
Rishi: Traditionally attributed within AV 9 as speculative seers (often Angiras/Atharvanic attribution in anukramaṇī traditions; exact r̥ṣi assignment depends on the AV anukramaṇī).
Devata: Gopā (cosmic guardian; interpreted as Sūrya/Brahman).
Chandas: Triṣṭubh-like cadence (as transmitted; metrical classification varies by pada-count and edition).
AV 9.10 ಒಂದು ತತ್ತ್ವಚಿಂತನಾ–ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೀಯ ಸೂಕ್ತ; ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ “ಗೋಪಾ” (ಹಿಂಡಿನ ಕಾಯುವವ/ರಕ್ಷಕ)ನು ಎಲ್ಲ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಚರಿಸಿ, ಲೋಕಗಳನ್ನು ಒಳಗಿನಿಂದ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಿಕಾಲದ ದರ್ಶನ-ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು—ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೀಯ ಚಲನ, ಯಜ್ಞಧೂಮ, ಮತ್ತು ಮೊದಲಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು—ಸ್ಮರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇದು ಯಜ್ಞಸ್ಥಳವನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಯಜಮಾನ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಮೇಲೆ ಋತ-ರಕ್ಷಣೆಯ (ಕ್ರಮ-ಪಾಲಕ ರಕ್ಷಣೆ) ಆವರಣವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ.
Mantra 1
आत्मा। यद् गा॑य॒त्रे अधि॑ गाय॒त्रमाहि॑तं॒ त्रैष्टु॑भं वा॒ त्रैष्टु॑भान्नि॒रत॑क्षत । यद् वा॒ जग॒ज्जग॒त्याहि॑तं प॒दं य इत् तद् वि॒दुस्ते अ॑मृत॒त्वमा॑नशुः
ಆತ್ಮನು: ಗಾಯತ್ರಿಯ ಮೇಲೆ ಗಾಯತ್ರವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದುದೇನು; ಅಥವಾ ತ್ರೈಷ್ಟುಭದಿಂದಲೇ ತ್ರೈಷ್ಟುಭವನ್ನು ಕೆತ್ತಿ ಹೊರತಂದದ್ದೇನು; ಅಥವಾ ಜಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಜಗತ್ರೂಪವಾದ ಆ ಪಾದ (ಹೆಜ್ಜೆ) ಏನೋ—ಅದನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ತಿಳಿದವರು ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದರು.
Mantra 2
गा॒य॒त्रेण॒ प्रति॑ मिमीते अ॒र्कम॒र्केण॒ साम॒ त्रैष्टु॑भेन वा॒कम्। वा॒केन॑ वा॒कं द्वि॒पदा॒ चतु॑ष्पदा॒क्षरे॑ण मिमते स॒प्त वाणीः॑
ಗಾಯತ್ರಿಯಿಂದ ಅವನು ಋಕ್ (ಸ್ತುತಿ)ಯನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತಾನೆ; ಋಕ್ನಿಂದ ಸಾಮವನ್ನು; ತ್ರೈಷ್ಟುಭದಿಂದ ವಾಣಿಯನ್ನು. ವಾಣಿಯಿಂದ ವಾಣಿಯನ್ನೇ (ಅಳೆಯುತ್ತಾನೆ); ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಎರಡು-ಪಾದದ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು-ಪಾದದ ಏಳು ವಾಣಿಗಳನ್ನು ಅವರು ಅಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
Mantra 3
जग॑ता॒ सिन्धुं॑ दि॒व्यऽस्कभायद् रथंत॒रे सूर्यं॒ पर्य॑पश्यत्। गा॒य॒त्रस्य॑ स॒मिध॑स्ति॒स्र आ॑हु॒स्ततो॑ म॒ह्ना प्र रि॑रिचे महि॒त्वा
ಜಗತೀದಿಂದ ಅವನು ದಿವ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಿಂಧುವನ್ನು (ಪ್ರವಾಹ/ಪೂರನ್ನು) ಆಧಾರಮಾಡಿದನು; ರಥಂತರದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಸರ್ವತಃ ಪರ್ಯವಲೋಕಿಸಿದನು. ಗಾಯತ್ರಕ್ಕೆ ಸಮಿಧ್ಗಳು (ಇಂಧನಕಟ್ಟೆಗಳು) ಮೂರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಮಹತ್ತಿನಿಂದ ಅದು ಮಹಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯಿತು.
