्य बाणैरपतन् बश्रमुर्व्यनदंस्तथा,शल्यके बाणोंकी मार खाकर पीड़ित हुए हाथी, घोड़े, रथी और पैदल-सैनिक गिरने, चक्कर काटने और आर्तनाद करने लगे
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ຖືກລູກສອນຂອງ ຊະລະຍະ ທຳຮ້າຍຈົນທຸກທໍລະມານ, ຊ້າງ ແລະ ມ້າ, ພ້ອມທັງທະຫານຍ່າງທ້າວ ແລະນັກຮົບລົດສົງຄາມ, ລົ້ມລົງ; ບາງພວກກໍມືນມົນວົນວຽນໄປທົ່ວພື້ນດິນ ແລະຮ້ອງຄຳຄວນດ້ວຍຄວາມເຈັບປວດ.
Verse 27
आविष्ट इव मद्रेशो मन््युना पौरुषेण च | प्राच्छादयदरीन् संख्ये कालसृष्ट इवान्तक:
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ຈອມເມືອງມັດຣະ ດັ່ງຖືກຄອບງຳ—ລຸກໂລດດ້ວຍຄວາມໂກດ ແລະພະລັງຊາຍຊາດ—ໄດ້ກົດທັບກອງສັດຕູໃນສົງຄາມ, ດັ່ງຄວາມຕາຍທີ່ເວລາ (ກາລະ) ປ່ອຍອອກມາ.
Verse 28
प्रलयकालमें प्रकट हुए यमराजके समान मद्रराज शल्य क्रोधसे आविष्ट हुए पुरुषकी भाँति अपने पुरुषार्थसे युद्धस्थलमें शत्रुओंको बाणोंद्वारा आच्छादित करने लगे ।।
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ພຣະຣາຊາແຫ່ງມັດຣາ—ຊັລຍະ—ຜູ້ມີກຳລັງຫາທຽບບໍ່ໄດ້ ຮ້ອງກັງວານດັ່ງເມກຟ້າຮ້ອງ ແລະດັ່ງພຣະຍົມທີ່ປາກົດໃນຍາມພິນາດ ໄດ້ລົງມືປົກຄຸມສັດຕູໃນສະໜາມຮົບດ້ວຍຝົນລູກສອນ. ກອງທັບປານດະວະຖືກລາວຕັດຟັນ ແລະກົດຂີ່ ກ່ອນເກີດຄວາມຫວາດຫວັນດັ່ງອຳນາດແຫ່ງຄວາມຕາຍໃນຄວາມມືດຂອງສົງຄາມ.
Verse 29
अजातशत्रुं कौन्तेयम भ्यधावद् युधिष्ठिरम् । महाबली मद्रराज मेघोंकी गर्जनाके समान सिंहनाद कर रहे थे। उनके द्वारा मारी जाती हुई पाण्डव-सेना भागकर अजातशत्रु कुन्तीकुमार युधिष्ठिरके पास चली गयी ।।
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ກະສັດແຫ່ງມັດຣາ ຊັລຍະ ຜູ້ມີພະລັງອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ໄດ້ພຸ່ງເຂົ້າໄປຫາ ຢຸທິສຖິຣະ ບຸດແຫ່ງກຸນຕີ ຜູ້ມີນາມວ່າ ອະຊາຕະສັດຕຣຸ. ລາວຮ້ອງຄຳຮາມດັ່ງສິງ ແລະດັ່ງຟ້າຮ້ອງຂອງເມກ ທຳໃຫ້ຄວາມຢ້ານກົວປົກຄຸມສະໜາມຮົບ. ກອງທັບປານດະວະທີ່ຖືກລາວຂ້າຟັນ ກໍແຕກພ່າຍໜີໄປຫາ ອະຊາຕະສັດຕຣຸ ຢຸທິສຖິຣະ. ແລ້ວລາວກໍບີບຂະຍີ້ພວກນັ້ນໃນການຮົບ ແລະນັກຮົບມືໄວນັ້ນໄດ້ທະລຸດ້ວຍລູກສອນຄົມ.
Verse 30
तमापततन्तं पत्त्यश्वै: क्रुद्धो राजा युधिछिर:
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອເຫັນຊັລຍະພຸ່ງເຂົ້າມາ ພຣະຣາຊາຢຸທິສຖິຣະກໍໂກດ ແລະກ້າວອອກໄປພ້ອມກອງທະຫານຍ່າງທ້າວ ແລະກອງມ້າ ເພື່ອຮັບມື.
Verse 31
तस्य शल्य: शरं घोरं मुमोचाशीविषोपमम्
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວຊັລຍະໄດ້ປ່ອຍລູກສອນອັນນ່າສະພຶງກົວ ດັ່ງງູພິດ ໄປຫາພຣະອົງ.
Verse 32
स निर्भिद्य महात्मानं वेगेनाभ्यपतच्च गाम् । उस समय शल्यने युधिष्ठिरपर विषैले सर्पके समान एक भयंकर बाणका प्रहार किया। वह बाण बड़े वेगसे महात्मा युधिष्ठिरको घायल करके पृथ्वीपर गिर पड़ा ।।
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ລູກສອນນັ້ນທະລຸມະຫາຈິດ ຢຸທິສຖິຣະ ດ້ວຍຄວາມໄວອັນແຮງກ້າ ແລ້ວກໍຕົກລົງສູ່ພື້ນດິນ. ເຫັນດັ່ງນັ້ນ ພີມະ (ວຣິໂກດະຣະ) ໂກດແຄ້ນ ໄດ້ທະລຸຊັລຍະດ້ວຍລູກສອນເຈັດດອກ. ຕໍ່ມາ ສະຫະເທວະທະລຸຫ້າ, ນະກຸລະທະລຸສິບ, ແລະບຸດຂອງດຣໍປະດີທະລຸອີກຫຼາຍດອກ ເຮັດໃຫ້ຊັລຍະ ວິລະບຸລຸດຜູ້ປະຫານສັດຕູ ບາດເຈັບສາຫັດ.
