Adhyaya 67
आदि पर्व, अध्याय 67 — गान्धर्वविवाह-समयः (Duḥṣanta–Śakuntalā: Gandharva Marriage and Succession Condition)
Upa-parva: Śakuntalopākhyāna (Episode of Śakuntalā and Duḥṣanta)
Chapter 67 records a structured negotiation between King Duḥṣanta and Śakuntalā. Duḥṣanta proposes immediate union, offering royal gifts and explicitly recommending gāndharva-vivāha as superior among marriage forms for their context. Śakuntalā initially requests deference to her father Kaṇva’s return, but Duḥṣanta argues from dharma and self-agency, introducing the doctrinal list of eight vivāhas and their varṇa-specific acceptability, while rejecting paiśāca and āsura as impermissible. Śakuntalā then sets a binding condition: Duḥṣanta must acknowledge that her future son will hold succession immediately after him. Duḥṣanta assents, takes her hand according to due form, and departs promising later escort to his city. Kaṇva returns and, through ascetic insight, confirms that the union is not a dharma-violation for a kṣatriya; he blesses the outcome and foretells the birth of a powerful son destined for universal sovereignty. Śakuntalā requests Kaṇva’s favor toward Duḥṣanta; Kaṇva grants a boon, and she prays for Duḥṣanta’s steadfast righteousness and stable kingship.
Chapter Arc: Janamejaya, eager to know the true origins of the great-souled men among humans, asks Vaishampayana to narrate—step by step—the births and deeds of those beings whose splendor seems more than mortal. → Vaishampayana begins the vast catalogue of aṁśāvataraṇa: devas, dānavas, gandharvas, and other celestial orders descending into earthly kingship. Name after name is laid like a genealogical thundercloud, hinting that these births are not random but arranged for a coming cosmic reckoning. → The roll-call swells to famous, fate-heavy figures—Jarāsandha and other formidable rulers—revealing that many ‘human’ monarchs are in truth embodiments of older powers, destined to collide in pride and war. → The narrator closes the enumeration by affirming its fruit: hearing this descent of portions (aṁśas) grants clarity about rise and fall, steadies the wise in distress, and frames worldly conflict as part of a larger design. → The listener is left poised for the next movement of the epic: how these incarnate powers will converge into alliances, rivalries, and the inevitable great war.
Shlokas
Verse 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठके ४ ३ श्लोक मिलाकर कुल ७६३ “लोक हैं) #फशलारल (0) अन्अान- > मनुस्मृतिमें प्रजापति दक्षको ही पुत्रिका-विधिका प्रवर्तक बताकर उसका लक्षण इस प्रकार दिया है-- अपुत्रो&नेन विधिना सुतां कुर्वीत पुत्रिकाम् । यदपत्यं भवेदस्यां तन््मम स्यात् स्वधाकरम् ।।
ಜನಮೇಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ದೇವರುಗಳೂ ದಾನವರುಗಳೂ, ಗಂಧರ್ವರು, ನಾಗರು, ರಾಕ್ಷಸರು; ಸಿಂಹ, ವ್ಯಾಘ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ಮೃಗಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಪನ್ನಗರು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳು—ಇವರ ವಿಷಯವನ್ನು (ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿರಿ)।
Verse 2
सर्वेषां चैव भूतानां सम्भवं भगवन्नहम् । श्रोतुमिच्छामि तत्त्वेन मानुषेषु महात्मनाम् । जन्म कर्म च भूतानामेतेषामनुपूर्वश:
ಜನಮೇಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಭಗವನ್! ಸಮಸ್ತ ಭೂತಗಳ ಉದ್ಭವವನ್ನು ತತ್ತ್ವವಾಗಿ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮರ ವಿಷಯವನ್ನು. ಈ ಭೂತಗಳ ಜನ್ಮಗಳನ್ನೂ ಕರ್ಮಗಳನ್ನೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳಿರಿ.
Verse 3
वैशम्पायन उवाच मानुषेषु मनुष्येन्द्र सम्भूता ये दिवौकस: । प्रथमं दानवांश्वैव तांस््ते वक्ष्यामि सर्वश:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ನರೇಂದ್ರನೇ! ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದ ದಿವ್ಯಲೋಕವಾಸಿಗಳ ವಿಷಯವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುವೆನು; ಮೊದಲು ದಾನವರನ್ನೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುವೆನು.
Verse 4
विप्रचित्तिरिति ख्यातो य आसीद् दानवर्षभ: । जरासन्ध इति ख्यात: स आसीन्मनुजर्षभ:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ದಾನವರಲ್ಲಿ ವೃಷಭನಂತೆ ‘ವಿಪ್ರಚಿತ್ತಿ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾಗಿದ್ದವನು, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ‘ಜರಾಸಂಧ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ನರಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸಿದನು.
Verse 5
दिते: पुत्रस्तु यो राजन् हिरण्यकशिपु: स्मृतः । स जज्ञे मानुषे लोके शिशुपालो नरर्षभ:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜನೇ! ದಿತಿಯ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನೇ ಮಾನವಲೋಕದಲ್ಲಿ ನರಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಿಶುಪಾಲನಾಗಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆದನು।
Verse 6
संह्ाद इति विख्यात: प्रह्मादस्यानुजस्तु यः । स शल्य इति विख्यातो जज्ञे बाह्लीकपुज्रव:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಅನುಜನು ಸಂಹ್ರಾದ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾಗಿದ್ದವನೇ ಬಾಹ್ಲೀಕರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನಾಗಿ ಶಲ್ಯ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಜನ್ಮ ಪಡೆದನು।
Verse 7
अनुह्वादस्तु तेजस्वी यो5भूत् ख्यातो जघन्यज: । धृष्टकेतुरिति ख्यात: स बभूव नरेश्वर:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಅನುಹ್ವಾದನು, ಕಿರಿಯವನಾಗಿದ್ದರೂ ಖ್ಯಾತನಾಗಿದ್ದವನು, ಧೃಷ್ಟಕೇತು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ರಾಜನಾದನು।
Verse 8
यस्तु राजज्छिबिरनाम दैतेय:ः परिकीर्तित: । द्रुम इत्यभिविख्यात: स आसीदू भुवि पार्थिव:,राजन्! जो शिबि नामका दैत्य कहा गया है, वही इस पृथ्वीपर ट्रुम नामसे विख्यात राजा हुआ
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜನೇ! ‘ಶಿಬಿ’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೈತ್ಯನೇ ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ‘ದ್ರುಮ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಖ್ಯಾತನಾದ ರಾಜನಾದನು।
Verse 9
बाष्कलो नाम यस्तेषामासीदसुरसत्तम: । भगदत्त इति ख्यात: स जज्ञे पुरुषर्षभ:,असुरोंमें श्रेष्ठ जो बाष्कल था, वही नरश्रेष्ठ भगदत्तके नामसे उत्पन्न हुआ
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸುರಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಬಾಷ್ಕಲ ಎಂಬವನೇ ಪುರುಷರ್ಷಭನಾಗಿ ಭಗದತ್ತ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಖ್ಯಾತನಾಗಿ ಜನ್ಮ ಪಡೆದನು।
Verse 10
अयःशिरा अश्वशिरा अय:शड्कुश्च वीर्यवान् तथा गगनमूर्धा च वेगवांश्षात्र पजचम:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ರಾಜನೇ! ಅಯಃಶಿರ, ಅಶ್ವಶಿರ, ವೀರ್ಯವಂತನಾದ ಅಯಃಶಂಕು, ಹಾಗೆಯೇ ಗಗನಮೂರ್ಧಾ ಮತ್ತು ವೇಗವಾನ್—ಈ ಐವರು ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ಮಹಾದಾನವರು ಕೇಕಯ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಜರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.
Verse 11
पज्चैते जज्ञिरे राजन् वीर्यवन्तो महासुरा: । केकयेषु महात्मान: पार्थिवर्षभसत्तमा: | केतुमानिति विख्यातो यस्ततो<न्य: प्रतापवान्
ಓ ರಾಜನೇ! ಈ ಐದು ವೀರ್ಯವಂತ ಮಹಾಸುರರು ಕೇಕಯರಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮರಾಗಿ, ರಾಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ (ಪಾರ್ಥಿವವೃಷಭರಂತೆ) ಜನಿಸಿದರು. ಅವರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪ್ರತಾಪವಂತನು ‘ಕೇತುಮಾನ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.
Verse 12
जनमेजयने कहा--भगवन्! मैं मनुष्य-योनिमें अंशतः उत्पन्न हुए देवता
ಜನಮೇಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಭಗವನ್! ಮಾನವಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಶತಃ ಜನಿಸಿದ ದೇವರುಗಳು, ದಾನವರು, ಗಂಧರ್ವರು, ನಾಗರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಹಾಗೆಯೇ ಸಿಂಹ, ವ್ಯಾಘ್ರ, ಹರಿಣ, ಸರ್ಪ, ಪಕ್ಷಿ—ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಜನ್ಮವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮಹಾತ್ಮರ ಹಾಗೂ ಇವರೆಲ್ಲರ ಜನ್ಮ–ಕರ್ಮಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನೂ ನನಗೆ ವಿವರಿಸಿ.
Verse 13
उग्रसेन इति ख्यात उग्रकर्मा नराधिप: । यस्त्वश्व इति विख्यात: श्रीमानासीन्महासुर:
‘ಉಗ್ರಸೇನ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದ ಉಗ್ರಕರ್ಮ ನರಾಧಿಪನು ಜನಿಸಿದನು. ಮತ್ತು ‘ಅಶ್ವ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀಮಂತ ಮಹಾಸುರನೂ ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವಲೋಕದಲ್ಲಿ (ರಾಜರೂಪವಾಗಿ) ಜನಿಸಿದನು.
Verse 14
अशोको नाम राजाभूनन््महावीर्योडपराजित: । तस्मादवरजो यस्तु राजन्नश्वपति: स्मृत:
‘ಅಶೋಕ’ ಎಂಬ ರಾಜನು ಜನಿಸಿದನು—ಮಹಾವೀರ್ಯವಂತನು, ಅಪರಾಜಿತನು. ಓ ರಾಜನೇ! ಅವನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನು ‘ಅಶ್ವಪತಿ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.
Verse 15
दैतेय: सो5भवद् राजा हार्दिक्यो मनुजर्षभ: । वृषपर्वेति विख्यात: श्रीमान् यस्तु महासुर:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಆ ದೈತ್ಯನು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಹಾರ್ದಿಕ್ಯ ಎಂಬ ರಾಜನಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸಿದನು, ಮನುಜಶ್ರೇಷ್ಠನು. ಹಾಗೆಯೇ ವೃಷಪರ್ವನೆಂದು ಖ್ಯಾತನಾದ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಮಹಾಸುರನು ಮಾನವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅದೇ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು।
Verse 16
दीर्घप्रज्ञ इति ख्यात: पृथिव्यां सोडभवन्नूप: । अजक स्त्ववरो राजन् य आसीद् वृषपर्वण:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಅವನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಪ್ರಜ್ಞ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಖ್ಯಾತನಾದ ರಾಜನಾದನು. ರಾಜನೇ, ವೃಷಪರ್ವನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಅಜಕನು ಇಲ್ಲಿ ಅನೂಪ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ನೃಪನಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸಿದನು।
Verse 17
स शाल्व इति विख्यात: पृथिव्यामभवन्नूप: । अश्वग्रीव इति ख्यातः सत्त्ववान् यो महासुर:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಆ ಅಜಕನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಲ್ವ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಖ್ಯಾತನಾದ ರಾಜನಾದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಅಶ್ವಗ್ರೀವನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಸತ್ತ್ವವಂತ ಮಹಾಸುರನೂ ನಂತರ ಮಾನವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು।
Verse 18
रोचमान इति ख्यात:ः पृथिव्यां सो5भवन्नूष: । सूक्ष्मस्तु मतिमान् राजन् कीर्तिमान् यः प्रकीर्तित:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಅವನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರೋಚಮಾನ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಖ್ಯಾತನಾದ ರಾಜನಾದನು. ರಾಜನೇ, ಸೂಕ್ಷ್ಮನೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತನಾದ ಮತಿಮಾನೂ ಕೀರ್ತಿಮಾನೂ ಆದ ದೈತ್ಯನು ಇಲ್ಲಿ ಬೃಹದ್ರಥ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ರಾಜನಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸಿದನು।
Verse 19
बृहद्रथ इति ख्यात: क्षितावासीत् स पार्थिव: । तुहुण्ड इति विख्यातो य आसीदसुरोत्तम:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಅವನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬೃಹದ್ರಥ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಖ್ಯಾತನಾದ ರಾಜನಾದನು. ಮತ್ತು ತುಹುಂಡನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಅಸುರೋತ್ತಮನೂ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು।
Verse 20
सेनाबिन्दुरिति ख्यात: स बभूव नराधिप: । इषुपान्नाम यस्तेषामसुराणां बलाधिक:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅವರಲ್ಲಿ ಸೇನಾಬಿಂದು ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದವನು ಮನುಷ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ರಾಜನಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಅಸುರರಲ್ಲಿ ಬಲದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಇಷುಪಾದ ಎಂಬ ಅಸುರನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ರಾಜನಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.
Verse 21
नग्नजिन्नाम राजासीद् भुवि विख्यातविक्रम: । एकचक्र इति ख्यात आसीद्ू यस्तु महासुर:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ‘ನಗ್ನಜಿತ್’ ಎಂಬ ರಾಜನು ಇದ್ದನು; ಅವನು ತನ್ನ ವಿಕ್ರಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು. ಮತ್ತು ‘ಏಕಚಕ್ರ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದ ಮಹಾಸುರನು ಇಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ರಾಜನಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸಿದನು.
