Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

ध्वजवर्णनम् | Dhvaja-varṇanam

Description of War Standards

धृतराष्ट्रस्य पुत्रेण सर्व तस्मै निवेदितम्‌ । स हत्वा सैन्धवं संख्ये पुनरेतु धनंजय:,धृतराष्ट्रपुत्र दुर्योधनने जयद्रथको सब बातें बता दी होंगी। अर्जुन युद्धमें सिंधुराज जयद्रथको मारकर पुन: सकुशल लौट आवें (यही हमारी शुभ कामना है)

dhṛtarāṣṭrasya putreṇa sarvaṁ tasmai niveditam | sa hatvā saindhavaṁ saṅkhye punar etu dhanañjayaḥ ||

ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ທຸກຢ່າງນີ້ ບຸດຂອງທຣິຕະຣາດສະຕະ ໄດ້ນໍາໄປກ່າວແກ່ລາວແລ້ວ. ຂໍໃຫ້ທະນັນຊະຍະ (ອາຣະຊຸນ) ສັງຫານກະສັດແຫ່ງສິນທຸ (ໄຊຍະດະຣະຖະ) ໃນສົງຄາມ ແລະກັບຄືນມາຢ່າງປອດໄພ».

धृतराष्ट्रस्यof Dhṛtarāṣṭra
धृतराष्ट्रस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्र
FormMasculine, Genitive, Singular
पुत्रेणby (his) son
पुत्रेण:
Karta
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Instrumental, Singular
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Accusative, Singular
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Dative, Singular
निवेदितम्was reported/informed
निवेदितम्:
Karma
TypeVerb
Rootनि-विद्
FormPast passive participle (क्त), Neuter, Nominative/Accusative, Singular, Passive (participial)
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
हत्वाhaving slain
हत्वा:
Karma
TypeVerb
Rootहन्
FormAbsolutive (क्त्वा), Active
सैन्धवम्the Saindhava (Jayadratha)
सैन्धवम्:
Karma
TypeNoun
Rootसैन्धव
FormMasculine, Accusative, Singular
संख्येin battle
संख्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंख्या
FormFeminine, Locative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
एतुmay (he) come/return
एतु:
TypeVerb
Root
FormLot (imperative/benedictive sense), 3rd, Singular, Parasmaipada
धनंजयःDhanañjaya (Arjuna)
धनंजयः:
Karta
TypeNoun
Rootधनंजय
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra
D
Duryodhana
A
Arjuna (Dhanañjaya)
J
Jayadratha (Saindhava/Sindhu-king)
S
Sindhu (as Jayadratha’s realm/identifier)

Educational Q&A

Even in a brutal dharma-yuddha setting, the verse highlights two ethical tensions: (1) information and counsel move through partisan agents (Duryodhana reporting), shaping perception; (2) alongside the necessity of fulfilling a martial objective (Jayadratha’s death), there remains a human, almost prayer-like concern for safe return—showing that duty in war does not erase compassion or anxiety about life.

Sañjaya tells Dhṛtarāṣṭra that Duryodhana has conveyed the full situation to him. The verse then expresses a wish/expectation that Arjuna, after killing Jayadratha in the battle, will return safely—pointing to the central war-goal of that episode: Jayadratha’s slaying and Arjuna’s survival afterward.