Adhyaya 107
आचारप्रशंसा (Praise of Ācāra as the Basis of Longevity, Fame, and Prosperity)
Upa-parva: Ācāra–Āyuḥ–Kīrti–Śrī Anuśāsana (Conduct and the Causes of Longevity, Fame, and Prosperity)
Yudhiṣṭhira asks Bhīṣma why humans—despite the Vedic ideal of a hundred-year lifespan—often die young, and by what means one gains longevity, fame, and prosperity: through austerity, celibacy, mantra, sacrifice, medicines, birth, or behavior. Bhīṣma responds with a programmatic claim: ācāra (regulated conduct) is the generator of āyus and śrī, and the foundation of kīrti both in this world and beyond. He contrasts durācāra—marked by fear-inducing behavior, impiety, and transgression of guru and śāstra—with the long-lived person characterized by non-anger, truthfulness, non-violence, and absence of envy. The chapter then catalogs practical injunctions spanning daily routine (waking at brāhma-muhūrta, sandhyā observances), cleanliness and waste-disposal norms, etiquette toward elders and teachers, speech ethics (avoiding harsh or humiliating words), dietary and hospitality rules, sexual restraint and prohibited relations, and household/ritual proprieties. The discourse culminates in a summarizing refrain: ācāra produces well-being, increases reputation, supports dharma, and removes inauspiciousness—presented as a compassionate, universal guideline for all social groups.
Chapter Arc: युधिष्ठिर पितामह भीष्म से पूछते हैं—मनुष्य दीर्घायु कैसे होता है, अल्पायु क्यों होता है, कीर्ति और श्री (समृद्धि) किससे मिलती है? (V2) → भीष्म उत्तर को केवल ‘धर्म’ के सिद्धान्तों तक सीमित नहीं रखते; वे जीवन-व्यवहार के सूक्ष्म नियमों—यज्ञ-परम्परा (शम्या फेंककर वेदी-सीमा), तप-ब्रह्मचर्य-जप-होम, मन-वाणी-शरीर की शुद्धि, क्रोध-नियंत्रण, शयन-आहार-वस्त्र-आचरण की मर्यादाएँ—एक-एक कर रखते जाते हैं। (V1, V3, V37, V49, V85, V93, V863) → भीष्म ‘आचरण-धर्म’ को निर्णायक बताते हैं: क्रोध में किसी पर दण्ड न उठाना, केवल पुत्र/शिष्य को भी शिक्षा-हेतु मर्यादित ताड़न की अनुमति (V37); शयन, वस्त्र, स्नानोत्तर लेपन, भोजन-नियम, और ‘दूसरे के वस्त्र’ न पहनने जैसे निषेध (V49, V85, V93, V863)—ये सब दीर्घायु, कीर्ति और श्री के प्रत्यक्ष कारण बनते हैं। → अध्याय का निष्कर्ष यह बनता है कि उन्नति चाहने वाला बुद्धिमान पुरुष हर कार्य का शुभारम्भ ब्राह्मण द्वारा विधिपूर्वक (वास्तुपूजन आदि) कराए और शौच-शुद्धि को भोजन के आदि-अन्त तक हितकर माने। (V1176, V1310) → युधिष्ठिर के प्रश्नों का विस्तार अगले उपदेशों की ओर संकेत करता है—शौच, आहार, गृह-धर्म और सामाजिक मर्यादा के और सूक्ष्म विधान आगे कैसे व्यवस्थित होंगे?
Shlokas
Verse 1
ऑपन-माज बक। अपि्-छऋाज > यज्ञकर्ता पुरुष 'शम्या' नामक एक काठका डंडा खूब जोर लगाकर फेंकता है
ຢຸທິສຖິຣາ ກ່າວວ່າ: «ພຣະອາວຸໂສປິຕາມະຫາ! ຄຳພີກ່າວວ່າ ມະນຸດຖືກກຳນົດໃຫ້ມີອາຍຸຮ້ອຍປີ ແລະເກີດມາພ້ອມພະລັງອັນທະວີຄູນ. ແຕ່ເຮົາເຫັນວ່າຫຼາຍຄົນຕາຍແຕ່ເດັກນ້ອຍ. ເປັນເພາະເຫດໃດ?»
Verse 2
आयुष्मान् केन भवति अल्पायुर्वापि मानव: | केन वा लभते कीर्ति केन वा लभते श्रियम्
ຢຸທິສຖິຣາ ກ່າວວ່າ: «ດ້ວຍສິ່ງໃດມະນຸດຈຶ່ງມີອາຍຸຍືນ? ແລະດ້ວຍສິ່ງໃດຈຶ່ງມີອາຍຸສັ້ນ? ດ້ວຍສິ່ງໃດຈຶ່ງໄດ້ຊື່ສຽງ? ແລະດ້ວຍສິ່ງໃດຈຶ່ງໄດ້ຄວາມຮັ່ງມີ?»
Verse 3
तपसा ब्रह्मचर्येण जपहोमैस्तथौषधै: । कर्मणा मनसा वाचा तने ब्रूहि पितामह
ຢຸທິສຖິຣາ ກ່າວວ່າ: «ພຣະອາວຸໂສປິຕາມະຫາ! ດ້ວຍຕະປະ (ການບຳເນັດ), ດ້ວຍພຣະຫມະຈັນຍະ (ວິໄນພຣະຫມະ), ດ້ວຍການສວດມົນ ແລະການບູຊາໄຟ, ພ້ອມທັງວິທີດ້ານຢາ—ໂດຍການກະທຳ, ໂດຍໃຈ, ແລະໂດຍວາຈາ—ຂໍທ່ານຈົ່ງບອກຂ້ອຍວ່າ ມະນຸດຄວນພຶ່ງພາສິ່ງໃດເປັນຫຼັກ ເພື່ອໄດ້ຮ່ວມໃນຄຸນຄ່າອັນສູງສຸດ»
Verse 4
भीष्म उवाच अत्र तेहहं प्रवक्ष्यामि यन्मां त्वमनुपृच्छसि । अल्पायुर्येन भवति दीर्घायुर्वापि मानव:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໃນນີ້ ຂ້ອຍຈະອະທິບາຍໃຫ້ເຈົ້າຟັງຕາມທີ່ເຈົ້າຖາມ: ດ້ວຍເຫດໃດມະນຸດຈຶ່ງອາຍຸສັ້ນ ແລະດ້ວຍເຫດໃດຈຶ່ງອາຍຸຍືນ»
Verse 5
येन वा लभते कीर्ति येन वा लभते श्रियम् यथा वर्तयन् पुरुष: श्रेयसा सम्प्रयुज्यते
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ດ້ວຍການປະພຶດແນວໃດ ມະນຸດຈຶ່ງໄດ້ຊື່ສຽງອັນຍືນຍາວ, ແລະດ້ວຍການປະພຶດແນວໃດ ຈຶ່ງໄດ້ຄວາມຮັ່ງມີ. ເມື່ອເຂົາດຳລົງຊີວິດເຊັ່ນນັ້ນ ເຂົາຈະປະສານກັບຄຸນຄ່າອັນສູງສຸດ (śreyas) ແລະໄດ້ຮັບສະຫວັດດີອັນແທ້ຈິງດ້ວຍການປະຕິບັດທີ່ຖືກຕ້ອງ»
Verse 6
भीष्मजीने कहा--युधिष्ठिर! तुम मुझसे जो पूछ रहे हो, इसका उत्तर देता हूँ। मनुष्य जिस कारणसे अल्पायु होता है, जिस उपायसे दीर्घायु होता है, जिससे वह कीर्ति और सम्पत्तिका भागी होता है तथा जिस बर्तावसे पुरुषको श्रेयका संयोग प्राप्त होता है, वह सब बताता हूँ, सुनो ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຢຸທິສຖິຣະ! ສິ່ງທີ່ເຈົ້າຖາມຂ້ອຍ ຂ້ອຍຈະຕອບ. ຂ້ອຍຈະບອກເຫດທີ່ເຮັດໃຫ້ຄົນອາຍຸສັ້ນ, ວິທີທີ່ເຮັດໃຫ້ອາຍຸຍືນ, ວິທີທີ່ໄດ້ຮັບກຽດຊື່ແລະຄວາມຮັ່ງມີ, ແລະຄວາມປະພຶດທີ່ນໍາຊາຍໃຫ້ພົບກັບຄຸນຄ່າສູງສຸດ—ຈົ່ງຟັງ. ດ້ວຍຄວາມປະພຶດດີ (ācāra) ຈຶ່ງໄດ້ອາຍຸຍືນ; ດ້ວຍຄວາມປະພຶດດີ ຈຶ່ງໄດ້ຄວາມຮັ່ງມີ; ແລະດ້ວຍຄວາມປະພຶດດີ ຄົນຈຶ່ງໄດ້ກຽດຊື່ ທັງໃນໂລກນີ້ ແລະຫຼັງຄວາມຕາຍ.»
Verse 7
दुराचारो हि पुरुषो नेहायुर्विन्दते महत् । त्रसन्ति यस्माद् भूतानि तथा परिभवन्ति च
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຄົນທີ່ປະພຶດຊົ່ວ ບໍ່ອາດໄດ້ອາຍຸຍືນໃນໂລກນີ້. ເພາະສັດທັງຫຼາຍສັ່ນກົວເພາະເຂົາ ແລະເຂົາເອງກໍຖືກດູໝິ່ນ ແລະຖືກຫຍາມຫມິ່ນຕອບແທນ.»
Verse 8
दुराचारी पुरुष, जिससे समस्त प्राणी डरते और तिरस्कृत होते हैं, इस संसारमें बड़ी आयु नहीं पाता ।।
ພີສະມະສອນວ່າ: ຄົນທີ່ປະພຶດຊົ່ວ—ທີ່ສັດທັງປວງຢ້ານ ແລະດູໝິ່ນ—ບໍ່ໄດ້ອາຍຸຍືນໃນໂລກນີ້. ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ໃດປາຖະໜາຄວາມຜາສຸກແລະຄວາມຮັ່ງມີຂອງຕົນ ຄວນປະພຶດດີໃນໂລກນີ້. ແມ່ນແຕ່ຜູ້ທີ່ຮ່າງກາຍດັ່ງຈົມຢູ່ໃນບາບ ກໍຍັງສາມາດໃຫ້ຄວາມປະພຶດດີອັນມີວິໄນ ທໍາລາຍເຄື່ອງໝາຍອັບມົງຄຸນ ແລະກົດຂັບແນວໂນ້ມຊົ່ວຂອງກາຍແລະໃຈໄດ້.
Verse 9
आचारलक्षणो धर्म: संतश्षारित्रलक्षणा: । साधूनां च यथावृत्तमेतदाचारलक्षणम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ທັມມະຖືກຮູ້ຈັກໂດຍຄວາມປະພຶດດີ (ācāra). ຜູ້ມີຄຸນທໍາຖືກຮູ້ຈັກໂດຍຈິດໃຈແລະອຸປະນິໄສອັນດີ. ສິ່ງໃດທີ່ຄົນດີ ແລະຜູ້ມີວິໄນ ປະພຶດຈິງໃນຊີວິດ—ການປະພຶດທີ່ມີຊີວິດນັ້ນແຫຼະ ແມ່ນຄວາມໝາຍຂອງ ‘ຄວາມປະພຶດຖືກຕ້ອງ’ ແລະເປັນເຄື່ອງໝາຍຂອງທັມມະ.»
Verse 10
अप्यदृष्टं श्रवादेव पुरुषं धर्मचारिणम् | भूतिकर्माणि कुर्वाणं तं जना: कुर्वते प्रियम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ແມ່ນແຕ່ບໍ່ເຄີຍເຫັນເຂົາດ້ວຍຕາ, ຜູ້ຄົນກໍຍັງເກີດຄວາມຮັກແພງຕໍ່ຊາຍຜູ້ປະພຶດຕາມທັມມະ ໂດຍພຽງແຕ່ໄດ້ຍິນຊື່ຂອງເຂົາ—ເມື່ອເຂົາກໍາລັງກະທໍາກິດທີ່ນໍາພາຄວາມຜາສຸກແລະຄວາມຮັ່ງມີໃຫ້ຜູ້ອື່ນ.»
Verse 11
ये नास्तिका निष्क्रियाश्व गुरुशास्त्राभिलड्घिन: । अधर्मज्ञा दुराचारास्ते भवन्ति गतायुष:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດປະຕິເສດລະບຽບອັນສັກສິດ, ລະທິ້ງກິດທີ່ຖືກກຳນົດ, ແລະລ່ວງລະເມີດຄຳສັ່ງຂອງອາຈານແລະຊາສະຕຣາ—ຜູ້ບໍ່ຮູ້ທຳມະ ແລະມີຄວາມປະພຶດຊົ່ວ—ຄົນເຊັ່ນນັ້ນຍ່ອມມີອາຍຸຖືກຫັນສັ້ນລົງ.
Verse 12
विशीला भिजन्नमर्यादा नित्यं संकीर्णमैथुना: । अल्पायुषो भवन्तीह नरा निरयगामिन:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ຊາຍຜູ້ຂາດຄວາມປະພຶດດີ, ລ່ວງລະເມີດຂອບເຂດແຫ່ງທຳມະຢູ່ເປັນນິດ, ແລະຄຸ້ນຊິນກັບການຮ່ວມເພດອັນຜິດທຳ (ລະເມີດເຂດຫ້າມ) ຍ່ອມມີອາຍຸສັ້ນໃນໂລກນີ້; ແລະເມື່ອຕາຍແລ້ວ ຍ່ອມໄປສູ່ນະລົກ.
Verse 13
सर्वलक्षणहीनो5पि समुदाचारवान् नर: । श्रद्दधानोडनसूयुश्च॒ शतं वर्षाणि जीवति
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ແມ່ນແຕ່ຊາຍຜູ້ໜຶ່ງຈະຂາດເຄື່ອງໝາຍມົງຄຸນທັງປວງກໍຕາມ, ຖ້າເຂົາຕັ້ງຢູ່ໃນຄວາມປະພຶດດີ, ມີສັດທາ, ແລະບໍ່ມີນິໄສຈັບຜິດຫຼືອິດສາ, ເຂົາຍ່ອມມີຊີວິດຢູ່ໄດ້ເຖິງຮ້ອຍປີ.
Verse 14
अक्रोधन: सत्यवादी भूतानामविहिंसक: । अनसूयुरजिद्दाश्व शतं वर्षाणि जीवति
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ບໍ່ໂກດ, ເວົ້າຄວາມຈິງ, ບໍ່ເຮັດຮ້າຍສັດມີຊີວິດ, ບໍ່ຈັບຜິດຜູ້ອື່ນ ແລະບໍ່ມີການຫລອກລວງ—ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມມີຊີວິດຮອດຮ້ອຍປີ. ຄວນກິນໃນຍາມແລງແລະຍາມເຊົ້າ ດ້ວຍໃຈຕັ້ງມັ່ນ, ບໍ່ກິນລະຫວ່າງເວລາ; ແລະບໍ່ຄວນກິນອາຫານຈາກພິທີຊຣາດທະ (ບູຊາຜູ້ຕາຍ) ຂອງຄົນອື່ນດ້ວຍ.