Verse 22
प्रतिविन्ध्य इति ख्यातो बभूव प्रथित: क्षितौ । विरूपाक्षस्तु दैतेयश्चित्रयोधी महासुर:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ‘ಪ್ರತಿವಿಂಧ್ಯ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ರಾಜನು ಉದಯಿಸಿದನು; ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತನಾಗಿದ್ದನು. ಮತ್ತು ವಿಚಿತ್ರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವ ‘ವಿರೂಪಾಕ್ಷ’ ಎಂಬ ದೈತ್ಯ—ಆ ಮಹಾಸುರನು—ಇಲ್ಲಿ ‘ಚಿತ್ರಧರ್ಮ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ರಾಜನಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸಿದನು.
Verse 23
चित्रधर्मेति विख्यात: क्षितावासीत् स पार्थिव: । हरस्त्वरिहरो वीर आसीद्ू यो दानवोत्तम:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ‘ಚಿತ್ರಧರ್ಮ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಒಬ್ಬ ರಾಜನು ಇದ್ದನು. ಮತ್ತು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ವೀರ ದಾನವೋತ್ತಮ ‘ಹರ’—ಅವನೇ ಇಲ್ಲಿ ಅದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆ ರಾಜನಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸಿದನು.
Verse 24
सुबाहुरिति विख्यात: श्रीमानासीत् स पार्थिव: । अहरस्तु महातेजा: शत्रुपक्षक्षयंकर:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—‘ಸುಬಾಹು’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಆ ರಾಜನು ಶ್ರೀಸಂಪನ್ನನಾಗಿದ್ದನು. ಹಾಗೆಯೇ ‘ಅಹರ’ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದು, ಶತ್ರುಪಕ್ಷವನ್ನು ಕ್ಷಯಗೊಳಿಸುವವನಾಗಿದ್ದನು.
Verse 25
बाह्लीको नाम राजा स बभूव प्रथित: क्षितौ । निचन्द्रश्नन्द्रवक््त्रस्तु य आसीदसुरोत्तम:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ‘ಬಾಹ್ಲೀಕ’ನೆಂಬ ರಾಜನು ಉದಯಿಸಿದನು; ಅವನು ರಾಜರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಸುಂದರಮುಖವನ್ನೊಳಗೊಂಡ, ಶ್ರೀಸಂಪನ್ನ ಅಸುರಶ್ರೇಷ್ಠ ‘ನಿಚಂದ್ರ’ನೂ ಮಾನವಲೋಕದಲ್ಲಿ ನೃಪರೂಪವಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕಥೆ ಸೂಚಿಸುವುದು—ದಾನವ-ಆಸುರೀಯ ಪ್ರಚಂಡ ಶಕ್ತಿಗಳೂ ರಾಜರಾಗಿ ಮಾನವಜನ್ಮ ತಾಳಬಹುದು; ಆದ್ದರಿಂದ ಕೇವಲ ವೈಭವ-ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ರಾಜನನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸದೆ, ಧರ್ಮಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಅವನ ಕರ್ಮಾಚರಣೆಯನ್ನೇ ಮಾನದಂಡವಾಗಿಸಬೇಕು.
Verse 26
मुञ्जकेश इति ख्यात: श्रीमानासीत् स पार्थिव: । निकुम्भस्त्वजित: संख्ये महामतिरजायत
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—‘ಮುಞ್ಜಕೇಶ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಖ್ಯಾತನಾದ ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಜನು ಜನಿಸಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ನಿಕುಂಭನು—ಮಹಾಮತಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಜೇಯ—ಅವನು ಕೂಡ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನು. ಈ ಆದಿಪರ್ವದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಂಶಕಥೆಯ ಜೊತೆಗೆ ನೀತಿಸೂಚನೆಯೂ ಇದೆ: ದಾನವ–ದೈತ್ಯ ಸ್ವಭಾವದ ಪ್ರಬಲ ಶಕ್ತಿಗಳು ಮಾನವ ರಾಜರಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ಪಡೆದು ಪುರಾತನ ವೈರವನ್ನೇ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಜನ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಕರ್ಮವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.
Verse 27
भूमौ भूमिपति: क्षेष्ठो देवाधिप इति स्मृतः । शरभो नाम यस्तेषां दैतेयानां महासुर:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಪತಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಒಬ್ಬ ರಾಜನು ‘ದೇವಾಧಿಪ’ ಎಂಬ ಬಿರುದಿನಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತು ಆ ದೈತ್ಯರಲ್ಲಿ ‘ಶರಭ’ ಎಂಬ ಮಹಾಸುರನಿದ್ದನು. ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚನೆ—ಲೌಕಿಕ ರಾಜತ್ವವೂ ಪೂರ್ವಜನ್ಮಸಂಬಂಧ, ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತ; ಆದ್ದರಿಂದ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿ ಧರ್ಮದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಅದೇ ವಿನಾಶದ ನೆರಳಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 28
पौरवो नाम राजर्षि: स बभूव नरोत्तम: । कुपटस्तु महावीर्य: श्रीमान् राजन् महासुर:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಮಾನವರಲ್ಲಿ ‘ಪೌರವ’ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜರ್ಷಿ ಜನಿಸಿದನು. ಮತ್ತು ರಾಜನೇ, ಮಹಾವೀರ್ಯವೂ ಶ್ರೀಸಂಪತ್ತೂಳ್ಳ ಮಹಾಸುರ ‘ಕುಪಟ’ನೂ ಮಾನವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ರಾಜನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು.
Verse 29
सुपार्श्व इति विख्यात: क्षितौ जज्ञे महीपति: । क्रथस्तु राजन् राजर्षि: क्षितौ जज्ञे महासुर:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ‘ಸುಪಾರ್ಶ್ವ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಖ್ಯಾತನಾದ ಒಬ್ಬ ರಾಜನು ಜನಿಸಿದನು. ಮತ್ತು ರಾಜನೇ, ಮಹಾಸುರ ‘ಕ್ರಥ’ನೂ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜರ್ಷಿರೂಪವಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು.
Verse 30
पार्वतेय इति ख्यात: काउज्चनाचलसंनिभ: । द्वितीय: शलभस्तेषामसुराणां बभूव ह
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು— ‘ಕ್ರಥ’ ಎಂಬ ಮಹಾಬಲ ದಾನವನು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ‘ಪಾರ್ವತೇಯ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು; ಅವನ ದೇಹವು ಸ್ವರ್ಣಪರ್ವತದಂತೆ ವಿಶಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಮತ್ತು ಆ ಅಸುರರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯವನಾದ ‘ಶಲಭ’ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತನೂ ಮಾನವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮವನ್ನಪ್ಪಿದನು. ಈ ಅವತಾರ-ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಕಾವ್ಯವು ಒಂದು ನೀತಿಸೂಚನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ— ವಿನಾಶಶಕ್ತಿಗಳು ಮಾನವರೂಪ ಧರಿಸಿದಾಗ, ಅವು ಬಹುಸಾರ ಮಹಿಮಾವಂತ ರಾಜರ ರೂಪದಲ್ಲೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; ಅವರ ಶ್ರೀ-ತೇಜಸ್ಸು ಅಧರ್ಮದ ಗುಪ್ತ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಿ, ನಂತರ ಧರ್ಮದ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಅಶಾಂತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 31
प्रह्दो नाम बाह्लीक: स बभूव नराधिप: । चन्द्रस्तु दितिजश्रेष्ठो लोके ताराधिपोपम:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು— ‘ಪ್ರಹ್ದ’ ಎಂಬ ರಾಜನು ಬಾಹ್ಲೀಕರ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನು. ಮತ್ತು ದಿತಿಜ ದೈತ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ‘ಚಂದ್ರ’—ಲೋಕದಲ್ಲಿ ತಾರಾಧಿಪ (ಚಂದ್ರಮ) ಸಮ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ—ಅವನೂ ರಾಜರೂಪದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಪಟ್ಟಿ ತಿಳಿಸುವುದು: ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಬಲ ನೈತಿಕವಾಗಿ ದ್ವಂದ್ವಸ್ವರೂಪ; ವಂಶವೂ ಶಕ್ತಿಯೂ ಮಾತ್ರ ಧರ್ಮದ ಭರವಸೆ ಅಲ್ಲ—ಆಚಾರ ಮತ್ತು ಸಂಯಮವೇ ರಾಜನ ನಿಜವಾದ ಮಾನದಂಡ।
Verse 32
चन्द्रवर्मेति विख्यात: काम्बोजानां नराधिप: । अर्क इत्यभिविख्यातो यस्तु दानवपुड्रव:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು— ಕಾಂಬೋಜರಲ್ಲಿ ‘ಚಂದ್ರವರ್ಮ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದ ರಾಜನು ಉದಯಿಸಿದನು. ಮತ್ತು ‘ಅರ್ಕ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ—ದಾನವರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ—ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜರ್ಷಿರೂಪದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನು. ಈ ಭಾಗವು ಸೂಚಿಸುವುದು: ಭೌಮ ರಾಜ್ಯವು ಕೇವಲ ಮಾನವ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಪ್ರಾಚೀನ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಾಮಸಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳೂ ಸಿಂಹಾಸನಾರೂಢರಾಗಿ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಬೀಜ ಬಿತ್ತುತ್ತವೆ।
Verse 33
ऋषिको नाम राजर्षिबभूव नृपसत्तम: । मृतपा इति विख्यातो य आसीदसुरोत्तम:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು— ‘ಋಷಿಕ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ರಾಜರ್ಷಿ, ನೃಪರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಉದಯಿಸಿದನು. ಮತ್ತು ‘ಮೃತಪಾ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದ ಅಸುರೋತ್ತಮನು ಕೂಡ ಮಾನವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ಈ ಪರಂಪರೆ ತಿಳಿಸುವುದು: ದೈತ್ಯ-ಅಸುರಬಲ ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ, ಮುಂದಕ್ಕೆ ಪೀಡನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು; ಆದ್ದರಿಂದ ಧರ್ಮರಕ್ಷಣೆಯ ಆಧಾರ ಶೀಲ ಮತ್ತು ಸಂಯಮವೇ।
Verse 34
पश्चिमानूपकं विद्धि तं नूपं नृपसत्तम | गविष्ठस्तु महातेजा य: प्रख्यातो महासुर:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು— ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ‘ಮೃತಪಾ’ಯನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಅನೂಪ ದೇಶದ ರಾಜನೆಂದು ತಿಳಿ. ಮತ್ತು ‘ಗವಿಷ್ಠ’ ಎಂಬ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಹಾಸುರನು ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ‘ದ್ರುಮಸೇನ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ರಾಜನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು. ಇದೇ ರೀತಿ ಅಯಃಶಿರಾ, ಅಶ್ವಶಿರಾ, ಅಯಃಶಂಕು, ಗಗನಮೂರ್ಧಾ, ವೇಗವಾನ್ ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ದೈತ್ಯ-ಅಸುರರು ಕೇಕಯ, ಶಾಲ್ವ, ಕಾಂಬೋಜ, ಕಾಶಿ ಮೊದಲಾದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರಸಂಗ ಧರ್ಮದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೇಳುವುದು— ರಾಜಶ್ರೀ ಕೇವಲ ವಂಶಶುದ್ಧಿಯ ಪ್ರಮಾಣವಲ್ಲ; ಕ್ರೂರಪ್ರಕೃತಿಗಳೂ ಸಿಂಹಾಸನ ಪಡೆದು ಲೋಕವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕದಡುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಜನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚಾರ ಮತ್ತು ಸಂಯಮದಿಂದಲೇ ತೂಗಬೇಕು।
Verse 35
ट्रुमसेन इति ख्यातः पृथिव्यां सो5भवन्नूष: । मयूर इति विख्यात: श्रीमान् यस्तु महासुर:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ, ಅಸುರರಲ್ಲಿ ದ್ರುಮಸೇನನೆಂದು ಖ್ಯಾತನಾಗಿದ್ದವನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವರೂಪದಲ್ಲಿ ರಾಜನಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಮಯೂರನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಶ್ರೀಮಂತ ಮಹಾಸುರನೂ ಇಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ನೃಪತಿಯಾದನು. ರಾಜನೇ, ಅಯಃಶಿರಾ, ಅಶ್ವಶಿರಾ, ವೀರ್ಯವಂತ ಅಯಃಶಂಕು, ಗಗನಮೂರ್ಧಾ ಮತ್ತು ವೇಗವಂತ—ಈ ಐದು ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ ಮಹಾದೈತ್ಯರು ಕೇಕಯ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಜರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು. ಈ ಕಥನವು ಅಮಾನುಷ ಶಕ್ತಿಗಳು ಮಾನವ ವಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ರಾಜಕೀಯ ಲೋಕವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ರಾಜಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಒಳಗಿನ ದೈವೀ/ಆಸುರೀ ಸ್ವಭಾವಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಧರ್ಮೋಪದೇಶವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 36
स विश्व इति विख्यातो बभूव पृथिवीपति: । सुपर्ण इति विख्यातस्तस्मादवरजस्तु य:
ಅವನು ‘ವಿಶ್ವ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಖ್ಯಾತನಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಅಧಿಪತಿಯಾದನು. ಅವನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ‘ಸುಪರ್ಣ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವನು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ರಾಜನಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸಿದನು.
