Adhyaya 146

Verse 1

। मार्कण्डेय उवाच । अस्माहकं ततो गच्छेत्पितृतीर्थमनुत्तमम् । प्रेतत्वाद्यत्र मुच्यन्ते पिण्डेनैकेन पूर्वजाः

マールカンデーヤは言った。「その後、人はアスマーハカという無上のピトリ・ティールタへ赴くべきである。そこでは、ただ一つのピンダ供養によって、祖霊はプレータの状態などの苦患から解き放たれる。」

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । अस्माहकस्य माहात्म्यं कथयस्व ममानघ । स्नानदानेन यत्पुण्यं तथा पिण्डोदकेन च

ユディシュティラは言った。「罪なき御方よ、アスマーハカの偉大さを私に語ってください。沐浴と布施による功徳、またピンダ供養と水の供献による功徳はいかなるものですか。」

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । पुरा कल्पे नृपश्रेष्ठ ऋषिदेवसमागमे । प्रश्नः पृष्टो मया तात यथा त्वमनुपृच्छसि

聖マールカンデーヤは言った。「昔のカルパにおいて、王の中の最勝よ、リシとデーヴァの集会で、わたし自身がこの同じ問いを発したのだ、愛しき者よ――まさに今、汝が問うがごとく。」

Verse 4

एकत्र सागराः सप्त सप्रयागाः सपुष्कराः । नास्य साम्यं लभन्ते ते नात्र कार्या विचारणा

たとえ七つの大海が、プラヤーガとプシュカラを伴って一処に集まろうとも、これに等しいものとはならぬ。ここに思案の余地はない。

Verse 5

सोमनाथं तु विख्यातं यत्सोमेन प्रतिष्ठितम् । तत्र सोमग्रहे पुण्यं तत्पुण्यं लभते नरः

ソームナータは名高い。月神ソーマによってそこに安置されたからである。その地でソーマグラハ（ソーマの「把持」）の聖なる儀礼を修する者は、その行にふさわしい功徳を得る。

Verse 6

मासान्ते पितरो नृणां वीक्षन्ते सन्ततिं स्वकाम् । कश्चिदस्मत्कुलेऽस्माकं पिण्डमत्र प्रदास्यति

月の終わりごとに、祖霊ピトリたちは自らの人間の子孫を見渡して思う。「我らの家系の誰かが、ここでピンダ（供餅）を捧げてくれるだろうか。」

Verse 7

प्रपितामहास्तथादित्याः श्रुतिरेषा सनातनी । एवं ब्रुवन्ति देवाश्च ऋषयः सतपोधनाः

また曾祖たち（プラピターマハ）とアーディティヤたちもこのように語る。これはシュルティの永遠の教えである。同じく、タパスと霊的財に富むデーヴァとリシたちも、かく語る。

Verse 8

सकृत्पिण्डोदकेनैव शृणु पार्थिव यत्फलम् । द्वादशाब्दानि राजेन्द्र योगं भुक्त्वा सुशोभनम्

聞け、王よ。たとえ一度のピṇḍa（供餅）と水の供養であっても、いかなる果報が生ずるかを。諸王の主よ、祖霊は十二年のあいだ、麗しい安楽の境を享受する。

Verse 9

युगे युगे महाराज अस्माहके पितामहाः । सर्वदा ह्यवलोकन्त आगच्छन्तं स्वगोत्रजम्

時代ごとに、偉大なる王よ、われらの祖先は常に見守り、自らの一族の者が来るのを待ち続ける。

Verse 10

भविष्यति किमस्माकममावास्याप्यमाहके । स्नानं दानं च ये कुर्युः पितॄणां तिलतर्पणम्

「我らはどうなるのか、たとえ新月日（アマーヴァーシャー）であっても、たとえマーガ月であっても」—そうして彼らは案じる。沐浴と布施を行い、祖霊（ピトリ）に胡麻水の供養（ティラ・タルパナ）を捧げる者は、彼らを支える。

Verse 11

ते सर्वपापनिर्मुक्ताः सर्वान्कामांल्लभति वै । जलमध्येऽत्र भूपाल अग्नितीर्थं च तिष्ठति

