Sarga 117

Verse 1

राघव स्त्वथ यातेषु तपस्विषु विचिन्तयन्।न तत्रारोचयद्वासं कारणैर्बहुभिस्तदा।।।।

ತಪಸ್ವಿಗಳು ಹೊರಟ ಬಳಿಕ ರಾಘವನು ಮನನಮಾಡಿ, ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ವಾಸಿಸುವುದನ್ನು ಆಗ ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ.

Verse 2

इह मे भरतो दृष्टो मातरश्च सनागराः।सा च मे स्मृतिरन्वेति तान्नित्यमनुशोचतः।।।।

ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಭರತನನ್ನೂ, ನಗರಜನರೊಡನೆ ನನ್ನ ಮಾತೃಗಳನ್ನೂ ಕಂಡೆನು; ಅವರಿಗಾಗಿ ನಿತ್ಯ ಶೋಕಿಸುವ ನನಗೆ ಆ ಸ್ಮೃತಿಯೇ ಸದಾ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದೆ.

Verse 3

स्कन्धावारनिवेशेन तेन तस्य महात्मनः।हयहस्तिकरीषैश्च उपमर्दः कृतो भृशम्।।।।

ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಭರತನ ಸೇನೆಯು ಅಲ್ಲಿ ಶಿಬಿರ ಹೂಡಿದ್ದರಿಂದ, ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಆನೆಗಳ ಗೊಬ್ಬರದಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳವು ಬಹಳವಾಗಿ ತುಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟು ಅತಿಯಾಗಿ ಅಶುದ್ಧವಾಯಿತು.

Verse 4

तस्मादन्यत्र गच्छाम इति सञ्चिन्त्य राघवः।प्रातिष्ठत स वैदेह्या लक्ष्मणेन च सङ्गतः।।।।

ಆದ್ದರಿಂದ ‘ಇನ್ನೆಡೆಗೆ ಹೋಗೋಣ’ ಎಂದು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿ ರಾಘವನು ವೈದೇಹಿ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟನು.

Verse 5

सोऽत्रेराश्रममासाद्य तं ववन्दे महायशाः।तं चापि भगवानत्रिः पुत्रवत्प्रत्यपद्यत।।।।

ಅತ್ರಿ ಋಷಿಯ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ತಲುಪಿ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ರಾಮನು ಅವರಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು; ಭಗವಾನ್ ಅತ್ರಿಯೂ ಅವನನ್ನು ಪುತ್ರನಂತೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.

Verse 6

स्वयमातिथ्यमादिश्य सर्वमन्यत्सुसत्कृतम्।सौमित्रिं च महाभागां सीतां च समसान्त्वयत्।।।।

ಅತ್ರಿಯು ಸ್ವತಃ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಯೋಗ್ಯ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ಸೌಮಿತ್ರಿಯನ್ನೂ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿ ಸೀತೆಯನ್ನೂ ಸೌಮ್ಯ ವಚನಗಳಿಂದ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿದನು.

Verse 7

पत्नीं च समनुप्राप्तां वृद्धामामन्त्र्य सत्कृताम्।सान्त्वयामास धर्मज्ञः सर्वभूतहिते रतः।।।।

ಧರ್ಮಜ್ಞನಾಗಿ ಸರ್ವಭೂತಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ ಋಷಿಯು, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದ ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ ಸತ್ಕೃತಳಾದ ವೃದ್ಧ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಕರೆಸಿ ಸಾಂತ್ವನದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 8

आनसूयां महाभागां तापसीं धर्मचारिणीम्प्रतिगृह्णीष्व वैदेहीमब्रवीदृषिसत्तमः।रामाय चाऽचचक्षे तां तापसीं धर्मचारिणीम्।।।।

ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಳಾದ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿ ತಾಪಸಿನಿ ಅನಸೂಯೆಗೆ, ‘ವೈದೇಹಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು; ಹಾಗೆಯೇ ರಾಮನಿಗೂ ಆ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ತಾಪಸಿನಿಯ ಕುರಿತು ತಿಳಿಸಿದರು.