Verse 33
पजञ्चभि: सहदेवस्तु नकुलो दशभि: शरै: । द्रौपदेयाश्न शत्रुघ्नं शूरमार्तायनिं शरै:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ສະຫະເທວະຍິງລູກສອນຫ້າດອກ, ແລະ ນະກຸລະຍິງສິບດອກ. ບຸດທັງຫຼາຍຂອງດຣົບະດີກໍພາກັນກະໜ່ຳຍິງລູກສອນໃສ່ວີຣະບຸລຸດ ອາຣຕາຍນີ (ຊາລະຍະ) ຜູ້ປາບສັດຕູ. ເຫັນດັ່ງນັ້ນ ພີມະເສນະໂກດເກີນທົນ ແລະຍິງລູກສອນເຈັດດອກຈອກຊາລະຍະ. ໃນຄວາມອຶດອັດຂອງສົງຄາມ ປານດະວະ ແລະ ບຸດຂອງດຣົບະດີ ໄດ້ຮ່ວມກັນເຮັດໃຫ້ຊາລະຍະບາດເຈັບ ໂດຍຍຶດຖືທຳມະໜ້າທີ່ໃນການປາບຜູ້ນຳທັບສັດຕູອັນນ່າກົວ.
Verse 34
अभ्यवर्षन् महाराज मेघा इव महीधरम् | ततो दृष्ट्वा वार्यमाणं शल्यं पार्थ: समनन््ततः
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໂອ ພຣະມະຫາກະສັດ, ພວກເຂົາກະໜ່ຳຍິງລູກສອນໃສ່ຊາລະຍະ ດັ່ງເມກຝົນທີ່ຫຼົ່ນລົງໃສ່ພູເຂົາ. ແລ້ວປາຣຖະ (ອາຣຊຸນ) ເຫັນຊາລະຍະຖືກຂັດຂວາງ ແລະຖືກປິດລ້ອມທຸກທາງ ກໍຮຸກກະໜ່ຳຈາກທຸກດ້ານ.
Verse 35
कृतवर्मा कृपश्चैव संक्रुद्धाव भ्यधावताम् । उलूकश्च महावीर्य: शकुनिश्चापि सौबल:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ກຣິຕະວັຣມາ ແລະ ກຣິປະ ຜູ້ເກີດໂທສະ ໄດ້ຮຸກພຸ້ນເຂົ້າມາ. ພ້ອມກັນນັ້ນ ອຸລູກະຜູ້ມີວິຣະພະລັງ ແລະ ຊະກຸນິ ບຸດຂອງສຸບະລະ ກໍເຂົ້າມາເພື່ອປົກປ້ອງຊາລະຍະ ໃນຂະນະທີ່ລູກຂອງກຸນຕີປິດລ້ອມລາວທຸກທາງ. ຕອນນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ໃນໄຟສົງຄາມ ຄວາມຈົ່ງຮັກພັກດີຕໍ່ແມ່ທັບ ແລະ ໜ້າທີ່ຕໍ່ຝ່າຍຂອງຕົນ ຍົກເຫນືອຄວາມລັງເລ ແລະດຶງເອົານັກຮົບຜູ້ເກົ່າແກ່ເຂົ້າສູ່ຄວາມຮຸນແຮງທີ່ທະວີຂຶ້ນ.
Verse 36
समागम्याथ शनकैर श्वत्थामा महाबल: । तव पुत्राश्च कार्त्स्न्येन जुगुपु: शल्यमाहवे
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ອັສວັດຖາມາຜູ້ມີພະລັງຫຼາຍ ໄດ້ເຂົ້າມາຢ່າງຊ້າໆ; ແລະ ບຸດທັງປວງຂອງທ່ານກໍພາກັນປົກປ້ອງຊາລະຍະໃນສົງຄາມ. ເຫັນຊາລະຍະຖືກລູກຂອງກຸນຕີປິດລ້ອມທຸກທາງ ກຣິຕະວັຣມາ ແລະ ກຣິປາຈາຣຍະ ກໍໂກດກະເດືອດ ແລະຮຸກເຂົ້າໄປຫາພວກນັ້ນ; ພ້ອມກັນນັ້ນ ອຸລູກະ ແລະ ຊະກຸນິ ບຸດຂອງສຸບະລະ ກໍເຂົ້າມາເພື່ອປ້ອງກັນຊາລະຍະທ່າມກາງພາຍຸລູກສອນ. ຕອນນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຄວາມຈົ່ງຮັກພັກດີຕໍ່ແມ່ທັບ ແລະ ໜ້າທີ່ຕໍ່ຝ່າຍ ເຮັດໃຫ້ຄວາມຮຸນແຮງທະວີຂຶ້ນ; ແລະການຕັດສິນໃຈຂອງນັກຮົບຖືກຂັບເຄື່ອນໂດຍໂທສະ ແລະ ຄວາມສັດຊື່ ຫາກບໍ່ແມ່ນຄວາມຍັບຢັ້ງ.
Verse 37
भीमसेन त्रिभिर्विद्ध्वा कृतवर्मा शिलीमुखै: । बाणवर्षेण महता क्रुद्धस-पमवारयत्,कृतवमनि क्रोधमें भरे हुए भीमसेनको तीन बाणोंसे घायल करके भारी बाण-वर्षकि द्वारा आगे बढ़नेसे रोक दिया
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ກຣິຕະວັຣມາ ຍິງລູກສອນຄົມສາມດອກຈອກພີມະເສນະ ແລະໃຊ້ຝົນລູກສອນອັນໃຫຍ່ຫຼວງຂັດຂວາງການຮຸກຄືບຂອງນັກຮົບຜູ້ໂກດເກີນທົນ. ໃນຄວາມອຶດອັດຂອງສົງຄາມ ການຢັບຢັ້ງບໍ່ໄດ້ມາຈາກຄຳຕັກເຕືອນ ແຕ່ມາຈາກກຳລັງ; ເພາະນັກຮົບແຕ່ລະຄົນພະຍາຍາມຢຸດສະແຮງຂອງອີກຝ່າຍ ພາຍໃນກົດເກນຂອງການຮົບດ້ວຍອາວຸດ.