Mantra 4
उप॑ ह्वये सु॒दुघां॑ धे॒नुमे॒तां सु॒हस्तो॑ गो॒धुगु॒त दो॑हदेनाम्। श्रेष्ठं॑ स॒वं स॑वि॒ता सा॑विषन्नो॒ऽभीऽद्धो घ॒र्मस्तदु॒ षु प्र वो॑चत्
ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಈ ಸುದುಘಾ—ಬಹಳ ಹಾಲು ಕೊಡುವ—ಧೇನುವನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇನೆ; ಸುಹಸ್ತನಾದ ಗೋದುಗು (ಹಸು ಹಾಲು ಕಡೆಯುವವನು) ಅವಳನ್ನು ಕಡೆಯಲಿ. ಸವಿತೃ ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲಿ; ಪ್ರಜ್ವಲಿತವಾದ ಘರ್ಮ (ಘರ್ಮ-ವಿಧಿಯ ತಪ್ತ ಪಾತ್ರ/ಅರ್ಘ್ಯ) ಇದನ್ನೇ ಶುಭವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಿ.
Mantra 5
हि॒ङ्कृ॒ण्व॒ती व॑सु॒पत्नी॒ वसू॑नां व॒त्समि॒च्छन्ती॒ मन॑सा॒भ्यागा॑त्। दु॒हाम॒श्विभ्यां॒ पयो॑ अ॒घ्न्येयं सा व॑र्धतां मह॒ते सौभ॑गाय
‘ಹಿಙ್’ ಎಂದು ರಂಭಿಸುತ್ತಾ, ವಸುಗಳ ವಸುಪತ್ನಿ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕರುವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದೆ. ಈ ಅಘ್ನ್ಯಾ (ಅಹಿಂಸ್ಯ, ಅಸ್ಪರ್ಶ್ಯ) ಹಸು ಅಶ್ವಿನರಿಗೆ ಪಯಃ ಹಾಲನ್ನು ಕಡೆಯಲಿ; ಅವಳು ಮಹತ್ತಾದ ಸೌಭಾಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಲಿ.
Mantra 6
गौर॑मीमेद॒भि व॒त्सं मि॒षन्तं॑ मू॒र्धानं॒ हिङ्ङ॑कृणो॒न्मात॒वा उ॑ । सृक्वा॑णं घ॒र्मम॒भि वा॑वशा॒ना मिमा॑ति मा॒युं पय॑ते॒ पयो॑भिः
ಕದಲುತ್ತಿರುವ ಕರುದ ಮೇಲೆ ಹಸು ಅಂಬಿತು; ‘ಹಿಙ್’ ಎಂಬ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಅವಳು ತಾಯಿಯಂತೆಯೇ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು (ಮೂರ್ಧಾನವನ್ನು) ಮಾಡಿದಂತೆ ಆಯಿತು. ಅವನನ್ನು ನೆಕ್ಕಿ, ಉಷ್ಣತೆಯ ಕಡೆಗೆ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಂದ, ಅವಳು ತನ್ನ ಅಂಬನ್ನು ಅಳೆಯುವಂತೆ ಹೊರಡಿಸುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ತನ್ನ ಹಾಲುಗಳಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಕುಡಿಯಲು ಹಾಲನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ।
Mantra 7
अ॒यं स शि॑ङ्क्ते॒ येन॒ गौर॒भिवृ॑ता॒ मिमा॑ति मा॒युं ध्व॒सना॒वधि॑ श्रि॒ता। सा चि॒त्तिभि॒र्नि हि च॒कार॒ मर्त्या॑न् वि॒द्युद् भव॑न्ती॒ प्रति॑ व॒व्रिमौ॑हत
ಇದೇ ಅದು, ಇದರಿಂದ ಅವಳು ಛಿಟುಕಿಸುತ್ತದೆ: ಹಸು ಸುತ್ತುವರಿದು, ಗೋಶಾಲೆಯಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಅಂಬನ್ನು ಹಂಚುತ್ತದೆ. ಅವಳು ತನ್ನ ಉಪಾಯಗಳಿಂದ ನಶ್ವರ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಅಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಳು; ವಿದ್ಯುತ್ (ಮಿಂಚು) ಆಗಿ, ಆವರಿಸುವ ಮುಚ್ಚಳವನ್ನು ಪ್ರತಿಹಿಂಸೆಯಿಂದ ಹೊಡೆದು ಚಿದ್ರಮಾಡಿದಳು।
Mantra 8
अ॒नच्छ॑ये तु॒रगा॑तु जी॒वमेज॑द् ध्रु॒वं मध्य॒ आ प॒स्त्याऽनाम्। जी॒वो मृ॒तस्य॑ चरति स्व॒धाभि॒रम॑र्त्यो॒ मर्त्ये॑ना॒ सयो॑निः
ಅನಚ್ಛಯ (ಅಕ್ಷಯ) ಲೋಕದಲ್ಲಿ ತುರಗಗತಿಯ ಜೀವಶಕ್ತಿ ಗೃಹಸ್ಥಾನಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಧ್ರುವವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವಧಾ (ಸ್ವಂತ ನಿಯಮ/ವಿಧಿ)ಗಳಿಂದ ಜೀವತತ್ತ್ವ ಮೃತರ ನಡುವೆ ಸಹ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ—ಅಮರ, ಆದರೂ ಮರಣಶೀಲನೊಂದಿಗೆ ಒಂದೇ ಯೋನಿ (ಒಂದೇ ಮೂಲ) ಹೊಂದಿರುವುದು.
