आचारप्रशंसा
Praise of Ācāra as the Basis of Longevity, Fame, and Prosperity
प्रजानाथ! बुद्धिमान् पुरुष पहले अतिथिको अन्न और जल देकर पीछे स्वयं एकाग्रचित्त हो भोजन करे ।।
Prajānātha! buddhimān puruṣaḥ pūrvam atithaye annaṁ jalaṁ ca dattvā paścāt svayam ekāgracitto bhojanaṁ kuryāt. Samānam ekapaṅktyāṁ tu bhojyam annaṁ nareśvara; viṣaṁ hālāhalaṁ bhuṅkte yo ’pradāya suhṛjjane.
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ! ຜູ້ມີປັນຍາຄວນຖວາຍອາຫານແລະນ້ຳແກ່ແຂກກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງກິນເອງດ້ວຍໃຈຕັ້ງມັ່ນ. ແລະ ໂອ ພະຣາຊາ, ເມື່ອນັ່ງກິນໃນແຖວດຽວ ຄວນແຈກອາຫານໃຫ້ເທົ່າກັນທຸກຄົນ. ຜູ້ໃດກິນຄົນດຽວ ໂດຍບໍ່ແບ່ງໃຫ້ມິດສະຫາຍຜູ້ປາດຖະໜາດີ ຜູ້ນັ້ນແທ້ຈິງກໍຄືກຳລັງກິນພິດຮ້າຍ ‘ຮາລາຮາລະ’».
भीष्म उवाच
Hospitality and fairness in sharing are essential duties: feed the guest first, then eat with a focused mind; and when dining together, serve equally—eating alone without giving to companions is condemned as morally poisonous.
In the Anuśāsana Parva’s instruction on dharma, Bhīṣma addresses the king and lays down conduct for meals—prioritizing the guest, maintaining mental discipline while eating, and enforcing equal distribution among those seated together—using the vivid image of Hālāhala poison to censure selfish consumption.