Verse 15
लोष्ठमर्दी तृणच्छेदी नखखादी च यो नर: । नित्योच्छिष्ट: संकुसुको नेहायुर्विन्दते महत्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ຊາຍຜູ້ຄຸ້ນຊິນກັບການບີບທຸບກ້ອນດິນ, ຕັດຫຍ້າ, ກັດເລັບ, ແລະຢູ່ໃນຄວາມບໍ່ສະອາດເປັນນິດເນື່ອງຈາກການກິນຂອງເຫຼືອ—ມີຄວາມກະສັບກະສ່າຍ ແລະບໍ່ສະຫງົບ—ບໍ່ໄດ້ຮັບອາຍຸຍືນໃນໂລກນີ້.
Verse 16
ब्राह्मे मुहूर्ते बुध्येत धर्मार्थों चानुचिंतयेत् । उत्थायाचम्य तिषछेत पूर्वा संध्यां कृताज्जलि:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຄວນຕື່ນໃນເວລາ ພຣາຫມະມຸຫູຣຕະ (Brahma-muhūrta) ແລ້ວຄິດໄຕ່ຕອງເຖິງ ທັມມະ (dharma) ແລະ ອັດຖະ (artha)។ ຈາກນັ້ນລຸກຈາກທີ່ນອນ ທຳອາຈະມະນະ (ācamana) ແລ້ວຢືນປະນົມມື (añjali) ປະກອບພິທີສັນທະຍາຕອນເຊົ້າ (ທາງທິດຕາເວັນອອກ)»។
Verse 17
एवमेवापरां संध्यां समुपासीत वाग्यत: । नेक्षेतादित्यमुद्यन्तं नास्तं यान््तं कदाचन,इसी प्रकार सायंकालमें भी मौन रहकर संध्योपासना करे। उदय और अस्तके समय सूर्यकी ओर कदापि न देखे
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໃນທຳນອງດຽວກັນ ຄວນບຳເນີນສັນທະຍາຕອນແລງ ໂດຍສະຫງົບ ຄວບຄຸມວາຈາ. ຢ່າເບິ່ງດວງອາທິດໂດຍກົງ ບໍ່ວ່າຕອນຂຶ້ນ ຫຼືຕອນຕົກ»។
Verse 18
नोपसूष्टं न वारिस्थं न मध्यं नभसो गतम् | ऋषयो नित्यसंध्यत्वाद् दीर्घमायुरवाप्तुवन्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ພວກລຶສີບໍ່ຢູ່ໃນບ່ອນສົກປົ່ນ ຫຼືບ່ອນມີມົນທິນ, ບໍ່ຢູ່ໃນດິນທີ່ຊຸ່ມນ້ຳ, ແລະບໍ່ຢູ່ໃນກາງຫາວຟ້າ. ເນື່ອງຈາກການຮັກສາສັນທະຍາປະຈຳວັນຢ່າງສະໝໍ້ສະເໝີ ພວກເຂົາຈຶ່ງໄດ້ອາຍຸຍືນ»។
Verse 19
ये न पूर्वामुपासन्ते द्विजा: संध्यां न पश्चिमाम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ເປັນທະວິຊະ (twice-born) ຜູ້ບໍ່ບຳເນີນສັນທະຍາຕອນເຊົ້າ ແລະບໍ່ບຳເນີນສັນທະຍາຕອນແລງ ຍ່ອມລະເລີຍໜ້າທີ່ປະຈຳວັນອັນເປັນຮາກຖານ»។
Verse 20
परदारा न गन्तव्या सर्ववर्णेषु कहिचित्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ບຸລຸດບໍ່ຄວນເຂົ້າໄປຫາແມ່ຍິງຂອງຜູ້ອື່ນ ບໍ່ວ່າຢູ່ວັນນະໃດກໍຕາມ. ການເສບສຳພັນກັບເມຍຂອງຜູ້ອື່ນ ທຳໃຫ້ອາຍຸຂອງຄົນສິ້ນໄປໄວ. ໃນໂລກນີ້ ບໍ່ມີກິດການໃດທີ່ທຳລາຍອາຍຸຂອງບຸລຸດໄດ້ເທົ່າກັບການສົມສູ່ກັບສະຕຣີຂອງຜູ້ອື່ນ»។
Verse 21
न हीदृशमनायुष्यं लोके किंचन विद्यते । यादृशं पुरुषस्येह परदारोपसेवनम्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໃນໂລກນີ້ ບໍ່ມີສິ່ງໃດທີ່ທໍາລາຍອາຍຸຍືນໄດ້ເທົ່າກັບການໄປສົມສູ່ກັບເມຍຂອງຄົນອື່ນ. ສໍາລັບຊາຍໃນທີ່ນີ້ ບໍ່ມີການກະທໍາໃດທີ່ຫົວງອາຍຸໄດ້ແນ່ນອນເທົ່າກັບການໄລ່ຕາມ ແລະ ເສບສົມກັບຄູ່ຄອງຂອງຜູ້ອື່ນ»។
Verse 22
यावन्तो रोमकूपाः स्युः स्त्रीणां गात्रेषु निर्मिता: । तावद् वर्षसहस्राणि नरकं पर्युपासते,स्त्रियोंके शरीरमें जितने रोमकूप होते हैं, उतने ही हजार वर्षोंतक व्यभिचारी पुरुषोंको नरकमें रहना पड़ता है
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຈໍານວນຮູຂົນທີ່ຖືກສ້າງໄວ້ໃນອວັຍວະຂອງແມ່ຍິງມີເທົ່າໃດ ຊາຍຜູ້ລະເມີດຄວາມສັດຊື່ທາງເພດ ຈະຢູ່ໃນນະລົກເປັນພັນປີເທົ່ານັ້ນ»។
Verse 23
प्रसाधनं च केशानामज्जनं दन्तधावनम् | पूर्वाह्न एव कार्याणि देवतानां च पूजनम्
ພີສະມະ ສອນວ່າ: «ການຈັດແຕ່ງຜົມ, ການທາອັນຊັນ (ຄອລລີເຣຍມ) ທີ່ຕາ, ການລ້າງແຂ້ວແລະປາກ, ພ້ອມທັງການບູຊາເທວະດາ—ຄວນເຮັດໃນຕອນເຊົ້າກ່ອນທ່ຽງ»។
Verse 24
पुरीषमूत्रे नोदीक्षेत्राधितिषछ्ठेत् कदाचन । नातिकल्यं नातिसायं न च मध्यन्दिने स्थिते
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ບໍ່ຄວນນັ່ງ ຫຼື ຢູ່ຄ້າງໃນບ່ອນທີ່ເປື້ອນດ້ວຍອຸຈະ ຫຼື ປັດສະວະ ເລີຍ. ແລະກໍບໍ່ຄວນເຮັດໃນເວລາທີ່ບໍ່ສົມ—ບໍ່ເຊົ້າເກີນໄປ, ບໍ່ແລງເກີນໄປ, ແລະບໍ່ໃນເວລາທ່ຽງ»។
Verse 25
पन्था देयो ब्राह्म॒णाय गोभ्यो राजभ्य एव च
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຄວນໃຫ້ທາງຜ່ານຢ່າງແຈ້ງແກ່ ພຣາຫມັນ, ແກ່ງົວ, ແລະແກ່ກະສັດດ້ວຍ»។
Verse 26
प्रदक्षिणं च कुर्वीत परिज्ञातान् वनस्पतीन्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ຄວນເຮັດປະທັກສິນາ (ເດີນວຽນໂດຍໃຫ້ຂ້າງຂວາຢູ່ດ້ານໃນ) ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ແກ່ຕົ້ນໄມ້ແລະພືດພັນທີ່ຮູ້ຈັກດີ ແລະເຂົ້າໃຈຊັດ—ເຫັນພືດທີ່ຮູ້ຈັກເຫຼົ່ານັ້ນເປັນສິ່ງຄວນນັບຖື ແລະຄວນໃສ່ໃຈດ້ວຍສະຕິ.
Verse 27
चतुष्पथान् प्रकुर्वीत सवनिव प्रदक्षिणान् । मार्गमें चलते समय अश्वत्थ आदि परिचित वृक्षों तथा समस्त चौराहोंको दाहिने करके जाना चाहिये ।। मध्यन्दिने निशाकाले अर्धरात्रे च सर्वदा
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ຄວນເຄົາລົບທາງແຍກສີ່ແຍກ (ຈະຕຸສະປະຖະ) ໂດຍເມື່ອຜ່ານໃຫ້ວາງໄວ້ທາງຂວາ ດຸດດັ່ງກຳລັງເຮັດປະທັກສິນາ. ໃນການເດີນທາງ ຄວນຜ່ານຕົ້ນໄມ້ທີ່ຮູ້ຈັກດີ ເຊັ່ນ ອັດສະວັດຖະ (aśvattha) ແລະທາງແຍກທັງປວງ ໂດຍໃຫ້ຢູ່ທາງຂວາ. ຂໍ້ປະພຶດນີ້ຄວນຮັກສາເສມອ—ຕອນທ່ຽງ, ຕອນກາງຄືນ, ຕອນທ່ຽງຄືນ, ແລະທຸກເວລາ.
Verse 28
चतुष्पथ्थं न सेवेत उभे संध्ये तथैव च । दोपहरमें, रातमें, विशेषत:ः आधी रातके समय और दोनों संध्याओंके समय कभी चौराहोंपर न रहे ।।
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ບໍ່ຄວນໄປຄົບຄືນຫຼືຢູ່ບ່ອນທາງແຍກສີ່ແຍກ, ໂດຍສະເພາະໃນເວລາສອງສັນທະຍາ (ຕອນຮຸ່ງແລະຕອນແລງ). ບໍ່ຄວນນຸ່ງເສື້ອຜ້າ ຫຼືໃສ່ເກີບທີ່ຄົນອື່ນເຄີຍນຸ່ງໃສ່ແລ້ວ. ນີ້ແມ່ນວິໄນແຫ່ງຄວາມບໍລິສຸດແລະການສຳລວມ, ເພື່ອປົກປ້ອງຄວາມປະພຶດ ແລະໜຸນສົ່ງພຣະຫມະຈັນຍາ (brahmacarya).
Verse 29
ब्रह्मचारी च नित्य॑ं स्यात् पादं पादेन नाक्रमेत् अमावास्यां पौर्णमास्यां चतुर्दश्यां च सर्वश:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ຄວນເປັນຜູ້ປະພຶດພຣະຫມະຈັນຍາ (brahmacārin) ຢູ່ເສມອ, ຮັກສາຄວາມສຳລວມແລະວິໄນໃນການປະພຶດ. ບໍ່ຄວນໃຊ້ຕີນຂ້າງໜຶ່ງກົດທັບອີກຂ້າງໜຶ່ງຢ່າງປະມາດຫຼືບໍ່ເໝາະສົມ. ໃນວັນອະມາວາສະຍາ (ວັນເດືອນດັບ), ວັນເດືອນເຕັມ, ແລະວັນທີ 14 (ຈະຕຸຣະທັດສີ) ຂອງທຸກປັກ, ຄວນຮັກສາຄວາມສຳລວມຢ່າງເຂັ້ມງວດທຸກດ້ານ—ຫຼີກເວັ້ນຄວາມເພີດເພີນທາງກາມ ແລະປົກປ້ອງຄວາມປະພຶດ.
Verse 30
अष्टम्यां सर्वपक्षाणां ब्रह्मचारी सदा भवेत् | आक्रोशं परिवादं च पैशुन्यं च विवर्जयेत्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ໃນວັນອັດຖະມີ (aṣṭamī) ຄືວັນທີ 8 ຂອງທັງສອງປັກ, ຄວນຮັກສາພຣະຫມະຈັນຍາໃຫ້ເສມອ. ອີກທັງຄວນຫຼີກເວັ້ນຄຳດ່າທໍ, ຄຳໃສ່ຮ້າຍ, ແລະການນຳຄຳໄປຊົມຊື່ນຫຼືຍຸຍົງ (ປາຍຊຸນຍະ).
Verse 31
नारुन्तुदः स्यान्न नृशंसवादी न हीनत: परमभ्याददीत । ययास्य वाचा पर उद्विजेत नतां वदेद् रुशतीं पापलोक्याम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ບໍ່ຄວນເປັນຜູ້ທຳໃຫ້ຜູ້ອື່ນເຈັບຊ້ຳດ້ວຍຄຳເວົ້າ ແລະບໍ່ຄວນເວົ້າຄຳຮ້າຍຄຳດຸ. ບໍ່ຄວນຫາທາງເກີນຜູ້ອື່ນໂດຍການຫຍັບຫຍອດໃຫ້ເຂົາຕ່ຳຕ້ອຍ. ຄຳເວົ້າໃດທີ່ເຮັດໃຫ້ຜູ້ອື່ນຫວາດຫວັນຫຼືກະວົນກະວາຍ ຄຳນັ້ນແຂງກະດ້າງ ແລະນຳໄປສູ່ໂລກຂອງຜູ້ມີບາບ; ດັ່ງນັ້ນຢ່າເວົ້າຄຳເຊັ່ນນັ້ນເລີຍ.
Verse 32
वाक्सायका वदनान्निष्पतन्ति यैराहत: शोचति रात्र्यहानि । परस्य वा मर्मसु ये पतन्ति तान् पण्डितो नावसूजेत् परेषु
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຄຳເວົ້າເປັນດັ່ງລູກທະນູທີ່ພຸ້ນອອກຈາກປາກ; ຜູ້ຖືກມັນຈະໂສກເສົ້າທັງຄືນທັງວັນ. ດັ່ງນັ້ນ ນັກປັນຍາບໍ່ຄວນຂວ້າງຄຳເວົ້າເຊັ່ນນັ້ນໃສ່ຜູ້ອື່ນ—ຄຳທີ່ຕົກຖືກຈຸດອ່ອນອັນລຶກລັບຂອງເຂົາ.
Verse 33
रोहते सायकैरिंद्ध वनं परशुना हतम् । वाचा दुरुक्तं बीभत्सं न संरोहति वाक्क्षतम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ປ່າໄມ້ແມ່ນແມ່ນຖືກລູກທະນູປັກ ແລະຖືກຂວານຟັນລົງ ກໍຍັງງອກງາມຄືນໄດ້. ແຕ່ບາດແຜອັນນ່າສະພຶງທີ່ເກີດຈາກຄຳເວົ້າຫຍາບຊ້າ ແລະຄຳດຸຮ້າຍ ບໍ່ງ່າຍຈະສົມານ.
Verse 34
कर्णिनालीकनाराचान् निर्हरन्ति शरीरत: । वाक्शल्यस्तु न निर्हर्तु शक्यो हृदिशयो हि सः
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ລູກທະນູມີງ່າມງໍ—ກັນນິນ, ນາລີກ, ແລະ ນາຣາຈ—ເມື່ອປັກຢູ່ໃນຮ່າງກາຍ ໝໍຍັງດຶງອອກໄດ້. ແຕ່ລູກທະນູແຫ່ງຄຳເວົ້າຮ້າຍ ບໍ່ອາດດຶງອອກໄດ້ ເພາະມັນຝັງຢູ່ໃນຫົວໃຈ.
Verse 35
हीनांगानतिरिक्तांगान् विद्याहीनान् विगर्हितान् | रूपद्रविणहीनांश्व सत्त्वहीनांश्व नाक्षिपेत्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຢ່າຕຳນິຫຼືຫຍັບຫຍອດຜູ້ທີ່ອວັຍວະບົກພ່ອງ ຫຼືຜິດຮູບ, ຜູ້ທີ່ມີອວັຍວະເກີນ, ຜູ້ຂາດການຮຽນຮູ້, ຜູ້ຖືກສັງຄົມຕຳໜິ, ຜູ້ຂາດຄວາມງາມຫຼືຊັບສິນ, ແລະຜູ້ຂາດກຳລັງແລະຄວາມກ້າຫານ. ການຈັບຜິດແບບນີ້ບໍ່ຖືກທາງທຳ.