Mantra 9
वि॒धुं द॑द्रा॒णं स॑लि॒लस्य॑ पृ॒ष्ठे युवा॑नं॒ सन्तं॑ पलि॒तो ज॑गार । दे॒वस्य॑ पश्य॒ काव्यं॑ महि॒त्वाद्य म॒मार॒ स ह्यः समा॑न
ಸಲಿಲ (ಜಲ)ದ ಪೃಷ್ಠದ ಮೇಲೆ ಓಡುತ್ತಿರುವ ವಿಧು—ಯುವನಾಗಿದ್ದರೂ—ಪಲಿತ (ಬಿಳಿಕೇಶ)ನು ಎಬ್ಬಿಸಿದ್ದಾನೆ. ದೇವನ ಕಾವ್ಯ (ಕಾವ್ಯಕೌಶಲ್ಯ)ವನ್ನು ಅವನ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ನೋಡು: ನಿನ್ನೆ ಸಮಾನನಾಗಿದ್ದವನು ಇಂದು ಸತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
Mantra 10
य ईं॑ च॒कार॒ न सो अ॒स्य वे॑द॒ य ईं॑ द॒दर्श॒ हिरु॒गिन्नु तस्मा॑त्। स मा॒तुर्योना॒ परि॑वीतो अ॒न्तर्ब॑हुप्र॒जा निरृ॑ति॒रा वि॑वेश
ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದವನು ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಇದನ್ನು ಕಂಡವನು—ನೋಡು—ಅವನಿಂದಲೇ ಅದು ಜಾರಿ ಹೋಯಿತು. ಮಾತೃಯೋನಿ (ತಾಯಿಯ ಗರ್ಭ)ಯೊಳಗೆ ಒಳಗಿನಿಂದ ಆವರಿತವಾದ, ಬಹುಪ್ರಜ (ಅನೇಕ ಸಂತಾನವಿರುವ) ಆ ಶಕ್ತಿ—ನಿರೃತಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ.
Mantra 11
अप॑श्यं गो॒पाम॑नि॒पद्य॑मान॒मा च॒ परा॑ च प॒थिभि॒श्चर॑न्तम्। सस॒ध्रीचीः॒ स विषू॑ची॒र्वसा॑न॒ आ व॑रीवर्ति॒ भुव॑नेष्व॒न्तः
ನಾನು ಗೋಪನನ್ನು ಕಂಡೆನು—ಅವನು ಎಂದಿಗೂ ಕುಸಿಯುವುದಿಲ್ಲ—ಅವನು ಹತ್ತಿರದತ್ತವೂ ದೂರದತ್ತವೂ ಇರುವ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ನೇರಗತಿಯೂ ಅಡ್ಡಗತಿಯೂ ಆದ ತನ್ನ ಪಥಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಲೋಕಗಳೊಳಗೆ ಅವನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಇತ್ತಿಚೆಗೆ ಅತ್ತಿಚೆಗೆ ಉರುಳುತ್ತಾ ತಿರುಗುತ್ತಾನೆ.
