Adhyaya 80
ध्वजवर्णनम् | Dhvaja-varṇanam (Description of War Standards)
Upa-parva: Dhvajavarṇana (Banner and Standards Description Episode)
Dhṛtarāṣṭra requests Sañjaya to describe the many splendid banners of both the Pāṇḍava and Kaurava forces. Sañjaya begins a structured identification by form, color, and name, portraying the standards as flame-like and gold-adorned, with multi-colored pennants moving in the wind like dancers. He enumerates prominent emblems: Arjuna’s formidable monkey-standard with leonine features; Aśvatthāman’s lion-tailed mark shining like a young sun; Karṇa’s banner glittering with gold garlands; Kṛpa’s well-crafted bull emblem; Vṛṣasena’s jeweled golden peacock; Śalya’s auspicious golden ‘Sītā’ figure likened to a flame; Jayadratha’s boar emblem with golden netting; Bhūriśravas (Saumadatti) with a sacrificial post (yūpa) motif; and other royal standards with elephants and peacocks. The chapter then transitions from heraldic description to battlefield dynamics: the convergence of forces, the mounting roar, and Arjuna—driven by Kṛṣṇa—advancing with resolve, releasing volleys that render opponents hard to perceive amid dense missile exchanges, as both sides envelop each other.
Chapter Arc: संजय धृतराष्ट्र को सुनाते हैं कि रात्रि में कमलनयन श्रीकृष्ण अर्जुन की विजय-प्रतिज्ञा को सिद्ध करने हेतु उसके भवन में प्रवेश करते हैं और शास्त्रोक्त विधि से त्र्यम्बक (शिव) का नैश बलि-पूजन आरम्भ होता है। → दर्भ-वैदूर्य-सम शय्या सजती है, गन्ध-माल्य से अलंकरण होता है; कृष्ण अर्जुन के मन के शोक-अमर्ष को लक्ष्य कर अगले दिन के लिए रथ-सज्जा, युद्ध-व्यवस्था और संकेत-ध्वनियों तक का निर्देश देते हैं—क्योंकि सूर्यास्त से पहले जयद्रथ-वध की प्रतिज्ञा ही कल के युद्ध का प्राण है। → कृष्ण का कठोर संकल्प उद्घोषित होता है—अर्जुनार्थे वे हाथी-घोड़े सहित समस्त शत्रुबल, कर्ण और दुर्योधन तक का संहार करने को तत्पर हैं; और शंख-पाञ्चजन्य के ऋषभ-स्वर तथा भैरव-नाद को ‘संकेत’ बनाकर दारुक को आदेश देते हैं कि उस कोलाहल को सुनते ही वेग से उनके पास पहुँचे। → रात्रि का अनुष्ठान और योजना-निर्धारण पूर्ण होता है: प्रातः शास्त्रविधि से उत्तम रथ सुसज्जित कर युद्धस्थल चलने का आदेश, तथा लक्ष्य स्पष्ट—दिनकर के अस्त होने से पहले जयद्रथ का वध। → उधर यह समाचार सुनकर दुर्योधन मंत्रियों सहित ऐसी मन्त्रणा करेगा कि संग्राम में अर्जुन जयद्रथ को मार न सके—कल का दिन प्रतिज्ञा बनाम प्रतिरोध का निर्णायक रण बनेगा।
Shlokas
Verse 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठके २३ “लोक मिलाकर कुल ४६३ *लोक हैं।) भीस्नआ+ज (2) आसमान एकोनाशीतितमो< ध्याय: श्रीकृष्णका अर्जुनकी विजयके लिये रात्रिमें भगवान शिवका किया करवाना
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ພຣະອົງຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ຜູ້ມີສະຫງ່າລາສີຫາຜູ້ໃດທຽບບໍ່ໄດ້ ໄດ້ເຂົ້າໄປຍັງທີ່ພັກຂອງອາຣຊຸນ. ພຣະກຣິດສະນະຜູ້ມີດວງຕາດັ່ງດອກບົວ ໄດ້ແຕະນ້ຳເພື່ອຊຳລະກາຍ ແລ້ວນັ່ງລົງເທິງພື້ນດິນທີ່ມີເຄື່ອງໝາຍມົງຄຸນ—ສະຫງົບ ແລະມຸ່ງໝັ້ນ—ດັ່ງຜູ້ກຳລັງຕຽມກະທຳພິທີອັນສັກສິດ ທ່າມກາງແຮງກົດດັນແຫ່ງສົງຄາມ.
Verse 3
संतस्तार शुभां शय्यां दर्भवैदूर्यसंनिभै: । ततो माल्येन विधिवल्लाजैर्गन्धै: सुमज्रलै: २ ।। अलंचकार तां शय्यां परिवार्यायुधोत्तमै: । ततः स्पृष्टोदके पार्थे विनीता: परिचारका:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ພວກເຂົາໄດ້ປູທີ່ນອນອັນງາມສົດສະຫວ່າງ ໃຫ້ຄ້າຍຫຍ້າດັຣພະ ແລະມີປະກາຍດັ່ງໄວດູຣຍ (ແກ້ວຕາແມວ). ຕໍ່ມາ ຕາມພິທີອັນຖືກຕ້ອງ ພວກເຂົາໄດ້ປະດັບທີ່ນອນນັ້ນດ້ວຍພວງມາລາ ແລະເຄື່ອງຫອມຄັດສັນ ຈັດເປັນກຳມືນ້ອຍໆຢ່າງປະນີດ. ແລ້ວວາງອາວຸດຊັ້ນດີລ້ອມຮອບ ໃຫ້ການປະດັບສົມບູນ. ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ເມື່ອປາຣຖະ (ອາຣຊຸນ) ໄດ້ຊຳລະຕາມພິທີໂດຍການແຕະນ້ຳ ບັນດາຜູ້ຮັບໃຊ້ຜູ້ມີວິໄນກໍຢືນພ້ອມຮັບໃຊ້—ເປັນພາບແຫ່ງລະບຽບ ແລະຄວາມເຄົາລົບ ແມ່ນແຕ່ຢູ່ກາງສົງຄາມອັນໂຫດຮ້າຍ.
Verse 4
दर्शयन्तो$न्तिके चक्रुर्नैंशं त्रैयम्बक॑ बलिम् । संजय कहते हैं--राजन्! तदनन्तर कमलनयन भगवान् श्रीकृष्णने अर्जुनके अनुपम भवनमें प्रवेश करके जलका स्पर्श किया और शुभ लक्षणोंसे युक्त वेदीपर वैदूर्यमणिके सदृश कुशोंकी सुन्दर शय्या बिछायी। तत्पश्चात् विधिपूर्वक परम मंगलकारी अक्षत
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພະຣາຊາ, ພວກເຂົາໄດ້ປະກອບບະລິ (ເຄື່ອງຖວາຍ) ຍາມຄ່ຳແກ່ຕຣັຍອັມບະກະ (ພຣະສິວະ) ຢູ່ໃກ້ໆ ແລະເຮັດໃຫ້ເຫັນຊັດຕໍ່ໜ້າ.” ໃນກາງສົງຄາມ ການກະທຳນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນການຫັນກັບສູ່ຄວາມຖືກຕ້ອງຕາມພິທີ ແລະການຂໍຄຸ້ມຄອງຈາກເທວະ—ເພື່ອຄວາມເປັນມົງຄຸນ ແລະຄວາມໝັ້ນຄົງທາງທຳ ກ່ອນກ້າວເຂົ້າສູ່ອັນຕະລາຍ.