Verse 36
नास्तिक्यं वेदनिन्दां च देवतानां च कुत्सनम् । देषस्तम्भो5भिमानं च तैक्ष्ण्यं च परिवर्जयेत्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຄວນລະທິ້ງຄວາມບໍ່ເຊື່ອຖືທາງທຳ (ນາສະຕິກະ), ການດູໝິ່ນພຣະເວດ, ແລະການກ່າວດ່າດູຖູກເທວະດາ; ພ້ອມທັງຄວນລະທິ້ງຄວາມອາຄາດພະຍາບາດ, ຄວາມດື້ດຶນອວດອ້າງ, ຄວາມທະນົງຕົນ, ແລະຄວາມກະດ້າງກະເດືອງ. ໂທດເຫຼົ່ານີ້ກັດກິນທຳ ຈຶ່ງຕ້ອງຖືກລະທິ້ງໂດຍຜູ້ປາດຖະໜາຄວາມປະພຶດຖືກຕ້ອງ.
Verse 37
परस्य दण्डं नोद्यच्छेत् क्रुद्धो नैन॑ निपातयेत् । अन्यत्र पुत्राच्छिष्याच्च शिक्षार्थ ताडनं स्मृतम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຢ່າຍົກໄມ້ຕີຜູ້ອື່ນເມື່ອໂກດ ແລະຢ່າຜັກໃຫ້ລົ້ມລົງກັບພື້ນ. ແຕ່ສຳລັບລູກ ຫຼື ສິດ ການຕີເພື່ອສອນໃຫ້ຮູ້ຖືກ ຖືກຈື່ຈຳວ່າເໝາະສົມ.
Verse 38
न ब्राह्मणान् परिवदेन्नक्षत्राणि न निर्दिशेत् । तिथिं पक्षस्य न ब्रूयात् तथास्यायुर्न रिष्यते
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຢ່າກ່າວຮ້າຍຕໍ່ພຣາຫມັນ. ຢ່າໄປຕາມເຮືອນເພື່ອຊີ້ບອກນັກສັດຕຣະ (nakṣatra) ຫຼືປະກາດຕິຖິ (tithi) ຂອງຄື່ງເດືອນ. ເມື່ອລະເວັ້ນການປະພຶດເຊັ່ນນີ້ ອາຍຸຂອງຄົນຈະບໍ່ຖືກຫຼຸດລົງ.
Verse 39
(अमावास्यामृते नित्यं दंतधावनमाचरेत् । इतिहासपुराणानि दान वेदं च नित्यश: ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ນອກຈາກວັນອະມາວາສະຍາ ຄວນຂັດຟັນຊຳລະປາກເປັນປະຈຳທຸກມື້. ຄວນອ່ານອິຕິຫາສະ ແລະ ປຸຣານະ, ໃຫ້ທານ, ແລະສະວາດຍາຍພຣະເວດເປັນນິດ. ດ້ວຍໃຈທີ່ຕັ້ງມັ່ນ ຄວນປະກອບສັນທະຍາບູຊາ ແລະພິຈາລະນາ (ພ້ອມທັງສວດ) ຄາຍະຕຣີທຸກມື້. ຫຼັງຈາກຂັບຖ່າຍປັດສະວະແລະອຸຈາລະ ແລະຫຼັງຈາກເດີນທາງ ຄວນລ້າງຕີນ; ເຊັ່ນດຽວກັນ ກ່ອນສະວາດຍາຍ ແລະກ່ອນຮັບປະທານອາຫານ ກໍຄວນລ້າງຕີນ.
Verse 40
त्रीणि देवा: पवित्राणि ब्राह्णानामकल्पयन् । अदृष्टमद्धिर्निर्णिक्ते यच्च वाचा प्रशस्यते
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ເທວະດາໄດ້ກຳນົດສິ່ງຊຳລະມົນທິນສາມປະການໃຫ້ແກ່ພຣາຫມັນ: ອັນທີ່ບໍ່ເຫັນ (ອະດຣິດຕະ) ຄືບຸນຜົນແຫ່ງຄວາມປະພຶດຊອບ; ນ້ຳທີ່ຊຳລະໄດ້ດ້ວຍການລ້າງ; ແລະສິ່ງທີ່ຖືກສັນລະເສີນແລະຊຳລະໃຫ້ບໍລິສຸດດ້ວຍວາຈາ—ຄືອຳນາດຊຳລະຂອງຖ້ອຍຄຳສັດ ແລະຖ້ອຍຄຳສັກສິດ.
Verse 41
जिसपर किसीकी दूषित दृष्टि न पड़ी हो, जो जलसे धोया गया हो तथा जिसकी ब्राह्मणलोग वाणीद्वारा प्रशंसा करते हों--ये ही तीन वस्तुएँ देवताओं ने ब्राह्मणोंके उपयोगमें लाने योग्य और पवित्र बतायी हैं ।।
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «Saṃyāva, kṛsara, ຊີ້ນ, śaṣkulī (ເຄັກທອດ), ແລະ pāyasa (ເຂົ້ານົມຫວານ)—ອາຫານເຫຼົ່ານີ້ບໍ່ຄວນເຮັດເພື່ອຄວາມເພີດເພີນຂອງຕົນ. ຄວນເຮັດດ້ວຍໃຈມຸ່ງໝາຍເພື່ອຖວາຍແດ່ເທວະ»។ ໃນແນວທຳ ພີສະມະວາງໃຫ້ເຫັນວ່າ ການປຸງແຕ່ງແລະການບໍລິໂພກ ຈະໄດ້ຄວາມບໍລິສຸດແລະຄວາມຊອບທຳ ເມື່ອມຸ່ງໄປສູ່ການບູຊາ ແລະການຂົມກັ້ນຕົນ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຄວາມສຸກສ່ວນຕົວ.
Verse 42
नित्यमग्निं परिचरेद् भिक्षां दद्याच्च नित्यदा | वाग्यतो दन्तकाषछं च नित्यमेव समाचरेत्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຄວນບໍລິການໄຟສັກສິດເປັນປະຈຳ ແລະຄວນໃຫ້ທານເປັນນິດ. ຄວນສຳລວມວາຈາ ແລະຄວນປະຕິບັດພິທີຖູແຂ້ວດ້ວຍໄມ້ຖູແຂ້ວທຸກມື້—ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຮັກສາວິໄນໃນການປະພຶດໄດ້ຢ່າງສະເໝີ»។
Verse 43
प्रतिदिन अग्निकी सेवा करे, नित्यप्रति भिक्षुको भिक्षा दे और मौन होकर प्रतिदिन दन्तथधावन किया करे ।।
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ບໍ່ຄວນນອນໃນເວລາສົນທະຍາ (ຍາມແລງ/ຍາມຄ່ຳ) ເປັນນິດ; ຄວນອາບນ້ຳ ແລະຮັກສາຄວາມບໍລິສຸດຢູ່ເສມອ. ບໍ່ຄວນນອນຫຼັງຕາເວັນຂຶ້ນ—ດັ່ງນີ້ຈຶ່ງເໝາະສົມຕໍ່ການຊົດໃຊ້ຜິດ (prāyaścitta) ແລະການຝຶກຕົນ. ເມື່ອລຸກຂຶ້ນ ຄວນກ່າວຄຳນົບນ້ອມຕໍ່ພໍ່ແມ່ກ່ອນທຸກຢ່າງ. ຄຳສອນນີ້ເນັ້ນການຂົມກັ້ນປະຈຳວັນ, ຄວາມສະອາດຕາມພິທີ, ແລະຄວາມເຄົາລົບຕໍ່ພໍ່ແມ່ ເປັນໜ້າທີ່ພື້ນຖານຂອງທຳ.
Verse 44
आचार्यमथवाप्यन्यं तथायुर्विन्दते महत् | सायंकालमें न सोये
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ດ້ວຍການເຂົ້າໄປຫາແລະນົບນ້ອມຄູອາຈານ—ຫຼືຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ທີ່ຄວນເຄົາລົບຄົນໃດກໍຕາມ—ຍ່ອມໄດ້ຮັບອາຍຸຍືນອັນໃຫຍ່. ແລະທຸກມື້ ຄວນຫຼີກເວັ້ນໄມ້ຖູແຂ້ວ (dantakāṣṭha) ທີ່ຖືກຫ້າມໃຊ້. ຄຳສອນນີ້ເນັ້ນວິໄນປະຈຳວັນ, ການເຄົາລົບຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່, ແລະການຮັກສາກົດເກນຄວາມບໍລິສຸດຢ່າງລະມັດລະວັງ ເພື່ອເປັນຫຼັກພຶ້ນໃຫ້ແກ່ສຸຂະພາບ, ອາຍຸຍືນ, ແລະການດຳລົງຊີວິດຕາມທຳ.
Verse 45
उदड़्मुखश्नव सततं शौचं कुर्यात् समाहित:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ຄວນອາບນ້ຳເປັນປະຈຳໂດຍຫັນໜ້າໄປທາງເໜືອ ແລະດ້ວຍໃຈທີ່ຮວບຮວມ ແລະຕັ້ງໃຈ ຄວນຮັກສາຄວາມບໍລິສຸດຢູ່ເສມອ—ທັງໃນການປະພຶດ ແລະໃນຄວາມສະອາດສ່ວນຕົວ.
Verse 46
अकृत्वा देवपूजां च नाभिगच्छेत् कदाचन । अन्यत्र तु गुरुं वृद्ध धार्मिक वा विचक्षणम्,देवपूजा किये बिना गुरु, वृद्ध, धार्मिक तथा विद्वान् पुरुषको छोड़कर दूसरे किसीके पास न जाय
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ບໍ່ຄວນໄປພົບໃຜເລີຍ ຖ້າຍັງບໍ່ໄດ້ບູຊາເທວະດາກ່ອນ. ຂໍ້ຍົກເວັ້ນມີແຕ່ເມື່ອໄປຫາຄູ (ກຸຣຸ), ຜູ້ເຖົ້າ, ຫຼືຜູ້ມີທຳ ແລະມີປັນຍາຮູ້ຈັກພິຈາລະນາ»។
Verse 47
अवलोक्यो न चादर्शो मलिनो बुद्धिमत्तरै: । न चाज्ञातां स्त्रियं गच्छेद् गर्भिणीं वा कदाचन
ພີສະມະສອນຫຼັກປະພຶດອັນຮອບຄອບວ່າ: ຜູ້ມີປັນຍາຢ່າເບິ່ງໃບໜ້າຕົນໃນກະຈົກທີ່ເປື້ອນ. ແລະຢ່າເຂົ້າໄປຫາຍິງທີ່ບໍ່ຮູ້ຈັກ ຫຼືຍິງທີ່ກຳລັງຖືພາ ໃນທຸກກໍລະນີ.
Verse 48
(दारसंग्रहणात् पूर्व नाचरेन्मैथुनं बुध: । अन्यथा त्ववकीर्ण: स्यात् प्रायश्षित्तं समाचरेत् ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ກ່ອນຈະຮັບເອົາພັນລະຍາ ຜູ້ມີປັນຍາບໍ່ຄວນປະພຶດເພດສຳພັນ; ຖ້າຝ່າຝືນ ຈະເປັນຜູ້ທີ່ທຳລາຍພຣະຫມະຈັນທະ (ພຣະຫມະຈັນທະວຣະຕະ) ແລະຄວນປະຕິບັດການຊຳລະບາບ (ປຣາຍະຊິດ). ຢ່າແມ່ນແຕ່ເບິ່ງເມຍຂອງຄົນອື່ນ ແລະຢ່ານັ່ງຮ່ວມບ່ອນນັ່ງດຽວກັນກັບນາງໃນທີ່ລັບ. ຈົ່ງຄຸ້ມຄອງອິນທຣີຍະເສມອ ແລະຮັກສາໃຈໃຫ້ບໍລິສຸດ ແມ່ນແຕ່ໃນຄວາມຝັນ. ຢ່ານອນໃຫ້ຫົວຫັນໄປທາງເໜືອ ຫຼືທາງຕາເວັນຕົກ; ຜູ້ຮູ້ຄວນນອນໃຫ້ຫົວຫັນໄປທາງຕາເວັນອອກ ຫຼືທາງໃຕ້»។
Verse 49
न भग्ने नावशीर्णे च शयने प्रस्वपीत च । नान्तर्थाने न संयुक्ते न च तिर्यक् कदाचन
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຢ່ານອນເທິງຕຽງທີ່ແຕກ ຫຼືຫຼວມ. ຢ່າເອົາຕົວລົງນອນໃນທີ່ນອນທີ່ຢູ່ໃນຄວາມມືດ ໂດຍບໍ່ໄດ້ນຳແສງມາກວດເບິ່ງກ່ອນ. ຢ່ານອນຮ່ວມກັບຄົນອື່ນໃນຕຽງດຽວ. ແລະຢ່ານອນຂວາງຕົວ; ຈົ່ງນອນໃຫ້ຕົງເສມອ»។
Verse 50
न चापि गच्छेत् कार्येण समयाद् वापि नास्तिकै: । आसन तु पदा55कृष्य न प्रसज्जेत् तथा नर:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ແມ່ນແຕ່ເມື່ອຈຳເປັນດ້ວຍວຽກງານ ກໍຢ່າໄປຮ່ວມກັບຜູ້ບໍ່ເຊື່ອ (ນາສຕິກ). ແລະຢ່າເດີນທາງກັບເຂົາ ແມ່ນແຕ່ເຂົາຈະໄດ້ສັນຍາ ຫຼືສາບານໄວ້ກໍຕາມ. ອີກທັງ ຄົນບໍ່ຄວນນັ່ງເທິງບ່ອນນັ່ງທີ່ຖືກລາກມາດ້ວຍຕີນ»។
Verse 51
न नग्न: कर्तहिचित् स्नायान्न निशायां कदाचन । स्नात्वा च नावमृज्येत गात्राणि सुविचक्षण:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ມີປັນຍາບໍ່ຄວນອາບນ້ຳໂດຍເປືອຍກາຍ ແລະບໍ່ຄວນອາບນ້ຳໃນຕອນກາງຄືນເລີຍ. ຫຼັງຈາກອາບນ້ຳແລ້ວ ຜູ້ຮູ້ເຫັນຄວນບໍ່ຖູຫຼືນວດອວຍວະດ້ວຍນ້ຳມັນ ແລະສິ່ງອື່ນໆ.
Verse 52
न चानुलिम्पेदस्नात्वा स्नात्वा वासो न निर्धुनेत् । न चैवार्द्राणि वासांसि नित्यं सेवेत मानव:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ບໍ່ຄວນທາກາຍດ້ວຍຈັນທະນາ ຫຼືເຄື່ອງທາກາຍອື່ນໆ ໂດຍບໍ່ໄດ້ອາບນ້ຳກ່ອນ. ແລະຫຼັງອາບນ້ຳແລ້ວ ບໍ່ຄວນສັ່ນຫຼືສະບັດເສື້ອຜ້າທີ່ຍັງຊຸ່ມ. ມະນຸດບໍ່ຄວນນຸ່ງເສື້ອຜ້າຊຸ່ມເປັນນິດ.