Verse 37
कालकीर्तिरिति ख्यात: पृथिव्यां सो5भवन्नूप: । चन्द्रहन्तेति यस्तेषां कीर्तित: प्रवरोडसुर:
ಅವನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ‘ಕಾಲಕೀರ್ತಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಖ್ಯಾತನಾದ ರಾಜನಾದನು. ಮತ್ತು ‘ಚಂದ್ರಹಂತ’ (ಚಂದ್ರನ ಸಂಹಾರಕ) ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಸುರನೂ ಮಾನವಲೋಕಕ್ಕೆ ಅವತರಿಸಿದನು.
Verse 38
शुनको नाम राजर्षि: स बभूव नराधिप: । विनाशनस्तु चन्द्रस्य य आख्यातो महासुर:
‘ಶುನಕ’ ಎಂಬ ರಾಜರ್ಷಿ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ನೃಪತಿಯಾದನು. ಮತ್ತು ‘ಚಂದ್ರವಿನಾಶನ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದ ಆ ಮಹಾಸುರನೂ ನೃಪರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾನವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮಿಸಿದನು.
Verse 39
जानकिरननम विख्यात: सो5भवन्मनुजाधिप: । दीर्घजिद्वस्तु कौरव्य य उक्तो दानवर्षभ:
ಅವನು ‘ಜಾನಕಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಖ್ಯಾತನಾಗಿ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ರಾಜನಾದನು. ಮತ್ತು ಹೇ ಕೌರವ, ‘ದೀರ್ಘಜಿಹ್ವ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ದಾನವಶ್ರೇಷ್ಠನು ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ‘ಕಾಶಿರಾಜ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ಇಂತೆಯೇ ಅನೇಕ ದಾನವರು ಮತ್ತು ಅಸುರರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾನೃಪತಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮಿಸಿದರು—ಮಾನವ ನಾಮಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದರೂ ತಮ್ಮ ಉಗ್ರ ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಕಠೋರ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದೆ. ಈ ಭಾಗದ ಧರ್ಮಾರ್ಥವೆಂದರೆ: ಮುಂದಿನ ಸಂಘರ್ಷ ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯವಲ್ಲ; ಆಸುರೀ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ರಾಜಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿ ಅಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ನೆಲೆ ಹಾಕುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರಾಜಪದವೇ ಸದ್ಗುಣದ ಭರವಸೆ ಅಲ್ಲ ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯೂ ಇದೆ.
Verse 40
काशिराज: स विख्यात: पृथिव्यां पृथिवीपते । ग्रहं तु सुषुवे यं तु सिंहिकार्केन्दुमर्दनम् । स क्राथ इति विख्यातो बभूव मनुजाधिप:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಭೂಪತೇ! ಕಾಶಿಯ ಆ ರಾಜನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿಖ್ಯಾತನಾಗಿದ್ದನು. ಸಿಂಹಿಕೆಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ, ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರರನ್ನು ಮರ್ಧಿಸುವ ‘ರಾಹು’ ಎಂಬ ಗ್ರಹವೇ ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ‘ಕ್ರಾಥ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ರಾಜನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದನು.
Verse 41
दनायुषस्तु पुत्राणां चतुर्णा प्रवरो5सुर: । विक्षरो नाम तेजस्वी वसुमित्रो नृप: स्मृत:,दनायुके चार पुत्रोंमें जो सबसे बड़ा है, वह विक्षर नामक तेजस्वी असुर यहाँ राजा वसुमित्र बताया गया है
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ದನಾಯುವಿನ ನಾಲ್ವರು ಪುತ್ರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ‘ವಿಕ್ಷರ’ ಎಂಬ ಅಸುರನು; ಅವನೇ ಇಲ್ಲಿ ‘ವಸುಮಿತ್ರ’ ಎಂಬ ರಾಜನೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.
Verse 42
द्वितीयो विक्षराद् यस्तु नराधिप महासुर: । पाण्ड्यराष्ट्राधिप इति विख्यात: सो5भवन्नूप:,नराधिप! विक्षरसे छोटा उसका दूसरा भाई बल, जो असुरोंका राजा था, पाण्ड्य देशका सुविख्यात राजा हुआ
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ವಿಕ್ಷರನ ಎರಡನೆಯ ಸಹೋದರನು ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ಅಸುರನಾಗಿಯೂ ನರಾಧಿಪನಾಗಿಯೂ ಹುಟ್ಟಿ, ಪಾಂಡ್ಯರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.
Verse 43
बली वीर इति ख्यातो यस्त्वासीदसुरोत्तम: । पौण्ड्रमात्स्यक इत्येवं बभूव स नराधिप:,महाबली वीर नामसे विख्यात जो श्रेष्ठ असुर (विक्षरका तीसरा भाई) था, पौण्ड्रमात्स्यक नामसे प्रसिद्ध राजा हुआ
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—‘ಬಲೀ ವೀರ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದ ಆ ಅಸುರೋತ್ತಮನು ಮಾನವಲೋಕದಲ್ಲಿ ‘ಪೌಂಡ್ರಮಾತ್ಸ್ಯಕ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ರಾಜನಾದನು.
Verse 44
वृत्र इत्यभिविख्यातो यस्तु राजन् महासुर: । मणिमाजन्नाम राजर्षि: स बभूव नराधिप:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ರಾಜನೇ! ‘ವೃತ್ರ’ ಎಂದು ವಿಖ್ಯಾತನಾದ ಆ ಮಹಾಸುರನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ‘ಮಣಿಮಾನ್’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ರಾಜರ್ಷಿ-ರಾಜನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದನು.
Verse 45
क्रोधहन्तेति यस्तस्य बभूवावरजो5सुर: । दण्ड इत्यभिविख्यात: स आसीन्नूपति: क्षितौ,क्रोधहन्ता नामक असुर जो उसका छोटा भाई (कालाके पुत्रोंमें तीसरा) था, वह इस पृथ्वीपर दण्ड नामसे विख्यात नरेश हुआ
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಅವನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನಾದ ‘ಕ್ರೋಧಹಂತಾ’ ಎಂಬ ಅಸುರನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ‘ದಂಡ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ರಾಜನಾದನು।
Verse 46
क्रोधवर्धन इत्येवं यस्त्वन्य: परिकीर्तित: । दण्डधार इति ख्यात: सो5भवन्मनुजर्षभ:,क्रोधवर्धन नामक जो दूसरा दैत्य कहा गया है, वह मनुष्योंमें श्रेष्ठ दण्डधार नामसे विख्यात हुआ
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ‘ಕ್ರೋಧವರ್ಧನ’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು; ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿ ‘ದಂಡಧಾರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಖ್ಯಾತನಾದನು।
Verse 47
कालेयानां तु ये पुत्रास्तेषामष्टी नराधिपा: । जज्ञिरे राजशार्दूल शार्टूलसमविक्रमा:,नृपश्रेष्ठत कालेय नामक दैत्योंके जो पुत्र थे, उनमेंसे आठ इस पृथ्वीपर सिंहके समान पराक्रमी राजा हुए
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜಶಾರ್ದೂಲ! ಕಾಳೇಯರ ಪುತ್ರರಲ್ಲಿ ಎಂಭತ್ತು ಮಂದಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜರಾಗಿ ಜನಿಸಿ, ಶಾರ್ದೂಲಸಮಾನ ವಿಕ್ರಮ ಹೊಂದಿದ್ದರು।
Verse 48
मगधेषु जयत्सेनस्तेषामासीत् स पार्थिव: । अष्टानां प्रवरस्तेषां कालेयानां महासुरः,उन आठों कालेयोंमें श्रेष्ठ जो महान् असुर था, वही मगध देशमें जयत्सेन नामक राजा हुआ
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಮಗಧದಲ್ಲಿ ‘ಜಯತ್ಸೇನ’ ಎಂಬ ರಾಜನು ಉದಯಿಸಿದನು; ಅವನೇ ಆ ಎಂಟು ಕಾಳೇಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಮಹಾಸುರನು.
Verse 49
द्वितीयस्तु ततस्तेषां श्रीमान् हरिहयोपमः । अपराजित इत्येवं स बभूव नराधिप:,उन कालेयोंमेंसे जो दूसरा इन्द्रके समान श्रीसम्पन्न था, वही अपराजित नामक राजा हुआ
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಅವರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯವನು ಶ್ರೀಮಂತನು, ಹರಿಹಯೋಪಮನಾಗಿದ್ದನು; ಅವನೇ ‘ಅಪರಾಜಿತ’ ಎಂಬ ನೃಪತಿಯಾದನು।
Verse 50
तृतीयस्तु महातेजा महामायो महासुर: । निषादाधिपतिर्जज्ञे भुवि भीमपराक्रम:,तीसरा जो महान् तेजस्वी और महामायावी महादैत्य था, वह इस पृथ्वीपर भयंकर पराक्रमी निषादनरेशके रूपमें उत्पन्न हुआ
ಮೂರನೆಯವನು ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ, ಮಹಾಮಾಯಾಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಮಹಾಸುರನು; ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಭೀಮಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ನಿಷಾದಾಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು.
Verse 51
तेषामन्यतमो यस्तु चतुर्थ: परिकीर्तित: । श्रेणिमानिति विख्यात: क्षितौ राजर्षिसत्तम:,कालेयोंमेंसे ही एक जो चौथा बताया गया है, वह इस भूमण्डलमें राजर्षिप्रवर श्रेणिमान्के नामसे विख्यात हुआ
ಅವರಲ್ಲಿ (ಕಾಲೇಯರಲ್ಲಿ) ನಾಲ್ಕನೆಯವನೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿ ‘ಶ್ರೇಣಿಮಾನ್’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.
Verse 52
पजञ्चमस्त्वभवत् तेषां प्रवरो यो महासुर: । महौजा इति विख्यातो बभूवेह परंतप:,कालेयोंमें जो पाँचवाँ श्रेष्ठ महादैत्य था, वही इस लोकमें शत्रुतापन महौजाके नामसे विख्यात हुआ
ಅವರಲ್ಲಿ ಐದನೆಯವನು—ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಹಾಸುರನು—ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ತಪಿಸುವ ‘ಮಹೌಜಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.
Verse 53
षष्ठस्तु मतिमान् यो वै तेषामासीन्महासुर: । अभीरुरिति विख्यात: क्षितौ राजर्षिसत्तम:,उन कालेयोंमें जो छठा महान् असुर था, वह भूमण्डलमें राजर्षिशिरोमणि अभीरुके नामसे प्रसिद्ध हुआ
ಅವರಲ್ಲಿ ಆರನೆಯವನು ಬುದ್ಧಿವಂತ ಮಹಾಸುರನು; ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿ ‘ಅಭೀರು’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.
Verse 54
समुद्रसेनस्तु नृपस्तेषामेवाभवद् गणात् । विश्रुत: सागरान्तायां क्षितौ धर्मार्थतत्त्ववित्
ಅದೇ ಗಣದಿಂದ ‘ಸಮುದ್ರಸೇನ’ ಎಂಬ ರಾಜನು ಉದ್ಭವಿಸಿದನು; ಸಾಗರಾಂತ ಭೂಮಿಯೆಲ್ಲೆಡೆ ಅವನು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನು.
Verse 55
बृहन्नामाष्टमस्तेषां कालेयानां नराधिप । बभूव राजा धर्मात्मा सर्वभूतहिते रत:,राजन! कालेयोंमें जो आठवाँ था, वह बृहत् नामसे प्रसिद्ध सर्वभूतहितकारी धर्मात्मा राजा हुआ
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ನರಾಧಿಪ! ಆ ಕಾಲೇಯರಲ್ಲಿ ಎಂಟನೆಯವನು ‘ಬೃಹತ್’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದ. ಅವನು ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ರಾಜನಾಗಿ, ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದನು.
Verse 56
कुक्षिस्तु राजन् विख्यातो दानवानां महाबल: । पार्वतीय इति ख्यात: काउज्चनाचलसंनिभ:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜನ್! ದಾನವರಲ್ಲಿ ‘ಕುಕ್ಷಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠನಾದ ರಾಜನಿದ್ದನು. ಅವನು ನಂತರ ‘ಪಾರ್ವತೀಯ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾಗಿ, ಕಾಞ್ಚನಾಚಲದಂತೆ ಉನ್ನತವೂ ತೇಜಸ್ವಿಯೂ ಆಗಿದ್ದನು.
Verse 57
क्रथनश्न महावीर्य: श्रीमान् राजा महासुर: । सूर्याक्ष इति विख्यात: क्षितौ जज्ञे महीपति:,महापराक्रमी क्रथन नामक जो श्रीसम्पन्न महान् असुर था, वह भूमण्डलमें पृथ्वीपति राजा सूर्याक्ष नामसे उत्पन्न हुआ
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಮಹಾವೀರ್ಯಶಾಲಿ, ಶ್ರೀಮಂತ, ಮಹಾಸುರನಾದ ರಾಜ ‘ಕ್ರಥನಶ್ನ’ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಹೀಪತಿಯಾಗಿ ಜನಿಸಿ ‘ಸೂರ್ಯಾಕ್ಷ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಖ್ಯಾತನಾದನು.
Verse 58
असुराणां तु यः सूर्य: श्रीमांश्नैव महासुर: । दरदो नाम बाह्लीको वर: सर्वमहीक्षिताम्,असुरोंमें जो सूर्य नामक श्रीसम्पन्न महान् असुर था, वही पृथ्वीपर सब राजाओंमें श्रेष्ठ दरद नामक बाह्लीकराज हुआ
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಅಸುರರಲ್ಲಿ ‘ಸೂರ್ಯ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಶ್ರೀಮಂತ ಮಹಾಸುರನಿದ್ದನು. ಅವನೇ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ‘ದರದ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಬಾಹ್ಲೀಕ ರಾಜನಾಗಿ ಜನಿಸಿ, ಸರ್ವ ಮಹೀಕ್ಷಿತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಖ್ಯಾತನಾದನು.