Verse 5
अलंकृत्योपहारं त॑ नैशं तस्मै न्यवेदयत् । स्मयमानस्तु गोविन्द: फाल्गुन॑ प्रत्यभाषत
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ອາຣຊຸນໄດ້ປະດັບພຣະກຣິສນະດ້ວຍເຄື່ອງຫອມ ແລະພວງມາລາ—ເປັນເຄື່ອງຖວາຍຍາມຄ່ຳ—ແລ້ວນຳຂອງຖວາຍທັງໝົດນັ້ນມອບແດ່ພຣະອົງ. ຈາກນັ້ນ ພຣະໂກວິນທະຍິ້ມ ແລະກ່າວກັບຟາລກຸນ (ອາຣຊຸນ). ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມຖ່ອມຕົນ ແລະຄວາມສັດທາຂອງນັກຮົບ: ການນົບນ້ອມ ແລະການຖວາຍຕົນ ມາກ່ອນຄຳຊີ້ນຳ ແລະການກະທຳ.
Verse 6
सुप्यतां पार्थ भद्रें ते कल्याणाय व्रजाम्पहम् | स्थापयित्वा ततो द्वाःस्थान् 8 श्चात्तायुधान् नरान्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: “ນອນເຖີດ ໂອ ປາຣຖະ; ຂໍໃຫ້ຄວາມດີຈົ່ງບັງເກີດແກ່ເຈົ້າ. ຂ້າຈະອອກໄປເພື່ອຄວາມສະຫວັດດີຂອງເຈົ້າ.” ແລ້ວເມື່ອຈັດວາງຊາຍຜູ້ຖືອາວຸດໃຫ້ຢືນຍາມຢູ່ປະຕູ ລາວກໍອອກເດີນທາງ.
Verse 7
शिश्ये च शयने शुभ्रे बहुकृत्यं विचिन्तयन्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເມື່ອຄິດຄຳນຶງເຖິງວຽກຫຼາຍຢ່າງທີ່ຍັງຕ້ອງເຮັດ ລາວກໍນອນລົງເທິງທີ່ນອນຂາວສະອາດ ແລະເປັນມົງຄຸນ. ພຣະສີກຣິສນະຜູ້ມີດວງຕາດັ່ງດອກບົວ—ເປັນອົງອະທິປະຕີເໜືອອະທິປະຕີທັງປວງ, ມີກຽດຍົດກວ້າງໃຫຍ່, ໂກວິນທະໃນຮູບວິສນຸ, ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກຂອງອາຣຊຸນ ແລະປາຖະໜາຄວາມສະຫວັດດີໃຫ້ເຂົາເສມອ—ພຣະຫຣິຜູ້ມີຈິດຕັ້ງມັ່ນນັ້ນ ໄດ້ອາໄສຍອດຍອກະ ປະກອບພິທີ ແລະການຈັດການທັງປວງໃຫ້ອາຣຊຸນ—ເພື່ອຂັບໄລ່ຄວາມໂສກເສົ້າ ແລະເພີ່ມພູນຕະເຈດ ແລະຄວາມສະຫວ່າງໄສ.
Verse 8
पार्थाय सर्व भगवान् शोकदुःखापहं विधिम् । व्यदधात् पुण्डरीकाक्षस्तेजोद्युतिविवर्धनम्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເພື່ອປາຣຖະ (ອາຣຊຸນ) ພຣະຜູ້ເປັນພຣະອົງຜູ້ປະເສີດ—ກຣິດສະນະຜູ້ມີດວງຕາດັ່ງດອກບົວ—ໄດ້ຈັດການໃຫ້ຄົບຖ້ວນຕາມພິທີກຳ ແລະ ວິໄນທີ່ກຳນົດໄວ້ ອັນຂັບໄລ່ຄວາມໂສກແລະຄວາມທຸກ ແລະເພີ່ມພະລັງ ຄວາມສະຫວ່າງ ແລະສະຫງ່າງາມ. ທ່າມກາງຄວາມຕຶງເຄັມຂອງສົງຄາມ ຄວາມເອື້ອອາທອນຂອງພຣະອົງບໍ່ແມ່ນແຕ່ກົນຍຸດ ແຕ່ເປັນການຟື້ນຟູຄວາມໝັ້ນຄົງພາຍໃນຂອງນັກຮົບຜ່ານພິທີອັນສັກສິດ ເພື່ອໃຫ້ຮັບພາລະໜ້າທີ່ໄດ້ໂດຍບໍ່ຖືກຄວາມທຸກທຳລາຍ.
Verse 9
योगमास्थाय युक्तात्मा सर्वेषामीश्ररेश्वर: । श्रेयस्काम: पृथुयशा विष्णुर्जिष्णुप्रियंकर:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໂດຍອາໄສຄວາມສະຫງົບແຫ່ງໂຍຄະ ພຣະອົງຜູ້ຝຶກຕົນດີ—ຜູ້ເປັນເຈົ້າເຫນືອເຈົ້າທັງປວງ—ຜູ້ມຸ່ງໝັ້ນໃນສິ່ງທີ່ເປັນມົນຄຸນແທ້, ຜູ້ມີກຽດສຽງກວ້າງໄກ, ວິສນຸ (ໂກວິນດະ) ຜູ້ນຳຄວາມຍິນດີໃຫ້ແກ່ຈິສນຸ (ອາຣຊຸນ) ໄດ້ປະກອບພິທີກຳອັນຖືກຕ້ອງເພື່ອອາຣຊຸນ—ເພື່ອຂັບໄລ່ຄວາມໂສກແລະຄວາມທຸກ ແລະເພີ່ມຄວາມສະຫວ່າງແລະພະລັງພາຍໃນ.
Verse 10
न पाण्डवानां शिबिरे कश्ित् सुष्वाप तां निशाम् । प्रजागर: सर्वजनं हााविवेश विशाम्पते,राजन्! उस रातमें पाण्डवोंके शिविरमें कोई नहीं सोया। सब लोगोंमें जागरणका आवेश हो गया था
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໃນຄ່າຍຂອງປານດະວະ ຄືນນັ້ນບໍ່ມີໃຜນອນ. ຄວາມຕື່ນຕົວລະວັງໄດ້ພັດພາເຂົ້າຄອບງຳທຸກຄົນ, ໂອ ພຣະອົງເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ, ໂອ ພຣະມະຫາກະສັດ—ທັງຫວາດຫວັ່ນ ທັງຕື່ນຕົວ ແລະຕຽມພ້ອມ ທ່າມກາງນ້ຳໜັກແຫ່ງທຳມະ ແລະອັນຕະລາຍຂອງສົງຄາມ.