彼らは一切の罪より解き放たれ、まことに望むものをすべて得る。ここに、王よ、水のただ中に、アグニティールタと呼ばれる聖なる渡し場がある。

Verse 12

दर्शनात्तस्य तीर्थस्य पापराशिर्विलीयते । स्नानमात्रेण राजेन्द्र ब्रह्महत्यां व्यपोहति

そのティールタを拝するだけで、罪の山は溶け去る。沐浴のみで、諸王の主よ、ブラフマハティヤー（最重の罪）さえも払い落とされる。

Verse 13

शुक्लाम्बरधरो नित्यं नियतः स जितेन्द्रियः । एककालं तु भुञ्जानो मासं तीर्थस्य सन्निधौ

日々白衣をまとい、戒を守って諸根を制し、一日に一度のみ食して、聖なる渡し（ティールタ）の御前に一か月住すべし。

Verse 14

सुवर्णालंकृतानां तु कन्यानां शतदानजम् । फलमाप्नोति सम्पूर्णं पितृलोके महीयते

黄金で飾られた乙女百人を施すに等しい功徳の果を余すところなく得て、祖霊ピトリの世界において尊ばれる。

Verse 15

पृथिव्यामासमुद्रायां महाभोगपतिर्भवेत् । धनधान्यसमायुक्तो दाता भवति धार्मिकः

この聖なる行の力により、地上において海の果てに至るまで大いなる享楽の主となり、財と穀を具え、施しをなす者となって、ダルマに堅く立つ。

Verse 16

उपवासी शुचिर्भूत्वा ब्रह्मलोकमवाप्नुयात् । अस्माहकं समासाद्य यस्तु प्राणान् परित्यजेत्

断食して清浄となれば、梵天界に至り得る。また、この我らの聖地に到り、そこで命の息を捨てる者にも、最上の吉祥なる帰趣がある。

Verse 17

कोटिवर्षसहस्राणि रुद्रलोके महीयते । ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टः क्षीणकर्मा दिवश्च्युतः

幾千のコーティ年にわたりルドラの界にて尊ばれるが、やがて功徳が尽きると天より堕ちる—業の蓄えを使い果たし、天上の位から退く。

Verse 18

सुवर्णमणिमुक्ताढ्ये कुले जायेत रूपवान् । कृत्वाभिषेकविधिना हयमेधफलं लभेत्

彼は黄金・宝石・真珠に満ちた家系に、美貌を具えて再生し、規定の灌頂沐浴（アビシェーカ）を行うことで、アシュヴァメーダ祭の果報を得る。

Verse 19

धनाढ्यो रूपवान्दक्षो दाता भवति धार्मिकः । चतुर्वेदेषु यत्पुण्यं सत्यवादिषु यत्फलम्

彼は富み、美しく、有能で、惜しみなく施す布施者となり、ダルマにかなって正しく生きる。四ヴェーダに宿るいかなる功徳も、真実を語る者に属するいかなる果報も—

Verse 20

तत्फलं लभते नूनं तत्र तीर्थेऽभिषेचनात् । तीर्थानां परमं तीर्थं निर्मितं शम्भुना पुरा

まさにその果報は、あの聖なるティールタで灌頂沐浴（アビシェーカ）を行うことにより、必ず得られる。そこは諸ティールタの中の最上であり、太古にシャンブフ（シヴァ）によって造られた。

Verse 21

हृदयेशः स्वयं विष्णुर्जपेद्देवं महेश्वरम् । गन्धर्वाप्सरसश्चैव मरुतो मारुतास्तथा

心に住まう主であるヴィシュヌご自身が、神マヘーシュヴァラをジャパして唱える。さらにガンダルヴァとアプサラス、そして風神マルトたちもまた同様である。

Verse 22

विश्वेदेवाश्च पितरः सचन्द्राः सदिवाकराः । मरीचिरत्र्यङ्गिरसौ पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः

ヴィシュヴェーデーヴァたちと祖霊（ピトリ）たち、月と太陽を伴い、さらに聖仙マリーチ、アトリ、アンギラス、プラスタヤ、プラハ、クラトゥ—

Verse 23

प्रचेताश्च वसिष्ठश्च भृगुर्नारद एव च । च्यवनो गालवश्चैव वामदेवो महामुनिः

そこにはプラチェーターとヴァシシュタ、ブリグとナーラダもおり、さらにチャヤヴァナ、ガーラヴァ、そして大牟尼ヴァーマデーヴァがいた——

Verse 24

वालखिल्याश्च गन्धारास्तृणबिन्दुश्च जाजलिः । उद्दालकश्चर्ष्यशृङ्गो वसिष्ठश्च सनन्दनः