Verse 59
गण: क्रोधवशो नाम यस्ते राजन् प्रकीर्तित: । तत: संजज्षिरे वीरा: क्षिताविह नराधिपा:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜನ್! ನಾನು ಹಿಂದೆ ವಿವರಿಸಿದ ‘ಕ್ರೋಧವಶ’ ಎಂಬ ಆ ಗಣದಿಂದಲೇ, ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ವೀರ ನರಾಧಿಪತಿಗಳು ಜನಿಸಿದರು.
Verse 60
मद्रक: कण्विष्टश्ष॒ सिद्धार्थ: कीटकस्तथा । सुवीरश्न सुबाहुश्च महावीरो5थ बाह्विक:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಮದ್ರಕ, ಕಣ್ವಿಷ್ಟ, ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ, ಕೀಟಕ; ಹಾಗೆಯೇ ಸುವೀರ ಮತ್ತು ಸುಬಾಹು, ಮಹಾವೀರ; ಮತ್ತು ಮಹಾವೀರ್ಯನಾದ ಬಾಹ್ಲಿಕ—ಇವರೂ ರಾಜರು ಆಗಿದ್ದರು.
Verse 61
क्रथो विचित्र: सुरथ: श्रीमान् नीलश्न भूमिप: । चीरवासाश्न कौरव्य भूमिपालश्न नामत:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಕೌರವ್ಯ! ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಇವರು ರಾಜರು—ಕ್ರಥ, ವಿಚಿತ್ರ, ಸುರಥ, ಶ್ರೀಮಂತ ನೀಲ, ಚೀರವಾಸ, ಭೂಮಿಪಾಲ.
Verse 62
दन्तवक्त्रश्न नामासीद् दुर्जयश्वैव दानव: । रुक्मी च नृपशार्दूलो राजा च जनमेजय:
ದಂತವಕ್ತ್ರನೆಂಬ ದಾನವನು ಇದ್ದನು; ಹಾಗೆಯೇ ದುರ್ಜಯನೆಂಬ ದಾನವನು ಕೂಡ ಇದ್ದನು. ರಾಜರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಘ್ರನಾದ ರುಕ್ಮಿ ಇದ್ದನು, ಮತ್ತು ರಾಜ ಜನಮೇಜಯನೂ ಇದ್ದನು.
Verse 63
आषाढो वायुवेगश्च भूरितेजास्तथैव च । एकलव्य: सुमित्रश्न वाटधानो5थ गोमुख:
ಆಷಾಢ, ವಾಯುವೇಗ, ಭೂರಿತೇಜ; ಹಾಗೆಯೇ ಏಕಲವ್ಯ, ಸುಮಿತ್ರ, ವಾಟಧಾನ, ಗೋಮುಖ—ಇವರೂ (ಅಲ್ಲಿ) ಇದ್ದರು.
Verse 64
कारूषकाश्न राजान: क्षेमधूर्तिस्तथैव च । श्रुतायुरुद्वहश्चैव बृहत्सेनस्तथैव च
ಕಾರೂಷ ದೇಶದ ರಾಜರೂ (ಬಂದರು)—ಕ್ಷೇಮಧೂರ್ತಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರುತಾಯು, ಉದ್ವಹ, ಬೃಹತ್ಸೇನ ಕೂಡ.
Verse 65
क्षेमोग्रतीर्थ: कुहर: कलिज्ेषु नराधिप: । मतिमांश्व मनुष्येन्द्र ईश्वरश्वेति विश्वुत:ः
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಕಲಿಂಗದ ರಾಜರಲ್ಲಿ ಕುಹರ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮ-ಉಗ್ರತೀರ್ಥ ಇದ್ದರು; ಹಾಗೆಯೇ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಪರಮ ಬುದ್ಧಿವಂತನಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಅಧಿಪತಿ ಈಶ್ವರನೂ ಇದ್ದನು. ಇವರೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ನೃಪತಿಗಳು—ಮದ್ರಕ, ಕೃಣವೇಷ್ಠ, ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ, ಕೀಟಕ, ಸುವೀರ, ಸುಬಾಹು, ಮಹಾವೀರ, ಬಾಹ್ಲಿಕ, ಕ್ರಥ, ವಿಚಿತ್ರ, ಸುರಥ, ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಜ ನೀಲ, ಚೀರವಾಸಾ, ಭೂಮಿಪಾಲ, ದಂತವಕ್ತ್ರ, ದಾನವ-ದುರ್ಜಯ, ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ ರುಕ್ಮೀ, ರಾಜ ಜನಮೇಜಯ, ಆಷಾಢ, ವಾಯುವೇಗ, ಭೂರಿತೇಜಾ, ಏಕಲವ್ಯ, ಸುಮಿತ್ರ, ವಾಟಧಾನ, ಗೋಮುಖ ಮತ್ತು ಕರೂಷದೇಶದ ಅನೇಕ ರಾಜರು; ಜೊತೆಗೆ ಕ್ಷೇಮಧೂರ್ತಿ, ಶ್ರುತಾಯು, ಉದ್ವಹ, ಬೃಹತ್ಸೇನ ಮೊದಲಾದವರು ಕೂಡ ಸೇರಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಸಮವेत ರಾಜರ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಕಥೆ ವಿವರಿಸಿತು.
Verse 66
गणात् क्रोधवशादेष राजपूगो5भवत् क्षितौ | जात: पुरा महाभागो महाकीर्तिमहाबल:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—‘ಕ್ರೋಧವಶ’ ಎಂಬ ಗಣದಿಂದ ಈ ರಾಜಸಮೂಹವು ಒಮ್ಮೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಅವರು ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಗಳು, ಮಹಾಕೀರ್ತಿವಂತರು, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಗಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು.
Verse 67
कालनेमिरिति ख्यातो दानवानां महाबल: । स कंस इति विख्यात उग्रसेनसुतो बली
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ದಾನವರಲ್ಲಿ ‘ಕಾಲನೇಮಿ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದ ಮಹಾಬಲವಂತನು, ಅವನೇ ಉಗ್ರಸೇನನ ಬಲಿಷ್ಠ ಪುತ್ರನಾಗಿ ‘ಕಂಸ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.
Verse 68
यस्त्वासीद् देवको नाम देवराजसमझ्युति: । स गन्धर्वपतिर्मुख्य: क्षितौ जज्ञे नराधिप:,इन्द्रके समान कान्तिमान् राजा देवकके रूपमें इस पृथ्वीपर श्रेष्ठ गन्धर्वराज ही उत्पन्न हुआ था
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಹಿಂದೆ ‘ದೇವಕ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ, ದೇವರಾಜ ಇಂದ್ರನಂತೆ ದೀಪ್ತಿಮಾನನಾಗಿದ್ದವನು, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರ ನೃಪತಿಯಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು—ಗಂಧರ್ವರ ಮುಖ್ಯ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ.
Verse 69
बृहस्पतेर्बृहत्कीरतेंदिवर्षेविद्धि भारत । अंशाद् द्रोणं समुत्पन्नं भारद्वाजमयोनिजम्,भारत! महान् कीर्तिशाली देवर्षि बृहस्पतिके अंशसे अयोनिज भरद्वाजनन्दन द्रोण उत्पन्न हुए, यह जान लो
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಭಾರತ! ಮಹಾಕೀರ್ತಿಯ ದಿವ್ಯಋಷಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಅಂಶದಿಂದ ದ್ರೋಣನು ಉದ್ಭವಿಸಿದನೆಂದು ತಿಳಿ—ಭಾರದ್ವಾಜನ ಪುತ್ರ, ಅಯೋನಿಜ.
Verse 70
धन्विनां नृपशार्दूल यः सर्वस्त्रिविदुत्तम: । महाकीर्तिमिहातेजा: स जज्ञे मनुजेश्वर
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ನೃಪಶಾರ್ದೂಲ, ಓ ಮನುಜೇಶ್ವರ, ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ ಜನಮೇಜಯ! ಧನುರ್ಧರರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನಾಗಿ, ಸಮಸ್ತ ಅಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಉತ್ತಮ ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಮಹಾಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯನು ಜನ್ಮಿಸಿದನು; ಅವನ ಕೀರ್ತಿ ದೂರದೂರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು.
Verse 71
धनुर्वेदे च वेदे च यं त॑ वेदविदो विदु: । वरिष्ठ चित्रकर्माणं द्रोणं स्वकुलवर्धनम्
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ವೇದವಿದ್ವಾಂಸರು ದ್ರೋಣನನ್ನು ಧನುರ್ವೇದದಲ್ಲಿಯೂ ವೇದಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ತಿಳಿದರು. ಅವನು ವಿಚಿತ್ರವಾದ, ಅಪೂರ್ವ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿ ತನ್ನ ಕುಲದ ಗೌರವ-ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದನು.
Verse 72
महादेवान्तकाभ्यां च कामात् क्रोधाच्च भारत । एकत्वमुपपन्नानां जज्ञे शूर: परंतप:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಭಾರತ! ಮಹಾದೇವ ಮತ್ತು ಅಂತಕ (ಯಮ), ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಮ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧ—ಇವರ ಅಂಶಗಳು ಏಕತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿದಾಗ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದಹಿಸುವ ಪರಂತಪ ಶೂರನು ಜನ್ಮಿಸಿದನು.
Verse 73
अश्वत्थामा महावीर्य: शत्रुपक्षभयावह: । वीर: कमलपत्राक्ष: क्षितावासीन्नराधिप
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ನರಾಧಿಪ! ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ಮಹಾವೀರ್ಯವಂತನು, ಶತ್ರುಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಭಯಂಕರನು. ಕಮಲಪತ್ರದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಆ ವೀರನು ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದನು.
Verse 74
जज्ञिरे वसवस्त्वष्टौ गज़ायां शान्तनो: सुता: | वसिष्ठस्य च शापेन नियोगाद् वासवस्य च,महर्षि वसिष्ठके शाप और इन्द्रके आदेशसे आठों वसु गंगाजीके गर्भसे राजा शान्तनुके पुत्ररूपमें उत्पन्न हुए
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಮಹರ್ಷಿ ವಸಿಷ್ಠನ ಶಾಪದಿಂದಲೂ ವಾಸವ (ಇಂದ್ರ)ನ ನಿಯೋಗದಿಂದಲೂ, ಎಂಟು ವಸುಗಳು ಗಂಗೆಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾಜ ಶಾಂತನುವಿನ ಪುತ್ರರಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸಿದರು.
Verse 75
तेषामवरजो भीष्म: कुरूणामभयंकर: । मतिमान् वेदविद् वाग्मी शत्रुपक्षक्षयंकर:
ಅವರಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯವನು ಭೀಷ್ಮನು—ಕುರು ವಂಶವನ್ನು ನಿರ್ಭಯಗೊಳಿಸಿದವನು. ಅವನು ಮಹಾಮತಿವಂತ, ವೇದವಿದ್, ವಾಗ್ಮಿ, ಶತ್ರುಪಕ್ಷವನ್ನು ಕ್ಷಯಗೊಳಿಸುವವನು.
Verse 76
जामदग्न्येन रामेण सर्वास्त्रिविदुषां वर: । योब्युध्यत महातेजा भार्गवेण महात्मना
ಸರ್ವಾಸ್ತ್ರವಿದ್ಯಾವಿದರಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಭೀಷ್ಮನು ಭಾರ್ಗವ ಮಹಾತ್ಮ ಜಾಮದಗ್ನ್ಯ ರಾಮ (ಪರಶುರಾಮ)ನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಎದ್ದನು.
Verse 77
यस्तु राजन् कृपो नाम ब्रह्मूर्षिरभवत् क्षितौ । रुद्राणां तु गणाद् विद्धि सम्भूतमतिपौरुषम्
ರಾಜನೇ! ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಪನೆಂಬ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ ಪ್ರकटನಾದನು; ಅವನ ಪರಾಕ್ರಮ ಅಪಾರ. ಅವನು ರುದ್ರಗಣದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಅಂಶವೆಂದು ತಿಳಿ.
Verse 78
शकुनिर्नाम यस्त्वासीद् राजा लोके महारथ: । द्वापरं विद्धि तं राजन् सम्भूतमरिमर्दनम्
ರಾಜನೇ! ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಥನಾದ ಶಕುನಿ ಎಂಬ ರಾಜನು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು; ಅವನು ದ್ವಾಪರಯುಗದ ಅಂಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನೆಂದು ತಿಳಿ. ಅವನು ಶತ್ರುಗಳ ಗರ್ವವನ್ನು ಮರ್ಧಿಸುವವನು.
Verse 79
सात्यकि: सत्यसन्धश्न योडसौ वृष्णिकुलोद्वह: । पक्षात् स जज्ञे मरुतां देवानामरिमर्दन:,वृष्णिवंशका भार वहन करनेवाले जो सत्यप्रतिज्ञ शत्रुमर्दन सात्यकि थे, वे मरुत्- देवताओंके अंशसे उत्पन्न हुए थे
ವೃಷ್ಣಿಕುಲವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದ ಸತ್ಯಸಂಧನಾದ ಶತ್ರುಮರ್ಧನ ಸಾತ್ಯಕಿ—ಅವನು ಮರುತ್ ದೇವತೆಗಳ ಅಂಶದಿಂದ ಜನಿಸಿದವನು.