Verse 11
पुत्रशोकाभिततप्तेन प्रतिज्ञातो महात्मना । सहसा सिन्धुराजस्य वधो गाण्डीवधन्चना
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ດ້ວຍຄວາມໂສກເພາະລູກຊາຍຈົນເຜົາໃຈ ອາຣຊຸນຜູ້ໃຈໃຫຍ່ ຜູ້ຖືຄັນທະນູການດີວະ ໄດ້ປະກາດສັດທາສາບານຢ່າງກະທັນຫັນວ່າຈະສັງຫານກະສັດແຫ່ງສິນດຸ ຈະຍະດຣະຖະ. ທຸກຄົນຈົ່ງຈອງຢູ່ໃນຄວາມກັງວົນນີ້ຢ່າງດຽວ: ມະຫາບາຫຸ ບຸດແຫ່ງອິນດຣະ ຜູ້ທຳລາຍວີຣະຊົນຂອງສັດຕູ ຈະເຮັດໃຫ້ຄຳສາບານນັ້ນສຳເລັດໄດ້ແນວໃດ?
Verse 12
तत् कथं नु महाबाहुर्वासवि: परवीरहा । प्रतिज्ञां सफलां कुर्यादेति ते समचिन्तयन्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: “ແລ້ວຈະເປັນແນວໃດ? ມະຫາບາຫຸ ບຸດແຫ່ງອິນດຣະ ຜູ້ສັງຫານວີຣະຊົນຂອງສັດຕູ ຈະເຮັດໃຫ້ຄຳສາບານຂອງຕົນສຳເລັດໄດ້ຢ່າງໃດ?” ດັ່ງນັ້ນພວກເຂົາທັງໝົດຈຶ່ງຄິດຄຳນຶງ. ເພາະອາຣຊຸນຜູ້ໃຈໃຫຍ່ ຜູ້ຖືການດີວະ ຜູ້ເຜົາໃຈດ້ວຍຄວາມໂສກເພາະລູກຊາຍ ໄດ້ສາບານກະທັນຫັນວ່າຈະຂ້າຈະຍະດຣະຖະ ກະສັດແຫ່ງສິນດຸ. ພວກເຂົາຈົ່ງຈອງຢູ່ໃນຄວາມກັງວົນວ່າ ລາວຈະສຳເລັດຄຳປະຕິຍານນັ້ນໄດ້ແນວໃດ ທ່າມກາງການບີບຄັ້ນຂອງສົງຄາມ.
Verse 13
कष्ट हीदं व्यवसितं पाण्डवेन महात्मना । पुत्रशोकाभिततप्तेन प्रतिज्ञा महती कृता
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ນີ້ແທ້ໆແມ່ນການຕັດສິນໃຈອັນເຈັບປວດທີ່ພັນດະວະຜູ້ມີໃຈຍິ່ງໃຫຍ່ໄດ້ຮັບໄວ້. ຖືກເຜົາໄໝ້ໂດຍຄວາມໂສກເສົ້າເພາະການຕາຍຂອງລູກ, ລາວໄດ້ປະກາດຄໍາປະຕິຍານອັນຍິ່ງໃຫຍ່».
Verse 14
सच राजा महावीर्य: पारयत्वर्जुन: स ताम् । भ्रातरश्चापि विक्रान्ता बहुलानि बलानि च
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ກະສັດນັ້ນ (ໄຊຍະດະຣະຖະ) ແທ້ໆແມ່ນຜູ້ມີລິດທິກ້າຫານຍິ່ງ; ແຕ່ອາຣະຊຸນຈະສໍາເລັດຄໍາປະຕິຍານນັ້ນ. ເພາະພີ່ນ້ອງຂອງລາວກໍກ້າຫານ ແລະມີກໍາລັງທັບຫຼາຍຢູ່ຂ້າງກາຍ».
Verse 15
धृतराष्ट्रस्य पुत्रेण सर्व तस्मै निवेदितम् । स हत्वा सैन्धवं संख्ये पुनरेतु धनंजय:
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ທຸກຢ່າງນີ້ ບຸດຂອງທຣິຕະຣາດສະຕະ ໄດ້ນໍາໄປກ່າວແກ່ລາວແລ້ວ. ຂໍໃຫ້ທະນັນຊະຍະ (ອາຣະຊຸນ) ສັງຫານກະສັດແຫ່ງສິນທຸ (ໄຊຍະດະຣະຖະ) ໃນສົງຄາມ ແລະກັບຄືນມາຢ່າງປອດໄພ».
Verse 16
जित्वा रिपुगणांश्वैव पारयत्वर्जुनो व्रतम् । श्वो5हत्वा सिन्धुराजं वै धूमकेतु प्रवेक्ष्यति
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໃຫ້ອາຣະຊຸນຊະນະຝູງສັດຕູ ແລະສໍາເລັດວຣະຕະ (ຄໍາປະຕິຍານ) ຂອງລາວ. ຖ້າມື້ອື່ນລາວບໍ່ສັງຫານກະສັດແຫ່ງສິນທຸ ລາວຈະເຂົ້າໄປໃນໄຟທີ່ລຸກໂຊນແນ່ນອນ. ທະນັນຊະຍະ ບຸດແຫ່ງກຸນຕີ ບໍ່ອາດໃຫ້ຄໍາທີ່ຕົນເວົ້າເປັນຄໍາບໍ່ຈິງ; ແລະຖ້າອາຣະຊຸນຕາຍໄປ ທໍາມະບຸດຕະ ຢຸທິສະຖິຣະ ຈະເປັນກະສັດໄດ້ແນວໃດ?»
Verse 17
न हासावनृतं कर्तुमलं पार्थो धनंजय: । धर्मपुत्र: कथं राजा भविष्यति मृते$र्जुने
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ປາຣຖະ ທະນັນຊະຍະ ບໍ່ແມ່ນຜູ້ທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ຄໍາຂອງຕົນເປັນຄໍາບໍ່ຈິງໄດ້. ຖ້າອາຣະຊຸນຕາຍໄປ ທໍາມະບຸດຕະ (ຢຸທິສະຖິຣະ) ຈະເປັນກະສັດໄດ້ແນວໃດ?»