またヴァーラキリヤたちとガンダーラ、トリナビンドゥとジャージャリ、ウッダーラカとリシュヤシュリンガ、そしてヴァシシュタはサナンダナと共にいた——

Verse 25

शुक्रश्चैव भरद्वाजो वात्स्यो वात्स्यायनस्तथा । अगस्तिर्मित्रावरुणौ विश्वामित्रो मुनीश्वरः

またシュクラとバラドヴァージャ、ヴァーツヤとヴァーツヤーヤナ、ミトラとヴァルナより生まれしアガスティヤ、そして尊き牟尼王ヴィシュヴァーミトラもいた。

Verse 26

गौतमश्च पुलस्त्यश्च पौलस्त्यः पुलहः क्रतुः । सनातनस्तु कपिलो वाह्निः पञ्चशिखस्तथा

そこにはガウタマとプラスタヤ、さらにパウラスタヤ、プラハ、クラトゥがあり、またサナータナ、カピラ、ヴァフニ、パンチャシカもいた。

Verse 27

अन्येऽपि बहवस्तत्र मुनयः शंसितव्रताः । क्रीडन्ति देवताः सर्व ऋषयः सतपोधनाः

さらに多くの聖仙たち—その誓戒で名高き者—もそこに集い、諸天もまたそこで戯れ、苦行という宝に富むすべてのリシと共にあった。

Verse 28

मनुष्याश्चैव योगीन्द्राः पितरः सपितामहाः । अस्माहकेऽत्र तिष्ठन्ति सर्व एव न संशयः

ここには人々も、偉大なるヨーガの主たちも住まい、また祖霊ピトリたちが祖父祖先とともに在す。皆が我らのためにここに留まる—疑いはない。

Verse 29

पितरः पितामहाश्चैव तथैव प्रपितामहाः । येषां दत्तमुपस्थायि सुकृतं वापि दुष्कृतम्

父祖、祖父、そして曾祖父—その御前に供物が現前する—その行いが功徳であれ、あるいは罪であれ。

Verse 30

अक्षयं तत्र तत्सर्वं यत्कृतं योधनीपुरे । मातरं पितरं त्यक्त्वा सर्वबन्धुसुहृज्जनान्

そこにてなされる一切は不滅となる—ヨーダニー・プラにおいて行われるすべては—たとえ母父を捨て、親族や善き友を離れた者であっても。

Verse 31

धनं धान्यं प्रियान्पुत्रांस्तथा देहं नृपोत्तम । गच्छते वायुभूतस्तु शुभाशुभसमन्वितः

財宝も穀物も愛しき子らも—さらにはこの身さえも、王の中の最勝よ—後に残される。存在は風となったかのように去り、善悪の業のみを伴う。

Verse 32

अदृश्यः सर्वभूतानां परमात्मा महत्तरः । शुभाशुभगतिं प्राप्तः कर्मणा स्वेन पार्थिव

一切の生きとし生けるものに見えぬ至上のアートマン—大いなるものをも超えて大いなる—は、王よ、自らの業により善趣または悪趣を得る。

Verse 33

युधिष्ठिर उवाच । शुभाशुभं न बन्धूनां जायते केन हेतुना । एकः प्रसूयते जन्तुरेक एव प्रलीयते

ユディシュティラは言った。「いかなる理由により、人の善悪は親族のものとならぬのか。生きものは独り生まれ、まことに独り滅する。」

Verse 34

एको हि भुङ्क्ते सुकृतमेक एव हि दुष्कृतम्

まことに、功徳の果を味わうのはただ一人、罪業の果を負うのもまたただ一人である。

Verse 35

मार्कण्डेय उवाच । एष त्वयोक्तो नृपते महाप्रश्नः स्मृतो मया

マールカンデーヤは言った。「王よ、汝の問うたこの深遠なる問いを、我は想い起こした。」

Verse 36

पितामहमुखोद्गीतं श्रुतं ते कथयाम्यहम् । यन्मे पितामहात्पूर्वं विज्ञातमृषिसंसदि

我は汝に語ろう、祖父（ピターマハ、梵天ブラフマー）の口より歌われしものを。すなわち、我が先に聖仙（リシ）たちの集会にて祖父より知り得た、その教えである。

Verse 37

न माता न पिता बन्धुः कस्यचिन्न सुहृत्क्वचित् । कस्य न ज्ञायते रूपं वायुभूतस्य देहिनः