Mantra 12
द्यौर्नः॑ पि॒ता ज॑नि॒ता नाभि॒रत्र॒ बन्धु॑र्नो मा॒ता पृ॑थि॒वी म॒हीयम्। उ॒त्ता॒नयो॑श्च॒म्वो॒३र्योनि॑र॒न्तरत्रा॑ पि॒ता दु॑हि॒तुर्गर्भ॒माधा॑त्
ದ್ಯೌಲೋಕವು ನಮ್ಮ ತಂದೆ—ಜನಕ; ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಮ್ಮ ನಾಭಿ; ಅವನೇ ನಮ್ಮ ಬಂಧು. ಮಹತ್ತಾದ ಪೃಥಿವಿಯೇ ನಮ್ಮ ತಾಯಿ. ಎರಡು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಚಮೂ (ಪಾತ್ರಗಳು)ಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಯೋನಿ ಇದೆ; ಅಲ್ಲಿ ತಂದೆಯು ಪುತ್ರಿಯ ಗರ್ಭವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ.
Mantra 13
पृ॒च्छामि॑ त्वा॒ पर॒मन्तं॑ पृथि॒व्याः पृ॒च्छामि॒ वृष्णो॒ अश्व॑स्य॒ रेतः॑ । पृ॒च्छामि॒ विश्व॑स्य॒ भुव॑नस्य॒ नाभिं॑ पृ॒च्छामि॑ वा॒चः प॑र॒मं व्योऽम
ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಪೃಥಿವಿಯ ಪರಮ ಅಂತ್ಯದ ಕುರಿತು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ; ವೃಷ್ಣ (ವೀರ್ಯವಂತ) ಅಶ್ವದ ರೇತಸ್ (ವೀರ್ಯ) ಕುರಿತು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ. ಈ ಸಮಸ್ತ ಭುವನದ ನಾಭಿಯ ಕುರಿತು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ; ವಾಚ್ (ವಾಣಿ)ಯ ಪರಮ ವ್ಯೋಮ (ಉನ್ನತಾಕಾಶ) ಕುರಿತು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ.
Mantra 14
इ॒यं वेदिः॒ परो॒ अन्तः॑ पृथि॒व्या अ॒यं सोमो॒ वृष्णो॒ अश्व॑स्य॒ रेतः॑ । अ॒यं य॒ज्ञो विश्व॑स्य॒ भुव॑नस्य॒ नाभि॑र्ब्र॒ह्मायं वा॒चः प॑र॒मं व्योऽम
ಈ ವೇದಿ ಪೃಥಿವಿಯ ಪರಮ ಅಂತ್ಯ; ಈ ಸೋಮವು ವೃಷ್ಣ ಅಶ್ವದ ರೇತಸ್ (ವೀರ್ಯ). ಈ ಯಜ್ಞವು ಸಮಸ್ತ ಭುವನದ ನಾಭಿ; ಇದು ಬ್ರಹ್ಮ—ವಾಚ್ (ವಾಣಿ)ಯ ಪರಮ ವ್ಯೋಮ (ಉನ್ನತಾಕಾಶ).
Mantra 15
न वि जा॑नामि॒ यदि॑वे॒दमस्मि॑ नि॒ण्यः संन॑द्धो॒ मन॑सा चरामि । य॒दा माग॑न् प्रथम॒जा ऋ॒तस्यादिद् वा॒चो अ॑श्नुवे भा॒गम॒स्याः
ನಾನು ನಿಜವಾಗಿ ಇದೇನೋ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಗುಪ್ತನಾಗಿ, ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಬಂಧಿತನಾಗಿ, ನಾನು ಮನಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಋತದ ಪ್ರಥಮಜನು ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಾಗ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಾನು ಈ ವಾಣಿಯ ಒಂದು ಪಾಲನ್ನು ಪಡೆದேன்.
Mantra 16
अपा॒ङ् प्राङे॑ति स्व॒धया॑ गृभी॒तोऽम॑र्त्यो॒ मर्त्ये॑ना॒ सयो॑निः । ता शश्व॑न्ता विषू॒चीना॑ वि॒यन्ता॒ न्य॑१न्यं चि॒क्युर्न नि चि॑क्युर॒न्यम्
ಸ್ವಧಾ ಯಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟವನು ಹಿಂದೆಗೂ ಮುಂದೆಗೂ ಚಲಿಸುತ್ತಾನೆ—ಅಮರನು ಮರಣಶೀಲನ ಮೂಲಕ, ಒಂದೇ ಯೋನಿ/ಗರ್ಭದ ಸಹವಾಸಿ. ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಇರುವವರು, ವಿಭಿನ್ನ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ದೂರವಾಗುತ್ತಾ, ಒಬ್ಬನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದಾನೆ; ಆದರೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬನನ್ನು (ಪೂರ್ಣವಾಗಿ) ಅರಿತಿಲ್ಲ.