Verse 38
धृष्टद्युम्न॑ कृप: क्रुद्धो बाणवर्षैरपीडयत् । द्रौपदेयांश्व शकुनिर्यमौ च द्रौणिरभ्ययात्
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ດ້ວຍຄວາມໂກດແຄ້ນ, ກຣິປະ ໄດ້ບຸກໂຈມ ທຣິສຕະດຍຸມນະ ດ້ວຍຝົນລູກສອນ ໃຫ້ທົນທຸກທົນເຈັບ. ຊະກຸນິ ໄດ້ກ້າວເຂົ້າຫາບຸດຂອງ ດຣາວປະດີ, ແລະ ອັສວັດຖາມັນ ບຸດຂອງ ດໂຣນະ ໄດ້ພຸ້ນເຂົ້າໂຈມພີ່ນ້ອງຝາແຝດ ນະກຸລ ແລະ ສະຫະເທວະ.
Verse 39
दुर्योधनो युधां श्रेष्ठ आहवे केशवार्जुनौ । समभ्ययादुग्रतेजा: शरैश्लाप्पहनद् बली
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ທຸຣະໂຢທະນະ—ຜູ້ເລີດລ້ຳໃນຫມູ່ນັກຮົບ—ໄດ້ກ້າວເຂົ້າໃນກາງສົງຄາມ ເຂົ້າປະຈັນໜ້າກັບ ເກສະວະ (ພຣະກຣິສນະ) ແລະ ອັຣຈຸນະ. ດ້ວຍລັດສະໝີອັນດຸຮ້າຍ ແລະພະລັງອັນແຂງກ້າ, ລາວຍິງລູກສອນເປັນຊຸດໆ ກະແທກໃສ່ພວກເຂົາ.
Verse 40
एवं द्वन्द्शशतान्यासंस्त्वदीयानां परै:ः सह । घोररूपाणि चित्राणि तत्र तत्र विशाम्पते,प्रजानाथ! इस प्रकार जहाँ-तहाँ आपके सैनिकोंके शत्रुओंके साथ सैकड़ों भयानक एवं विचित्र द्वन्द्ययुद्ध होने लगे
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ຈອມປະຊາ, ຈອມມະນຸດ! ດັ່ງນັ້ນ ຢູ່ບ່ອນນັ້ນບ່ອນນີ້ ໄດ້ເກີດການດວນດາບແບບຕໍ່ຕົວຂຶ້ນເປັນຮ້ອຍໆ ລະຫວ່າງນັກຮົບຂອງພຣະອົງ ແລະສັດຕູ—ນ່າສະພຶງກົວ ແລະແປກປະຫຼາດຫຼາກຫຼາຍ—ເປັນດັ່ງຊະຕາກຳແລະຄວາມກ້າຫານປະທະກັນທ່າມກາງຄວາມພິນາດຂອງສົງຄາມ.
Verse 41
ऋक्षवर्णाञ्जघानाश्वान् भोजो भीमस्य संयुगे । सो<वतीर्य रथोपस्थाद्धताश्वात् पाण्डुनन्दन:
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ໃນກາງການຮົບ, ນັກຮົບແຫ່ງພວກໂພຊະ ໄດ້ຟັນລົງມ້າຂອງ ພີມະ—ມ້າທີ່ມີສີຄ້າຍຫມີ. ເມື່ອມ້າຖືກຂ້າ, ບຸດແຫ່ງປານດຸ ກໍກະໂດດລົງຈາກພື້ນລົດຮົບ ແລະສືບຕໍ່ຕໍ່ສູ້ດ້ວຍຕີນ.
Verse 42
प्रमुखे सहदेवस्य जघानाश्वान् स मद्रराट्
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ຢູ່ແນວໜ້າສຸດຂອງສົງຄາມ, ກະສັດແຫ່ງມັດຣະ ໄດ້ຟັນລົງມ້າຂອງ ສະຫະເທວະ.
Verse 43
गौतम: पुनराचार्यों धृष्टद्युम्मनमयोधयत्
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວ ໂກຕະມະ ອາຈານຜູ້ນ່າເຄົາລົບ ໄດ້ເຂົ້າປະລະກັບ ດຣິສຕະດຍຸມນະ ອີກຄັ້ງ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ໃນຄວາມວຸ່ນວາຍຂອງສົງຄາມ ແມ່ນແຕ່ຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ທີ່ຖືກນັບຖື ກໍຖືກໜ້າທີ່ບັງຄັບໃຫ້ຈັບອາວຸດ ແລະປະຈັນໜ້າກັບຄູ່ຕໍ່ສູ້ອັນນ່າຢ້ານ ໂດຍບໍ່ລັງເລ.
Verse 44
असम्भ्रान्तमसमश्रान्तो यत्नवान् यत्नवत्तरम् | कृपाचार्य बिना किसी घबराहटके विजयके लिये यत्नशील हो सम्भ्रमरहित और अधिक प्रयत्नशील धृष्टद्युम्नके साथ युद्ध करने लगे ।।
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ແລະບໍ່ເມື່ອຍລ້າ, ຄຣິປະ ອາຈານ ໄດ້ພາກພຽນຢ່າງຫນັກຂຶ້ນເພື່ອໄຊຊະນະ ແລະເຂົ້າປະລະ. ແລະທ່ານຍັງຍິງບຸດຊາຍວີລະຊົນຂອງ ດຣາວປະດີ ແຕ່ລະຄົນ ດ້ວຍລູກສອນສິບດອກ. ຂໍ້ຄວາມນີ້ເນັ້ນຄວາມສະຫງົບມີວິໄນໃນການຮົບ—ພະລັງທີ່ຖືກຄວບຄຸມໂດຍຄວາມໝັ້ນຄົງ ບໍ່ແມ່ນໂດຍຄວາມຕົກໃຈ—ທ່າມກາງພູມທັດທາງສິນທຳອັນມືດມົນຂອງສົງຄາມພີ່ນ້ອງຂ້າກັນ.