風のごとき性をもつある有身の者には、母も父もなく、親族もなく、いずこにも真の友はない。しかもその姿は誰にも知られぬ。

Verse 38

यद्येवं न भवेत्तात लोकस्य तु नरेश्वर । अमर्यादं भवेन्नूनं विनश्यति चराचरम्

もしそうでなければ、愛しき者よ――人々の王よ――世は必ずや歯止めを失い、動くものも動かぬものもことごとく滅びに至ろう。

Verse 39

एवं ज्ञात्वा पूरा राजन्समस्तैर्लोककर्तृभिः । मर्यादा स्थापिता लोके यथा धर्मो न नश्यति

これを悟って、王よ、いにしえに世界を支える者たちは皆、世に正しき境界を定め、ダルマが滅びぬようにした。

Verse 40

धर्मे नष्टे मनुष्याणामधर्मोऽभिभवेत्पुनः । ततः स्वधर्मचलनान्नरके गमनं ध्रुवम्

人々の間でダルマが失われると、再びアダルマが彼らを圧する。ゆえに自らの務めを踏み外せば、地獄への赴きは必定である。

Verse 41

लोको निरङ्कुशः सर्वो मर्यादालङ्घने रतः । मर्यादा स्थापिता तेन शास्त्रं वीक्ष्य महर्षिभिः

人々は皆、歯止めを失い、境界を踏み越えることを喜ぶ。ゆえに大いなる聖仙たちは、シャーストラを省みて、正しき限界を定めた。

Verse 42

स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम् । पिण्डोदकप्रदानं च तथैवातिथिपूजनम्

沐浴、布施、真言の誦持、護摩の火供、ヴェーダの学習、神々への礼拝、祖霊へのピンダと水の供養、そして同様に客人を敬いもてなすこと——

Verse 43

पितरः पितामहाश्चैव तथैव प्रपितामहाः । त्रयो देवाः स्मृतास्तात ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः

父たち、祖父たち、そして曾祖父たち—愛しき者よ—は、三神の三位として憶念される。すなわちブラフマー、ヴィシュヌ、マヘーシュヴァラである。

Verse 44

पूजितैः पूजिताः सर्वे तथा मातामहास्त्रयः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन श्रुतिस्मृत्यर्थनोदितान्

彼らが供養されるとき、すべてがそれによって供養される。母方の三人の祖父もまた同様である。ゆえに、あらゆる努力をもって、シュルティとスムリティの意趣により説かれた教えに従うべきである。

Verse 45

धर्मं समाचरन्नित्यं पापांशेन न लिप्यते । श्रुतिस्मृत्युदितं धर्मं मनसापि न लङ्घयेत्

日々ダルマを実践する者は、罪の微塵にも染まらない。シュルティとスムリティに説かれたダルマは、心においてさえ犯してはならない。

Verse 46

इह लोके परे चैव यदीच्छेच्छ्रेय आत्मनः । पितापुत्रौ सदाप्येकौ बिम्बाद्बिम्बमिवोद्धृतौ

もし自らの安寧を—この世においても来世においても—願うなら、父と子は常に一つに結ばれていると知れ。まるで像が像から現れるように。

Verse 47

विभक्तौ वाविभक्तौ वा श्रुतिस्मृत्यर्थतस्तथा । उद्धरेदात्मनात्मानमात्मानमवसादयेत्

別居であれ同居であれ、シュルティとスムリティの意趣にかなって行え。自らによって自らを高めよ、自らを堕としてはならない。

Verse 48

पिण्डोदकप्रदानाभ्यामृते पार्थ न संशयः । एवं ज्ञात्वा प्रयत्नेन पिण्डोदकप्रदो भवेत्

ピṇḍa（祖霊のための供養飯団子）とウダカ（浄水の灌水供養）を捧げずしては、パールタよ、疑いなく務めを欠く。これを知り、努め励んでピṇḍaとウダカの供養を行う者となるべきである。