Mantra 17
स॒प्तार्ध॑ग॒र्भा भुव॑नस्य॒ रेतो॒ विष्णो॑स्तिष्ठन्ति प्र॒दिशा॒ विध॑र्मणि । ते धी॒तिभि॒र्मन॑सा॒ ते वि॑प॒श्चितः॑ परि॒भुवः॑ परि॑ भवन्ति वि॒श्वतः॑
ಏಳು, ಅರ್ಧ-ಗರ್ಭರೂಪದವರು, ಸಮಸ್ತ ಭುವನದ ರೇತ/ಬೀಜ—ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಿಧಾನದಂತೆ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಧೀ (ಅಂತರ್ದೃಷ್ಟಿ) ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ—ವಿಪಶ್ಚಿತ (ವಿವೇಕಿಗಳು) ಆಗಿ—ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಪರಿಭುವ (ಆವರಿಸುವವರು, ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದುವವರು) ಆಗುತ್ತಾರೆ.
Mantra 18
ऋ॒चो अ॒क्षरे॑ पर॒मे व्योऽम॒न् यस्मि॑न् दे॒वा अधि॒ विश्वे॑ निषे॒दुः । यस्तन्न वेद॒ किमृ॒चा क॑रिष्यति॒ य इत् तद् वि॒दुस्ते अ॒मी समा॑सते
ಋಚಃ (ಋಗ್ವೇದೀಯ ಮಂತ್ರಗಳು) ಅಕ್ಷರ (ಅವಿನಾಶಿ)ದಲ್ಲಿ, ಪರಮ ವ್ಯೋಮದಲ್ಲಿ ಇವೆ—ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು ಅಧಿಷ್ಠಾನ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕುಳಿತಿದ್ದಾರೆ. ಆ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಯದವನು, ಋಚೆಯಿಂದ ಏನು ಸಾಧಿಸುವನು? ಆದರೆ ಆ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ತಿಳಿದವರು—ಅವರೇ ಏಕಮನದಿಂದ ಸಮಾಸತೇ (ಸಮ್ಮತಿಯಲ್ಲಿ) ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
Mantra 19
ऋ॒चः प॒दं मात्र॑या क॒ल्पय॑न्तोऽर्ध॒र्चेन॑ चाक्लृपु॒र्विश्व॒मेज॑त्। त्रि॒पाद् ब्रह्म॑ पुरु॒रूपं॒ वि त॑ष्ठे॒ तेन॑ जीवन्ति प्र॒दिश॒श्चत॑स्रः
ಋಚಃ (ಋಗ್ವೇದೀಯ ಋಚೆಗಳು) ಮಾತ್ರೆಯ ನಿಯಮದಿಂದ ಪದವನ್ನು (ಶಬ್ದ-ಪಾದವನ್ನು) ರೂಪಿಸುತ್ತಾ, ಅರ್ಧಋಚೆಯಿಂದಲೇ ಚಲಿಸುವ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿದವು. ತ್ರಿಪಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಬಹುರೂಪನಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಅವನಿಂದಲೇ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳು ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ.
Mantra 20
सू॒य॒व॒साद् भग॑वती॒ हि भू॒या अधा॑ व॒यं भग॑वन्तः स्याम । अ॒द्धि तृण॑मघ्न्ये विश्व॒दानीं॒ पिब॑ शु॒द्धमु॑द॒कमा॒चर॑न्ती
ಸುಯವಸ (ಉತ್ತಮ ಮೇವು)ದಿಂದ, ಹೇ ಭಗವತಿ, ನೀನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗು; ನಂತರ ನಾವು ಕೂಡ ನಿನ್ನ ಸಂಗದಿಂದ ಭಗವಂತರು (ಧನ್ಯರು) ಆಗೋಣ. ಹೇ ಅಘ್ನ್ಯಾ (ಕೊಲ್ಲಬಾರದು) ವಿಶ್ವದಾನಿ ಗೋವೇ, ಈಗ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹುಲ್ಲನ್ನು ತಿನ್ನು; ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಶುದ್ಧ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿ.