Verse 9

दश वर्षाण्यनावृष्ट्या दग्धे लोके निरन्तरम्।।।।यया मूलफले सृष्टे जाह्नवी च प्रवर्तिता।उग्रेण तपसा युक्ता नियमैश्चाप्यलङ्कृता।।।।दश वर्ष सहास्राणि तया तप्तं महत्तपः।अनसूया व्रतै स्स्नाता प्रत्यूहाश्च निवर्तिताः।।।।देवकार्यनिमित्तं च यया सन्त्वरमाणया।दशरात्रं कृता रात्रि स्सेयं मातेव तेऽनघ।।।।

ಹೇ ನಿರನ್ಯಾಯ ರಾಮ! ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಿರಂತರ ಅನಾವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಲೋಕವು ದಗ್ಧವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅವಳೇ ಮೂಲ-ಫಲಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿ ಜಾಹ್ನವಿ (ಗಂಗಾ)ಯನ್ನು ಪ್ರವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದಳು. ಉಗ್ರ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾಗಿ, ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಳಾಗಿ, ಅವಳು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಮಹಾತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದಳು; ವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಳಾಗಿ ಎಲ್ಲ ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದಳು. ದೇವಕಾರ್ಯದ ನಿಮಿತ್ತ ತ್ವರಿತಗೊಂಡು ಅವಳು ಹತ್ತು ರಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ರಾತ್ರಿಯಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ—ಅಂತಹ ಅನಸೂಯೆ ನಿನಗೆ ತಾಯಿಯಂತಿದ್ದಾಳೆ.

Verse 10

दश वर्षाण्यनावृष्ट्या दग्धे लोके निरन्तरम्।।2.117.9।।यया मूलफले सृष्टे जाह्नवी च प्रवर्तिता।उग्रेण तपसा युक्ता नियमैश्चाप्यलङ्कृता।।2.117.10।।दश वर्ष सहास्राणि तया तप्तं महत्तपः।अनसूया व्रतै स्स्नाता प्रत्यूहाश्च निवर्तिताः।।2.117.11।।देवकार्यनिमित्तं च यया सन्त्वरमाणया।दशरात्रं कृता रात्रि स्सेयं मातेव तेऽनघ।।2.117.12।।

ಯಾವಳು ಮೂಲಫಲಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿ ಜಾಹ್ನವೀ (ಗಂಗಾ) ನದಿಯನ್ನು ಪ್ರವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದಳೋ; ಕಠೋರ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತಳಾಗಿ, ಉಗ್ರ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠೆಯುಳ್ಳವಳಾಗಿದ್ದಳು.

Verse 11

दश वर्षाण्यनावृष्ट्या दग्धे लोके निरन्तरम्।।2.117.9।।यया मूलफले सृष्टे जाह्नवी च प्रवर्तिता।उग्रेण तपसा युक्ता नियमैश्चाप्यलङ्कृता।।2.117.10।।दश वर्षसहास्राणि यया तप्तं महत् तपः।अनसूया व्रतै स्स्नाता प्रत्यूहाश्च निवर्तिताः।।2.117.11।।देवकार्यनिमित्तं च यया सन्त्वरमाणया।दशरात्रं कृता रात्रि स्सेयं मातेव तेऽनघ।।2.117.12।।

ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅವಳು ಮಹತ್ತಾದ ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದಳು; ವ್ರತಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧಳಾದ ಅನುಸೂಯಾ ದೇವಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ವಿಘ್ನಗಳನ್ನೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ನಿವಾರಿಸಿದಳು.

Verse 12

दश वर्षाण्यनावृष्ट्या दग्धे लोके निरन्तरम्।।2.117.9।।यया मूलफले सृष्टे जाह्नवी च प्रवर्तिता।उग्रेण तपसा युक्ता नियमैश्चाप्यलङ्कृता।।2.117.10।।दश वर्ष सहास्राणि तया तप्तं महत्तपः।अनसूया व्रतै स्स्नाता प्रत्यूहाश्च निवर्तिताः।।2.117.11।।देवकार्यनिमित्तं च यया सन्त्वरमाणया।दशरात्रं कृता रात्रि स्सेयं मातेव तेऽनघ।।2.117.12।।

ದೇವಕಾರ್ಯದ ನಿಮಿತ್ತವಾಗಿ, ತ್ವರಿತ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರತಳಾಗಿ, ಅವಳು ಹತ್ತು ರಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ರಾತ್ರಿಯಂತೆ ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟಳು; ಹೇ ನಿರ್ದೋಷನೇ, ಆಕೆ ನಿನಗೆ ಮಾತೆಯಂತಿದ್ದಾಳೆ.