Verse 80
द्रुपदश्चैव राजर्षिसतत एवाभवद् गणात् | मानुषे नृप लोकेडस्मिन् सर्वशस्त्रभूृतां वर:,राजा जनमेजय! सम्पूर्ण शस्त्रधारियोंमें श्रेष्ठ राजर्षि द्रपद भी इस मनुष्यलोकमें उस मरुदगणसे ही उत्पन्न हुए थे
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ರಾಜ ಜನಮೇಜಯ! ಈ ಮಾನವಲೋಕದಲ್ಲಿ ರಾಜರ್ಷಿ ದ್ರುಪದನು ಸದಾ ಎಲ್ಲ ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ಅವನು ಆ ಮರುದ್ಗಣದಿಂದಲೇ ಜನಿಸಿದವನೆಂದು ತಿಳಿ.
Verse 81
ततश्न कृतवर्माणं विद्धि राजज्जनाधिपम् । तमप्रतिमकर्माणि क्षत्रियर्षभसत्तमम्,महाराज! अनुपम कर्म करनेवाले, क्षत्रियोंमें श्रेष्ठ राजा कृतवर्माको भी तुम मरुदगणोंसे ही उत्पन्न मानो
ನಂತರ, ಓ ರಾಜನೇ! ಜನಾಧಿಪತಿ ಕೃತವರ್ಮನನ್ನೂ ತಿಳಿ—ಅವನ ಕರ್ಮಗಳು ಅಪ್ರತಿಮ, ಕ್ಷತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೃಷಭನು. ಮಹಾರಾಜ! ಆ ಸಮಾನರಹಿತ ಕರ್ಮವಂತ ಕೃತವರ್ಮನನ್ನೂ ಮರುದ್ಗಣದಿಂದಲೇ ಜನಿಸಿದವನೆಂದು ಭಾವಿಸು.
Verse 82
मरुतां तु गणाद् विद्धि संजातमरिमर्दनम् | विराट नाम राजानं परराष्ट्प्रतापनम्,शत्रुराष्ट्रको संताप देनेवाले शत्रुमर्दन राजा विराटको भी मरुदगणोंसे ही उत्पन्न समझो
ಮರುತಗಳ ಗಣದಿಂದಲೇ ಜನಿಸಿದವನೆಂದು ತಿಳಿ—ಶತ್ರುಮರ್ಧನನಾದ ‘ವಿರಾಟ’ ಎಂಬ ರಾಜನನ್ನು, ಪರರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಾಪ ಉಂಟುಮಾಡುವವನನ್ನು.
Verse 83
अरिष्ायास्तु यः पुत्रो हंस इत्यभिविश्रुत: । स गन्धर्वपतिर्जज्ञे कुरुवंशविवर्धन:
ಅರಿಷ್ಟೆಯ ಪುತ್ರನು ‘ಹಂಸ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿ, ಗಂಧರ್ವಪತಿಯಾಗಿ ಜನಿಸಿ, ಕುರುವಂಶವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವವನಾದನು.
Verse 84
धृतराष्ट्र इति ख्यात: कृष्णद्वैपायनात्मज: । दीर्घबाहुर्महातेजा: प्रज्ञाचक्षुर्नराधिप:
ಅವನು ‘ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಖ್ಯಾತನಾದನು—ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನ (ವ್ಯಾಸ)ನ ಪುತ್ರ. ದೀರ್ಘಬಾಹು, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ; ಪ್ರಜ್ಞೆಯೇ ದೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದ ನರಾಧಿಪತಿ.
Verse 85
मातुर्दोषादृषे: कोपादनन््ध एव व्यजायत | अरिष्टाका पुत्र जो हंस नामसे विख्यात गन्धर्वराज था
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ತಾಯಿಯ ದೋಷದಿಂದಲೂ ಋಷಿಯ ಕೋಪದಿಂದಲೂ ಅವನು ಅಂಧನಾಗಿಯೇ ಜನಿಸಿದನು. ಅರಿಷ್ಟಕೆಯ ಪುತ್ರನಾದ ‘ಹಂಸ’ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತ ಗಂಧರ್ವರಾಜನು, ವ್ಯಾಸನ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಕುರುವಂಶವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವ ‘ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಭುಜಗಳು ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲವಾಗಿದ್ದವು; ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ರಾಜನಾಗಿದ್ದರೂ ‘ಪ್ರಜ್ಞಾಚಕ್ಷು’—ಅಂದರೆ ಅಂಧ. ಹೀಗೆ ಮಾತೃದೋಷ ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಕೋಪದಿಂದ ಅವನು ದೃಷ್ಟಿಹೀನನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು. ಅವನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನು ಮಹಾಸತ್ತ್ವ ಮಹಾಬಲಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ‘ಪಾಂಡು’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಖ್ಯಾತನಾದನು—ಸತ್ಯಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ರತನಾಗಿ, ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧನಾಗಿ. ಮತ್ತು ವಿದುರನನ್ನು—ಬುದ್ಧಿವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಪರಮ ಸೌಭಾಗ್ಯವಂತ—ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾಂಶದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಸೂರ್ಯಪುತ್ರನೆಂದು ತಿಳಿ.
Verse 86
स पाण्डुरिति विख्यात: सत्यधर्मरत: शुचि: । अत्रेस्तु- सुमहाभागं पुत्र पुत्रवतां वरम् । विदुरं विद्धि तं लोके जात॑ बुद्धिमतां वरम्
ಅವನು ‘ಪಾಂಡು’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಖ್ಯಾತನಾದನು—ಸತ್ಯಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ರತನಾಗಿ, ಶುದ್ಧಾಚಾರನಾಗಿ. ಮತ್ತು ವಿದುರನನ್ನು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪರಮ ಸೌಭಾಗ್ಯವಂತನೆಂದು ತಿಳಿ—ಪುತ್ರವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಬುದ್ಧಿವಂತರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ—ಧರ್ಮಾಂಶದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಸೂರ್ಯಪುತ್ರ.
Verse 87
कलेरंशस्तु संजज्ञे भुवि दुर्योधनो नृप: । दुर्बृद्धिर्दुर्मतिश्वैव कुरूणामयशस्कर:,खोटी बुद्धि और दूषित विचारवाले कुरुकुलकलंक राजा दुर्योधनके रूपमें इस पृथ्वीपर कलिका अंश ही उत्पन्न हुआ था
ಈ ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ ದುರ್ಯೋಧನನು ಕಲಿಯ ಅಂಶವಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು—ದುರ್ಬುದ್ಧಿ, ದುರ್ಮತಿಯುಳ್ಳವನು; ಕುರುಗಳಿಗೆ ಅಪಯಶ ತರುವವನು.
Verse 88
जगतो यस्तु सर्वस्य विद्विष्ट: कलिपूरुष: । य: सर्वा घातयामास पृथिवीं पृथिवीपते,राजन्! वह कलिस्वरूप पुरुष सबका द्वेषपात्र था। उसने सारी पृथ्वीके वीरोंको लड़ाकर मरवा दिया था
ಹೇ ಭೂಪತಿ ರಾಜನೇ! ಆ ಕಲಿಪುರುಷನು ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿಗೂ ದ್ವೇಷಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದನು; ಅವನೇ ಭೂಮಿಯ ವೀರರನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಹೋರಾಡಿಸಿ ಸಂಹರಿಸಿದನು.
Verse 89
उद्दीपितं येन वैरं भूतान्तकरणं महत् | पौलस्त्या भ्रातरश्नास्य जज्ञिरे मनुजेष्विह
ಅವನೇ ವೈರವನ್ನೆಂಬ ಮಹಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಉರಿಗೊಳಿಸಿದನು—ಅದು ಅನೇಕ ಜೀವಿಗಳ ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವನ ಸಹೋದರರು ಪುಲಸ್ತ್ಯವಂಶದ ರಾಕ್ಷಸರಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು.
Verse 90
शतं दुःशासनादीनां सर्वेषां क्रूरकर्मणाम् । दुर्मुखो दुःसहश्नैव ये चान्ये नानुकीर्तिता:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ದುಃಶಾಸನನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಪೂರ್ಣ ನೂರು; ಎಲ್ಲರೂ ಕ್ರೂರಕರ್ಮಿಗಳು. ಅವರಲ್ಲಿ ದುರ್ಮುಖ, ದುಃಸಹ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಹೇಳದ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕರು ಇದ್ದರು.
Verse 91
दुर्योधनसहायास्ते पौलस्त्या भरतर्षभ । वैश्यापुत्रो युयुत्सुश्न धार्तराष्ट्र: शताधिक:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಆ ಪೌಲಸ್ತ್ಯವಂಶಸಂಭವರು ದುರ್ಯೋಧನನ ಸಹಾಯಕರು. ವೈಶ್ಯಸ್ತ್ರೀಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಯುಯುತ್ಸುವೂ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪುತ್ರನೇ; ಹೀಗಾಗಿ ಸಂಖ್ಯೆ ನೂರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.
Verse 92
जनमेजय उवाच ज्येष्ठानुज्येष्ठतामेषां नामधेयानि वा विभो । धृतराष्ट्रस्य पुत्राणामानुपूर्व्येण कीर्तय,जनमेजयने कहा--प्रभो! धृतराष्ट्रके जो सौ पुत्र थे, उनके नाम मुझे बड़े-छोटेके क्रमसे एक-एक करके बताइये
ಜನಮೇಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಪ್ರಭುವೇ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪುತ್ರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಜ್ಯೇಷ್ಠ-ಕನಿಷ್ಠ ಕ್ರಮವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನನಗೆ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಹೇಳು.
Verse 93
वैशम्पायन उवाच दुर्योधनो युयुत्सुश्न राजन् दुःशासनस्तथा । दुःसहो दुःशलश्चैव दुर्मुखश्च॒ तथापर:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ, (ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪುತ್ರರಲ್ಲಿ) ದುರ್ಯೋಧನ, ಯುಯುತ್ಸು, ಹಾಗೆಯೇ ದುಃಶಾಸನ; ದುಃಸಹ, ದುಃಶಲಾ, ದುರ್ಮುಖ ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಬ್ಬನೂ ಇದ್ದರು.
Verse 94
विविंशतिर्विकर्णश्व जलसन्ध: सुलोचन: । विन्दानुविन्दी दुर्धर्ष: सुबाहुर्दुष्प्रधर्षण:
ವಿವಿಂಶತಿ, ವಿಕರ್ಣ, ಜಲಸಂಧ, ಸುಲೋಚನ; ವಿಂದ ಮತ್ತು ಅನುವಿಂದ; ದುರ್ಧರ್ಷ, ಸುಬಾಹು, ದುಷ್ಪ್ರಧರ್ಷಣ—ಇವರೂ ಇದ್ದರು.
Verse 95
दुर्मर्षणो दुर्मुखश्न दुष्कर्ण: कर्ण एव च । चित्रोपचित्रौ चित्राक्षक्षारुक्षित्राड्रदश्ष ह
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅವರಲ್ಲಿ ದುರ್ಮರ್ಷಣ, ದುರ್ಮುಖ, ದುಷ್ಕರ್ಣ ಮತ್ತು ಕರ್ಣ ಇದ್ದರು; ಹಾಗೆಯೇ ಚಿತ್ರೋಪಚಿತ್ರ, ಚಿತ್ರಾಕ್ಷ, ಕ್ಷಾರುಕ್ಷಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅದ್ರದಶ ಕೂಡ ಇದ್ದರು.
Verse 96
दुर्मदो दुष्प्रधर्षश्व विवित्सुर्विकट: सम: । ऊर्णनाभ: पद्मनाभस्तथा नन्दोपनन्दकौ
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ದುರ್ಮದ, ದುಷ್ಪ್ರಧರ್ಷ, ವಿವಿತ್ಸು, ವಿಕಟ, ಸಮ; ಊರ್ಣನಾಭ, ಪದ್ಮನಾಭ; ಹಾಗೆಯೇ ನಂದ ಮತ್ತು ಉಪನಂದ ಕೂಡ ಇದ್ದರು.
Verse 97
सेनापति: सुषेणश्न॒ कुण्डोदरमहोदरौ । चित्रबाहुश्नित्रवर्मा सुवर्मा दुर्विरोचन:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಸೇನಾಪತಿ ಸುಷೇಣ; ಕುಂಡೋದರ ಮತ್ತು ಮಹೋದರ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು; ಹಾಗೆಯೇ ಚಿತ್ರಬಾಹು, ಚಿತ್ರವರ್ಮ, ಸುವರ್ಮ ಮತ್ತು ದುರ್ವಿರೋಚನ ಕೂಡ ಇದ್ದರು.
Verse 98
अयोबाहुर्महाबाहुश्रित्रचापसुकुण्डलौ । भीमवेगो भीमबलो बलाकी भीमविक्रमौ
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅವರು ಅಯೋಬಾಹು ಮತ್ತು ಮಹಾಬಾಹು; ವಿಚಿತ್ರ ಧನುಸ್ಸುಗಳನ್ನೂ ಸುಂದರ ಕುಂಡಲಗಳನ್ನೂ ಧರಿಸಿದವರು; ಭೀಮವೇಗ, ಭೀಮಬಲ ಹೊಂದಿದವರು; ಬಲಾಕಿಯಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ ದಾಳಿ ಮಾಡುವವರು; ಭೀಮವಿಕ್ರಮರು.