Verse 45
अविद्धयदाचार्यसुतो नातिक्ुद्धों हसन्निव | आचार्य द्रोणके पुत्र अश्वत्थामाने अधिक क़्ुद्ध न होकर हँसते हुए-से दस-दस बाणोंद्वारा द्रौपदीके वीर पुत्रोंमेंसे प्रयेकको घायल कर दिया ।।
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ອັສວັດຖາມາ ບຸດຂອງ ໂດຣນະ, ບໍ່ໄດ້ໂກດແຄ້ນເກີນໄປ ແລະຄ້າຍຈະຍິ້ມ, ໄດ້ຍິງບຸດຊາຍວີລະຊົນຂອງ ດຣາວປະດີ ແຕ່ລະຄົນ ດ້ວຍລູກສອນສິບດອກ ໃຫ້ບາດເຈັບ. ໃນຂະນະນັ້ນ ພີມເສນະ ໄດ້ຂຶ້ນລົດຮົບອີກຄັນ; ໃນກາງສົງຄາມ ກຣິຕະວັຣມາ ໄດ້ຂ້າມ້າຂອງພີມອີກຄັ້ງ. ເມື່ອມ້າຖືກຂ້າ, ພີມ ບຸດແຫ່ງປານດຸ ຜູ້ມີກຳລັງຫຼາຍ ກໍລົງຈາກລົດຢ່າງວ່ອງໄວ. ດ້ວຍຄວາມໂກດ, ລາວຍົກອາວຸດດັ່ງໄມ້ທັນທັນ ແລະຈັບຄອນກະບອງດັ່ງພະຍົມເອງ, ທຸບທຳລາຍມ້າແລະລົດຮົບຂອງກຣິຕະວັຣມາໃຫ້ແຕກລະອຽດ. ກຣິຕະວັຣມາ ຈຶ່ງໂດດລົງຈາກລົດນັ້ນ ແລະຫນີໄປ.
Verse 46
सो<वतीर्य रथात्तूर्ण हताश्वः पाण्डुनन्दन: । कालो दण्डमिवोद्यम्य गदां क्रुद्धो महाबल:
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວ ບຸດແຫ່ງປານດຸ ຜູ້ມີກຳລັງຫຼາຍ, ເມື່ອມ້າຖືກຂ້າ, ກໍລົງຈາກລົດຢ່າງວ່ອງໄວ. ດ້ວຍຄວາມໂກດ, ລາວຍົກຄອນກະບອງດັ່ງພະຍົມຍົກໄມ້ທັນທັນແຫ່ງການລົງໂທດ, ແລະກ້າວໜ້າດ້ວຍພະລັງອັນນ່າຢ້ານ—ຊີ້ວ່າໃນຄວາມວຸ່ນວາຍທາງສິນທຳຂອງສົງຄາມ, ຄວາມໂກດແລະການຕອບແທນອາດກົດທັບຄວາມຍັບຍັ້ງແລະຄວາມພອດປານໄດ້ຊົ່ວຄາວ.
Verse 47
पोथयामास तुरगान् रथं च कृतवर्मण: । कृतवर्मा त्ववप्लुत्य रथात् तस्मादपाक्रमत्
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ລາວໄດ້ທຸບທຳລາຍມ້າແລະລົດຮົບຂອງ ກຣິຕະວັຣມາ. ແຕ່ກຣິຕະວັຣມາ ໂດດລົງຈາກລົດນັ້ນ ແລະຖອນຕົວໄປ. (ໃນຂະນະນັ້ນ ພີມເສນະ ໄດ້ຂຶ້ນລົດຮົບອີກຄັນ.) ກຣິຕະວັຣມາ ກໍກັບມາຂ້າມ້າຂອງພີມອີກຄັ້ງໃນສະໜາມຮົບ. ເມື່ອມ້າຖືກຂ້າ, ພີມ ບຸດແຫ່ງປານດຸ ຜູ້ມີກຳລັງຫຼາຍ ກໍລົງຈາກລົດຢ່າງວ່ອງໄວ; ດ້ວຍຄວາມໂກດ ຍົກອາວຸດດັ່ງໄມ້ທັນທັນ ແລະຈັບຄອນກະບອງດັ່ງພະຍົມເອງ, ທຸບມ້າແລະລົດຮົບຂອງກຣິຕະວັຣມາໃຫ້ແຕກລະອຽດ. ກຣິຕະວັຣມາ ຈຶ່ງໂດດລົງຈາກລົດນັ້ນ ແລະຫນີໄປ.
Verse 48
शल्यो<पि राजन संक्रुद्धो निध्नन् सोमकपाण्डवान् । पुनरेव शितैर्बाणैर्युधेष्टिमपीडयत्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໂອ ພະມະຫາກະສັດ, ຊັລຍະກໍໂກດແຄ້ນຮຸນແຮງ ຟັນຟາດສົມະກະ ແລະ ພານດະວະ; ແລ້ວອີກຄັ້ງ ດ້ວຍລູກສອນຄົມກະລຸນາ ກໍກົດດັນຢຸທິສຖິຣະຢ່າງໜັກ.
Verse 49
राजन! इधर शल्य भी अत्यन्त क्रोधमें भरकर सोमकों और पाण्डवयोद्धाओंका संहार करने लगे। उन्होंने पुनः पैने बाणोंद्वारा युधिष्ठिरको पीड़ा देना प्रारम्भ किया ।।
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເຫັນເຊັ່ນນັ້ນ ພີມະຜູ້ກ້າຫານ ໂກດແຄ້ນໃນສະໜາມຮົບ ກັດຟັນແນ່ນ; ຕັ້ງໃຈຈະທຳລາຍຊັລຍະ ແລ້ວຄວ້າຄອງຄອນ (ຄະດາ) ດ້ວຍພະລັງອັນໃຫຍ່.