Verse 53
स्रजश्न नावकृष्येत न बहिर्धारयीत च । उदक्यया च सम्भाषां न कुर्वीत कदाचन,गलेमें पड़ी हुई मालाको कभी न खींचे। उसे कपड़ेके ऊपर न धारण करे। रजस्वला सत्रीके साथ कभी बातचीत न करे
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ຢ່າດຶງພວງມາລາທີ່ຄໍໃຫ້ເຄື່ອນຫຼືຮັ່ງ. ແລະຢ່ານຸ່ງມັນໄວ້ຂ້າງນອກເທິງເສື້ອຜ້າ. ອີກທັງ ບໍ່ຄວນສົນທະນາກັບຍິງທີ່ກຳລັງມີປະຈຳເດືອນເລີຍ.
Verse 54
नोत्सूजेत पुरीषं च क्षेत्रे ग्रामस्य चान्तिके । उभे मूत्रपुरीषे तु नाप्सु कुर्यात् कदाचन,बोये हुए खेतमें, गाँवके आस-पास तथा पानीमें कभी मल-मूत्रका त्याग न करे
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ບໍ່ຄວນຂັບຖ່າຍອຸຈາລະໃນນາທີ່ຫວ່ານແລ້ວ ຫຼືໃກ້ບ້ານ. ແລະບໍ່ຄວນຂັບຖ່າຍປັດສະວະຫຼືອຸຈາລະລົງນ້ຳ ໃນເວລາໃດໆເລີຍ.
Verse 55
(देवालये5थ गोवन्दे चैत्ये सस्येषु विश्रमे । भक्ष्यान् भूक्त्वा क्षुतेअध्वानं गत्वा मूत्रपुरीषयो: ।।
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ບໍ່ຄວນຂັບຖ່າຍປັດສະວະຫຼືອຸຈາລະໃກ້ວັດ, ໃນຝູງງົວ, ໃນບ່ອນສັກສິດ (ໄຈຕະ), ໃກ້ຕົ້ນໄມ້ທີ່ເກີ່ຍວກັບການບູຊາ, ໃກ້ບ່ອນພັກ, ຫຼືໃນນາທີ່ພືດຜົນກຳລັງງອກງາມ. ຫຼັງກິນເຂົ້າ, ຫຼັງຈາກຈາມ, ຫຼັງເດີນທາງ, ແລະຫຼັງຂັບຖ່າຍ ຄວນຊຳລະໃຫ້ຖືກຕ້ອງ ແລ້ວຈຶ່ງຈິບນ້ຳສອງຄັ້ງຕາມພິທີ (ອາຈາມະນະ) ໂດຍດື່ມໃຫ້ຮູ້ສຶກວ່ານ້ຳເຖິງຫົວໃຈ. ຜູ້ຈະກິນເຂົ້າຄວນແຕະນ້ຳທີ່ປາກສາມຄັ້ງ; ຫຼັງກິນແລ້ວກໍເຮັດອາຈາມະນະສາມຄັ້ງອີກ, ແລ້ວໃຊ້ໂຄນນິ້ວໂປ້ງເຊັດປາກສອງຄັ້ງ.
Verse 56
प्राडमुखो नित्यमश्रीयाद् वाग्यतो5न्नमकुत्सयन् । प्रस्कन्दयेच्च मनसा भुक्त्वा चाग्निमुपस्पृशेत्
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ຜູ້ກິນອາຫານຄວນກິນທຸກມື້ໂດຍຫັນໜ້າໄປທາງທິດຕາເວັນອອກ ຢູ່ໃນຄວາມສງົບ ແລະຄວບຄຸມຕົນ. ໃນຂະນະກິນ ບໍ່ຄວນຕິຕຽນອາຫານທີ່ຖືກຈັດຖວາຍ. ຄວນເຫຼືອໄວ້ເລັກນ້ອຍບໍ່ກິນໝົດ ແລະເມື່ອກິນແລ້ວ ຄວນລະລຶກໃນໃຈເຖິງໄຟສັກສິດ (ອັກນິ) ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ແລະວິໄນ.
Verse 57
आयुष्य॑ प्राड्मुखो भुड्क्ते यशस्यं दक्षिणामुख: । धन्य पश्चान्मुखो भुड्क्ते ऋतं भुड्क्ते उदडमुख:
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ຫັນໜ້າໄປທິດຕາເວັນອອກ ກິນແລ້ວໄດ້ອາຍຸຍືນ; ຫັນໜ້າໄປທິດໃຕ້ ໄດ້ຊື່ສຽງ; ຫັນໜ້າໄປທິດຕາເວັນຕົກ ໄດ້ຄວາມຮັ່ງມີແລະສິຣິມົງຄຸນ; ຫັນໜ້າໄປທິດເໜືອ ໄດ້ຄວາມຈິງ. ດັ່ງນັ້ນ ແມ່ນແຕ່ວິໄນເລື່ອງທິດທາງໃນຍາມກິນ ກໍຖືກສອນເປັນຂໍ້ປະພຶດທາງທຳມະ ໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບເປົ້າໝາຍອັນຄວນຄ່າ.
Verse 58
जो मनुष्य पूर्व दिशाकी ओर मुँह करके भोजन करता है, उसे दीर्घायु, जो दक्षिणकी ओर मुँह करके भोजन करता है उसे यश, जो पश्चिमकी ओर मुख करके भोजन करता है उसे धन और जो उत्तराभिमुख होकर भोजन करता है उसे सत्यकी प्राप्ति होती है ।।
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ຜູ້ກິນຫັນໜ້າໄປທິດຕາເວັນອອກ ໄດ້ອາຍຸຍືນ; ຫັນໜ້າໄປທິດໃຕ້ ໄດ້ຊື່ສຽງ; ຫັນໜ້າໄປທິດຕາເວັນຕົກ ໄດ້ຊັບສິນ; ຫັນໜ້າໄປທິດເໜືອ ໄດ້ຄວາມຈິງ. ເມື່ອໄດ້ແຕະໄຟ (ອັກນິ) ແລ້ວ ຄວນໃຊ້ນ້ຳແຕະຊຳລະບັນດາລົມຊີວິດທັງປວງ ແລະຮ່າງກາຍທັງໝົດ—ທັງສະດື ແລະຝາມືທັງສອງ—ເພື່ອຮັກສາວິໄນແຫ່ງການກິນ ແລະຄວາມບໍລິສຸດ.
Verse 59
नाधितिषछेत् तुषं जातु केशभस्मकपालिका: । अन्यस्य चाप्यवस्नातं दूरत: परिवर्जयेत्,भूसी, भस्म, बाल और मुर्देकी खोपड़ी आदिपर कभी न बैठे। दूसरेके नहाये हुए जलका दूरसे ही त्याग कर दे
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ບໍ່ຄວນນັ່ງເທິງເປືອກເຂົ້າຟາງ ຫຼືເທິງຜົມ, ຂີ້ເຖົ່າ, ຫຼືກະໂຫຼກ. ແລະຄວນຫຼີກເວັ້ນຈາກໄກ ນ້ຳທີ່ຜູ້ອື່ນໄດ້ອາບແລ້ວ. ຄຳສອນນີ້ເນັ້ນກົດແຫ່ງຄວາມບໍລິສຸດ ແລະວິໄນ ໃຫ້ຮູ້ຈັກສຳລວງ ແລະຫຼີກຫ່າງຈາກສິ່ງບໍ່ບໍລິສຸດ ຫຼືສິ່ງທີ່ອາດນຳຄວາມເປື້ອນປົ່ນມາ.
Verse 60
शान्तिहोमांश्व॒ कुर्वीत सावित्राणि च धारयेत् । निषण्णश्नापि खादेत न तु गच्छन् कदाचन
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ຈົ່ງປະກອບພິທີຊານຕິ-ໂຮມ (śānti-homa) ແລະຮັກສາການສວດສາວິຕຣີ (Savitrī)—ຄື ຄາຍະຕຣີ ແລະບົດສວດທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ—ໃຫ້ສະໝໍ້າເສມ. ແມ່ນແຕ່ໃນຍາມກິນ ກໍຄວນກິນແຕ່ເມື່ອນັ່ງ; ບໍ່ຄວນກິນໃນຂະນະເດີນເດັດຂາດ. ຄຳສອນນີ້ວາງວິໄນໃນຊີວິດປະຈຳວັນເປັນຮູບແບບໜຶ່ງຂອງທຳມະ—ຊຳລະຊີວິດດ້ວຍຄວາມໝັ້ນຄົງໃນພິທີ ແລະການສຳນຶກຮູ້ໃນການກະທຳທົ່ວໄປເຊັ່ນການກິນ.
Verse 61
मूत्रं नोत्तिषठतता कार्य न भस्मनि न गोव्रजे । आर्द्रपादस्तु भुंजीत नार्द्रपादस्तु संविशेत्,खड़ा होकर पेशाब न करे। राखमें और गोशालामें भी मूत्र त्याग न करे, भीगे पैर भोजन तो करे, परंतु शयन न करे
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ບໍ່ຄວນຖ່າຍປັດສະວະໃນຂະນະຢືນ; ແລະບໍ່ຄວນຖ່າຍລົງເທິງຂີ້ເຖົ່າ ຫຼືໃນຄອກງົວ. ຖ້າຕີນປຽກ ກໍຍັງກິນເຂົ້າໄດ້ ແຕ່ບໍ່ຄວນນອນຫຼັບດ້ວຍຕີນປຽກ. ໃນພາກວ່າດ້ວຍຄວາມປະພຶດຖືກຕ້ອງນີ້ ພີສະມະວາງກົດວິໄນແຫ່ງກາຍ ແລະຄວາມສະອາດ ໂດຍເຫັນແມ່ນແຕ່ການກະທຳທົ່ວໄປກໍເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງທຳມະ ແລະການເຄົາລົບສະຖານທີ່ບໍລິສຸດ.
Verse 62
आर्द्रपादस्तु भुंजानो वर्षाणां जीवते शतम् । त्रीणि तेजांसि नोच्छिष्ट आलभेत कदाचन
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດກິນເຂົ້າໃນຂະນະທີ່ຕີນປຽກ ອາດມີອາຍຸຍືນເຖິງຮ້ອຍປີ. ແຕ່ບໍ່ຄວນເອົາຫຼືນຳໃຊ້ ‘ເຕຊະ’ ສາມປະການ—ໄຟ/ພະລັງງານສາມຢ່າງ—ໃນສະພາບບໍ່ບໍລິສຸດ ໂດຍຂາດຄວາມສະອາດ ແລະວິໄນ.
Verse 63
त्रीणि तेजांसि नोच्छिष्ट उदीक्षेत्र कदाचन
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ໂອ ຜູ້ທີ່ບໍ່ຄວນຖືກນັບວ່າບໍ່ບໍລິສຸດ (nocchiṣṭa) ເອີຍ, ຢ່າເບິ່ງຖືກ ‘ເຕຊະ’ ສາມປະເພດ—ຄວາມສະຫວ່າງໄສ/ອຳນາດ—ເດັດຂາດ.
Verse 64
ऊर्ध्व प्राणा ह्ुत्क्रामन्ति यून: स्थविर आयति
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ໃນວັຍໜຸ່ມ ລົມຫາຍໃຈແຫ່ງຊີວິດ (prāṇa) ມັກພຸ່ງຂຶ້ນສູງ ແລະອາດຈາກໄປໄດ້ງ່າຍ; ໃນວັຍເຖົ້າ ມັນເຄື່ອນໄຫວຊ້າ ແລະມາຢ່າງຫຍຸ້ງຍາກ. ການຄິດໄຕ່ຕອງເຖິງການເສື່ອມຖອຍຂອງກາຍນີ້ ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມຫຼີກບໍ່ພົ້ນຂອງຄວາມແກ່ ແລະເອີ້ນໃຫ້ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍວິໄນ ແລະການປ່ອຍວາງ ເພາະພະລັງຊີວິດບໍ່ຢູ່ຄົງທີ່.
Verse 65
प्रत्युत्थानाभिवादा भ्यां पुनस्तान् प्रतिपद्यते । वृद्ध पुरुषके आनेपर तरुण पुरुषके प्राण ऊपरकी ओर उठने लगते हैं। ऐसी दशामें जब वह खड़ा होकर वृद्ध पुरुषोंका स्वागत और उन्हें प्रणाम करता है, तब वे प्राण पुनः पूर्वावस्थामें आ जाते हैं |। ६४ ई ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ດ້ວຍການລຸກຂຶ້ນຕ້ອນຮັບ ແລະການກ່າວຄຳນົບນ້ອມຢ່າງເຄົາລົບ ຄົນເຮົາຈຶ່ງໄດ້ຄືນມາຊຶ່ງພະລັງຊີວິດເກົ່າ. ດັ່ງນັ້ນ ຄວນນົບນ້ອມຜູ້ເຖົ້າແກ່ ແລະຈັດບ່ອນນັ່ງໃຫ້ພວກເຂົາດ້ວຍຕົນເອງ. ຄວາມປະພຶດນີ້ຮັກສາພະລັງປຣານະ, ປູກຝັງຄວາມຖ່ອມຕົນ, ແລະຄ້ຳຈຸນທຳມະດ້ວຍການເຄົາລົບຕໍ່ວັຍ, ປະສົບການ, ແລະຄຸນທຳ.
Verse 66
कृतांजलिरुपासीत गच्छन्तं पृष्ठतो5न्वियात् । इसलिये जब कोई वृद्ध पुरुष अपने पास आवे, तब उसे प्रणाम करके बैठनेकी आसन दे और स्वयं हाथ जोड़कर उसकी सेवामें उपस्थित रहे। फिर जब वह जाने लगे, तब उसके पीछे-पीछे कुछ दूरतक जाय ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຄວນຢືນຢູ່ຂ້າງຜູ້ເຖົ້າດ້ວຍມືພະນົມ ເພື່ອຮັບໃຊ້ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ; ແລະເມື່ອທ່ານຈະຈາກໄປ ຄວນເດີນຕາມຫຼັງໄປອີກໄລຍະໜຶ່ງ. ບໍ່ຄວນນັ່ງໃນບ່ອນນັ່ງທີ່ແຍກອອກຈາກທ່ານ ແລະຄວນຫຼີກລ້ຽງການໃຊ້ພາຊະນະແຍກຕ່າງຫາກ—ເພື່ອຮັກສາຄວາມຖ່ອມຕົນ ຄວາມເຄົາລົບ ແລະຈິດໃຈແຫ່ງການຮັບໃຊ້ຕໍ່ຜູ້ໃຫຍ່.
Verse 67
स्वप्तव्यं नैव नग्नेन न चोच्छिष्टोडपि संविशेत्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ບໍ່ຄວນນອນໂປ່ເປືອຍ ແລະບໍ່ຄວນເອົາຕົວລົງນອນພັກໃນຂະນະທີ່ຍັງຢູ່ໃນສະພາບບໍ່ບໍລິສຸດຫຼັງການກິນ (ຍັງບໍ່ໄດ້ຊໍາລະລ້າງໃຫ້ຖືກຄວນ). ກົດນີ້ສອນວິໄນແຫ່ງກາຍ ແລະຄວາມບໍລິສຸດໃນຊີວິດປະຈໍາວັນເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງທັມມະ ເນັ້ນວ່າແມ່ນແຕ່ນິໄສສ່ວນຕົວກໍຄວນຢູ່ໃຕ້ການສຳລວມແລະຄວາມສະອາດ.