Verse 13

तामिमां सर्वभूतानां नमस्कार्यां यशस्विनीम्अभिगच्छतु वैदेही वृद्धामक्रोधनां सदा।अनसूयेति या लोके कर्मभिः ख्यातिमागता।।।।

ಸರ್ವಭೂತಗಳಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರಾರ್ಹಳಾದ ಯಶಸ್ವಿನಿ, ವೃದ್ಧೆ ಹಾಗೂ ಸದಾ ಅಕ್ರೋಧಿಣಿ—ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ‘ಅನುಸೂಯಾ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದ ಆಕೆಯ ಬಳಿಗೆ ವೈದೇಹಿ ಹೋಗಲಿ.

Verse 14

एवं ब्रुवाणं तमृषिं तथेत्युक्त्वा स राघवः।सीतामुवाच धर्मज्ञामिदं वचनमुत्तमम्।।।।

ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಋಷಿಗೆ ‘ತಥಾಸ್ತು’ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ರಾಘವನು ಧರ್ಮಜ್ಞಳಾದ ಸೀತೆಗೆ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 15

राजपुत्रि श्रुतमिदं मुनेरस्य समीरितम्।श्रेयोऽर्थमात्मनश्शीघ्रमभिगच्छ तपस्विनीम्।।।।

ರಾಜಕುಮಾರಿಯೇ, ಮುನಿಯು ಹೇಳಿದ ಮಾತನ್ನು ನೀನು ಕೇಳಿದೆ; ನಿನ್ನ ಹಿತಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೋಗಿ ಆ ತಪಸ್ವಿನಿಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸು.

Verse 16

सीता त्वेतद वचः श्रुत्वा राघवस्य हितैषिणः।तामत्रिपन्तीं धर्मज्ञामभिचक्राम मैथिली।।।।

ರಾಘವನ ಹಿತೈಷಿ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮೈಥಿಲಿ ಸೀತೆ ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ರಿಯ ಪತ್ನಿ ಧರ್ಮಜ್ಞೆ ಅನಸೂಯೆಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದಳು.

Verse 17

शिथिलां वलितां वृद्धां जरापाण्डुरमूर्धजाम्।सततं वेपमानाङ्गीं प्रवाते कदलीं यथा।। ।।तां तु सीता महाभागामनसूयां पतिव्रताम्।अभ्यवादयदव्यग्रा स्वं नाम समुदाहरत्।।।।

ಅವಳು ಶಿಥಿಲಳಾಗಿ, ಮಡಚಿದಂತೆ ಮಡಕುಗಳಿರುವ ವೃದ್ಧೆ; ಜರೆಯಿಂದ ಕೂದಲು ಬಿಳಿಯಾದಳು; ಬಲವಾದ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಳೆಗಿಡದಂತೆ ಅವಳ ಅಂಗಗಳು ಸದಾ ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದವು.

Verse 18

शिथिलां वलितां वृद्धां जरापाण्डुरमूर्धजाम्।सततं वेपमानाङ्गीं प्रवाते कदलीं यथा।। 2.117.17।।तां तु सीता महाभागामनसूयां पतिव्रताम्।अभ्यवादयदव्यग्रा स्वंनाम समुदाहरत्।।2.117.18।।

ಆಮೇಲೆ ಸೀತೆ ವ್ಯಗ್ರತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಹಾಭಾಗೆ ಪತಿವ್ರತೆ ಅನಸೂಯೆಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದಳು.

Verse 19

अभिवाद्य च वैदेही तापसीं तामनिन्दिताम्।बद्धाञ्जलिपुटा हृष्टा पर्यपृच्छदनामयम्।।।।

ವೈದೇಹಿ ಆ ಅನಿಂದಿತ ತಾಪಸಿಯನ್ನು ವಂದಿಸಿ, ಹರ್ಷದಿಂದ ಬದ್ಧಾಂಜಲಿಯಾಗಿ ಅವಳ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದಳು.

Verse 20

ततस्सीतां महाभागां दृष्ट्वा तां धर्मचारिणीम्।सान्त्वयन्त्यब्रवीद्धृष्टा दिष्ट्या धर्ममवेक्षसे।।।।

ಆಮೇಲೆ ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಳಾದ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಹರ್ಷಗೊಂಡ ಅನಸೂಯೆ ಸಾಂತ್ವನದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು: “ಧನ್ಯಳೇ ನೀನು—ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿರುವೆ.”