Verse 18
तस्मिन् हि विजय: कृत्स्न: पाण्डवेन समाहित: । यदि नोड<स्ति कृतं किज्चिद् यदि दत्त हुतं यदि
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໃນປານດະວະນັ້ນ ແທ້ຈິງ ຊັຍຊະນະທັງປວງ ໄດ້ຖືກຮວບຮວມແລະຍຶດໄວ້ຢ່າງໝັ້ນຄົງ. ແມ່ນແຕ່ບໍ່ໄດ້ເຮັດອັນໃດເລີຍ, ແມ່ນແຕ່ບໍ່ໄດ້ໃຫ້ທານ, ແມ່ນແຕ່ບໍ່ໄດ້ຖວາຍເຄື່ອງບູຊາ…»
Verse 19
एवं कथयतां तेषां जयमाशंसतां प्रभो
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ, ໃນຂະນະທີ່ພວກເຂົາເວົ້າຢ່າງນັ້ນ—ດ້ວຍໃຈຫວັງຊັຍຊະນະຢ່າງໝັ້ນໃຈ—(ເຫດການກໍດໍາເນີນຕໍ່ໄປ)»
Verse 20
तस्यां रजन्यां मध्ये तु प्रतिबुद्धो जनार्दन:
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໃນກາງຄືນນັ້ນ ຊະນາຣະດະນະ (ກຣິດສະນະ) ຕື່ນຂຶ້ນ—ເປັນການຕື່ນທີ່ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມຕື່ນຕົວ ແລະການກະທໍາທັນເວລາ ທ່າມກາງຄວາມມືດມົນທາງທໍາຂອງສົງຄາມ; ເພາະຄວາມລະມັດລະວັງ ແລະຄໍາແນະນໍາອັນຖືກຕ້ອງ ເປັນສິ່ງຈໍາເປັນເພື່ອຄ້ຳຈຸນທໍາ»
Verse 21
अर्जुनेन प्रतिज्ञातमार्तेन हतबन्धुना
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ນີ້ແມ່ນຄໍາປະຕິຍານຂອງອາຣະຈຸນະ—ທີ່ໄດ້ປະກາດດ້ວຍຄວາມເຈັບປວດ ຫຼັງຈາກຍາດພີ່ນ້ອງຂອງລາວຖືກສັງຫານ—ຜູກມັດລາວໃຫ້ເດີນຕາມເສັ້ນທາງຂອງການກະທໍາ ທີ່ຖືກຂັບເຄື່ອນໂດຍຄວາມໂສກແລະໜ້າທີ່ ທ່າມກາງແຮງກົດດັນຂອງສົງຄາມ»
Verse 22
तत्तु दुर्योधन: श्रुत्वा मन्सत्रिभिर्मन्त्रयिष्यति
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອດຸຣະໂຍທະນະ ໄດ້ຍິນເລື່ອງນັ້ນແລ້ວ ລາວຈະປຶກສາກັບອໍາມາດຂອງຕົນ—ເພື່ອຊອກຫາແນວທາງການກະທໍາ ທ່າມກາງແຮງກົດດັນຂອງສົງຄາມ ແລະພາລະໜ້າທີ່ແຫ່ງຄວາມເປັນກະສັດ»
Verse 23
अक्षौहिण्यो हि ता: सर्वा रक्षिष्यन्ति जयद्रथम्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ແທ້ດັ່ງນັ້ນ ກອງທັບໃນຮູບແບບອັກເສົາຫິນີທັງໝົດນັ້ນ ຈະຄຸ້ມຄອງປົກປ້ອງ ຊະຍະດຣະຖະ».
Verse 24
द्रोणश्न॒ सह पुत्रेण सर्वास्त्रविधिपारग: । “वे सारी अक्षौहिणी सेनाएँ जयद्रथकी रक्षा करेंगी तथा सम्पूर्ण अस्त्र-विधिके पारंगत विद्वान् द्रोणाचार्य भी अपने पुत्र अश्वत्थामाके साथ उसकी रक्षामें रहेंगे ।।
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ດໂຣນະອາຈານກໍດີ ພ້ອມກັບບຸດຂອງທ່ານ—ຜູ້ຊໍານານສຸດຍອດໃນວິທີການອາວຸດທຸກປະການ—ຈະຢືນຄຸ້ມຄອງ. ແລະຍັງມີວີລະບຸລຸດພຽງຜູ້ດຽວ—ແຂງກ້າດັ່ງອິນທຣະຜູ້ມີພັນຕາ—ຜູ້ທຳລາຍຄວາມອວດອ້າງຂອງໄດຕະ ແລະ ດານະວະ».
Verse 25
सो हं श्वस्तत् करिष्यामि यथा कुन्तीसुतो<र्जुन:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ແທ້ດັ່ງນັ້ນ ມື້ອື່ນນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈະກະທຳໃຫ້ເປັນໄປ ດັ່ງທີ່ອາຣຊຸນ ບຸດແຫ່ງກຸນຕີ ຈະກະທຳ».
Verse 26
न हि दारा न मित्राणि ज्ञातयो न च बान्धवा:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ບໍ່ແມ່ນພັນລະຍາ, ບໍ່ແມ່ນມິດສະຫາຍ, ບໍ່ແມ່ນຍາດພີ່ນ້ອງ, ແລະບໍ່ແມ່ນຜູ້ຜູກພັນໃກ້ຊິດ—ຈະເປັນທີ່ພຶ່ງອັນແນ່ນອນໄດ້».
Verse 27
अनर्जुनमिमं लोकं मुहूर्तमपि दारुक
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໂອ ດາຣຸກະ, ແມ່ນແຕ່ຊົ່ວຂະນະດຽວ ໂລກນີ້ກໍດູເຫມືອນຖືກປະລະຈາກອາຣຊຸນ».
Verse 28
अहं विजित्य तान् सर्वान् सहसा सहयद्विपान्
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າໄດ້ພິຊິດພວກເຂົາທັງໝົດຢ່າງວ່ອງໄວ—ພ້ອມທັງຊ້າງຂອງພວກເຂົາ—ຂ້າ…»
Verse 29
श्वो निरीक्षन्तु मे वीर्य त्रयो लोका महाहवे
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ພຣະໂລກທັງສາມ ຈົ່ງເບິ່ງພະລັງກ້າຫານຂອງຂ້າ ໃນມື້ອື່ນ ໃນສົງຄາມໃຫຍ່!»
Verse 30
श्वो नरेन्द्रसहस्राणि राजपुत्रशतानि च
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ມື້ອື່ນ ກະສັດນັບພັນ ແລະ ເຈົ້າຊາຍນັບຮ້ອຍກໍດ້ວຍ…»
Verse 31
श्वेस्तां चक्रप्रमथितां द्रक्ष्य्से नूपवाहिनीम्
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ເຈົ້າຈະເຫັນກອງທັບສີຂາວອັນສະຫວ່າງນັ້ນ ຖືກລໍ້ລົດຮົບບົດຂີ້ຢູ່ ແລະຖືກທຳໃຫ້ວຸ່ນວາຍ—ເປັນກຳລັງທີ່ຖືກຫັກລົງຈົນໝົດທາງຕໍ່ຕ້ານ ໂດຍສັນດຸດຂອງສົງຄາມທີ່ບໍ່ຢຸດຢັ້ງ.»
Verse 32
श्र: सदेवा: सगन्धर्वा: पिशाचोरगराक्षसा:
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ແມ່ນແຕ່ຫມູ່ເທວະ—ພ້ອມທັງຄັນທະວະ, ພິສາຈ, ນາກ (ງູ) ແລະ ຣາກສະສະ—ກໍຖືກດຶງເຂົ້າມາ/ຖືກກະທົບດ້ວຍ.»
Verse 33
यस्तं द्वेष्टि स मां द्वेष्टि यस्तं चानु स मामनु
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດທີ່ກຽດຊັງເຂົາ ກໍກຽດຊັງຂ້າພະເຈົ້າ; ຜູ້ໃດທີ່ຕິດຕາມເຂົາ ກໍຕິດຕາມຂ້າພະເຈົ້າເຊັ່ນກັນ».