Verse 68
उच्छिष्टो न स्पृशेच्छीर्ष सर्वे प्राणास्तदा श्रया: । नंगे होकर न सोये। उच्छिष्ट अवस्थामें भी शयन न करे। जूठे हाथसे मस्तकका स्पर्श न करे; क्योंकि समस्त प्राण मस्तकके ही आश्रित हैं ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຢ່າແຕະສະຫົວດ້ວຍມືທີ່ບໍ່ບໍລິສຸດຈາກອາຫານທີ່ເຫຼືອ, ເພາະພະລັງຊີວິດທັງປວງຖືກກ່າວວ່າອາໄສຢູ່ທີ່ສະຫົວ. ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຄວນຫຼີກລ້ຽງການຈັບຜົມດຶງ ແລະການຕີສະຫົວ. ຂໍ້ຫ້າມເຫຼົ່ານີ້ເປັນກົດແຫ່ງຄວາມປະພຶດມີວິໄນ ເພື່ອປົກປ້ອງຊີວິດແລະຄວາມຜາສຸກ.
Verse 69
न संहताभ्यां पाणिभ्यां कण्डूयेदात्मन: शिर: । न चाभीक्ष्णं शिर: स्नायात् तथास्यायुर्न रिष्यते
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຢ່າຂີດສະຫົວຂອງຕົນດ້ວຍມືສອງຂ້າງທີ່ປະສານກັນ, ແລະຢ່າອາບຫຼືສາດນ້ໍາໃສ່ສະຫົວຢ່າງຖີ່ເກີນໄປ. ໂດຍຮັກສາວິໄນແລະຄວາມສຳລວມແບບນີ້ ອາຍຸຂອງຄົນຈະບໍ່ຖືກຫຼຸດລົງ.
Verse 70
शिर:स्नातस्तु तैलैश्व नांगं किंचिदपि स्पृशेत् । तिलसृष्टं न चाश्नीयात् तथास्यायुर्न रिष्यते
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຫຼັງຈາກອາບສະຫົວແລ້ວທານ້ໍາມັນ ຢ່າໃຊ້ມືຂ້າງນັ້ນໄປແຕະອະໄວຍະວະອື່ນໃດໆຂອງຮ່າງກາຍ. ແລະຢ່າກິນອາຫານທີ່ເຮັດຈາກງາ. ໂດຍຮັກສາການສຳລວມນີ້ ອາຍຸຂອງຄົນຈະບໍ່ຖືກຫຼຸດລົງ. (ຄໍາສອນນີ້ຢູ່ໃນວິໄນກວ້າງຂວາງວ່າດ້ວຍຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງກາຍ ແລະການດໍາລົງຊີວິດຕາມລະບຽບ ອັນເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງທັມມະ.)
Verse 71
नाध्यापयेत् तथोच्छिष्टो नाधीयीत कदाचन । वाते च पूतिगन्धे च मनसापि न चिन्तयेत्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຜູ້ທີ່ຢູ່ໃນສະພາບບໍ່ບໍລິສຸດຫຼັງກິນ (ຍັງມີເສດອາຫານຢູ່ໃນປາກ) ບໍ່ຄວນສອນຄຳພີສັກສິດ ແລະບໍ່ຄວນເຮັດສະວາທະຍາຍ (ສວດ/ທ່ອງດ້ວຍຕົນເອງ) ເລີຍ. ແມ່ນແຕ່ເມື່ອລົມມີກິ່ນເໝັນພັດມາ ກໍບໍ່ຄວນແມ່ນແຕ່ຄິດຖຶງການສວດໃນໃຈ. ຄຳສອນນີ້ເນັ້ນຄວາມເຄົາລົບຕໍ່ການຮຽນແລະການສອນວິທະຍາວິທີວິເດະ ໂດຍຕ້ອງອາໄສຄວາມສະອາດທັງກາຍແລະສິ່ງແວດລ້ອມຕາມວິໄນແຫ່ງທຳມະ.
Verse 72
अत्र गाथा यमोदगीता: कीर्तयन्ति पुराविद: । आयुरस्य निकृन्तामि प्रजास्तस्थाददे तथा
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ໃນເລື່ອງນີ້ ຜູ້ຮູ້ປະຫວັດບູຮານມັກຈະຂັບຂານຄາຖາທີ່ຍະມະເຄີຍຮ້ອງໄວ້. (ຍະມະປະກາດວ່າ:) “ຂ້າຈະຕັດອາຍຸຂອງຜູ້ທີ່ລຸກຂຶ້ນດ້ວຍປາກບໍ່ສະອາດ ແລ້ວວິ່ງວຸ່ນວາຍ ຫຼືເຮັດສະວາທະຍາຍ; ແລະຂ້າຈະພາກລູກຫຼານຂອງເຂົາໄປຈາກເຂົາດ້ວຍ. ເຊັ່ນດຽວກັນ ຖ້າດວິຈະ (ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ) ຖືກມົວຫຼົງ ແລ້ວຮຽນໃນເວລາອັນຫ້າມຮຽນ (ອະນັດຫະຍາຍ) ຄວາມຮູ້ວິເດະແລະອາຍຸຂອງເຂົາຈະພິນາດທັງສອງ.” ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ຮູ້ທັນຄວນບໍ່ເຮັດການຮຽນວິເດະໃນເວລາທີ່ຖືກຫ້າມ.
Verse 73
उच्छिष्टो यः प्राद्रवति स्वाध्यायं चाधिगच्छति । यश्चानध्यायकाले5पि मोहादभ्यस्यति द्विज:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດທີ່ປາກຍັງບໍ່ບໍລິສຸດຫຼັງກິນ ແລ້ວຮີບຮ້ອນວຸ່ນວາຍໄປເຮັດສະວາທະຍາຍ ແລະການຮຽນວິເດະ; ແລະດວິຈະຜູ້ໃດທີ່ເພາະມົວຫຼົງ ຍັງຮຽນໃນເວລາອະນັດຫະຍາຍ—ເວລາຫ້າມສວດ—ປະເພນີເກົ່າໄດ້ຈື່ຈຳເລື່ອງບູຮານທີ່ຍະມະຂັບຂານໄວ້. ຍະມະປະກາດວ່າຈະຕັດອາຍຸ ແລະພາກລູກຫຼານອອກໄປ; ແລະສຳລັບດວິຈະທີ່ຮຽນໃນເວລາອະນັດຫະຍາຍ ທັງຄຸນວິເດະ/ຄວາມຮູ້ ແລະອາຍຸຈະພິນາດ. ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ຮູ້ທັນບໍ່ຄວນຮຽນວິເດະໃນເວລາທີ່ຖືກຫ້າມ.
Verse 74
तस्य वेद: प्रणश्येत आयुश्च परिहीयते । तस्माद् युक्तो हानध्याये नाधीयीत कदाचन
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ສຳລັບຄົນເຊັ່ນນັ້ນ ວິເດະ (ທັງການຮຽນຮູ້ແລະອຳນາດຜົນຂອງມັນ) ຈະພິນາດ ແລະອາຍຸກໍຈະຫຼຸດລົງ. ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ມີວິໄນບໍ່ຄວນຮຽນໃນເວລາອະນັດຫະຍາຍ—ເວລາຫ້າມສວດ—ເລີຍ.
Verse 75
प्रत्यादित्य॑ प्रत्यनलं प्रति गां च प्रति द्विजान् ये मेहन्ति च पन्थानं ते भवन्ति गतायुष:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດປັດສະວະໂດຍຫັນໜ້າໄປຫາດວງອາທິດ, ໄປຫາໄຟ, ໄປທາງງົວ, ຫຼືໄປທາງພຣາຫມະນ; ແລະຜູ້ໃດປັດສະວະກາງທາງ—ລ້ວນຖືກກ່າວວ່າເປັນ “ຜູ້ອາຍຸສັ້ນ” ເພາະການກະທຳນັ້ນລະເມີດຫຼັກຄວາມສະອາດ, ຄວາມເຄົາລົບ, ແລະຄວາມສົມຄວນໃນທີ່ສາທາລະນະຕາມທຳມະ.
Verse 76
उभे मूत्रपुरीषे तु दिवा कुर्यादुदड्मुख: । दक्षिणाभिमुखो रात्रौ तथा ह्ायुर्न रिष्यते,मल और मूत्र दोनोंका त्याग दिनमें उत्तराभिमुख होकर करे और रातमें दक्षिणाभिमुख। ऐसा करनेसे आयुका नाश नहीं होता
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ໃນຕອນກາງເວັນ ຄວນຂັບຖ່າຍທັງປັດສະວະແລະອຸຈະລະ ໂດຍຫັນໜ້າໄປທາງເໜືອ; ໃນຕອນກາງຄືນ ຫັນໜ້າໄປທາງໃຕ້. ຜູ້ໃດຮັກສາຂໍ້ປະພຶດນີ້ ອາຍຸຍືນຈະບໍ່ຖືກທຳລາຍ.
Verse 77
त्रीन् कृशान् नावजानीयाद् दीर्घमायुर्जिजीविषु: । ब्राह्मण क्षत्रियं सर्प सर्वे ह्याशीविषास्त्रय:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຜູ້ປາດຖະໜາຈະມີອາຍຸຍືນ ບໍ່ຄວນດູຖູກ “ຜູ້ອ່ອນແອ” ສາມຢ່າງເດັດຂາດ: ພຣາຫມັນ, ກະສັດນັກຮົບ (ກະສັດຕຣິຍະ), ແລະ ງູ. ເພາະທັງສາມ ແມ່ນເຫມືອນງູພິດແທ້—ຖືກຍຸຍົງແລ້ວ ສາມາດຕອບໂຕ້ຢ່າງວ່ອງໄວ ແລະອັນຕະລາຍ.
Verse 78
जिसे दीर्घ कालतक जीवित रहनेकी इच्छा हो, वह ब्राह्मण, क्षत्रिय और सर्प--इन तीनोंके दुर्बल होनेपर भी इनको न छेड़े; क्योंकि ये सभी बड़े जहरीले होते हैं ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດປາດຖະໜາອາຍຸຍືນ ຢ່າໄປຍຸຍົງ—ແມ່ນແຕ່ເມື່ອເຂົາເບິ່ງຄືອ່ອນແອ—ສາມຢ່າງນີ້: ພຣາຫມັນ, ກະສັດນັກຮົບ (ກະສັດຕຣິຍະ), ແລະ ງູ; ເພາະທັງສາມລ້ວນ “ມີພິດ” ຕາມທາງຂອງຕົນ. ງູເມື່ອໂກດ ຈະພຸ້ນໄປກັດໄດ້ໄກເທົ່າທີ່ຕາມັນເຫັນ; ກະສັດຕຣິຍະເມື່ອໂກດ ຈະພະຍາຍາມໃຊ້ອຳນາດການຮົບທັງໝົດເພື່ອຜາງສັດຕູ. ແຕ່ພຣາຫມັນເມື່ອໂກດ ສາມາດດ້ວຍພະລັງແຫ່ງສາຍຕາແລະຄວາມຕັ້ງໃຈ ເຜົາຜານທັງວົງຕະກູນຂອງຜູ້ທີ່ຫຍັບຫຍາມເຂົາ. ດັ່ງນັ້ນ ຄົນມີປັນຍາຄວນເຄົາລົບ ແລະອຸປະຖຳທັງສາມນີ້ດ້ວຍຄວາມລະມັດລະວັງ.
Verse 79
ब्राह्मणस्तु कुलं हन्याद् ध्यानेनावेक्षितेन च । तस्मादेतत् त्रयं यत्नादुपसेवेत पण्डित:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ພຣາຫມັນສາມາດທຳລາຍທັງວົງຕະກູນໄດ້ ແມ່ນແຕ່ດ້ວຍການພິຈາລະນາອັນແນ່ນອນ ແລະສາຍຕາທີ່ຈົ່ງໃຈ. ດັ່ງນັ້ນ ຄົນມີປັນຍາຄວນອຸປະຖຳສາມຢ່າງນີ້ດ້ວຍຄວາມພາກພຽນ.
Verse 80
गुरुणा चैव निर्बन्धो न कर्तव्य: कदाचन । अनुमान्य: प्रसाद्यश्न गुरु: क्रुद्धो युधिष्ठिर
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ບໍ່ຄວນດື້ດຶນຫຼືໂຕ້ຖຽງກັບອາຈານຂອງຕົນເລີຍ ບໍ່ວ່າເວລາໃດ. ຄວນໃຫ້ກຽດ ແລະປອບໂຍນອາຈານດ້ວຍຄວາມນຸ່ມນວນ. ແມ່ນແຕ່ເມື່ອອາຈານໂກດ, ໂອ ຢຸທິສະຖິຣະ, ກໍຄວນສະແຫວງຫາການປອງດອງ ແລະຮັກສາຄວາມເຄົາລົບໃຫ້ມັ່ນຄົງ.
Verse 81
गुरुके साथ कभी हठ नहीं ठानना चाहिये। युधिष्ठिर! यदि गुरु अप्रसन्न हों तो उन्हें हर तरहसे मान देकर मनाकर प्रसन्न करनेकी चेष्टा करनी चाहिये ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ບໍ່ຄວນດື້ດຶນຕໍ່ຕ້ານອາຈານເລີຍ. ໂອ ຢຸທິສຖິຣະ! ຖ້າອາຈານບໍ່ພໍໃຈ ຄວນພະຍາຍາມຖວາຍກຽດ ປອບໃຈ ແລະເຮັດໃຫ້ທ່ານຍິນດີດ້ວຍວິທີທີ່ຖືກຄວນທຸກປະການ. ແມ່ນແຕ່ການປະພຶດຂອງອາຈານຈະເບິ່ງຄືຖືກຫຼືຜິດ ກໍຄວນປະພຶດຕົນໃຫ້ສົມຄວນຕໍ່ອາຈານໃນໂລກນີ້; ເພາະການດ່າທໍ່ອາຈານເປັນການເຜົາໄໝ້ອາຍຸຂອງມະນຸດ—ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສ.
Verse 82
दूरादावसथान्मूत्रं दूरात् पादावसेचनम् | उच्छिष्टोत्सर्जनं चैव दूरे कार्य हितैषिणा,अपना हित चाहनेवाला मनुष्य घरसे दूर जाकर पेशाब करे, दूर ही पैर धोवे और दूरपर ही जूठे फेंके
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຜູ້ປາດຖະໜາປະໂຫຍດແກ່ຕົນ ຄວນໄປໄກຈາກທີ່ຢູ່ອາໄສເພື່ອປັດສະວະ, ລ້າງຕີນໃນທີ່ໄກ, ແລະທິ້ງເສດອາຫານ/ຂອງບໍ່ບໍລິສຸດໃຫ້ໄກຈາກເຮືອນເຊັ່ນກັນ.
Verse 83
रक्तमाल्यं न धार्य स्याच्छुक्लं धार्य तु पण्डितै: । वर्जयित्वा तु कमलं तथा कुवलयं प्रभो
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ບໍ່ຄວນນຸ່ງຫຼືສວມພວງມາລາດອກໄມ້ສີແດງ; ບັນດິດຄວນສວມພວງດອກໄມ້ສີຂາວ. ແຕ່ໂອ ພຣະອົງ, ກົດນີ້ໃຫ້ຍົກເວັ້ນດອກບົວ ແລະ ກຸວະລະຍະ (ບົວສີຟ້າ); ດັ່ງນັ້ນ ແມ່ນແຕ່ມັນຈະອອກສີແດງ ກໍບໍ່ເປັນໂທດໃນການສວມ.