Verse 21

त्यक्त्वा ज्ञातिजनं सीते मानमृद्धं च भामिनि।अवरुद्धं वने रामं दिष्ट्या त्वमनुगच्छसि।।।।

“ಓ ಸೀತೇ, ಓ ಭಾಮಿನಿ, ಬಂಧುಜನರನ್ನೂ ಸಮೃದ್ಧ ಸೌಖ್ಯವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ, ವನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಿತನಾದ ರಾಮನನ್ನು ನೀನು ಧನ್ಯಭಾಗ್ಯದಿಂದ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿರುವೆ.”

Verse 22

नगरस्थो वनस्थो वा पापो वा यदि वा शुभः।यासां स्त्रीणां प्रियो भर्ता तासां लोका महोदयाः।।।।

“ಪತಿ ನಗರದಲ್ಲಿರಲಿ ಅಥವಾ ವನದಲ್ಲಿರಲಿ, ಪಾಪಿಯಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಶುಭನಾಗಿರಲಿ—ಯಾವ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಪತಿ ಪ್ರಿಯನಾಗಿರುತ್ತಾನೋ, ಅವರು ಮಹಾಫಲದ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.”

Verse 23

दुश्शीलः कामवृत्तो वा धनैर्वा परिवर्जितः।स्त्रीणामार्यस्वभावानां परमं दैवतं पतिः।।।।

“ದುಶ್ಶೀಲನಾಗಿರಲಿ, ಕಾಮವೃತ್ತಿಯವನಾಗಿರಲಿ, ಅಥವಾ ಧನವಿಲ್ಲದವನಾಗಿರಲಿ—ಆರ್ಯಸ್ವಭಾವದ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಪತಿಯೇ ಪರಮ ದೈವತ.”

Verse 24

नातो विशिष्टं पश्यामि बान्धवं विमृशन्त्यहम्।सर्वत्र योग्यं वैदेहि तपः कृतमिवाव्ययम्।।।।

“ಓ ವೈದೇಹಿ, ನಾನು ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ ಪತಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಂಧುವನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಎಲ್ಲೆಡೆ ಆಶ್ರಯಯೋಗ್ಯನು—ಒಮ್ಮೆ ಆಚರಿಸಿದ ತಪಸ್ಸಿನಂತೆ ಅಕ್ಷಯ.”

Verse 25

न त्वेवमवगच्छन्ति गुणदोषमसत्त्स्रियः।कामवक्तव्यहृदया भर्तृनाथाश्चरन्ति याः।।।।

ಆದರೆ ದುಷ್ಟಸ್ತ್ರೀಯರು ಗುಣದೋಷಗಳನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಕಾಮ ಮತ್ತು ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಚಲಿಸುವ ಹೃದಯವಿಟ್ಟು, ಪತಿಯನ್ನು ತಮಗೇ ಅವಲಂಬಿತನಂತೆ ಭಾವಿಸಿ ಅಲೆದಾಡುವವರು.

Verse 26

प्राप्नुवन्त्य यशश्चैव धर्मभ्रंशं च मैथिलि।अकार्यवशमापन्नाः स्त्रियो याः खलु तद्विधाः।।।।

ಹೇ ಮೈಥಿಲಿ, ಅಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ವಶರಾದ ಆ ವಿಧದ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಅಪಯಶವನ್ನೂ ಧರ್ಮಭ್ರಂಶವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 27

त्वद्विधास्तु गुणैर्युक्ता दृष्ट लोक परावराः।स्त्रिय स्स्वर्गे चरिष्यन्ति यथा धर्मकृतस्तथा।।।।

ಆದರೆ ನಿನ್ನಂತಹ ಗುಣಯುಕ್ತೆಯಾದ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ-ನಿಮ್ನವನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಧರ್ಮಕೃತರಂತೆ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಾಧವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವರು.

Verse 28

तदेवमेनं त्वमनुव्रता सती पतिव्रतानां समयानुवर्तिनी।भव स्वभर्तु स्सहधर्मचारिणी यशश्च धर्मं च तत स्समाप्स्यसि।।।।

ಆದುದರಿಂದ, ರಾಮನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಸತಿಯಾದ ಅನುವ್ರತೆಯಾಗಿ, ಪತಿವ್ರತೆಯರ ಸ್ಥಾಪಿತ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸು; ಸ್ವಭರ್ತನ ಸಹಧರ್ಮಚಾರಿಣಿಯಾಗು—ಅದರಿಂದ ಯಶಸ್ಸನ್ನೂ ಧರ್ಮವನ್ನೂ ನೀನು ಪಡೆಯುವೆ.