Verse 50
यमदण्डप्रतीकाशां कालरात्रिमिवोद्यताम् | गजवाजिमनुष्याणां देहान्तकरणीमपि
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: “(ເຂົາເຫັນອາວຸດນັ້ນ) ລຸກໂຊດດັ່ງຄັນທັນຂອງພະຍົມ, ຊູງຂຶ້ນດັ່ງຄາລະຣາຕຣີ—ຄືນແຫ່ງເວລາ—ແລະສາມາດນຳຄວາມຕາຍມາໃຫ້ແກ່ຊ້າງ, ມ້າ, ແລະມະນຸດໄດ້ດ້ວຍ.”
Verse 51
यह देख पराक्रमी भीमसेन कुपित हो ओठ चबाते हुए रणभूमिमें शल्यके विनाशका संकल्प लेकर यमदण्डके समान भयंकर गदा लिये उनपर टूट पड़े। हाथी
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເຫັນເຊັ່ນນັ້ນ ພີມະເສນຜູ້ກ້າຫານ ໂກດແຄ້ນ ກັດປາກ ແລະຕັ້ງປະຕິຍານໃນສະໜາມຮົບວ່າຈະທຳລາຍຊັລຍະ. ຖືຄອນອັນນ່າຢ້ານດັ່ງຄັນທັນຂອງພະຍົມ ແລ້ວພຸ່ງເຂົ້າໃສ່ເຂົາ. ຄອນນັ້ນ—ທີ່ສາມາດທຳລາຍຮ່າງກາຍຂອງຊ້າງ, ມ້າ, ແລະມະນຸດ—ປານດັ່ງຄາລະຣາຕຣີແຫ່ງວິນາດ ທີ່ພ້ອມສຳລັບການລ້າງຜານ. ມັນຖືກຮັດດ້ວຍສາຍຄຳ ສະຫວ່າງໄສດັ່ງອຸລະກາໄຟ; ຕີດ້ວຍເຫຼັກ ແຂງດັ່ງວັດຊະຣະ ແລະນ່າຢ້ານດັ່ງງູຕົວແມ່ຂົດຢູ່ເທິງຫີນລັບ. ຖືກທາດ້ວຍໄຂມັນແລະໄຂກະດູກທົ່ວກາຍ ມັນດູຄ້າຍນາງອັນເປັນທີ່ຮັກ ທາຈັນທະນ໌ແລະອະກຸຣຸ—ແຕ່ເປັນຄວາມງາມອັນສະຫຍອງ. ເບິ່ງແລ້ວ ມັນນ່າຢ້ານດັ່ງລີ້ນຂອງຄວາມຕາຍເອງ.
Verse 52
चन्दनागुरुपड्काक्तां प्रमदामीप्सितामिव । वसामेदोपदिग्धाज़ीं जिह्दां वैवस्चतीमिव
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ມັນຄ້າຍນາງອັນເປັນທີ່ຮັກ ແລະເປັນທີ່ປາຖະໜາ ທາດ້ວຍຈັນທະນ໌ແລະອະກຸຣຸ; ແຕ່ແທ້ຈິງແລ້ວ ມັນຖືກທາດ້ວຍໄຂມັນແລະໄຂກະດູກ ແລະນ່າຢ້ານດັ່ງລີ້ນຂອງໄວວັສວະຕະ (ພະຍົມ).
Verse 53
पटुघण्टाशतरवां वासवीमशनीमिव । निर्मुक्ताशीविषाकारां पृक्तां गजमदैरपि
ສັນຈະຍາກ່າວວ່າ: «ຄອນນັ້ນມີກະດິ່ງຫຼາຍຮ້ອຍຫ້ອຍຕິດ ສຽງກັງວານແຫຼມຄົມກ້ອງກັບ; ມັນນ່າຢ້ານດັ່ງວັດຊະຣະ (ສາຍຟ້າ) ຂອງພຣະອິນ. ດັ່ງງູພິດທີ່ຖອດຄາບແລ້ວ ມັນປູກຄວາມຢ້ານໃນໃຈສັດທັງປວງ ແຕ່ພ້ອມກັນນັ້ນກໍ່ເພີ່ມຄວາມຮື້ນເຮີງໃຫ້ກອງທັບຂອງຕົນ; ແລະຍັງຖືກປ້າຍດ້ວຍນ້ຳມັນມັດຂອງຊ້າງ.»
Verse 54
त्रासनीं सर्वभूतानां स्वसैन्यपरिहर्षिणीम् । मनुष्यलोके विख्यातां गिरिशृज्भविदारणीम्
ສັນຈະຍາກ່າວວ່າ: «ຄອນນັ້ນເປັນຄວາມຫວາດກົວແກ່ສັດທັງປວງ ແຕ່ເປັນຄວາມຮື້ນເຮີງແກ່ກອງທັບຂອງຕົນ. ມັນໂດ່ງດັງໃນໂລກມະນຸດ ວ່າສາມາດຜ່າກະທັ່ງຍອດພູໄດ້.»
Verse 55
यया कैलासभवने महेश्वरसखं बली । आह्वयामास युद्धाय भीमसेनो महाबल:,यह वही गदा है, जिसके द्वारा महाबली भीमसेनने कैलासशिखरपर भगवान् शंकरके सखा कुबेरको युद्धके लिये ललकारा था
ສັນຈະຍາກ່າວວ່າ: «ດ້ວຍຄອນນັ້ນເອງ ພີມເສນະຜູ້ມີກຳລັງຫາທຽບບໍ່ໄດ້ ເຄີຍທ້າທາຍກຸເບຣະ—ມິດຂອງພຣະມະເຫສະວະຣະ—ໃຫ້ອອກຮົບ ໃນວິຫານແຫ່ງໄກລາສາ.»