Verse 84
रक्त शिरसि धार्य तु तथा वानेयमित्यपि । कांचनीयापि माला या न सा दुष्यति कहिचित्,लाल रंगके फूल तथा वन्य पुष्पको मस्तकपर धारण करना चाहिये। सोनेकी माला पहननेसे कभी अशुद्ध नहीं होती
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ດອກໄມ້ສີແດງອາດນໍາມາສວມໄວ້ເທິງສີສະໄດ້, ແມ່ນແຕ່ດອກໄມ້ປ່າກໍໄດ້ເຊັ່ນກັນ. ອີກທັງ ພວງມາລາທີ່ເຮັດດ້ວຍຄໍາ ບໍ່ເຄີຍເປື້ອນມົນທິນຕາມພິທີກຳເລີຍ.
Verse 85
स्नातस्य वर्णकं नित्यमार्द्र दद्याद् विशाम्पते | विपर्ययं न कुर्वीत वाससो बुद्धिमान् नर:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ! ຫຼັງຈາກອາບນ້ຳ ຄວນທາເນື້ອຫອມທີ່ຊຸ່ມ (ເຊັ່ນ ຈັນທະນາ) ລົງທີ່ໜ້າຜາກເປັນປະຈຳ. ຜູ້ມີປັນຍາບໍ່ຄວນນຸ່ງເຄື່ອງກັບດ້ານ—ບໍ່ຄວນສັບປ່ຽນຜ້າທ່ອນເທິງໃຫ້ເປັນຜ້າທ່ອນລຸ່ມ ຫຼືຜ້າທ່ອນລຸ່ມໃຫ້ເປັນຜ້າທ່ອນເທິງ.
Verse 86
तथा नान्यधूृतं धार्य न चापदशमेव च । अन्यदेव भवेद् वास: शयनीये नरोत्तम
ພີສະມະເວົ້າວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ບໍ່ຄວນໃສ່ເສື້ອຜ້າທີ່ຄົນອື່ນເຄີຍໃສ່ແລ້ວ; ແມ່ນແຕ່ໃນຍາມທຸກຍາກກໍບໍ່ຄວນ. ສໍາລັບຜູ້ປະເສີດ ເສື້ອຜ້າທີ່ໃຊ້ເວລານອນຄວນເປັນອີກຊຸດໜຶ່ງ (ແຍກໄວ້ຕ່າງຫາກ)».
Verse 87
प्रियंगुचन्दना भ्यां च बिल्वेन तगरेण च
ພີສະມະເວົ້າວ່າ: «(ໃນການບູຊາ) ຄວນໃຊ້ priyangu ແລະ ໄມ້ຈັນ, ພ້ອມທັງ bilva ແລະ tagara».
Verse 88
पृथगेवानुलिम्पेत केसरेण च बुद्धिमान् । बुद्धिमान् पुरुष राई, चन्दन, बिल्व, तगर तथा केसरके द्वारा पृथक्ू-पृथक् अपने शरीरमें उबटन लगावे ।। उपवासं च कुर्वीत स्नात: शुचिरलंकृत:
ພີສະມະເວົ້າວ່າ: «ຜູ້ມີປັນຍາຄວນທາກາຍດ້ວຍຂອງຫອມແຕ່ລະຢ່າງແຍກກັນ—ເຊັ່ນ ເກສອນ (saffron), ໄມ້ຈັນ, bilva, tagara ແລະອື່ນໆ—ໃຫ້ຖືກວິທີ. ເມື່ອອາບນ້ໍາແລ້ວ ຈົ່ງຢູ່ໃນຄວາມບໍລິສຸດ ແລະແຕ່ງກາຍໃຫ້ສົມຄວນ; ແລ້ວຈຶ່ງປະຕິບັດອຸປະວາສ (ອົບພະວາດ/ອົບອາຫານ) ດ້ວຍ».
Verse 89
पर्वकालेषु सर्वेषु ब्रहद्मयचारी सदा भवेत् | मनुष्य सभी पर्वोके समय स्नान करके पवित्र हो वस्त्र एवं आभूषणोंसे विभूषित होकर उपवास करे तथा पर्वकालमें सदा ही ब्रह्मचर्यका पालन करे ।।
ພີສະມະເວົ້າວ່າ: «ໃນທຸກເວລາແຫ່ງງານບຸນອັນສັກສິດ ຄວນດໍາລົງພຣະຫມະຈັນ (brahmacarya) ຢູ່ເສມອ—ອາບນ້ໍາໃຫ້ບໍລິສຸດ ນຸ່ງຜ້າສະອາດ ແລະປະດັບກາຍໃຫ້ສົມຄວນ ພ້ອມທັງຖືອຸປະວາສ. ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ, ຢ່າກິນອາຫານຮ່ວມກັບຄົນອື່ນໃນພາຊະນະດຽວ. ຢ່າກິນອາຫານທີ່ຖືກເຮັດໃຫ້ບໍ່ບໍລິສຸດໂດຍການສຳຜັດຂອງຍິງມີປະຈໍາເດືອນ; ຢ່າກິນສິ່ງທີ່ຖືກສະກັດເອົາແກ່ນສານໄປແລ້ວ. ແລະຢ່າກິນ ຖ້າຍັງບໍ່ໄດ້ແບ່ງໃຫ້ຜູ້ທີ່ຈ້ອງອາຫານດ້ວຍຄວາມຢາກກ່ອນ».
Verse 90
नालीढया परिहतं भक्षयीत कदाचन । तथा नोद्धृतसाराणि प्रेक्ष्यते नाप्रदाय च
ພີສະມະເວົ້າວ່າ: «ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ, ຢ່າກິນອາຫານທີ່ຖືກເຮັດໃຫ້ບໍ່ບໍລິສຸດໂດຍການສຳຜັດຂອງຍິງມີປະຈໍາເດືອນ. ທຳນອງດຽວກັນ ຢ່າກິນສິ່ງທີ່ຖືກສະກັດເອົາແກ່ນສານໄປແລ້ວ. ແລະຢ່າກິນ ໃນຂະນະທີ່ມີຜູ້ອື່ນຈ້ອງອາຫານດ້ວຍຄວາມຢາກ ໂດຍບໍ່ໄດ້ແບ່ງໃຫ້ເຂົາກ່ອນ».
Verse 91
न संनिकृष्टे मेधावी नाशुचेर्न च सत्सु च | प्रतिषिद्धान् नधर्मेषु भक्ष्यान् भुज्जीत पृष्ठत:
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ຜູ້ມີປັນຍາບໍ່ຄວນກິນອາຫານໃກ້ຄົນບໍ່ບໍລິສຸດ ຫຼືກິນຕໍ່ໜ້າສັດບຸລຸດ. ແລະບໍ່ຄວນກິນ—ແມ່ນຈະລັບໆ ຫັນຫຼັງ—ອາຫານທີ່ຖືກຫ້າມໃນຄຳພີທຳມະ ແລະເປັນຂອງອະທຳ.
Verse 92
पिप्पलं च वर्ट चैव शणशाकं तथैव च । उदुम्बरं न खादेच्च भवार्थी पुरुषोत्तम:,अपना कल्याण चाहनेवाले श्रेष्ठ पुरुषको पीपल, बड़ और गूलरके फलका तथा सनके सागका सेवन नहीं करना चाहिये
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: “ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນບຸລຸດ, ຜູ້ທີ່ປາດຖະໜາຄວາມຜາສຸກແລະຄຸນງາມທາງຈິດວິນຍານ ຄວນງົດກິນຜົນຂອງຕົ້ນປິບປະລະ (ຟິກສັກສິດ), ຕົ້ນວະຕະ (ບັນຢັນ), ແລະຕົ້ນອຸດຸມບະຣະ (ຟິກກຸ່ມ), ແລະຄວນຫຼີກລ້ຽງຊະນະຊາກະ—ຜັກໃບຂອງຊະນະ/ຟລັກ—ດ້ວຍ.”
Verse 93
न पाणौ लवणं दिद्वान् प्राश्नीयान्न च रात्रिषु दधिसक्तून् न भुज्जीत वृथा मांसं च वर्जयेत्
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ຜູ້ມີປັນຍາບໍ່ຄວນເລຍເກືອທີ່ວາງໄວ້ໃນຝາມື. ກາງຄືນກໍບໍ່ຄວນກິນນົມສົ້ມປົນກັບສັດຕູ (ແປ້ງຄົ້ວ). ແລະຄວນລະທິ້ງການກິນເນື້ອສັດໂດຍສິ້ນເຊີງ ເຫັນວ່າເປັນອາຫານບໍ່ຄວນ ແລະເປັນຄວາມເພີດເພີນທີ່ຫຼີກໄດ້.
Verse 94
प्रतिदिन सबेरे और शामको ही एकाग्रचित्त होकर भोजन करे। बीचमें कुछ भी खाना उचित नहीं है। जिस भोजनमें बाल पड़ गया हो, उसे न खाय तथा शत्रुके श्राद्धमें कभी अन्न न ग्रहण करे
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: “ໃນແຕ່ລະມື້ ຄວນກິນອາຫານດ້ວຍໃຈທີ່ຈົ່ງຈໍ່ ແຕ່ເຊົ້າແລະແລງເທົ່ານັ້ນ. ການກິນລະຫວ່າງເວລາບໍ່ເໝາະ. ອາຫານທີ່ມີເສັ້ນຜົມຕົກລົງໄປບໍ່ຄວນກິນ. ແລະບໍ່ຄວນຮັບອາຫານໃນພິທີ śrāddha ຂອງສັດຕູເດັດຂາດ.”
Verse 95
वाग्यतो नैकवस्त्रश्ष नासंविष्ट: कदाचन । भूमौ सदैव नाश्नीयान्नानासीनो न शब्दवत्
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: “ເວລາກິນອາຫານ ຄວນສຳລວມວາຈາ ແລະຢູ່ໃນຄວາມງຽບ. ບໍ່ຄວນກິນໂດຍນຸ່ງຜ້າພຽງຜືນດຽວ ຫຼືກິນໃນທ່ານອນ. ບໍ່ຄວນກິນໂດຍວາງອາຫານໄວ້ເທິງດິນໂລ່ງ. ບໍ່ຄວນກິນຂະນະຢືນ ຫຼືນັ່ງທ່າບໍ່ເໝາະ ຫຼືຂະນະເວົ້າຈາ ແລະເຮັດສຽງອື້ອອຶງ.”
Verse 96
तोयपूर्व प्रदायान्नमतिथि भ्यो विशाम्पते । पश्चाद् भुञज्जीत मेधावी न चाप्यन्यमना नर:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ! ຄວນຖວາຍນ້ຳກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງຖວາຍອາຫານແກ່ແຂກ. ຜູ້ມີປັນຍາຄວນກິນພາຍຫຼັງ ແລະບໍ່ຄວນກິນດ້ວຍໃຈຟຸ້ງຊ່ານ».
Verse 97
प्रजानाथ! बुद्धिमान् पुरुष पहले अतिथिको अन्न और जल देकर पीछे स्वयं एकाग्रचित्त हो भोजन करे ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ! ຜູ້ມີປັນຍາຄວນຖວາຍອາຫານແລະນ້ຳແກ່ແຂກກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງກິນເອງດ້ວຍໃຈຕັ້ງມັ່ນ. ແລະ ໂອ ພະຣາຊາ, ເມື່ອນັ່ງກິນໃນແຖວດຽວ ຄວນແຈກອາຫານໃຫ້ເທົ່າກັນທຸກຄົນ. ຜູ້ໃດກິນຄົນດຽວ ໂດຍບໍ່ແບ່ງໃຫ້ມິດສະຫາຍຜູ້ປາດຖະໜາດີ ຜູ້ນັ້ນແທ້ຈິງກໍຄືກຳລັງກິນພິດຮ້າຍ ‘ຮາລາຮາລະ’».
Verse 98
पानीयं पायसं सक्तून् दथिसर्पिमि धून्यपि । निरस्य शेषमन्येषां न प्रदेयं तु कस्यचित्,पानी, खीर, सत्तू, दही, घी और मधु--इन सबको छोड़कर अन्य भक्ष्य पदार्थोंका अवशिष्ट भाग दूसरे किसीको नहीं देना चाहिये
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ນ້ຳ, ເຂົ້ານົມຫວານ (ພາຍະສະ), ແປ້ງຄົວລົ້ວ/ສັດຕູ, ນົມສົ້ມ (ດະທິ), ນ້ຳມັນເນີຍ (ຄີ) ແລະ ນ້ຳເຜິ້ງ—ຂອງເຫຼົ່ານີ້ອາດແຍກໄວ້ແລ້ວໃຫ້ໄດ້. ແຕ່ເສດເຫຼືອຂອງອາຫານອື່ນໆ ບໍ່ຄວນນຳໄປໃຫ້ໃຜ».
Verse 99
भुज्जानो मनुजव्याप्र नैव शंकां समाचरेत् । दधि चाप्यनुपान वै न कर्तव्यं भवार्थिना
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ເສືອໃນຫມູ່ມະນຸດ, ໃນຂະນະກິນຢ່າໃຫ້ຄວາມສົງໄສເກີດຂຶ້ນຕໍ່ອາຫານ. ແລະ ໂອ ສິງໃນຫມູ່ມະນຸດ, ຜູ້ປາດຖະໜາຄວາມດີແກ່ຕົນ ບໍ່ຄວນດື່ມນົມສົ້ມ (ດະທິ) ເປັນນ້ຳຕາມທ້າຍອາຫານ».
Verse 100
आचम्य चैकहस्तेन परिप्लाव्यं तथोदकम् । अंगुष्ठं चरणस्याथ दक्षिणस्यावसेचयेत्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຈິບນ້ຳເພື່ອຊຳລະດ້ວຍມືຂ້າງດຽວແລ້ວ ຄວນກວນແລະລ້າງນ້ຳໃຫ້ທົ່ວ. ຈາກນັ້ນ ຄວນຮິນນ້ຳລົງໃສ່ນິ້ວໂປ້ຕີນຂວາ».
Verse 101
भोजन करनेके पश्चात् कुल्ला करके मुँह धो ले और एक हाथसे दाहिने पैरके अँगूठेपर पानी डाले ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຫຼັງຈາກກິນອາຫານແລ້ວ ຄວນບ້ວນປາກ ແລະ ລ້າງໜ້າໃຫ້ສະອາດ; ແລ້ວໃຊ້ມືຂ້າງໜຶ່ງຮິນນ້ຳລົງໃສ່ນິ້ວໂປ້ຕີນຂວາ. ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ວາງຝາມືໄວ້ເທິງສີສະ ດ້ວຍໃຈທີ່ຮວບຮວມ ແລະ ສຳນຶກບູຊາ “ອັກນິ” ໄຟສັກສິດດ້ວຍໃຈ. ຜູ້ຊຳນານໃນການປະພຶດຕາມພິທີອັນຖືກຕ້ອງ ຈະໄດ້ຄວາມເປັນເລີດໃນໝູ່ຍາດພີ່ນ້ອງ.