Verse 99
उग्रायुधो भीमशर: कनकायुर्दढायुध: । दृढवर्मा दृढक्षत्र: सोमकीर्तिरनूदर:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಉಗ್ರಾಯುಧ, ಭೀಮಶರ, ಕನಕಾಯು, ದೃಢಾಯುಧ; ಹಾಗೆಯೇ ದೃಢವರ್ಮ, ದೃಢಕ್ಷತ್ರ, ಸೋಮಕೀರ್ತಿ ಮತ್ತು ಅನೂದರ ಕೂಡ ಇದ್ದರು.
Verse 100
जरासन्धो दृढसन्ध: सत्यसन्ध: सहस्रवाक् । उग्रश्नवा उग्रसेन: क्षेममूर्तिस्तथैव च
ಜರಾಸಂಧ; ದೃಢಸಂಧ—ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಚಲ; ಸತ್ಯಸಂಧ—ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ಸತ್ಯನಿಷ್ಠ; ಸಹಸ್ರವಾಕ್—ಸಾವಿರ ವಚನಗಳಿಂದ ಖ್ಯಾತ; ಹಾಗೆಯೇ ಉಗ್ರಶ್ನವಾ, ಉಗ್ರಸೇನ, ಕ್ಷೇಮಮೂರ್ತಿಯೂ ಇದ್ದರು।
Verse 101
अपराजित: पण्डितको विशालाक्षो दुराधन:
ಅವನು ಅಪರಾಜಿತ, ಪಂಡಿತ, ವಿಶಾಲಾಕ್ಷ, ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ದುಸ್ತರನಾಗಿದ್ದನು।
Verse 102
दृढ्हस्त: सुहस्तश्न॒ वातवेगसुवर्चसौ । आदित्यकेतुर्बह्वाशी नागदत्तानुयायिनौ
ದೃಢಹಸ್ತ ಮತ್ತು ಸುಹಸ್ತ; ವಾತವೇಗ ಮತ್ತು ಸುವರ್ಚಸ; ಆದಿತ್ಯಕೇತು ಮತ್ತು ಬಹ್ವಾಶೀ; ಹಾಗೆಯೇ ನಾಗದತ್ತನ ಅನುಯಾಯಿಗಳೂ ಇದ್ದರು।
Verse 103
कवची निषज्जी दण्डी दण्डधारो धरनुग्रहः । उग्रो भीमरथो वीरो वीरबाहुरलोलुप:
ಅವನು ಕವಚಧಾರಿ, ಸದಾ ಸಿದ್ಧ; ದಂಡಧಾರಿ, ದಂಡಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣ; ಭೂಮಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹಕರ. ಉಗ್ರ, ಭೀಮರಥ, ವೀರ—ವೀರಬಾಹು, ಲೋಭರಹಿತನು।
Verse 104
अभयो रौद्रकर्मा च तथा दृढरथश्न यः । अनाधृष्य: कुण्डभेदी विरावी दीर्घलोचन:
ಅಭಯ—ರೌದ್ರಕರ್ಮ; ಹಾಗೆಯೇ ದೃಢರಥ; ಅನಾಧೃಷ್ಯ ಕುಂಡಭೇದಿ; ವಿರಾವೀ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಲೋಚನ ಕೂಡ ಇದ್ದರು।
Verse 105
दीर्घबाहुर्महाबाहुर्व्यूडोरु: कनकाज्भद: । कुण्डजश्ित्रकश्चैव द:ःशला च शताधिका
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಆ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಬಾಹು, ಮಹಾಬಾಹು, ವ್ಯೂಢೋರು, ಕನಕಾಂಗದ; ಹಾಗೆಯೇ ಕುಂಡಜ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕ; ಮತ್ತು ದುಃಶಲಾ—ಇವರ ಜೊತೆಗೆ ನೂರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾದವರು ಇದ್ದರು.
Verse 106
वैशम्पायनजी बोले--राजन्! सुनो--१ दुर्योधन
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಕೇಳು—ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನಿಗೆ ನೂರು ಪುತ್ರರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ವೈಶ್ಯಾ ಸ್ತ್ರೀಯ ಗರ್ಭದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಯುಯುತ್ಸುವೂ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪುತ್ರನೇ ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಖ್ಯೆ ನೂರನ್ನು ಮೀರಿತು. ಹೀಗಾಗಿ, ರಾಜನೇ, ನೂರೊಂದು ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಒಂದು ಕನ್ಯೆ—ದುಃಶಲಾ—ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.
Verse 107
नामथधेयानुपूर्व्या च ज्येष्ठानुज्जेष्ठतां विदु: । सर्वे त्वतिरथा: शूरा: सर्वे युद्धविशारदा:
ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ ಕ್ರಮದಂತೆ ಪಂಡಿತರು ಅವರನ್ನು ಜ್ಯೇಷ್ಠ-ಕನಿಷ್ಠರೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಅತಿರಥರು, ಶೂರರು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತರು.
Verse 108
सर्वे वेदविदश्नैव राजच्छास्त्रे च पारगा: । सर्वे संग्रामविद्यासु विद्याभिजनशोभिन:
ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ವೇದಜ್ಞರು, ರಾಜಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತರು. ಯುದ್ಧವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರು; ಉತ್ತಮ ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಕುಲದಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
Verse 109
सर्वेषामनुरूपाश्न कृता दारा महीपते । दुःशलां समये राजन् सिन्धुराजाय कौरव:
ಮಹೀಪತೇ! ಅವರ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಕ್ಕ ವರದಕ್ಷಿಣೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹಗಳು ನೆರವೇರಿದವು. ಮತ್ತು ರಾಜನೇ, ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಕೌರವನು ತನ್ನ ಸಹೋದರಿ ದುಃಶಲೆಯನ್ನು ಸಿಂಧುರಾಜನಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗಿ ನೀಡಿದನು.
Verse 110
जयद्रथाय प्रददौ सौबलानुमते तदा । धर्मस्यांशं तु राजानं विद्धि राजन् युधिष्ठिरम्
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೌಬಲನ (ಶಕುನಿ) ಅನುಮತಿಯಿಂದ ಅವನು (ತನ್ನ ಸಹೋದರಿಯನ್ನು) ಸಿಂಧುರಾಜ ಜಯದ್ರಥನಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗಿ ನೀಡಿದನು. ಮತ್ತು ಹೇ ರಾಜನ್, ಯುಧಿಷ್ಠಿರನನ್ನು ಧರ್ಮದ ಅಂಶವೆಂದು ತಿಳಿ.
Verse 111
भीमसेनं तु वातस्य देवराजस्य चार्जुनम् । अश्रिनोस्तु तथैवांशौ रूपेणाप्रतिमौ भुवि
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಭೀಮಸೇನನು ವಾಯುವಿನ ಅಂಶ, ಅರ್ಜುನನು ದೇವರಾಜ ಇಂದ್ರನ ಅಂಶ ಎಂದು ತಿಳಿ. ಹಾಗೆಯೇ ನಕುಲ ಮತ್ತು ಸಹದೇವರು ಅಶ್ವಿನೀಕುಮಾರರ ಅಂಶಗಳು—ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ಅಪ್ರತಿಮರು.
Verse 112
नकुल: सहदेवश्व सर्वभूतमनोहरौ । यस्तु वर्चा इति ख्यात: सोमपुत्र: प्रतापवान्
ನಕುಲ ಮತ್ತು ಸಹದೇವರು ಸಮಸ್ತ ಭೂತಗಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹರ್ಷಿಸುವವರು. ಮತ್ತು ‘ವರ್ಚಾ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದ, ಸೋಮ (ಚಂದ್ರ)ನ ಪ್ರತಾಪವಂತ ಪುತ್ರನು—
Verse 113
सोअभिमन्युर्बृहत्कीर्तिर्जुनस्य सुतो5भवत् । यस्यावतरणे राजन् सुरान् सोमो5ब्रवीदिदम्
ಆ ಅಭಿಮನ್ಯು—ಮಹಾಕೀರ್ತಿಯವನು—ಅರ್ಜುನನ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು. ಹೇ ರಾಜನ್, ಅವನ ಅವತರಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೋಮ (ಚಂದ್ರ)ನು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು—
Verse 114
नाहं दद्यां प्रियं पुत्र मम प्राणैर्गरीयसम् । समय: क्रियतामेष न शक््यमतिवर्तितुम्
“ನನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರನು ನನಗೆ ಪ್ರಾಣಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಪ್ರಿಯನು; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಅವನನ್ನು ಬಹು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನೀಡಲಾರೆ. ಅವನು ಮর্ত್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅವಧಿಯನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿರಿ—ಆ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.”
Verse 115
सुरकार्य हि नः कार्यमसुराणां क्षितौ वध: । तत्र यास्यत्ययं वर्चा न च स्थास्यति वै चिरम्
ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಸುರರ ವಧೆ ಮಾಡುವುದು ದೇವತೆಗಳ ಕಾರ್ಯವೇ; ಅದು ನಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ಕರ್ತವ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಈ ವರ್ಚವೂ ಅಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಹೋಗುವನು; ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ನಿಲ್ಲಲಾರನು.
Verse 116
ऐन्द्रिनरस्तु भविता यस्य नारायण: सखा । सोर्ड्जुनेत्यभिविख्यात: पाण्डो: पुत्र: प्रतापवान्
ನಾರಾಯಣನು ಸಖನಾಗಿರುವ, ಇಂದ್ರಾಂಶಧಾರಿ ನರನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸುವನು. ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ‘ಅರ್ಜುನ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗುವನು; ಪಾಂಡುನ ಪ್ರತಾಪವಂತ ಪುತ್ರನೆಂದು ಗಣಿಸಲ್ಪಡುವನು.
Verse 117
तस्यायं भविता पुत्रो बालो भुवि महारथ: । ततः: षोडश वर्षाणि स्थास्यत्यमरसत्तमा:
ಅಮರಶ್ರೇಷ್ಠರೇ! ಈ ವರ್ಚಾ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಅರ್ಜುನನ ಪುತ್ರನಾಗುವನು; ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಮಹಾರಥಿ ಎಂದು ಗಣಿಸಲ್ಪಡುವನು. ಜನನದ ನಂತರ ಹದಿನಾರು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಇರುವನು.
Verse 118
अस्य षोडशवर्षस्य स संग्रामो भविष्यति । यत्रांशा व: करिष्यन्ति कर्म वीरनिषूदनम्
ಇವನ ಹದಿನಾರನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾಸಂಗ್ರಾಮ ಸಂಭವಿಸುವುದು; ಅಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಜನಿಸಿದ ವೀರರು ಶತ್ರುವೀರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಅದ್ಭುತ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ತೋರಿಸುವರು.
Verse 119
नरनारायणाभ्यां तु स संग्रामो विना कृत: । चक्रव्यूहं समास्थाय योधयिष्यन्ति व: सुरा:
ದೇವತೆಗಳೇ! ನರ-ನಾರಾಯಣರು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಆ ಸಂಗ್ರಾಮ ನಡೆಯುವುದು. ಶತ್ರುಪಕ್ಷವು ಚಕ್ರವ್ಯೂಹವನ್ನು ರಚಿಸಿ ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವರು.
Verse 120
विमुखाउ्छात्रवान् सर्वान् कारयिष्यति मे सुत: । बाल: प्रविश्य च व्यूहमभेद्यं विचरिष्यति
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು— “ನನ್ನ ಮಗನು ಆ ಎಲ್ಲ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ವಿಮುಖರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಅವರ ಗರ್ವವನ್ನೂ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನೂ ಕಸಿದು, ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಿಂದ ಓಡಿಸಿಬಿಡುವನು. ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದರೂ ಅವನು ಆ ಅಭೇದ್ಯ ವ್ಯೂಹವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅದರೊಳಗೆ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವನು.”
Verse 121
महारथानां वीराणां कदनं च करिष्यति । सर्वेषामेव शत्रूणां चतुर्थाशं नयिष्यति
“ಅವನು ಮಹಾರಥಿ ವೀರರ ಸಂಹಾರವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಎಲ್ಲ ಶತ್ರುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದು ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗವನ್ನು ಮೃತ್ಯುಲೋಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುವನು.”
Verse 122
दिनार्थेन महाबाहु: प्रेतराजपुरं प्रति । ततो महारथैवीरि: समेत्य बहुशो रणे
“ಅರ್ಧ ದಿನದಲ್ಲೇ ಮಹಾಬಾಹು ವೀರನು ಅನೇಕರನ್ನು ಪ್ರೇತರಾಜ ಯಮನ ನಗರದ ಕಡೆಗೆ ಕಳುಹಿಸುವನು; ನಂತರ ಅನೇಕ ಮಹಾರಥಿ ವೀರರು ಸೇರಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮರುಮರು ಅವನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವರು.”
Verse 123
दिनक्षये महाबाहुर्मया भूय: समेष्यति । एकं वंशकरं पुत्र वीर॑ वै जनयिष्यति
“ದಿನಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾಬಾಹು ವೀರನು ಮತ್ತೆ ನನ್ನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವನು. ಅವನು ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಒಬ್ಬನೇ ವೀರ ಪುತ್ರನನ್ನು ಪಡೆಯುವನು.”
Verse 124
प्रणष्टं भारतं वंशं स भूयो धारयिष्यति । एतत् सोमवच: श्रुत्वा तथास्त्विति दिवौकस:
“ಅವನು ನಾಶಪ್ರಾಯವಾದ ಭರತ ವಂಶವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಧರಿಸಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವನು.” ಸೋಮನ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವತೆಗಳು “ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ಅನುಮೋದಿಸಿದರು.