Verse 56
यया मायामयान् दृप्तान् सुबहून् धनदालये । जघान गुह्ुकान क्रुद्धो नदन् पार्थो महाबल:
ສັນຈະຍາກ່າວວ່າ: «ດ້ວຍສິ່ງນັ້ນເອງ ພາຣຖະ (ອາຣຊຸນ) ຜູ້ມີກຳລັງຫຼາຍ ໄດ້ຄຳຮ້ອງຄຳຮືດ້ວຍໂທສະ ແລ້ວສັງຫານສັດຕູຈຳນວນຫຼາຍຜູ້ຫຍິ່ງຍໂສ ແລະອາໄສມາຍາ-ກົນລະຍຸດຫຼອກລວງ ໃນວິຫານຂອງພຣະເຈົ້າແຫ່ງຊັບສົມບັດ (ທະນະດະ).»
Verse 57
तां वज़्मणिरत्नौचकल्मषां वज्रगौरवाम्
ສັນຈະຍາກ່າວວ່າ: «ສິ່ງນັ້ນຖືກໝາຍໄວ້ດ້ວຍປະກາຍຂອງເພັດ ແກ້ວມະນີ ແລະຮັດຕະນະອັນລ້ຳຄ່າ; ແລະມັນມີຄວາມສົງ່າອັນໜັກແນ່ນດັ່ງວັດຊະຣະ.»
Verse 58
गदया युद्धकुशलस्तया दारुणनादया
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ຊ່ຽວຊານໃນການຮົບດ້ວຍຄອນ ໄດ້ກ້າວເຂົ້າໄປຂ້າງໜ້າພ້ອມອາວຸດນັ້ນ; ສຽງຄຳຮ້ອງອັນນ່າສະພຶງກົວຂອງມັນ ປະກາດຄວາມດຸຮ້າຍຂອງການປະທະ—ເປັນພາບຂອງສິລະປະສົງຄາມອັນໂຫດຮ້າຍ ທີ່ຄວາມກ້າຫານແລະຄວາມຮຸນແຮງເຄື່ອນໄປຄຽງກັນ ແລະຫຼາຍເທື່ອກໍກົດທັບສຽງອ່ອນໂຍນຂອງທຳມະໄວ້.
Verse 59
ततः शल्यो रणे क्रुद्ध: पीने वक्षसि तोमरम्
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ຊັລຍະ ຜູ້ໂກດແຄ້ນໃນສະໜາມຮົບ ໄດ້ຂວ້າງໂຕມາຣາ (ຫອກ) ໃສ່ອົກອັນກວ້າງແລະແຂງແຮງ (ຂອງຄູ່ຕໍ່ສູ້) ຜັກດັນການປະລະມືໃຫ້ຮຸນແຮງຂຶ້ນດ້ວຍເຈດຈຳນົງດຸເດືອດ.
Verse 60
निचखान नदन् वीरो वर्म भित्त्वा च सो5भ्ययात् | तब रणभूमिमें कुपित हो गर्जना करते हुए वीर शल्यने भीमसेनके विशाल वक्ष:स्थलमें एक तोमर धँसा दिया। वह उनके कवचको छेदकर छातीमें गड़ गया ।।
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ຮ້ອງຄຳຮາມດັງກ້ອງ ວິລະຊົນໄດ້ປັກອາວຸດລົງໄປ ແລະຫຼັງຈາກທະລຸເກາະແລ້ວ ກໍຮຸກຄືບຕໍ່. ໃນສະໜາມຮົບ ຊັລຍະຜູ້ກ້າ—ໂກດແຄ້ນແລະຮ້ອງກ້ອງ—ໄດ້ປັກໂຕມາຣາເຂົ້າໃນອົກອັນກວ້າງຂອງ ພີມະເສນ. ມັນຂາດຜ່ານເກາະອົກ ແລະຝັງເລິກໃນອົກ. ແຕ່ ວຣິໂກດະຣະ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ຈັບເອົາຫອກນັ້ນເອງ ແລ້ວດຶງອອກຢ່າງແຮງ.
Verse 61
स भिजन्नमर्मा रुधिरं वमन् वित्रस्तमानस:
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອຈຸດສຳຄັນຖືກທຳລາຍ ລາວອ້ວນເລືອດ ແລະໃຈຖືກຄວາມຢ້ານກົວຄອບງຳ ຈົນຕົກຢູ່ໃນສະພາບບາດເຈັບສາຫັດ—ເປັນພາບທີ່ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຄວາມຮຸນແຮງຂອງສົງຄາມ ສາມາດຫຼຸດລົງແມ່ນແຕ່ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ໃຫ້ກາຍເປັນຄວາມທຸກທໍລະມານອັນໄຮ້ທາງອອກໄດ້ຢ່າງວ່ອງໄວ.
Verse 62
पपाताभिमुखो दीनो मद्रराजस्त्वपाक्रमत् | इससे सारथिका मर्मस्थल विदीर्ण हो गया और वह मुहसे रक्त वमन करता हुआ दीन एवं भयभीतचित्त होकर शल्यके सामने ही रथसे नीचे गिर पड़ा। फिर तो मद्रराज शल्य वहाँसे पीछे हट गये ।।
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ລົ້ມລົງໄປຂ້າງໜ້າຢ່າງອັບອາຍ ນັກຮົບຜູ້ນັ້ນກໍຕົກລົງ ໃນຂະນະທີ່ ກະສັດແຫ່ງມັດຣະ ຊັລຍະ ຖອນຕົວອອກ. ເມື່ອເຫັນວ່າການຕອບໂຕ້ໄດ້ຖືກຊົດໃຊ້ຄືນຢ່າງຄົບຖ້ວນ ໃຈຂອງຊັລຍະກໍຕົກຕະລຶງ—ເຫດການນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ໃນເສດຖະກິດອັນໂຫດຮ້າຍຂອງສົງຄາມ ຄວາມຮຸນແຮງກໍໃຫ້ກຳເນີດການຕອບແທນທັນທີ ແລະແມ່ນແຕ່ນັກຮົບຜູ້ຊຳນານກໍອາດຖອຍເມື່ອຜົນຂອງການກະທຳຕົນກັບຄືນມາຫາຕົນເອງ.