Verse 34
यथा त्वं मे प्रभातायामस्यां निशि रथोत्तमम्
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ດັ່ງທີ່ເຈົ້າໄດ້ພັນລະນາໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າຟັງ ໃນຄືນນີ້ເອງທີ່ບັດນີ້ກໍຈະເຖິງອາລຸນ ກ່ຽວກັບລົດຮົບອັນຍອດນັ້ນ…»
Verse 35
कल्पयित्वा यथाशास्त्रमादाय व्रज संयत: । “कल प्रातःकाल तुम शास्त्रविधिके अनुसार मेरे उत्तम रथको सुसज्जित करके सावधानीके साथ लेकर युद्धस्थलमें चलना ।।
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອໄດ້ຈັດການທຸກຢ່າງຕາມຂໍ້ບັນຍັດໃນຄຳພີຍຸດທະສາດ ແລ້ວ ຈົ່ງນຳລົດຮົບໄປ ດ້ວຍຄວາມສຳລວມແລະລະມັດລະວັງ. ຈົ່ງວາງໃສ່ລົດນັ້ນ ຄອມໂມດະກີ (Kaumodakī) ຄອນທິບ, ຫອກ, ຈັກ, ຄັນທະນູ, ລູກສອນ ແລະອຸປະກອນຈຳເປັນທັງປວງ; ແລະຈົ່ງເຮັດທີ່ວ່າງທາງທ້າຍສຳລັບທຸງທີ່ມີເຄື່ອງໝາຍຂອງ ວາຍນະເຕຍ (ກະຣຸດ) ເພື່ອໃຫ້ລົດຂອງວີລະບຸລຸດສ່ອງສະຫວ່າງໃນສະໜາມຮົບ».
Verse 36
आरोप्य वै रथे सूत सर्वोपकरणानि च । स्थानं च कल्पयित्वाथ रथोपस्थे ध्वजस्य मे
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໃຫ້ສາລະຖີວາງອຸປະກອນຈຳເປັນທັງປວງຂຶ້ນໃສ່ລົດຮົບ ແລ້ວຈຶ່ງຈັດທີ່ອັນເໝາະສົມໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າ ຢູ່ເທິງພື້ນລົດໃກ້ທຸງ…»
Verse 37
छत्र॑ जाम्बूनदैजलैरकींज्वलनसप्रभै:
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ດາຣຸກະ, ຈົ່ງຕິດຕັ້ງຮົ່ມພະຣາຊາ ແລະຕົກແຕ່ງດ້ວຍຕາຂ່າຍຄຳ Jāmbūnada ອັນທິບ ທີ່ສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງໄຟແລະດວງອາທິດ. ຈົ່ງເທັດມ້າຊັ້ນຍອດທັງສີ່ຂອງຂ້າພະເຈົ້າ—Balāhaka, Meghapuṣpa, Śaibya, ແລະ Sugrīva—ແລະເຈົ້າເອງກໍຈົ່ງສວມເກາະ ຢືນພ້ອມ.»
Verse 38
विश्वकर्मकृतर्दिव्यैरश्वानपि विभूषितान् बलाहकं मेघपुष्पं शैब्यं सुग्रीवमेव च
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ເຂົາຍັງມີມ້າທິບ ທີ່ວິສະວະກັມມະສ້າງ ຖືກປະດັບແລະຜູກເຂົ້າລົດຮົບແລ້ວ—ບະລາຫະກະ, ເມກະພຸດສະປະ, ໄຊບະຍະ, ແລະສຸຄຣີວດ້ວຍ»។
Verse 39
पाञ्चजन्यस्य निर्घोषमार्षभेणैव पूरितम्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ສຽງປຸກສັງຂ໌ ‘ປານຈະຈັນຍະ’ ດັງກັມກ້ອງ ເຕັມໄປທົ່ວອາກາດ ດັ່ງສຽງຮ້ອງຂອງງົວຜູ້ອັນແຂງກ້າ»។
Verse 40
एकाह्वाहममर्ष च सर्वदु:खानि चैव ह
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຂ້ອຍອົດທົນການຍົກຍຸແລະຄວາມຂົ່ນເຄືອງຕະຫຼອດທັງມື້, ແລະທຸກຄວາມໂສກທັງປວງດ້ວຍ.»
Verse 41
सर्वोपायैर्यतिष्यामि यथा बीभत्सुराहवे
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຂ້ອຍຈະພາກພຽນດ້ວຍທຸກວິທີທາງ ເພື່ອໃຫ້ບີພັດສຸ (ອາຣຊຸນ) ໃນສົງຄາມ ຖືກຈັດການຕາມທີ່ມຸ່ງໝາຍ.»
Verse 42
पश्यतां धार्तराष्ट्राणां हनिष्यति जयद्रथम् । “सभी उपायोंसे ऐसा प्रयत्न करूँगा, जिससे अर्जुन युद्धमें धृतराष्ट्रपुत्रोंक देखते-देखते जयद्रथको मार डालें ।।
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຕໍ່ໜ້າລູກຫຼານຂອງທຣິຕະຣາດ ເຂົາຈະສັງຫານ ຊະຍະດຣະຖະ. ແລະວິລະຊົນຜູ້ໃດກໍຕາມທີ່ອາຣຊຸນ (ບີພັດສຸ) ພາກພຽນຈະສັງຫານ—ໂອ ສາຣະຖີ—ຂ້ອຍເຊື່ອວ່າ ທີ່ນັ້ນໄຊຊະນະຂອງເຂົາຈະແນ່ນອນຢ່າງຫຼີກບໍ່ພົ້ນ.»
Verse 43
दारुक उवाच जय एव ध्रुवस्तस्य कुत एव पराजय: । यस्य त्वं पुरुषव्याप्र सारथ्यमुपजग्मिवान्,दारुक बोला--पुरुषसिंह! आप जिनके सारथि बने हुए हैं, उनकी विजय तो निश्चित है ही। उनकी पराजय कैसे हो सकती है?