Verse 102
अद्विः प्राणान् समालभ्य नाभिं पाणितले तथा | स्पृशंश्वैव प्रतिछ्ेत न चाप्याद्रेण पाणिना
ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ໃຫ້ໃຊ້ນ້ຳແຕະຕ້ອງຕາ ດັງ ແລະ ອິນທຣີອື່ນໆ ພ້ອມທັງສະດື; ແລ້ວລ້າງຝາມືທັງສອງໃຫ້ສະອາດ. ລ້າງແລ້ວຢ່ານັ່ງດ້ວຍມືທີ່ຍັງປຽກ; ຄວນເຊັດດ້ວຍເສື້ອຜ້າໃຫ້ແຫ້ງກ່ອນ.
Verse 103
इस प्रकार श्रीमहाभारत अनुशासनपर्वके अंतर्गत दानधर्मपर्वमें ब्रह्मा और भगीरथका संवादविषयक एक सौ तीनवाँ अध्याय पूरा हुआ
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຊ່ອງບ່ອນໂຄນນິ້ວໂປ້ມື ຖືກປະກາດວ່າເປັນ «ພຣາຫມະ-ຕີຣຖະ» (Brāhma-tīrtha). ສ່ວນບ່ອນດ້ານຫຼັງຂອງນິ້ວກ້ອຍ ໄປທາງສ່ວນເທິງ/ດ້ານຫຼັງ ນັ້ນ ໃນທີ່ນີ້ເອີ້ນວ່າ «ເທວະ-ຕີຣຖະ» (Deva-tīrtha).
Verse 104
अड््गुष्ठस्य च यन्मध्यं प्रदेशिन्याश्व॒ भारत । तेन पित्र्याणि कुर्वीत स्पृष्टवापो न्न्यायत: सदा
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ໂອ ພາຣະຕະ! ຊ່ອງກາງລະຫວ່າງນິ້ວໂປ້ມື ແລະ ນິ້ວຊີ້ ເອີ້ນວ່າ «ປິຕຣຶ-ຕີຣຖະ» (pitṛ-tīrtha) ແມ່ນຈຸດສັກສິດສຳລັບບັນພະບຸລຸດ. ໃຊ້ຈຸດນັ້ນ—ຕັກນ້ຳຕາມວິທີທີ່ຄຳພີກຳນົດ—ຄວນປະກອບພິທີແກ່ປິຕຣຶຢູ່ເສມອ ຕາມຫຼັກທີ່ຖືກຕ້ອງ.
Verse 105
परापवाद न ब्रूयान्नाप्रियं च कदाचन । न मन्यु: कश्रिदुत्पाद्य: पुरुषेण भवार्थिना
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຜູ້ຊາຍຜູ້ປາຖະໜາຄວາມດີແທ້ໃຫ້ຕົນ ບໍ່ຄວນເວົ້າກ່າວຮ້າຍຜູ້ອື່ນ ແລະ ບໍ່ຄວນເວົ້າຄຳທີ່ຂົ່ມຂືນ ຫຼື ບໍ່ນ່າຟັງເລີຍ. ອີກທັງບໍ່ຄວນກະທຳໃຫ້ໃຜເກີດຄວາມໂກດເຄືອງ.
Verse 106
पतितैस्तु कथां नेच्छेद् दर्शनं च विवर्जयेत् । संसर्ग च न गच्छेत तथा<<युर्विन्दते महत्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ບໍ່ຄວນປາຖະໜາສົນທະນາກັບຜູ້ຕົກຕໍ່າທາງສິນທຳ, ຄວນຫຼີກເວັ້ນແມ່ນແຕ່ການເຫັນໜ້າ, ແລະບໍ່ຄວນເຂົ້າໄປຄົບຄ້າສົມາຄົມກັບເຂົາ. ດ້ວຍການຫຼີກເວັ້ນຢ່າງມີວິໄນນີ້ ກ່າວກັນວ່າຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ອາຍຸຍືນ ເພາະຄວາມປະພຶດແລະຄວາມບໍລິສຸດຖືກປົກປ້ອງຈາກອິດທິພົນທີ່ເສື່ອມຊົ່ວ.
Verse 107
न दिवा मैथुन गच्छेन्न कन्यां न च बन्धकीम् | न चास्नातां स्त्रियं गच्छेत् तथायुर्विन्दते महत्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ບໍ່ຄວນປະພຶດເພດສຳພັນໃນຕອນກາງວັນ; ບໍ່ຄວນເຂົ້າໃກ້ສາວພຣົມຈັນ, ແລະບໍ່ຄວນເຂົ້າໃກ້ຍິງທີ່ຖືກຄຸມຂັງ. ອີກທັງບໍ່ຄວນເຂົ້າໃກ້ຍິງທີ່ຍັງບໍ່ໄດ້ອາບນ້ຳ. ດ້ວຍການສຳລວມແລະຄວາມເໝາະສົມນີ້ ກ່າວກັນວ່າຈະໄດ້ອາຍຸຍືນຫຼາຍ.
Verse 108
दिनमें कभी मैथुन न करे। कुमारी कन्या और कुलटाके साथ कभी समागम न करे। अपनी पत्नी भी जबतक ऋतुस्नाता न हो तबतक उसके साथ समागम न करे। इससे मनुष्यको बड़ी आयु प्राप्त होती है ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຢ່າປະພຶດເພດສຳພັນໃນຕອນກາງວັນ. ຢ່າເຄີຍຮ່ວມສຳພັນກັບສາວທີ່ຍັງບໍ່ແຕ່ງງານ ຫຼືກັບຍິງທີ່ປະພຶດສຳສ່ອນ. ແມ່ນແຕ່ກັບເມຍຂອງຕົນ ກໍບໍ່ຄວນເຂົ້າໃກ້ນາງ ຈົນກວ່ານາງຈະໄດ້ອາບນ້ຳຫຼັງຈາກເລີ່ມລະດູຂອງນາງ. ດ້ວຍການສຳລວມນີ້ ຄົນຈະໄດ້ອາຍຸຍືນ. ອີກປະການໜຶ່ງ ເມື່ອມີໜ້າທີ່ຢູ່ຕໍ່ໜ້າ ໃຫ້ເຮັດອາຈະມະນະ (ācamana) ທີ່ບ່ອນນ້ຳອັນເໝາະສົມຂອງຕົນ, ຈິບນ້ຳສາມເທື່ອ ແລະເຊັດຮິມປາກສອງເທື່ອ; ດ້ວຍນີ້ ຊາຍຈະໄດ້ຄວາມບໍລິສຸດຕາມພິທີ ສຳລັບການນັ້ນ.
Verse 109
इन्द्रियाणि सकृत्स्पृश्य त्रिरभ्युक्ष्य च मानव: । कुर्वीत पित्र्यं दैवं च वेददृष्टेन कर्मणा
ພີສະມະກ່າວວ່າ: “ເມື່ອໄດ້ແຕະອະວະຮັບຮູ້ (ເຊັ່ນ ດວງຕາ) ເທື່ອໜຶ່ງ ແລ້ວ ໃຫ້ພອຍນ້ຳລົງເທິງຕົນສາມເທື່ອ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ຈຶ່ງປະກອບພິທີບູຊາແດ່ເທວະ ແລະແດ່ບັນພະບຸລຸດ ຕາມກຳນົດໃນເວດ.”
Verse 110
कुरुनन्दन! अब ब्राह्मणके लिये भोजनके आदि और अन्तमें जो पवित्र एवं हितकारक शुद्धिका विधान है, उसे बता रहा हूँ, सुनो
ພີສະມະກ່າວວ່າ: “ໂອ ຜູ້ເປັນຄວາມຊື່ນຊົມແຫ່ງວົງກຸຣຸ, ຈົ່ງຟັງ. ບັດນີ້ ຂ້າຈະອະທິບາຍພິທີຊຳລະທີ່ບໍລິສຸດແລະເປັນປະໂຫຍດ ສຳລັບພຣາຫມະນະ ທີ່ຄວນປະຕິບັດໃນຕົ້ນແລະທ້າຍຂອງການຮັບປະທານອາຫານ.”
Verse 111
सर्वशौचेषु ब्राह्ेण तीर्थेन समुपस्पृशेत् । निष्ठीव्य तु तथा क्षुत्त्वा स्पृश्यापो हि शुचिर्भवेत्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໃນທຸກກໍລະນີທີ່ຕ້ອງການການຊໍາລະຄວາມບໍລິສຸດ ຄວນເຮັດອາຈະມະນະ (ācamana) ໂດຍແຕະ/ຈິບນ້ໍາຕາມ ‘ພຣາຫມະ-ຕີຣຖະ’ (Brāhma-tīrtha) ອັນເປັນວິທີກໍານົດສໍາລັບພຣາຫມະນ. ເຊັ່ນດຽວກັນ ຫຼັງຈາກຖົ່ມນ້ໍາລາຍ ຫຼື ຈາມ ພຽງແຕ່ແຕະນ້ໍາ—ເຮັດອາຈະມະນະ—ກໍກັບຄືນບໍລິສຸດ».
Verse 112
ब्राह्मणको प्रत्येक शुद्धिके कार्यमें ब्राह्मतीर्थसी आचमन करना चाहिये। थूकने और छींकनेके बाद झलका स्पर्श (आचमन) करनेसे वह शुद्ध होता है ।।
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ພຣາຫມະນຄວນເຮັດອາຈະມະນະ (ācamana) ຕາມ ‘ພຣາຫມະ-ຕີຣຖະ’ (Brāhma-tīrtha) ໃນທຸກການຊໍາລະຄວາມບໍລິສຸດ. ຫຼັງຈາກຖົ່ມນ້ໍາລາຍ ຫຼື ຈາມ ພຽງແຕ່ແຕະນ້ໍາ—ນັ້ນແຫຼະຄືການເຮັດອາຈະມະນະ—ກໍຄືນຄວາມບໍລິສຸດ. ອີກທັງ ຍາດຜູ້ເຖົ້າ, ໝູ່ຜູ້ທຸກຍາກ, ແລະແມ່ນແຕ່ຜູ້ຮູ້ຜູ້ສຶກສາຈາກຕະກູນດີທີ່ຕົກທຸກໄດ້ຍາກ ກໍຄວນຖືກຄຸ້ມຄອງຕາມກໍາລັງ. ຄວນໃຫ້ເຂົາເຈົ້າພັກອາໄສໃນເຮືອນ; ການເຮັດເຊັ່ນນັ້ນນໍາມາການເພີ່ມພູນຊັບສິນ ແລະ ອາຍຸຍືນ».
Verse 113
गृहे पारावता धन्या: शुकाश्न सहसारिका: । गृहेष्वेते न पापाय तथा वै तैलपायिका:,(देवता प्रतिमा55दर्शाश्वन्दना: पुष्पवल्लिका: । शुद्ध जल॑ सुवर्ण च रजतं गृहमंगलम् ।।
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໃນເຮືອນ ນົກເຂົາ (dove) ເປັນມົງຄຸນ; ນົກແກ້ວ ແລະ ນົກໄມນາ ກໍເປັນມົງຄຸນເຊັ່ນກັນ. ການມີພວກມັນຢູ່ໃນເຮືອນບໍ່ນໍາບາບ ຫຼື ລາງຮ້າຍມາ, ບໍ່ເຫມືອນນົກບາງຊະນິດທີ່ເອີ້ນວ່າ tailapāyikā ທີ່ຖືກມອງວ່າອັບມົງຄຸນ. ອີກທັງ ການເກັບໄວ້ໃນເຮືອນຮູບເທວະຮູບ, ກະຈົກ, ໄມ້ຈັນ, ເຄືອດອກໄມ້, ນ້ໍາບໍລິສຸດ, ຄໍາ ແລະ ເງິນ—ທັງໝົດນີ້ເປັນສິ່ງສົ່ງເສີມຄວາມສຸກສະຫງົບແລະມົງຄຸນໃຫ້ແກ່ເຮືອນ».
Verse 114
उद्दीपकाश्न गृध्राश्ष॒ कपोता भ्रमरास्तथा | निविशेयुर्यदा तत्र शान्तिमेव तदा55चरेत् । अमंगल्यानि चैतानि तथाक्रोशो महात्मनाम्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຖ້າເມື່ອໃດກໍຕາມ ສັດຢ່າງນົກ uddīpaka, ນົກແຮ້, ນົກເຂົາປ່າ, ແລະ ເຜິ້ງ ເຂົ້າມາໃນທີ່ຢູ່ອາໄສ ກໍຄວນເຮັດພິທີສະຫງົບລາງ (ພິທີປັດເປົ່າ) ແຕ່ພຽງຢ່າງດຽວ; ເພາະສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ຖືກມອງວ່າເປັນລາງອັບມົງຄຸນ. ເຊັ່ນດຽວກັນ ການດ່າທໍາຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່ (ມະຫາອາດມາ) ນໍາຄວາມວິບັດມາໃຫ້ມະນຸດ».
Verse 115
महात्मनो5तिगुह्यानि न वक्तव्यानि कर्िचित् । अगम्याक्ष न गच्छेत राज्ञ: पत्नी सखीस्तथा
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ບໍ່ຄວນເປີດເຜີຍເລື່ອງລັບອັນລຶກຊຶ້ງຂອງຜູ້ມີໃຈສູງ. ສະຕຣີທີ່ ‘ບໍ່ຄວນເຂົ້າໃກ້’ ກໍຢ່າເຂົ້າໃກ້; ຢ່າໄປສົມສູ່. ເຊັ່ນດຽວກັນ ຢ່າເຂົ້າໄປໃກ້ພຣະມະເຫສີຂອງກະສັດ ຫຼື ສະຕຣີຄູ່ຄອງ/ສະຫາຍຍິງຂອງພຣະອົງ».
Verse 116
वैद्यानां बालवृद्धानां भृत्यानां च युधिष्ठिर । बन्धूनां ब्राह्मणानां च तथा शारणिकस्य च
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຢຸທິສຖິຣະ, ຄວນໃຫ້ການດູແລແລະອຸປະຖຳຕາມຄວາມຄວນ ແກ່ແພດ, ແກ່ເດັກນ້ອຍແລະຜູ້ເຖົ້າ, ແກ່ຜູ້ພຶ່ງພາແລະຄົນຮັບໃຊ້, ແກ່ຍາດພີ່ນ້ອງ ແລະແກ່ພຣາຫມະນ—ພ້ອມທັງແກ່ຜູ້ມາຂໍພຶ່ງໃຈແລະການຄຸ້ມຄອງ».
Verse 117
सम्बन्धिनां च राजेन्द्र तथा<<युर्विन्दते महत् । राजेन्द्र युधिष्ठिर! वैद्यों, बालकों, वृद्धों, भृत्यों, बन्धुओं, ब्राह्मणों, शरणार्थियों तथा सम्बन्धियोंकी स्त्रियोंक पास कभी न जाय। ऐसा करनेसे दीर्घायु प्राप्त होती है ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະຣາຊາ, ດ້ວຍການສຳລວມຢ່າງນີ້ ຈຶ່ງໄດ້ອາຍຸຍືນອັນໃຫຍ່. ໂອ ພຣະຣາຊາ ຢຸທິສຖິຣະ, ຢ່າເຂົ້າໄປໃກ້—ດ້ວຍຄວາມໃຄ່ ຫຼືຄວາມບໍ່ສົມຄວນ—ແພດ, ເດັກນ້ອຍ, ຜູ້ເຖົ້າ, ຜູ້ພຶ່ງພາ, ຍາດພີ່ນ້ອງ, ພຣາຫມະນ, ຜູ້ຂໍພຶ່ງໃຈ, ແລະເມຍຂອງຍາດພີ່ນ້ອງ. ຜູ້ປະພຶດແບບນີ້ ຈະໄດ້ອາຍຸຍືນ».