Verse 63
ततः सुमनस: पार्था भीमसेनमपूजयन् । ते दृष्टवा कर्म संग्रामे घोरमक्लिष्टकर्मण:
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ບຸດທັງຫຼາຍຂອງພຣິທາ (ກຸນຕີ) ມີໃຈປິຕິຍິນດີ ໄດ້ຖວາຍກຽດແກ່ ພີມເສນ. ເມື່ອເຫັນຄວາມກ້າຫານອັນນ່າຢ້ານກົວຂອງລາວໃນສົງຄາມ—ການກະທຳອັນໃຫຍ່ຫຼວງທີ່ສຳເລັດໄດ້ໂດຍບໍ່ຕ້ອງຝືນແຮງ—ພວກເຂົາກໍຊົມເຊີຍລາວຊ້ຳໆ ດ້ວຍໃຈທີ່ຖືກຍົກຂຶ້ນໂດຍຜົນງານໃນການຮົບນັ້ນ.
Verse 193
अभ्ययु: कौरवा राजन् पाण्डवानामनीकिनीम् । नरेश्वर! तत्पश्चात् एक साथ संगठित होकर जूझनेवाले दोनों पक्षोंके वीरोंका वह युद्ध बड़ा भयंकर हो गया। राजन! कौरव-योद्धाओंने अपनी सारी सेनाओंको एकत्र करके पाण्डव-सेनापर धावा बोल दिया
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: ໂອ ພຣະມະຫາກະສັດ, ພວກເກົາຣະວະໄດ້ພຸ້ນເຂົ້າໃສ່ກອງທັບຂອງພວກປານດະວະ. ຕໍ່ມາ ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ, ເມື່ອວີລະຊົນທັງສອງຝ່າຍຮວມແຖວແນ່ນຫນາ ແລະຮົບພ້ອມກັນເປັນກ້ອນດຽວ, ສົງຄາມນັ້ນກໍກາຍເປັນອັນນ່າຢ້ານກົວຢ່າງຍິ່ງ. ໂອ ພຣະມະຫາກະສັດ, ນັກຮົບເກົາຣະວະໄດ້ຮວບຮວມກຳລັງທັງໝົດ ແລ້ວພຸ້ນເຂົ້າໃສ່ກອງທັບປານດະວະ.
Verse 293
बाणवर्षेण महता युधिष्ठिरमताडयत् । शीघ्रतापूर्वक हाथ चलानेवाले शल्यने युद्धस्थलमें पैने बाणोंद्वारा पाण्डव-सेनाका मर्दन करके बड़ी भारी बाण-वर्षके द्वारा युधिष्ठिरको भी गहरी चोट पहुँचायी
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: ດ້ວຍຝົນລູກສອນອັນຫນັກໜ່ວງ ຊັລຍະໄດ້ຕີຖືກ ຢຸທິສຖິຣະ. ຊັລຍະຜູ້ມືໄວໃນການປ່ອຍອາວຸດ ໃນສະໜາມຮົບໄດ້ກຳຈັດກອງປານດະວະດ້ວຍລູກສອນຄົມກິບ ແລ້ວຕໍ່ມາ ດ້ວຍຝົນລູກສອນທີ່ຫນັກກວ່າເກົ່າ ກໍເຮັດໃຫ້ ຢຸທິສຖິຣະ ໄດ້ຮັບບາດເຈັບລຶກຊຶ້ງອີກດ້ວຍ.
Verse 303
अवारयच्छरैस्ती4॥णैर्महाद्विपमिवाड्कुशै: । तब क्रोधमें भरे हुए राजा युधिष्ठिरने पैदलों और घुड़सवारोंके साथ आते हुए शल्यको अपने तीखे बाणोंसे उसी प्रकार रोक दिया
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: ພຣະຣາຊາ ຢຸທິສຖິຣະ ຜູ້ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມໂກດ ໄດ້ຂັດຂວາງ ຊັລຍະ ທີ່ກຳລັງບຸກມາພ້ອມທັງທະຫານຍ່າງແລະທະຫານມ້າ ໂດຍລູກສອນຄົມກິບ; ດັ່ງມະຫາວຸດ (ຄົນຄຸມຊ້າງ) ທີ່ຕີຊ້າງໃຫຍ່ດ້ວຍງ່າມ (ອັງກຸສ) ເພື່ອຫ້າມບໍ່ໃຫ້ພຸ້ນໄປຂ້າງໜ້າ.
Verse 416
कालो दण्डमिवोद्यम्य गदापाणिरयुध्यत । कृतवमनि युद्धस्थलमें भीमसेनके रीछके समान रंगवाले घोड़ोंको मार डाला। घोड़ोंके मारे जानेपर पाण्डुनन्दन भीमसेन रथकी बैठकसे नीचे उतरकर हाथमें गदा ले युद्ध करने लगे
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: ດັ່ງເວລາ (ກາລະ) ຍົກຄັນທັນດາບແຫ່ງການລົງໂທດ, ນັກຮົບຜູ້ຖືຄອນກະບອງໄດ້ຮົບຢ່າງດຸເດືອດ. ໃນສະໜາມຮົບ ກຣິຕະວະມັນ ໄດ້ຟັນລົງມ້າຂອງ ພີມເສນ ທີ່ມີສີນ້ຳຕານອອກເຫຼືອງຄ້າຍຫມີ. ເມື່ອມ້າຖືກຂ້າ ພີມ—ຄວາມຊື່ນບານໃຈຂອງພວກປານດຸ—ກໍລົງຈາກບ່ອນນັ່ງລົດຮົບ ຈັບຄອນກະບອງແລ້ວເຂົ້າສູ່ການປະລະ, ດັ່ງພຣະຍົມຣາຊາຍົກຄັນທັນດາບເພື່ອລົງທັນ.