ດາຣຸກ ກ່າວວ່າ: «ໄຊຊະນະຂອງພຣະອົງນັ້ນ ແນ່ນອນຢ່າງຫຼັກແຫນ້ນ; ຄວາມພ່າຍແພ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ແນວໃດ? ໂອ ຜູ້ກ້າດັ່ງເສືອໃນຫມູ່ມະນຸດ—ຜູ້ໃດທີ່ທ່ານໄດ້ຮັບໜ້າທີ່ເປັນສາຣະຖີໃຫ້, ໄຊຊະນະຂອງຜູ້ນັ້ນກໍຖືກຮັບປະກັນແລ້ວ»។
Verse 44
एवं चैतत् करिष्यामि यथा मामनुशाससि । सुप्रभातामिमां रात्रिं जयाय विजयस्य हि,अर्जुनकी विजयके लिये कल सबेरे जो कुछ करनेकी आप मुझे आज्ञा देते हैं, उसे उसी रूपमें मैं अवश्य पूर्ण करूँगा
ດາຣຸກ ກ່າວວ່າ: «ຂ້ອຍຈະເຮັດທຸກຢ່າງຕາມທີ່ທ່ານສັ່ງສອນ. ຂໍໃຫ້ຄືນນີ້ຜ່ານໄປສູ່ອາລຸນອັນມົງຄຸນ—ເພື່ອໄຊຊະນະແທ້ໆ, ເພື່ອໄຊຊະນະຂອງອາຣະຈຸນ»។
Verse 66
दारुकानुगत: श्रीमान् विवेश शिबिरं स्वकम् | “कुन्तीकुमार! तुम्हारा कल्याण हो। अब शयन करो। मैं तुम्हारे कल्याण-साधनके लिये ही जा रहा हूँ" ऐसा कहकर वहाँ अस्त्र-शस्त्र लिये हुए मनुष्योंको द्वारपाल एवं रक्षक नियुक्त करके भगवान् श्रीकृष्ण दारुकके साथ अपने शिविरमें चले गये
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ພຣະອົງຜູ້ສົງເກຍດ ໄດ້ເຂົ້າສູ່ຄ່າຍຂອງພຣະອົງ ໂດຍມີດາຣຸກຕິດຕາມ. ພຣະອົງກ່າວກັບບຸດຂອງກຸນຕີວ່າ: «ຂໍໃຫ້ຄວາມສຸກສະຫວັດດີຈົ່ງມີແກ່ເຈົ້າ. ບັດນີ້ຈົ່ງນອນພັກ; ຂ້ອຍໄປເພື່ອຈັດຫາສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດແກ່ເຈົ້າເທົ່ານັ້ນ»។ ເມື່ອກ່າວແລ້ວ ພຣະອົງໄດ້ແຕ່ງຕັ້ງຊາຍຖືອາວຸດເປັນຍາມປະຕູ ແລະຜູ້ພິທັກຮັກສາ; ແລ້ວພຣະພະຄະວານ ສຣີກຣິດສະນາ ພ້ອມດາຣຸກ ກໍໄປສູ່ຄ່າຍຂອງພຣະອົງເອງ។
Verse 78
इस प्रकार श्रीमह्ाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत प्रतिज्ञापर्वमें सुभद्रा-विलापविषयक अठहत्तरवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນີ້ ຈຶ່ງສິ້ນສຸດບົດທີ 78 ໃນປະຕິຍາ-ປະວັນ ພາຍໃນໂດຣນະ-ປະວັນ ແຫ່ງ «ສຣີມະຫາພາຣະຕະ» ວ່າດ້ວຍການຄໍາຄວນອາໄລຂອງສຸພັດຣາ.
Verse 79
इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि प्रतिज्ञापर्वणि कृष्णदारुकसम्भाषणे एकोनाशीतितमो<ध्याय:
ດັ່ງນີ້ ໃນ «ສຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາຍໃນໂດຣນະ-ປະວັນ—ໃນປະຕິຍາ-ປະວັນ—ບົດທີ 89 ອັນເລົ່າເຖິງການສົນທະນາລະຫວ່າງກຣິດສະນາ ແລະ ດາຣຸກ ກໍສິ້ນສຸດລົງ.
Verse 183
फलेन तस्य सर्वस्य सव्यसाची जयत्वरीन् । पाण्डुनन्दन युधिष्ठिरने अर्जुनपर ही सारा विजयका भार रख दिया। यदि हमलोगोंका किया हुआ कुछ भी सत्कर्म शेष हो
ດ້ວຍຜົນແຫ່ງກຸສົນທັງປວງນັ້ນ ສະວະຍະສາຈີ ອາຣຊຸນ ຂໍໃຫ້ຊະນະເຫນືອສັດຕູທັງຫມົດ. ຢຸທິສຖິຣ ບຸດແຫ່ງປານດຸ ໄດ້ວາງພາລະແຫ່ງໄຊຊະນະທັງມວນໄວ້ໃນອາຣຊຸນ. ຖ້າຍັງມີກຸສົນໃດໆທີ່ພວກເຮົາເຄີຍເຮັດ ຖ້າເຮົາເຄີຍໃຫ້ທານ ແລະ ປະກອບໂຮມ/ຍັດ ຂໍໃຫ້ດ້ວຍຜົນແຫ່ງກຸສົນເຫຼົ່ານັ້ນ ສະວະຍະສາຈີ ອາຣຊຸນ ຈົ່ງຊະນະສັດຕູໄດ້.
Verse 193
कृच्छेण महता राजन् रजनी व्यत्यवर्तत । राजन! प्रभो! इस प्रकार बातें करते और अर्जुनकी विजय चाहते हुए उन सभी सैनिकोंकी वह रात्रि महान् कष्टसे बीती थी
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໂອ ພະຣາຊາ, ຄືນນັ້ນໄດ້ຜ່ານໄປດ້ວຍຄວາມລຳບາກຢ່າງໃຫຍ່. ບັນດານັກຮົບພາກັນສົນທະນາ ແລະ ປາຖະໜາໃຫ້ອາຣຊຸນໄດ້ໄຊຊະນະ—ອົດທົນຕໍ່ຄວາມກົດດັນ ແລະ ຄວາມບໍ່ແນ່ນອນທີ່ສົງຄາມນຳມາ ແມ່ນແຕ່ໃນຊົ່ວໂມງທີ່ຄວນໄດ້ພັກຜ່ອນ.
Verse 203
स्मृत्वा प्रतिज्ञां पार्थस्य दारुक॑ प्रत्यभाषत । भगवान् श्रीकृष्ण उस रात्रिके मध्यकालमें जाग उठे और अर्जुनकी प्रतिज्ञाको स्मरण करके दारुकसे बोले--
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໃນກາງຄືນ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ສຣີກຣິດສະນາ ຕື່ນຂຶ້ນ. ພຣະອົງລະລຶກເຖິງຄຳປະຕິຍານອັນສັກສິດຂອງອາຣຊຸນ ແລ້ວຕັດກັບດາຣຸກ—ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຄຳສັນຍາຂອງນັກຮົບ ເມື່ອໃຫ້ແລ້ວ ຕ້ອງຖືກປົກປ້ອງດ້ວຍຄວາມຕື່ນຕົວ ແມ່ນແຕ່ທ່າມກາງຄວາມເມື່ອຍລ້າ ແລະ ພະຍຸໄພ.
Verse 216
जयद्रथं वधिष्यामि श्वोभूत इति दारुक । “दारुक! अपने पुत्र अभिमन्युके मारे जानेसे शोकार्त होकर अर्जुनने यह प्रतिज्ञा कर ली है कि मैं कल जयद्रथका वध कर डालूँगा'
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: “ໂອ ດາຣຸກ, ‘ມື້ອື່ນ ເມື່ອຮຸ່ງອອກ ຂ້າຈະສັງຫານ ໄຊຍະດຣະຖະ’ ດັ່ງນີ້.” ອາຣຊຸນ ຜູ້ຖືກຄວາມໂສກຄອບງຳເນື່ອງຈາກການຕາຍຂອງບຸດຊາຍ ອະພິມັນຍຸ ໄດ້ປະຕິຍານຢ່າງເຄັ່ງຂັດໄວ້ເຊັ່ນນັ້ນ.
Verse 243
सो<पि त॑ नोत्सहेताजौ हन्तुं द्रोणेन रक्षितम् “त्रिलोकीके एकमात्र वीर हैं सहसखनेत्रधारी इन्द्र
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ແມ່ນແຕ່ຜູ້ນັ້ນເອງ ກໍບໍ່ອາດສັງຫານໃນສະໜາມຮົບ ຜູ້ທີ່ຖືກດໂຣນາຈານຍະປົກປ້ອງໄດ້. ໃນສາມໂລກ ອິນທຣາ ຜູ້ມີພັນຕາ ເປັນວີລະບຸລຸດຜູ້ຫາຜູ້ເທົ່າບໍ່ໄດ້ ຜູ້ທຳລາຍຄວາມອວດອ້າງຂອງໄດຕະຍະ ແລະ ດານະວະ; ແຕ່ແມ່ນແຕ່ພຣະອົງ ກໍບໍ່ອາດຂ້າໄຊຍະດຣະຖະໃນສົງຄາມໄດ້ ເມື່ອດໂຣນາຈານຍະຍືນເປັນເກາະກຳບັງໃຫ້.