Verse 125
प्रत्यूचु: सहिता: सर्वे ताराधिपमपूजयन् । एवं ते कथितं राजंस्तव जन्म पितु: पितु:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಒಂದಾಗಿ ‘ತಥಾಸ್ತು’ ಎಂದು ಸಮ್ಮತಿಸಿ, ನಕ್ಷತ್ರಾಧಿಪತಿ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರು. ಓ ರಾಜನೇ! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಿನ್ನ ತಂದೆಯ ತಂದೆಯ (ಪಿತಾಮಹನ) ಜನ್ಮವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆ—ದೈವಸಮ್ಮತಿ ಮತ್ತು ಜಗದ್ಧರ್ಮದ ಗೌರವವೇ ರಾಜವಂಶದ ನಿರಂತರತೆಗೆ ಆಧಾರವೆಂದು ತೋರಿಸಿ.
Verse 126
अन्नेर्भागं तु विद्धि त्वं धृष्टद्युम्न॑ं महारथम् । शिखण्डिनमथो राजन स्त्रीपूर्व विद्धि राक्षमम्
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಮಹಾರಥ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು ಅಗ್ನಿಯ ಅಂಶವೆಂದು ತಿಳಿ. ಓ ರಾಜೇಂದ್ರನೇ! ಶಿಖಂಡಿನನು ರಾಕ್ಷಸಾಂಶದಿಂದ ಜನಿಸಿದವನೆಂದು ತಿಳಿ—ಅವನು ಮೊದಲು ಸ್ತ್ರೀರೂಪದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ, ನಂತರ ಪುರುಷತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದನು.
Verse 127
द्रौपदेयाश्व ये पडच बभूवुर्भरतर्षभ । विश्वान् देवगणान् विद्धि संजातान् भरतर्षभ,भरतर्षभ! तुम्हें मालूम होना चाहिये कि द्रौपदीके जो पाँच पुत्र थे, उनके रूपमें पाँच विश्वेदेवगण ही प्रकट हुए थे
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ದ್ರೌಪದಿಗೆ ಜನಿಸಿದ ಐದು ಪುತ್ರರು ವಿಶ್ವೇದೇವಗಣಗಳೇ ಪ್ರಕಟವಾದ ರೂಪಗಳು ಎಂದು ತಿಳಿ.
Verse 128
प्रतिविन्ध्य: सुतसोम: श्रुतकीर्तिस्तथापर: । नाकुलिस्तु शतानीक: श्रुतसेनश्न वीर्यवान्,उनके नाम क्रमशः इस प्रकार हैं--प्रतिविन्ध्य, सुतसोम, श्रुतकीर्ति, नकुलनन्दन शतानीक तथा पराक्रमी श्रुतसेन
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅವರ ಹೆಸರುಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ: ಪ್ರತಿವಿಂಧ್ಯ, ಸುತಸೋಮ, ಶ್ರುತಕೀರ್ತಿ; ಹಾಗೆಯೇ ನಕುಲನ ಪುತ್ರ ಶತಾನೀಕ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ ಶ್ರುತಸೇನ.
Verse 129
शूरो नाम यदुश्रेष्ठो वसुदेवपिताभवत् । तस्य कन्या पृथा नाम रूपेणासदृशी भुवि
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಯದುವಂಶದಲ್ಲಿ ಶೂರನೆಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುರುಷನಿದ್ದನು; ಅವನೇ ವಸುದೇವನ ತಂದೆ. ಅವನಿಗೆ ಪೃಥಾ ಎಂಬ ಪುತ್ರಿಯಿದ್ದಳು; ಅವಳ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನಳಿರಲಿಲ್ಲ.
Verse 130
पितुः स्वस्नीयपुत्राय सो5नपत्याय वीर्यवान् । अग्रमग्रे प्रतिज्ञाय स्वस्यापत्यस्य वै तदा
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ತಂದೆಯ ಸಹೋದರಿಯ ಮಗನು ಸಂತಾನಹೀನನೆಂದು ಕಂಡು ಆ ವೀರನು ಮೊದಲೇ ಅವನ ಮುಂದೆ ದೃಢ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು— “ನನ್ನ ಮೊದಲ ಸಂತಾನವನ್ನು ನಿನಗೆ ನೀಡುವೆನು” ಎಂದು.
Verse 131
अग्रजातेति तां कन्यां शूरो<नुग्रहकाड्क्षया । अददात् कुन्तिभोजाय स तां दुहितरं तदा
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಅವಳು ಮೊದಲ ಜನಿಸಿದ ಕನ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಅನುಗ್ರಹ ತೋರಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಶೂರಸೇನನು ಆ ವೇಳೆಯೇ ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ರಾಜ ಕುಂತಿಭೋಜನಿಗೆ ನೀಡಿದನು.
Verse 132
सा नियुक्ता पितुर्गेहे ब्राह्मणातिथिपूजने । उग्र॑ पर्यचरद् घोरें ब्राह्मणं संशितव्रतम्
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ತಂದೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವಾಗ ಪೃಥೆಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಅತಿಥಿಗಳ ಪೂಜೆ-ಸತ್ಕಾರ ಮಾಡುವ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ಬಾರಿ ಅವಳು ಕಠೋರ ವ್ರತಸ್ಥನಾದ, ಉಗ್ರವೂ ಭಯಂಕರವೂ ಆದ ಸ್ವಭಾವದ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮಹರ್ಷಿಯನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಸೇವಿಸಿದಳು.
Verse 133
निगूढनिश्चयं धर्मे यं तं दुर्वाससं विदु: । तमुग्रं शंसितात्मानं सर्वयत्नैरतोषयत्
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಧರ್ಮವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ, ದುರ್ವಾಸನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಆ ಉಗ್ರನೂ ಪ್ರಶಂಸನೀಯಾತ್ಮನಾದ ಮಹರ್ಷಿಯನ್ನು ಪೃಥೆ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದಳು.
Verse 134
तुष्टोडभिचारसंयुक्तमाचचक्षे यथाविधि । उवाच चैनां भगवान् प्रीतो5स्मि सुभगे तव
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ತೃಪ್ತನಾದ ಆ ಮುನಿಯು ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಂತೆ ಪ್ರಯೋಗಸಹಿತವಾದ ಒಂದು ಮಂತ್ರವನ್ನು ಅವಳಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಹೀಗೆಂದನು— “ಸುಭಗೇ! ನಾನು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ.”
Verse 135
य॑ य॑ देवं त्वमेतेन मन्त्रेणावाहयिष्यसि । तस्य तस्य प्रसादात् त्वं देवि पुत्राउजनिष्यसि,'देवि! तुम इस मन्त्रद्वारा जिस-जिस देवताका आवाहन करोगी, उसी-उसीके कृपाप्रसादसे पुत्र उत्पन्न करोगी”
ದೇವಿ! ನೀ ಈ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಯಾವ ಯಾವ ದೇವತೆಯನ್ನು ಆವಾಹನೆ ಮಾಡುತ್ತೀಯೋ, ಆ ಆ ದೇವತೆಯ ಕೃಪಾ-ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನೀ ಪುತ್ರರನ್ನು ಹೆರುವೆ.
Verse 136
एवमुक्ता च सा बाला तदा कौतूहलान्विता । कन्या सती देवमर्कमाजुहाव यशस्विनी,दुर्वासाके ऐसा कहनेपर वह सती-साध्वी यशस्विनी बाला यद्यपि अभी कुमारी कन्या थी, तो भी कौतूहलवश उसने भगवान् सूर्यका आवाहन किया
ದುರ್ವಾಸರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಯಶಸ್ವಿನಿಯಾದ ಆ ಸತಿ-ಸಾಧ್ವಿ ಬಾಲಿಕೆ—ಇನ್ನೂ ಕನ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರೂ—ಕೌತೂಹಲದಿಂದ ಭಗವಾನ್ ಸೂರ್ಯ (ಅರ್ಕ)ನನ್ನು ಆವಾಹನೆ ಮಾಡಿದಳು.
Verse 137
प्रकाशकर्ता भगवांस्तस्यां गर्भ दधौ तदा । अजीजनत् सुतं चास्यां सर्वशस्त्रभृतां वरम्
ಆಗ ಪ್ರಕಾಶಕರ್ತನಾದ ಭಗವಾನ್ ಸೂರ್ಯನು ಅವಳ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭ್ರೂಣವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು; ಆ ಗರ್ಭದಿಂದ ಅವಳು ಸಮಸ್ತ ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.
Verse 138
सकुण्डलं सकवचं देवगर्भश्रियान्वितम् । दिवाकरसमं दीप्त्या चारुसर्वाजड़भूषितम्
ಅವನು ಕುಂಡಲಗಳೂ ಕವಚವೂ ಸಹಿತವಾಗಿಯೇ ಪ್ರकटನಾದನು. ದೇವಸಂತಾನಕ್ಕೆ ಸಹಜವಾಗಿರುವ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಅವನು ಶೋಭಿಸಿದನು. ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು; ಅವನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಗವೂ ಮನೋಹರವಾಗಿ, ಸಮಗ್ರ ದೇಹದ ಶೋಭೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
Verse 139
निगूहमाना जात वै बन्धुपक्षभयात् तदा | उत्ससर्ज जले कुन्ती तं कुमारं यशस्विनम्,उस समय कुन्तीने पिता-माता आदि बान्धव-पक्षके भयसे उस यशस्वी कुमारको छिपाकर एक पेटीमें रखकर जलमें छोड़ दिया
ಆಗ ಕುಂತಿಯು ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಮೊದಲಾದ ಬಂಧುಪಕ್ಷದ ಭಯದಿಂದ ಆ ಯಶಸ್ವಿ ಕುಮಾರನನ್ನು ಮರೆಮಾಡಿ (ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು) ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇಲಿಬಿಟ್ಟಳು.
Verse 140
तमुत्सूष्टं जले गर्भ राधाभर्ता महायशा: । राधाया: कल्पयामास पुत्रं सोडधिरथस्तदा,जलमें छोड़े हुए उस बालकको राधाके पति महायशस्वी अधिरथ सूतने लेकर राधाकी गोदमें दे दिया और उसे राधाका पुत्र बना लिया
ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಶಿಶುವನ್ನು ಕಂಡು, ರಾಧೆಯ ಪತಿ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ಸೂತ ಅಧಿರಥನು ಅವನನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ರಾಧೆಯ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅವಳ ಮಡಿಲಿಗೆ ನೀಡಿದನು।
Verse 141
चक्रतुर्नामधेयं च तस्य बालस्य तावुभौ । दम्पती वसुषेणेति दिक्षु सर्वासु विश्वुतम्,उन दोनों दम्पतिने उस बालकका नाम वसुषेण रखा। वह सम्पूर्ण दिशाओंमें भलीभाँति विख्यात था
ಆ ದಂಪತಿಗಳು ಆ ಬಾಲಕನಿಗೆ ‘ವಸುಷೇಣ’ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು; ಹೀಗೆ ಅವನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು।
Verse 142
संवर्धमानो बलवान् स्वस्त्रिषूत्तमो5भवत् | वेदाड़ानि च सर्वाणि जजाप जयतां वर:
ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಅವನು ಬಲವಂತನಾಗಿ, ತನ್ನ ಅಸ್ತ್ರಶಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದನು. ಜಯಶೀಲರಲ್ಲಿ ವರನಾದ ಆ ವೀರನು ಎಲ್ಲಾ ವೇದಾಂಗಗಳನ್ನೂ ಜಪಿಸಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದನು।
Verse 143
यस्मिन् काले जपन्नास्ते धीमान् सत्यपराक्रम: । नादेयं ब्राह्मणेष्वासीत् तस्मिन् काले महात्मन:
ವಸುಷೇಣ (ಕರ್ಣ) ಅತ್ಯಂತ ಧೀಮಂತನೂ ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಿಯೂ ಆಗಿದ್ದನು. ಅವನು ಜಪದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಕೇಳಿದರೆ ಕೊಡದೆ ಬಿಡುವಂತಹ ಯಾವುದೂ ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಬಳಿ ಇರಲಿಲ್ಲ।
Verse 144
तमिन्द्रो ब्राह्मणो भूत्वा पुत्रार्थे भूतभावन: । ययाचे कुण्डले वीर॑ कवचं च सहाड्गजजम्
ಪುತ್ರಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಭೂತಭಾವನನಾದ ಇಂದ್ರನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ವೀರ ಕರ್ಣನಿಂದ ಅವನ ಎರಡು ಕುಂಡಲಗಳನ್ನೂ ದೇಹದೊಡನೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಕವಚವನ್ನೂ ಯಾಚಿಸಿದನು।
Verse 145
उत्कृत्य कर्णो ह्ददात् कवचं कुण्डले तथा । शक्ति शक्रो ददौ तस्मै विस्मितश्नलेदमब्रवीत्
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು— ಕರ್ಣನು ತನ್ನ ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಸಹಜ ಕವಚವನ್ನೂ ಕುಂಡಲಗಳನ್ನೂ ಕಿತ್ತು ತೆಗೆದು ದಾನಮಾಡಿದನು. ಅದನ್ನು ಕಂಡ ಇಂದ್ರನು ಆಶ್ಚರ್ಯಪಟ್ಟು ಅವನಿಗೆ ದಿವ್ಯ ಶಕ್ತಿಯಾಯುಧವನ್ನು ನೀಡಿಸಿ ಹೀಗೆಂದನು— “ದುರ್ಧರ್ಷ ವೀರಾ! ದೇವರು, ಅಸುರರು, ಮನುಷ್ಯರು, ಗಂಧರ್ವರು, ನಾಗರು ಅಥವಾ ರಾಕ್ಷಸರು— ಇವರಲ್ಲಿ ಯಾರ ಮೇಲೆ ನೀನು ಈ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಎಸೆದರೂ, ಆ ಒಬ್ಬನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವನು.”