Verse 426
ततः शल्यस्य तनयं सहदेवोडसिनावधीत् । मद्रराज शल्यने अपने सामने आये हुए सहदेवके घोड़ोंको मार डाला। तब सहदेवने भी शल्यके पुत्रको तलवारसे मार गिराया
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ແລ້ວມາ ສະຫະເທວະໄດ້ຟັນສັງຫານບຸດຂອງຊະລະຍະດ້ວຍດາບ. ຊະລະຍະ ກະສັດແຫ່ງມັດຣະ ໄດ້ຂ້າມ້າຂອງສະຫະເທວະທີ່ມາຢູ່ຕໍ່ໜ້າຕົນ. ດັ່ງນັ້ນ ສະຫະເທວະຈຶ່ງຕອບໂຕທັນທີ ຟັນລົ້ມບຸດຂອງຊະລະຍະດ້ວຍຄົມດາບ.
Verse 563
निवार्यमाणो बहुभिद्रौपद्या: प्रियमास्थित: । तथा जिसके द्वारा क्रोधमें भरे हुए महाबलवान् कुन्तीकुमार भीमने बहुतोंके मना करनेपर भी द्रौपदीका प्रिय करनेके लिये उद्यत हो गर्जना करते हुए कुबेरभवनमें रहनेवाले बहुत-से मायामय अभिमानी गुह्य॒कोंका वध किया था
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ແມ່ນແຕ່ຖືກຫ້າມປາມໂດຍຫຼາຍຄົນ ລາວກໍຍັງມຸ່ງໝັ້ນຈະເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນທີ່ຮັກຂອງດຣໍປະດີ. ດັ່ງນັ້ນ ພີມະ ບຸດແຫ່ງກຸນຕີ ຜູ້ມີພະລັງອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມໂກດ ແລະບໍ່ຍອມຟັງການຫ້າມຫຼາຍເທື່ອ ເພື່ອໃຫ້ດຣໍປະດີພໍໃຈ ໄດ້ຮ້ອງຄໍາຮາມ ແລະສັງຫານພວກກຸຫຍະກະຜູ້ຫຍິ່ງຍໂສ ມີມາຍາຫຼາຍຕົວ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນວິຫານຂອງກຸເບຣະ.
Verse 573
समुद्यम्य महाबाहु: शल्यमभ्यपतद् रणे । जिसमें वज्जकी गुरुता भरी है और जो हीरे
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ຊະລະຍະ ຜູ້ມີແຂນແຂງກ້າ ໄດ້ຍົກຫອກອັນໜັກໜ່ວງ ແລ້ວພຸ່ງເຂົ້າໃນສະໜາມຮົບ. ຖືອາວຸດທີ່ໜັກດັ່ງຟ້າຜ່າ ແລະປະດັບດ້ວຍເພັດ ມະນີ ແລະຮວມຮັດຕະນະອັນວິຈິດງາມ ລາວກໍພຸ່ງໃສ່ພີມະເສນ ໃນການຮົບ.
Verse 583
पोथयामास शल्यस्य चतुरो<श्चवान् महाजवान् | युद्धकुशल भीमसेनने भयंकर शब्द करनेवाली उस गदाके द्वारा शल्यके महान् वेगशाली चारों घोड़ोंको मार गिराया
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ພີມະເສນ ຜູ້ຊໍານານໃນການຮົບ ໄດ້ໃຊ້ຄອນກະບອງທີ່ຮ້ອງກ້ອງນ່າຢ້ານ ຟາດລົ້ມມ້າທັງສີ່ຂອງຊະລະຍະ ຜູ້ໄວແລະແຂງແຮງ ໃຫ້ລົ້ມຕາຍກາງສະໜາມຮົບ.
Verse 603
यन्तारं मद्रराजस्य निर्बिभेद ततो हृदि । इससे भीमसेनको तनिक भी घबराहट नहीं हुई। उन्होंने उसी तोमरको निकालकर उसके द्वारा मद्रराज शल्यके सारथिकी छाती छेद डाली
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ແລ້ວມາ ພີມະເສນໄດ້ແທງສາຣະຖີຂອງກະສັດແຫ່ງມັດຣະ ໃຫ້ທະລຸຫົວໃຈ. ລາວບໍ່ຫວາດຫວັນແມ່ນແຕ່ນ້ອຍ; ລາວດຶງຫອກນັ້ນອອກ ແລ້ວໃຊ້ຫອກດຽວກັນ ແທງອົກຂອງສາຣະຖີຂອງຊະລະຍະໃຫ້ຂາດຂາດ.
Verse 623
गदाम॒श्रित्य धर्मात्मा प्रत्यमित्रमवैक्षत । अपने प्रहारका भरपूर उत्तर प्राप्त हुआ देख धर्मात्मा शल्यका चित्त आश्वर्यसे चकित हो उठा। वे गदा हाथमें लेकर अपने शत्रुकी ओर देखने लगे
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ຈັບຄອນຕີ (ຄະດາ) ໄວ້ໃນມື ນັກຮົບຜູ້ມີໃຈທຳມະໄດ້ເບິ່ງໄປຫາສັດຕູຜູ້ຕໍ່ຕ້ານ. ເມື່ອເຫັນວ່າ ການຟາດຂອງຕົນຖືກຕອບກັບຢ່າງເຕັມທີ່ ໃຈຂອງ ຊາລະຍະ ກໍຖືກຄວາມພິລຶກພິລັນຕີກະທົບ ແລະຢືນຕະລຶງ—ຄະດາຢູ່ໃນມື ຈ້ອງມອງສັດຕູທີ່ຢູ່ຕໍ່ໜ້າ.
Frequently Asked Questions
The chapter frames the tension between personal heroics and command responsibility: whether to pursue decisive single combat or shift to broader tactical measures that protect one’s side while increasing collective harm.
It illustrates that technique and endurance alone do not conclude conflicts; battlefield outcomes depend on timely transitions—regrouping, extraction, and ranged suppression—integrated with disciplined conduct.
No explicit phalaśruti appears here; the chapter functions as embedded war-chronicle, where meaning is conveyed through narrative sequencing, similes, and tactical causality rather than overt doctrinal closure.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.