Verse 253
अप्राप्ते5स्तं दिनकरे हनिष्यति जयद्रथम् । “अतः मैं कल वह उद्योग करूँगा, जिससे कुन्तीपुत्र अर्जुन सूर्यदेवके अस्त होनेसे पहले जयद्रथको मार डालेंगे
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ກ່ອນຕາເວັນຕົກ ລາວຈະສັງຫານ ໄຊຍະດຣະຖະ»។ ຄໍານີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມຮີບດ່ວນຂອງສັດຈະປະຕິຍານຂອງອາຣຊຸນໃນສົງຄາມ: ເວລາທີ່ຍັງເຫຼືອໃນມື້ນັ້ນກາຍເປັນເສັ້ນແບ່ງທັງດ້ານທໍາມະ ແລະ ຍຸດທະສາດ ທີ່ຄວາມແນ່ວແນ່, ໜ້າທີ່ຕໍ່ສະຫາຍ, ແລະ ຜົນຮ້າຍຂອງຄວາມລົ້ມເຫຼວ ມາພົບກັນ.
Verse 266
कश्चिदन्य: प्रियतर: कुन्तीपुत्रान्ममार्जुनात् | “मुझे स्त्री, मित्र, कुटुम्बीजन, भाई-बन्धु तथा दूसरा कोई भी कुन्तीपुत्र अर्जुनसे अधिक प्रिय नहीं है
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໃນບັນດາລູກຊາຍຂອງກຸນຕີ ມີໃຜທີ່ຂ້ອຍຮັກຍິ່ງກວ່າອາຣຊຸນອີກບໍ?» ຄໍານີ້ຍ້ຳເນັ້ນລຳດັບຄວາມຮັກແລະຄວາມຈົງຮັກພັກດີສ່ວນຕົວ: ແມ່ນແຕ່ທ່າມກາງຄວາມຕຶງຕັນທາງທໍາມະຂອງສົງຄາມ ອາຣຊຸນກໍຍັງເປັນຜູ້ທີ່ຮັກຍິ່ງສຸດ ເຫນືອກວ່າພັນທະອື່ນໆ.
Verse 276
उदीक्षितुं न शक्तो5हं भविता न च तत् तथा । “दारुक! मैं अर्जुनसे रहित इस संसारको दो घड़ी भी नहीं देख सकता। ऐसा हो ही नहीं सकता (कि मेरे रहते अर्जुनका कोई अनिष्ट हो)
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຂ້ອຍທົນເບິ່ງສິ່ງນີ້ບໍ່ໄດ້; ແລະມັນກໍບໍ່ຄວນເປັນໄປໄດ້ແທ້—ວ່າໄພພິບັດໃດໆຈະຕົກໃສ່ອາຣຊຸນ ໃນຂະນະທີ່ຂ້ອຍຍັງມີຊີວິດ»។ ຄໍານີ້ສະທ້ອນຄວາມຈົງຮັກພັກດີອັນແຮງກ້າແບບປົກປ້ອງ ແລະການປະຕິເສດທາງທໍາມະທີ່ບໍ່ຍອມຮັບຄວາມເປັນໄປໄດ້ທີ່ນັກຮົບຜູ້ທໍາມະຈະຖືກທໍາຮ້າຍທ່າມກາງຄວາມວຸ່ນວາຍຂອງສົງຄາມ.
Verse 283
अर्जुनार्थे हनिष्पामि सकर्णान् ससुयोधनान् । “मैं अर्जुनके लिये हाथी, घोड़े, कर्ण और दुर्योधनसहित उन समस्त शत्रुओंको जीतकर सहसा उनका संहार कर डालूँगा
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ເພື່ອອາຣຊຸນ ຂ້ອຍຈະຟັນຟາດຢ່າງວ່ອງໄວ ແລະທໍາລາຍສັດຕູທັງປວງນັ້ນ—ພ້ອມທັງກັນນະ ແລະສຸຍໂຢທະນະ»। ຄໍານີ້ເປັນສັດຈະປະຕິຍານແຫ່ງຄວາມຮຸນແຮງອັນຕັດສິນ ທີ່ຖືກວາງໄວ້ໃນນາມຄວາມຈົງຮັກພັກດີຕໍ່ອາຣຊຸນ, ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າຄວາມອຸທິດຕົນສ່ວນຕົວ ແລະໜ້າທີ່ໃນສົງຄາມ ສາມາດເພີ່ມພູນຄວາມຕັ້ງໃຈໃນການກຳຈັດຄູ່ຕໍ່ສູ້ໄດ້ແນວໃດ.
Verse 296
धनंजयार्थे समरे पराक्रान्तस्य दारुक । “दारुक! कलके महासमरमें तीनों लोक धनंजयके लिये युद्धमें पराक्रम प्रकट करते हुए मेरे बल और प्रभावको देखें
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໂອ ດາຣຸກ! ໃນສົງຄາມໃຫຍ່ອັນນ່າຢ້ານກົວໃນມື້ພູ່ນນີ້ ຈົ່ງເບິ່ງພະລັງ ແລະສະຫງ່າລາສີຂອງຂ້ອຍ ເມື່ອຂ້ອຍສະແດງຄວາມກ້າຫານ ຕໍ່ສູ້ເພື່ອທ່ານທະນັນຊະຍະ (ອາຣຊຸນ)—ດັ່ງກັບວ່າສາມໂລກທັງປວງຖືກລະດົມເພື່ອລາວ»។
Verse 303
साश्रृद्धिपरथान्याजौ विद्रविष्यामि दारुक । “दारुक! कल युद्धमें मैं सहस्नों राजाओं तथा सैकड़ों राजकुमारोंको उनके घोड़े, हाथी एवं रथोंसहित मार भगाऊँगा
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ດາຣຸກ! ມື້ນີ້ໃນສະໜາມຮົບ ຂ້າຈະຂັບໄລ່ໃຫ້ແຕກພ່າຍ—ກະສັດນັບພັນ ແລະ ເຈົ້າຊາຍນັບຮ້ອຍ—ພ້ອມດ້ວຍມ້າ, ຊ້າງ, ແລະ ລົດຮົບຂອງເຂົາເຈົ້າ»។
Verse 313
मया क्ुद्धेन समरे पाण्डवार्थे निपातिताम् । “तुम कल देखोगे कि मैंने समरांगणमें कुपित होकर पाण्डुपुत्र अर्जुनके लिये सारी राजसेनाको चक्रसे चूर-चूर करके धरतीपर मार गिराया है
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໃນສະໜາມຮົບ ຂ້າ—ດ້ວຍຄວາມໂກດ—ໄດ້ຟາດຟັນກອງນັ້ນລົງ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ພານດະວະ»។
Verse 323
ज्ञास्यन्ति लोका: सर्वे मां सुहृंदे सव्यसाचिन: । “कल देवता, गन्धर्व, पिशाच, नाग तथा राक्षस आदि समस्त लोक यह अच्छी तरह जान लेंगे कि मैं सव्यसाची अर्जुनका हितैषी मित्र हूँ
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ສັດທັງປວງໃນທຸກໂລກ ຈະຮູ້ຈັກຂ້າຢ່າງແນ່ຊັດວ່າ ຂ້າແມ່ນມິດຜູ້ປາດຖະໜາຄວາມດີໃຫ້ແກ່ ສະວຽສາຈິນ (ອາຣະຈຸນ)»។