Verse 146
देवासुरमनुष्याणां गन्धर्वोरगरक्षसाम् । यस्मिन् क्षेप्स्यसि दुर्धर्ष स एको न भविष्यति
“ದುರ್ಧರ್ಷ ವೀರಾ! ದೇವರು, ಅಸುರರು, ಮನುಷ್ಯರು, ಗಂಧರ್ವರು, ನಾಗರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು— ಇವರಲ್ಲಿ ಯಾರ ಮೇಲೆ ನೀನು ಈ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಎಸೆದರೂ, ಆ ಒಬ್ಬನು ಬದುಕಿ ಉಳಿಯನು.”
Verse 147
पुरा नाम च तस्यासीद् वसुषेण इति क्षितौ । ततो वैकर्तन: कर्ण: कर्मणा तेन सो5भवत्,पहले कर्णका नाम इस पृथ्वीपर वसुषेण था। फिर कवच और कुण्डल काटनेके कारण वह वैकर्तन नामसे प्रसिद्ध हुआ
ಹಿಂದೆ ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಹೆಸರು ವಸುಷೇಣ ಎಂದು ಇತ್ತು. ನಂತರ ಆ ಕರ್ಮದ ಕಾರಣದಿಂದ— ಕವಚ ಮತ್ತು ಕುಂಡಲಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಕೊಟ್ಟುದರಿಂದ— ಕರ್ಣನು ‘ವೈಕರ್ತನ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.
Verse 148
आमुक्तकवचो वीरो यस्तु जज्ञे महायशा: । स कर्ण इति विख्यात: पृथाया: प्रथम: सुतः,जो महायशस्वी वीर कवच धारण किये हुए ही उत्पन्न हुआ, वह पृथाका प्रथम पुत्र कर्ण नामसे ही सर्वत्र विख्यात था
ಕವಚವನ್ನು ಧರಿಸಿಕೊಂಡೇ ಜನಿಸಿದ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಆ ವೀರನು, ಪೃಥೆಯ ಮೊದಲ ಪುತ್ರ— ‘ಕರ್ಣ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು.
Verse 149
स तु सूतकुले वीरो ववृधे राजसत्तम | कर्ण नरवरश्रेष्ठ सर्वशस्त्रभूृतां वरम्,महाराज! वह वीर सूतकुलमें पाला-पोसा जाकर बड़ा हुआ था। नरश्रेष्ठ कर्ण सम्पूर्ण शस्त्रधारियोंमें श्रेष्ठ था
ಓ ರಾಜಸತ್ತಮ! ಆ ವೀರನು ಸೂತಕುಲದಲ್ಲಿ ಪೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಬೆಳೆದು ಬಂದನು. ನರವರಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಕರ್ಣನು ಎಲ್ಲ ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.
Verse 150
दुर्योधनस्यथ सचिवं मित्र शत्रुविनाशनम् | दिवाकरस्य त॑ विद्धि राजन्नंशमनुत्तमम्
ಅವನು ದುರ್ಯೋಧನನ ಮಂತ್ರಿಯೂ ಮಿತ್ರನೂ ಆಗಿ, ಅವನ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನೂ ಆಗಿದ್ದನು. ರಾಜನೇ! ಕರ್ಣನನ್ನು ನೀನು ಸೂರ್ಯದೇವನ ಅನುತ್ತಮ ಅಂಶವೆಂದು ತಿಳಿ.
Verse 151
यस्तु नारायणो नाम देवदेव: सनातन: । तस्यांशो मानुषेष्वासीद् वासुदेव: प्रतापवान्
ದೇವದೇವನಾದ ಸನಾತನ ನಾರಾಯಣನ ಅಂಶವೇ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಾಪವಂತನಾದ ವಾಸುದೇವ (ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ)ನಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.
Verse 152
शेषस्यांशश्ष नागस्य बलदेवो महाबल: । सनत्कुमार प्रद्युम्न॑ विद्धि राजन् महौजसम्,महाबली बलदेवजी शेषनागके अंश थे। राजन! महातेजस्वी प्रद्युम्मनको तुम सनत्कुमारका अंश जानो
ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಬಲದೇವನು ಶೇಷನಾಗನ ಅಂಶ. ರಾಜನೇ! ಮಹೌಜಸ್ವಿಯಾದ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನನ್ನು ಸನತ್ಕುಮಾರನ ಅಂಶವೆಂದು ತಿಳಿ.
Verse 153
एवमन्ये मनुष्येन्द्रा बहवों5शा दिवौकसाम् | जज्ञिरे वसुदेवस्य कुले कुलविवर्धना:
ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಾಸುದೇವನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಅಂಶಗಳಾದ ಅನೇಕ ಇತರ ನರೇಂದ್ರರು ಜನಿಸಿದರು; ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಕುಲವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವವರಾಗಿದ್ದರು.
Verse 154
गणस्त्वप्सरसां यो वै मया राजन प्रकीर्तित: । तस्य भाग: क्षितौ जज्ञे नियोगाद् वासवस्य ह,महाराज! मैंने अप्सराओोंके जिस समुदायका वर्णन किया है, उसका अंश भी इन्द्रके आदेशसे इस पृथ्वीपर उत्पन्न हुआ था
ಮಹಾರಾಜನೇ! ನಾನು ವರ್ಣಿಸಿದ ಅಪ್ಸರಸೆಯರ ಗಣದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಭಾಗವೂ ವಾಸವ (ಇಂದ್ರ)ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜನ್ಮವಾಯಿತು.
Verse 155
तानि षोडश देवीनां सहस्राणि नराधिप । बभूवुर्मानुषे लोके वासुदेवपरिग्रह:,नरेश्वर! वे अप्सराएँ मनुष्यलोकमें सोलह हजार देवियोंके रूपमें उत्पन्न हुई थीं, जो सब-की-सब भगवान् श्रीकृष्णकी पत्नियाँ हुईं
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ನರಾಧಿಪ! ಆ ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ಅಪ್ಸರೆಯರು ಮಾನವಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮಿಸಿ, ಅವರೆಲ್ಲರೂ ವಾಸುದೇವ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಪತ್ನಿಯರಾದರು.
Verse 156
श्रियस्तु भाग: संजज्ञे रत्यर्थ पृथिवीतले । भीष्मकस्य कुले साध्वी रुक्मिणी नाम नामत:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಭೂತಲದಲ್ಲಿ ಲೋಕಾನಂದಾರ್ಥವಾಗಿ ಶ್ರೀ (ಲಕ್ಷ್ಮೀ)ಯ ಒಂದು ಅಂಶ ಜನ್ಮಿಸಿತು; ಅದು ವಿದರ್ಭರಾಜ ಭೀಷ್ಮಕನ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಸತಿ-ಸಾಧ್ವಿ ರುಕ್ಮಿಣಿ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿತು.
Verse 157
द्रौपदी त्वथ संजज्ञे शचीभागादनिन्दिता । द्रुपदस्य कुले कन्या वेदिमध्यादनिन्दिता
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ನಂತರ ನಿಂದಾರ್ಹಳಲ್ಲದ ದ್ರೌಪದಿ ಶಚಿಯ ಅಂಶದಿಂದ ಜನ್ಮಿಸಿದಳು. ರಾಜ ದ್ರುಪದನ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಯಜ್ಞವೇದಿಯ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಕನ್ಯಾರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದಳು.
Verse 158
नातिहस्वा न महती नीलोत्पलसुगन्धिनी । पद्मायताक्षी सुश्रोणी स्वसिताज्चितमूर्थजा
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅವಳು ಅತಿಹ್ರಸ್ವಳೂ ಅಲ್ಲ, ಅತಿಮಹತೀಯೂ ಅಲ್ಲ. ಅವಳ ಅಂಗಗಳಿಂದ ನೀಲೋತ್ಪಲದ ಸುಗಂಧ ಹರಡುತ್ತಿತ್ತು. ಅವಳ ಕಣ್ಣುಗಳು ಪದ್ಮದಳಗಳಂತೆ ವಿಶಾಲವೂ ಸುಂದರವೂ; ಅವಳ ನಿತಂಬಗಳು ಮನೋಹರವೂ; ಅವಳ ಕಪ್ಪು, ಕುಂಚಿತ ಕೇಶಗಳು ಅತಿಶಯ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
Verse 159
सर्वलक्षणसम्पूर्णा वैदूर्यमणिसंनिभा । पज्चानां पुरुषेन्द्राणां चित्तप्रमथनी रह:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅವಳು ಎಲ್ಲ ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣಳಾಗಿ, ವೈದೂರ್ಯಮಣಿಯಂತೆ ಕಾಂತಿಮತಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾ ಅವಳು ಐದು ಪುರುಷೇಂದ್ರರಾದ ಪಾಂಡವರ ಚಿತ್ತವನ್ನು ಸದಾ ಮೋಹಿಸಿ ಕಲಕುತ್ತಿದ್ದಳು.
Verse 160
सिद्धिर्धतिश्व ये देव्यौ पज्चानां मातरौ तु ते । कुन्ती माद्री च जज्ञाते मतिस्तु सुबलात्मजा
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ‘ಸಿದ್ಧಿ’ ಮತ್ತು ‘ಧೃತಿ’ ಎಂಬ ಆ ಎರಡು ದೇವಿಯರೇ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿ ಐದು ಪಾಂಡವರಿಬ್ಬರು ತಾಯಂದಿರಾಗಿ ಕುಂತಿ ಮತ್ತು ಮಾದ್ರಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಸುಬಲರಾಜನ ಪುತ್ರಿ ಗಾಂಧಾರಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ‘ಮತಿ’ ದೇವಿಯೇ ಪ್ರಕಟಳಾದಳು. ಈ ರೀತಿ ಕುರು–ಪಾಂಡವ ವಂಶದ ಪ್ರಮುಖ ಮಾತೃಮೂರ್ತಿಗಳು ಸಿದ್ಧಿ, ಧೃತಿ, ಮತಿ ಎಂಬ ದೈವಗುಣಗಳ ಸಾಕಾರ ರೂಪವೆಂದು ಮಹಾಕಾವ್ಯವು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 161
इति देवासुराणां ते गन्धर्वाप्सरसां तथा । अंशावतरणं राजन् राक्षसानां च कीर्तितम्
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ರಾಜನೇ! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ದೇವರುಗಳೂ ಅಸುರರುಗಳೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರಸರು, ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರ ಅಂಶಾವತರಣವೂ ನಿನಗೆ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
Verse 162
ये पृथिव्यां समुद्भूता राजानो युद्ध दुर्मदा: । महात्मानो यदूनां च ये जाता विपुले कुले
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಮದದಿಂದ ದುರ್ಮದರಾದ ಯಾವ ಯಾವ ರಾಜರು ಉದ್ಭವಿಸಿದರೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಯದುಗಳ ವಿಶಾಲ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಯಾವ ಯಾವ ಮಹಾತ್ಮ ಯೋಧರೋ—ಅವರ ಎಲ್ಲರ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೂ ಉದ್ಭವವನ್ನೂ ನಾನು ಈಗಾಗಲೇ ನಿನಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಅಂಶಾವತರಣ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ದೋಷದೃಷ್ಟಿ ಬಿಟ್ಟು ಕೇಳಬೇಕು; ಇದು ಧನ, ಯಶಸ್ಸು, ಪುತ್ರಸಂತಾನ, ಆಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಜಯವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ.
Verse 163
ब्राह्मणा: क्षत्रिया वैश्या मया ते परिकीर्तिता: । धन्यं यशस्यं पुत्रीयमायुष्यं विजयावहम् । इदमंशावतरणं श्रोतव्यमनसूयता
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ವೈಶ್ಯರು—ಇವರನ್ನೆಲ್ಲ ನಾನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಅಂಶಾವತರಣಾಖ್ಯಾನ ಮಂಗಳಕರ; ಇದು ಧನ, ಯಶ, ಪುತ್ರಸಂತಾನ, ದೀರ್ಘಾಯು ಮತ್ತು ವಿಜಯವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ರಾಜನೇ! ಇದನ್ನು ಅನಸೂಯೆಯಿಂದ—ದೋಷದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಅಸೂಯೆ ಇಲ್ಲದೆ—ಕೇಳಬೇಕು.
Verse 164
अंशावतरणं श्रुत्वा देवगन्धर्वरक्षसाम् । प्रभवाप्ययवित् प्राज्ञो न कृच्छेष्ववसीदति
ದೇವರು, ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರ ಅಂಶಾವತರಣವನ್ನು ಕೇಳಿ, ವಿಶ್ವದ ಉದ್ಭವ-ಲಯಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾನನಾದ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಅರಿತ ಪ್ರಾಜ್ಞನು ಭಾರೀ ಕಷ್ಟಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕುಗ್ಗುವುದಿಲ್ಲ.
Frequently Asked Questions
The dilemma concerns how desire and immediacy can be reconciled with dharma: whether a union without the father’s immediate participation is legitimate, and which vivāha form is ethically permissible for a kṣatriya in this setting.
Ethical action is framed as context-sensitive: dharma is articulated through recognized social categories (vivāha types, varṇa appropriateness), but it is stabilized by truthful promises that protect vulnerable parties and secure legitimate succession.
There is no explicit phalaśruti formula; instead, a functional meta-commentary appears as Kaṇva’s validation and prophecy, which positions the union as dharmya and narratively anchors the future imperial outcome of their lineage.