Mantra 21
गौरिन्मि॑माय सलि॒लानि॒ तक्ष॒त्येक॑पदी द्वि॒पदी॒ सा चतु॑ष्पदी । अ॒ष्टाप॑दी॒ नव॑पदी बभू॒वुषी॑ स॒हस्रा॑क्षरा॒ भुव॑नस्य प॒ङ्क्तिस्तस्याः॑ समु॒द्रा अधि॒ वि क्ष॑रन्ति
ಉಜ್ವಲೆಯಾದ ಗೌರೀ ಜಲಗಳನ್ನು ಅಳೆಯಿತು; ಆ ಶಿಲ್ಪಿನಿ ಅವುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ—ಏಕಪದಿ, ದ್ವಿಪದಿ, ಅವಳು ಚತುಷ್ಪದಿ; ಅಷ್ಟಾಪದಿ, ನವಪದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾಳೆ; ಲೋಕದ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷರ ಪಙ್ಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಅವಳ ಮೇಲೆ ಸಮುದ್ರಗಳು ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಹರಿದು ತಮ್ಮನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುರಿಸುತ್ತವೆ.
Mantra 22
कृ॒ष्णं नि॒यानं॒ हर॑यः सुप॒र्णा अ॒पो वसा॑ना॒ दिव॒मुत्प॑तन्ति । तं आव॑वृत्र॒न्त्सद॑नादृ॒तस्यादिद् घृ॒तेन॑ पृथि॒वीं व्यूऽदुः
ಕೃಷ್ಣ ನಿಯಾನಂ (ಕಪ್ಪು ಬಂಧನ)ವನ್ನು ಹರಯಃ ಸುಪರ್ಣಾಃ—ಹಳದಿ-ತಾಮ್ರವರ್ಣದ, ಸುಂದರಪಕ್ಷಿಗಳಾದ ಶಕ್ತಿಗಳು—ಜಲಗಳನ್ನು ವಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಧರಿಸಿ ದಿವ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರುತ್ತವೆ. ಋತದ ಆಸನದಿಂದ ಆ ಕಪ್ಪು ತಡೆವನ್ನು ಅವರು ಜಯಿಸಿದರು; ನಂತರ ನಿಜವಾಗಿ ಘೃತದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತೆರೆಯಿಸಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿದರು.
Mantra 23
अ॒पादे॑ति प्रथ॒मा प॒द्वती॑नां॒ कस्तद् वां॑ मित्रावरु॒णा चि॑केत । गर्भो॑ भा॒रं भ॑र॒त्या चि॑दस्या ऋ॒तं पिप॒र्त्यनृ॑तं नि पा॑ति
ಪದವತೀ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲನೆಯದು ಹೊರಬರುತ್ತದೆ; ಹೇ ಮಿತ್ರ-ವರುಣ, ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಅದನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ? ಗರ್ಭವು ಅವಳದೂ ಭಾರವನ್ನು ಹೊರುತ್ತದೆ; ಅದು ಋತವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅನೃತವನ್ನು ಕೆಳಗೆ ತಡೆದು ಇಡುತ್ತದೆ.
Mantra 24
वि॒राड् वाग् विरा॑ट् पृ॑थि॒वी वि॒राड॒न्तरि॑क्षं वि॒राट् प्र॒जाप॑तिः । वि॒राण्मृ॒त्युः सा॒ध्याना॑मधिरा॒जो ब॑भूव॒ तस्य॑ भू॒तं भव्यं॒ वशे॒ स मे॑ भू॒तं भव्यं॒ वशे॑ कृणोतु
ವಿರಾಟ್ ವಾಕ್; ವಿರಾಟ್ ಪೃಥಿವಿ; ವಿರಾಟ್ ಅಂತರಿಕ್ಷ; ವಿರಾಟ್ ಪ್ರಜಾಪತಿ. ವಿರಾಟ್ನಿಂದ ಮೃತ್ಯು ಸಾಧ್ಯರ ಅಧಿರಾಜನಾಗಿ ಉಂಟಾಯಿತು; ಭೂತವೂ ಭವ್ಯವೂ ಅವನ ವಶದಲ್ಲಿವೆ—ಅವನು ನನ್ನಿಗೂ ಭೂತ-ಭವ್ಯಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಲಿ.