Verse 333
इति संकल्प्यतां बुद्धया शरीरार्द्ध ममार्जुन: । “जो अर्जुनसे द्वेष करता है
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງຕັດສິນໃຫ້ໝັ້ນຄົງດ້ວຍປັນຍາຂອງເຈົ້າເອງ: ອາຣະຈຸນແມ່ນເຄິ່ງໜຶ່ງຂອງຮ່າງກາຍຂ້າ. ຜູ້ໃດຊັງອາຣະຈຸນ ກໍຊັງຂ້າ; ຜູ້ໃດຕາມອາຣະຈຸນ ກໍຕາມຂ້າ. ຈົ່ງຈຳໃຫ້ແນ່ໃນໃຈ—ອາຣະຈຸນແມ່ນອີກເຄິ່ງຂອງຂ້າ»។
Verse 363
वैनतेयस्य वीरस्यथ समरे रथशोभिन: । 'सूत! कौमोदकी गदा
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ສູດ (ຄົນຂັບລົດຮົບ)! ຈົ່ງວາງໄວ້ເທິງລົດຮົບ ຄະອຸໂມດະກີ (ຄອນຕີ), ຫອກທິບ, ຈັກຣະ, ຄັນທະນູ, ລູກສອນ ແລະ ອຸປະກອນຈຳເປັນທັງປວງ; ແລ້ວທີ່ທ້າຍລົດ ຈົ່ງເຮັດທີ່ວ່າງໄວ້ສຳລັບທຸງທີ່ມີເຄື່ອງໝາຍກະຣຸດ—ນິມິດຂອງບຸດແຫ່ງວິນະຕາ—ເພື່ອໃຫ້ນັກຮົບປາກົດສົງ່າງາມໃນສະໜາມຮົບ»។
Verse 383
युक्तान् वाजिवरान् यत्त: कवची तिष्ठ दारुक । “दारुक! साथ ही उसमें छत्र लगाकर अग्नि और सूर्यके समान प्रकाशित होनेवाले तथा विश्वकर्माके बनाये हुए दिव्य सुवर्णमय जालोंसे विभूषित मेरे चारों श्रेष्ठ घोड़ों--बलाहक
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ດາຣຸກາ, ຈົ່ງຜູກເທົ່າມ້າອັນປະເສີດໃຫ້ພ້ອມໃນທັນທີ ແລະຢືນຄອຍຢ່າງພ້ອມພຽງ ໂດຍສວມເກາະອາວຸດ»។ ຄໍາສັ່ງນີ້ສະທ້ອນຄວາມພ້ອມພຽງອັນມີວິໄນໃນກາງສົງຄາມ—ໄວ ແຕ່ບໍ່ປະມາດ, ຮັກສາຊີວິດດ້ວຍອຸປະກອນທີ່ຖືກຕ້ອງ ແລະເຂົ້າສູ່ສະໜາມຮົບດ້ວຍສະຕິ.
Verse 393
श्रुत्वा च भैरवं नादमुपेयास्त्वं जवेन माम् | “पाज्चजन्य शंखका ऋषभ स्वरसे बजाया हुआ शब्द और भयंकर कोलाहल सुनते ही तुम बड़े वेगसे मेरे पास पहुँच जाना
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ທັນທີທີ່ເຈົ້າໄດ້ຍິນສຽງຄໍາຮ້ອງອັນນ່າຢ້ານ ຈົ່ງຮີບມາຫາຂ້ອຍດ້ວຍຄວາມໄວທີ່ສຸດ». ຂໍ້ຄວາມນີ້ເນັ້ນຄວາມຮີບດ່ວນແລະວິໄນໃນຄວາມວຸ້ນວາຍຂອງສົງຄາມ; ການຕອບສະໜອງທັນເວລາ ແລະສັນຍານທີ່ຊັດເຈນ ຊ່ວຍຮັກສາລະບຽບ ແລະຫຼີກພົ້ນໄພພິບັດທີ່ໃຫຍ່ກວ່າ.
Verse 406
भ्रातुः पैतृष्वसेयस्य व्यपनेष्यामि दारुक | “दारुक! मैं अपनी बुआजीके पुत्र भाई अर्जुनके सारे दुःख और अमर्षको एक ही दिनमें दूर कर दूँगा
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໂອ ດາຣຸກາ, ຂ້ອຍຈະຂັບໄລ່ຄວາມໂສກແລະຄວາມຂົມຂື່ນທີ່ຄຸກຄຸມຢູ່ ຂອງພີ່ນ້ອງລູກພີ່ລູກນ້ອງຝ່າຍພໍ່ຂອງຂ້ອຍ—ອາຣະຈຸນ—ໃຫ້ໝົດໄປໃນມື້ດຽວ».
Verse 2236
यथा जयद्रथं पार्थो न हन्यादिति संयुगे । “यह सब सुनकर दुर्योधन अपने मन्त्रियोंक साथ ऐसी मन्त्रणा करेगा” जिससे अर्जुन समरभूमिमें जयद्रथको मार न सकें
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ເພື່ອໃຫ້ປາຣຖະ (ອາຣະຈຸນ) ບໍ່ອາດສັງຫານ ໄຊຍະດຣະຖະ ໃນສະໜາມຮົບໄດ້». ເມື່ອໄດ້ຍິນທັງໝົດນີ້ ດຸຣະໂຢທະນະ ພ້ອມດ້ວຍລັດຖະມົນຕີຂອງຕົນ ຈະວາງແຜນປຶກສາກັນໃນທາງໃດທາງໜຶ່ງ ເພື່ອຂັດຂວາງບໍ່ໃຫ້ອາຣະຈຸນສັງຫານໄຊຍະດຣະຖະໃນສະໜາມຮົບ—ເປັນຕົວຢ່າງຂອງການນໍາກົນລະຍຸດມາໃຊ້ເພື່ອຂັດຂວາງການປະຕິບັດຄໍາປະຕິຍານ ແລະປົກປ້ອງພັນມິດ ໂດຍບໍ່ຄໍານຶງວ່າຍຸດຕິທໍາຢູ່ຝ່າຍໃດ.
Frequently Asked Questions
Rather than a single explicit dharma-sankat, the chapter frames an ethical tension indirectly: identity and prestige are displayed through symbols while combat rapidly intensifies, raising the implicit question of how reputation and duty operate when violence becomes impersonal and overwhelming.
The passage illustrates how symbols and perception shape human action: banners function as condensed narratives of identity, and the reported ‘seeing’ of war emphasizes that knowledge is mediated—through signs, testimony, and interpretation.
No explicit phalaśruti is stated here; its meta-function is archival and diagnostic—cataloging martial insignia and transitioning into the sensory density of battle to situate subsequent events within a recognizable field of actors.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.