Verse 118
संध्यायां न स्वपेद् राजन् विद्यां न च समाचरेत्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະຣາຊາ, ຢ່ານອນໃນເວລາສົນທະຍາ, ແລະຢ່າສຶກສາຫຼືຝຶກຝົນວິຊາໃນເວລານັ້ນ».
Verse 183
तस्मात् तिछेत् सदा पूर्वा पश्चिमां चैव वाग्यतः । ग्रहण और मध्याह्नके समय भी सूर्यकी ओर दृष्टिपात न करे तथा जलनमें स्थित सूर्यके प्रतिबिम्बकी ओर भी न देखे। ऋषियोंने प्रतिदिन संध्योपासन करनेसे ही दीर्घ आयु प्राप्त की थी। इसलिये सदा मौन रहकर द्विजमात्रको प्रात:काल और सायंकालकी संध्या अवश्य करनी चाहिये
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ຄວນມີວິໄນໃນຄຳເວົ້າແລະການປະພຶດຢູ່ເສມອ, ຍຶດຖືຄວາມສຳລວມແລະການຫ້າມໃຈທີ່ຖືກຕ້ອງ. ໃນເວລາຄຣາສ ແລະໃນເວລາທ່ຽງ ຢ່າຈ້ອງເບິ່ງດວງອາທິດ, ແລະຢ່າເບິ່ງເງົາສະທ້ອນຂອງດວງອາທິດໃນນ້ຳ. ບັນດາິສີໄດ້ອາຍຸຍືນ ເພາະການບູຊາສັນທະຍາ (sandhyā) ທຸກມື້. ດັ່ງນັ້ນ ດ້ວຍຄວາມມິດງຽບແລະການຄວບຄຸມຕົນ, ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງທຸກຄົນຄວນປະກອບພິທີສັນທະຍາເຊົ້າແລະແລງໂດຍບໍ່ຂາດ».
Verse 196
सर्वास्तान् धार्मिको राजा शूद्रकर्माणि कारयेत् | जो द्विज न तो प्रातःकालकी संध्या करते हैं और न सायंकालकी ही, उन सबसे धार्मिक राजा शूद्रोचित कर्म करावे
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ພຣະຣາຊາຜູ້ທຳມະຄວນໃຫ້ຄົນທັງຫມົດທີ່ເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ປະກອບວຽກງານທີ່ເໝາະສົມກັບຊູດຣະ. ບັນດາຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງທີ່ບໍ່ປະກອບການບູຊາ Sandhyā ຕອນເຊົ້າ ແລະບໍ່ປະກອບ Sandhyā ຕອນແລງ ຄວນໃຫ້ຜູ້ປົກຄອງຜູ້ຖືທຳມະ ບັງຄັບໃຫ້ເຮັດວຽກທີ່ເໝາະກັບຊູດຣະ—ເພື່ອຮັກສາລະບຽບສັງຄົມແລະພິທີກຳໃຫ້ມີຄວາມຮັບຜິດຊອບ».
Verse 246
नाज्ञातैः सह गच्छेत नैको न वृषलै: सह । मल-मूत्रकी ओर न देखे
ພີສະມະສອນກົດແຫ່ງຄວາມຮອບຄອບ: ບໍ່ຄວນເດີນທາງກັບຄົນທີ່ບໍ່ຮູ້ຈັກ, ບໍ່ຄວນໄປຄົນດຽວ, ແລະບໍ່ຄວນຄົບຄ້າກັບຜູ້ມີຊື່ສຽງຊົ່ວ. ຄວນຫຼີກລ້ຽງການເບິ່ງ ຫຼື ການຍ່າງເທິງບ່ອນບໍ່ສະອາດທີ່ເກີດຈາກການຂັບຖ່າຍ. ຢ່າອອກນອກໃນເວລາຮຸ່ງເຊົ້າຫຼາຍ, ເວລາແລງຫຼັງມືດ, ແລະເວລາທ່ຽງຕົງ. ໂດຍຫຍໍ້ ຜູ້ມີວິໄນຮັກສາຄວາມບໍລິສຸດຂອງກາຍ, ຄວາມເໝາະສົມໃນສັງຄົມ, ແລະຄວາມປອດໄພຂອງຕົນ ໂດຍເລືອກບ່ອນສະອາດ, ເວລາທີ່ຖືກການ, ແລະຄູ່ເດີນທາງທີ່ໄວ້ໃຈໄດ້.
Verse 256
वृद्धाय भारतप्ताय गर्भिण्यै दुर्बलाय च । ब्राह्मण, गाय, राजा, वृद्ध पुरुष, गर्भिणी स्त्री, दुर्बल और भारपीड़ित मनुष्य यदि सामनेसे आते हों तो स्वयं किनारे हटकर उन्हें जानेका मार्ग देना चाहिये
ພີສະມະສອນວ່າ ຄວາມອ່ອນນ້ອມແລະມາລະຍາດແມ່ນຮູບແບບໜຶ່ງຂອງທຳມະ: ຖ້າຜູ້ເຖົ້າ, ຜູ້ທົນທຸກລຳບາກ, ແມ່ຍິງຖືພາ, ຜູ້ອ່ອນແອ, ຫຼືຜູ້ຄວນໄດ້ຮັບການນັບຖືເປັນພິເສດ—ເຊັ່ນ ພຣາຫມັນ, ງົວ, ແລະກະສັດ—ເດີນມາຈາກດ້ານໜ້າ ຄວນຖອນຕົນໄປຂ້າງທາງ ແລະໃຫ້ທາງແກ່ເຂົາ. ນີ້ບໍ່ແມ່ນພຽງມາລະຍາດສັງຄົມ ແຕ່ແມ່ນວິໄນໃນການຮັບຮູ້ຄວາມບອບບາງ, ຄວາມສັກສິດ, ແລະລະບຽບສາທາລະນະ ໂດຍຍອມສະຫຼະພື້ນທີ່ແລະອະທິປະໄຕໃຫ້ແກ່ຜູ້ຄວນຖືກປົກປ້ອງ ຫຼືຄວນຖືກຍົກຍ້ອງ.
Verse 446
भक्षयेच्छास्त्रदृष्टानि पर्वस्वपि विवर्जयेत् । शास्त्रोंमें जिन काष्ठोंका दाँतन निषिद्ध माना गया है
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຄວນໃຊ້ໄມ້ຂັດແຂ້ວສະເພາະຊະນິດທີ່ຄຳພີອະນຸຍາດ ແລະຫຼີກລ້ຽງຊະນິດທີ່ຄຳພີຫ້າມ. ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ ໃນວັນບຸນ ຫຼືວັນປະຕິບັດພິທີສັກສິດ (ວັນປັຣວະ) ຄວນງົດແມ່ນແຕ່ໄມ້ທີ່ປົກກະຕິອະນຸຍາດ ເພື່ອຝຶກການສຳລວມຕາມທຳມະ.
Verse 456
अकृत्वा देवपूजां च नाचरेद् दन्तधावनम् | सदा एकाग्रचित्त हो दिनमें उत्तरकी ओर मुँह करके ही मल-मूत्रका त्याग करे। दन्तधावन किये बिना देवताओंकी पूजा न करे
ພີສະມະສອນກົດແຫ່ງການປະພຶດປະຈຳວັນ: ບໍ່ຄວນຂັດແຂ້ວໂດຍບໍ່ໄດ້ບູຊາເທວະກ່ອນ ແລະກໍບໍ່ຄວນບູຊາເທວະໂດຍບໍ່ໄດ້ຂັດແຂ້ວ. ດ້ວຍໃຈທີ່ຈົ່ງຈ້ອງ ໃນເວລາກາງວັນ ເມື່ອຂັບຖ່າຍ ຄວນຫັນໜ້າໄປທາງເໜືອ. ຄຳສອນນີ້ເນັ້ນຄວາມສະອາດຂອງກາຍ, ຄວາມສະຫງົບຂອງໃຈ, ແລະວິໄນດ້ານທິດທາງ ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງທຳມະໃນຊີວິດປະຈຳວັນ.
Verse 626
आगननिं गां ब्राह्मणं चैव तथा हायुर्न रिष्यते । भीगे पैर भोजन करनेवाला मनुष्य सौ वर्षोतक जीवन धारण करता है। भोजन करके हाथ-मुँह धोये बिना मनुष्य उच्छिष्ट (अपवित्र) रहता है। ऐसी अवस्थामें उसे अग्नि
ພີສະມະກ່າວວ່າ: “ອາຍຸຂອງຄົນບໍ່ຖືກຫຼຸດລົງເມື່ອປະຕິບັດກົດນີ້: ຫຼັງກິນເຂົ້າ ຄົນຍັງຖືກນັບວ່າບໍ່ບໍລິສຸດ ຕາບໃດທີ່ຍັງບໍ່ໄດ້ລ້າງມືແລະປາກ. ໃນສະພາບນັ້ນ ບໍ່ຄວນແຕະຕ້ອງສາມສິ່ງອັນສະຫວ່າງໄສແລະນ່າເຄົາລົບ—ໄຟ, ງົວ, ແລະພຣາຫມັນ. ດ້ວຍການປະພຶດຢ່າງມີວິໄນແບບນີ້ ພະລັງຊີວິດແລະຄວາມຍືນຍາວຈະຖືກຮັກສາ.”
Verse 636
सूर्याचन्द्रमसौ चैव नक्षत्राणि च सर्वश: । उच्छिष्ट मनुष्यको सूर्य, चन्द्रमा और नक्षत्र--इन त्रिविध तेजोंकी ओर कभी दृष्टि नहीं डालनी चाहिये
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຢູ່ໃນສະພາບບໍ່ບໍລິສຸດຕາມພິທີ (ເຊັ່ນ ຫຼັງກິນອາຫານເຫຼືອ) ບໍ່ຄວນຫັນສາຍຕາໄປຫາດວງອາທິດ, ດວງຈັນ ແລະດາວທັງຫຼາຍ. ທັງສາມນີ້ແມ່ນແຫຼ່ງແຫ່ງລັດສະໝີອັນສັກສິດ; ການເຄົາລົບຕ້ອງອາໄສການສຳລວມ ແລະຄວາມບໍລິສຸດ».
Verse 663
नैकवस्त्रेण भोक्तव्यं न नग्न: स्नातुमर्हति । फटे हुए आसनपर न बैठे। फूटी हुई काँसीकी थालीको काममें न ले। एक ही वस्त्र (केवल धोती) पहनकर भोजन न करे (साथमें गमछा भी लिये रहे)। नग्न होकर स्नान न करे
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ບໍ່ຄວນກິນໂດຍນຸ່ງພຽງຜ້າຜືນດຽວ, ແລະບໍ່ຄວນອາບນ້ຳໂດຍເປືອຍກາຍ. ບໍ່ຄວນນັ່ງເທິງບ່ອນນັ່ງທີ່ຂາດຂີດ, ແລະບໍ່ຄວນໃຊ້ຈານທອງແດງທີ່ແຕກຮ້າວ. ນີ້ແມ່ນກົດແຫ່ງຄວາມປະພຶດອັນສົມຄວນ ເພື່ອຮັກສາຄວາມສຸພາບ, ຄວາມສະອາດ ແລະກຽດສັກສີ—ວິໄນນ້ອຍໆທີ່ຄ້ຳຈຸນທຳມະດ້ວຍການສຳລວມກາຍ ແລະການເຄົາລົບລະບຽບສັງຄົມ».
Verse 863
अन्यद् रथ्यासु देवानामर्चायामन्यदेव हि । नरश्रेष्ठ) दूसरेके पहने हुए कपड़े नहीं पहनने चाहिये। जिसकी कोर फट गयी हो
ພີດສະມະສອນວິໄນເລື່ອງເຄື່ອງນຸ່ງ: «ບໍ່ຄວນນຸ່ງຜ້າທີ່ຄົນອື່ນເຄີຍນຸ່ງແລ້ວ, ແລະຜ້າທີ່ຂອບຂາດກໍບໍ່ຄວນນຸ່ງ. ຄວນມີຜ້າອີກຜືນໜຶ່ງສຳລັບນອນ, ອີກຜືນໜຶ່ງສຳລັບເດີນທາງຕາມຖະໜົນ, ແລະອີກຜືນໜຶ່ງເປັນພິເສດສຳລັບບູຊາເທວະ. ຈຸດໝາຍທາງຈິດທຳແມ່ນຄວາມສະອາດ, ຄວາມສົມຄວນ ແລະຄວາມເຄົາລົບ: ຜ້າທີ່ໃຊ້ໃນການອອກໄປທົ່ວໄປ ບໍ່ຄວນນຳໄປໃຊ້ໃນພິທີສັກສິດ».
Verse 1176
तदावसेत् सदा प्राज्ञो भवार्थी मनुजेश्वर । मनुजेश्वर! अपनी उन्नति चाहनेवाले विद्वान् पुरुषको उचित है कि ब्राह्मणके द्वारा वास्तुपूजनपूर्वक आरम्भ कराये और अच्छे कारीगरके द्वारा बनाये हुए घरमें सदा निवास करे
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ, ຜູ້ມີປັນຍາຜູ້ປາຖະໜາຄວາມເຈຣິນຮຸ່ງເຮືອງ ຄວນຢູ່ອາໄສເສມອໃນເຮືອນທີ່ສ້າງຢ່າງດີ—ເຮືອນທີ່ເລີ່ມກໍ່ສ້າງຫຼັງຈາກພຣາຫມັນໄດ້ປະກອບພິທີບູຊາວາສຕຸ (Vāstu) ແລ້ວ, ແລະສ້າງໂດຍຊ່າງຜູ້ຊຳນານ».
Verse 1310
ब्राह्म॒णार्थे च यच्छौचं तच्च मे शृूणु कौरव । पवित्र च हितं चैव भोजनाद्यन्तयोस्तथा
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ກໍຣະວະ, ຈົ່ງຟັງຈາກເຮົາເຖິງຄວາມບໍລິສຸດ (śauca) ທີ່ພຶງປະພຶດເພື່ອເກື້ອກູນແກ່ພຣາຫມັນ. ມັນເປັນທັງສິ່ງຊຳລະໃຫ້ບໍລິສຸດ ແລະເປັນປະໂຫຍດ—ໂດຍສະເພາະໃນເລື່ອງການປະພຶດທີ່ຖືກຕ້ອງໃນຕອນເລີ່ມ ແລະຕອນຈົບຂອງການກິນອາຫານ».
Frequently Asked Questions
Yudhiṣṭhira seeks a causal account of unequal lifespans—why some die young despite Vedic ideals—and asks which factors (austerity, ritual, medicine, birth, or behavior) truly generate longevity, fame, and prosperity.
Bhīṣma’s core teaching is that ācāra is the decisive instrument: disciplined conduct—truthful, non-violent, restrained, and purity-oriented—produces āyus, śrī, and kīrti more reliably than status claims or isolated techniques.
Yes in functional form: the chapter repeatedly asserts benefit-statements (āyus/śrī/kīrti increase through ācāra; inauspiciousness is removed; misconduct shortens life), framing ethical practice as yielding both social and post-mortem outcomes.