Mantra 25
श॒क॒मयं॑ धू॒ममा॒राद॑पश्यं विषू॒वता॑ प॒र ए॒नाव॑रेण । उ॒क्षाणं॒ पृश्नि॑मपचन्त वी॒रास्तानि॒ धर्मा॑णि प्रथ॒मान्या॑सन्
ದೂರದಿಂದ ನಾನು ಗೋಮಯ-ಇಂಧನದ ಹೊಗೆಯನ್ನು ಕಂಡೆ—ವಿಷೂವತ್ (ತಿರುವಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ), ದೂರದ ಮತ್ತು ಸಮೀಪದ ಎರಡೂ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳೊಂದಿಗೆ. ವೀರರು ಚಿತ್ತರಿದ ಎಮ್ಮೆಯನ್ನು ಬೇಯಿಸಿದರು; ಅವೇ ಮೊದಲಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಧರ್ಮಗಳು (ವಿಧಿಗಳು) ಆಗಿದ್ದವು.
Mantra 26
त्रयः॑ के॒शिन॑ ऋतु॒था वि च॑क्षते संवत्स॒रे व॑पत॒ एक॑ एषाम्। विश्व॑म॒न्यो अ॑भि॒चष्टे॒ शची॑भि॒र्ध्राजि॒रेक॑स्य ददृशे॒ न रू॒पम्
ಋತು ಋತುವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವ ಮೂರು ಕೇಶಿನ (ದೀರ್ಘಕೇಶ) ಶಕ್ತಿಗಳು ಇವೆ; ಸಂವತ್ಸರದಲ್ಲಿ ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು (ತನ್ನ) ಕೂದಲನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ತನ್ನ ಶಚೀಭಿಃ (ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ) ವಿಶ್ವವನ್ನೆಲ್ಲ ಅಭಿಚಷ್ಟೇ (ನೋಡಿ/ವೀಕ್ಷಿಸಿ) ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ; ಒಬ್ಬನ ಧ್ರಾಜಿಃ (ಮಿಂಚುವ ತೇಜಸ್ಸು) ಕಾಣುತ್ತದೆ—ಆದರೆ ಅವನ ರೂಪ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
Mantra 27
च॒त्वारि॒ वाक् परि॑मिता प॒दानि॒ तानि॑ विदुर्ब्राह्म॒णा ये म॑नी॒षिणः॑ । गुहा॒ त्रीणि॒ निहि॑ता॒ नेङ्ग॑यन्ति तु॒रीयं॑ वा॒चो म॑नु॒ष्याऽवदन्ति
ವಾಕಿನ ನಾಲ್ಕು ಪರಿಮಿತ ಪದಗಳು (ಸ್ಥಾನಗಳು/ಹಂತಗಳು) ಇವೆ; ಅವನ್ನು ಮನೀಷಿಣಃ (ಚಿಂತನೆಗೆ ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತ) ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಮೂರು ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ (ರಹಸ್ಯದಲ್ಲಿ) ನಿಹಿತವಾಗಿವೆ—ಅವು ಚಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ವಾಕಿನ ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಮಾನವರು ಉಚ್ಚರಿಸುವದೇ.
Mantra 28
इन्द्रं॑ मि॒त्रं वरु॑णम॒ग्निमा॑हु॒रथो॑ दि॒व्यः स सु॑प॒र्णो ग॒रुत्मा॑न्। ए॒कं सद् विप्रा॑ बहु॒धा व॑दन्त्य॒ग्निं य॒मं मा॑त॒रिश्वा॑नमाहुः
ಅವನನ್ನು ಇಂದ್ರ, ಮಿತ್ರ, ವರುಣ, ಅಗ್ನಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತು ಅವನು ದಿವ್ಯನಾದ ಸುಪರ್ಣ, ಗರುತ್ಮಾನ್. ಸತ್ ಒಂದೇ; ವಿಪ್ರರು ಅದನ್ನು ಹಲವು ವಿಧವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅದನ್ನೇ ಅಗ್ನಿ, ಯಮ, ಮಾತರಿಶ್ವಾನ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
Gopā is the cosmic “Herdsman/Guardian” who moves on every path and circulates within all worlds. Many traditions interpret this power as Sūrya-like (sun as overseer) or as Brahman-like (the inner regulator of reality).
It is primarily protective (shāntika): it stabilizes a space, reinforces right order (ṛta/dharma), and strengthens the effectiveness of a rite by aligning it with primordial precedent described in the hymn.
Not necessarily. The hymn works as a contemplative-protective recitation; optional supports include simple water-sprinkling for boundary-setting, or (if integrating with household ritual) fire with dung-fuel and/or milk as auspicious substances.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.