Verse 49

आयुर्धर्मो यशस्तेजः सन्ततिश्चैव वर्धते । पृथिव्यां सागरान्तायां पितृक्षेत्राणि यानि च

寿命とダルマ、名声と霊的光輝、そして子孫はことごとく増大する。さらに、海に囲まれたこの大地には、聖なる「祖霊の地」（ピトリ・クシェートラ）がある……

Verse 50

तानि ते सम्प्रवक्ष्यामि येषु दत्तं महाफलम् । गयायां पुष्करे ज्येष्ठे प्रयागे नैमिषे तथा

いま、供養が大いなる果報をもたらすその地を汝に語ろう。ガヤーにおいて、プシュカラにおいて、ジュイェーシュタ・ティールタにおいて、プラヤーガにおいて、そして同じくナイミシャにおいて。

Verse 51

संनिहत्यां कुरुक्षेत्रे प्रभासे कुरुनन्दन । पिण्डोदकप्रदानेन यत्फलं कथितं बुधैः

クルクシェートラのサンニヒター、またプラバーサにおいて、クル族の喜びよ——賢者たちが、ピṇḍaとウダカの供養（その地にて）より生ずると説いたその功徳は……

Verse 52

अस्माहके तदाप्नोति नर्मदायां न संशयः । तत्र ब्रह्मा मुरारिश्च रुद्रश्च उमया सह

その同じ果報は、疑いなく、我らの地—ナルマダーにおいて得られる。そこにはブラフマー、ムラーリ（ヴィシュヌ）、そしてウマーと共なるルドラが住まわれる。

Verse 53

इन्द्राद्या देवताः सर्वे पितरो मुनयस्तथा । सागराः सरितश्चैव पर्वताश्च बलाहकाः

そこにはインドラをはじめ一切の神々、ピトリ（祖霊）と聖仙たちも在し、さらに大海・諸河・山々、雨を運ぶ雲までもが集う。

Verse 54

तिष्ठन्ति पितरः सर्वे सर्वतीर्थाधिकं ततः । स्थिता ब्रह्मशिला तत्र गजकुम्भनिभा नृप

そこにはすべてのピトリ（祖霊）が住まう。ゆえにその地はあらゆるティールタを凌ぐ。そこにブラフマーシラーが立ち、王よ、象の丸い額のごとく見える。

Verse 55

कलौ न दृश्या भवति प्रधानं यद्गयाशिरः । वैशाखे मासि सम्प्राप्तेऽमावास्यां नृपोत्तम

王の中の最勝よ、カリの世には「ガヤーシラス」と呼ばれる最上の聖なる徴はふだん見えない。だがヴァイシャーカ月のアマーヴァスヤー（新月日）が来ると、それは顕現する。

Verse 56

व्याप्य सा तिष्ठते तीर्थं गजकुम्भनिभा शिला । तच्च गव्यूतिमात्रं हि तीर्थं ततः प्रवक्षते

象の丸い額に似たその石は、そこに遍満してティールタを打ち立てる。またその聖域は一ガヴュー ティの広さに及ぶと言われる—これがティールタの範囲である。

Verse 57

तस्मिन्दिने तत्र गत्वा यस्तु श्राद्धप्रदो भवेत् । पितॄणामक्षया तृप्तिर्जायते शतवार्षिकी

その日にそこへ赴き、シュラーダ（祖霊供養）を捧げる者には、祖先たちに尽きることなき満足が生じ、百年にわたり続く。

Verse 58

अन्यस्यामप्यमावास्यां यः स्नात्वा विजितेन्द्रियः । करोति मनुजः श्राद्धं विधिवन्मन्त्रसंयुतम्

たとえ別の新月日（アマーヴァスヤー）であっても、沐浴し、諸根を制し、規定に従って真言を伴いシュラーダ（祖霊供養）を行う者は—

Verse 59

तस्य पुण्यफलं यत्स्यात्तच्छृणुष्व नराधिप । अग्निष्टोमाश्वमेधाभ्यां वाजपेयस्य यत्फलम्

聞け、王よ、その功徳の果報を。アグニシュトーマとアシュヴァメーダの祭祀の果に等しく、さらにヴァージャペーヤの果にも等しい。

Verse 60

तत्फलं समवाप्नोति यथा मे शङ्करोऽब्रवीत् । रौरवादिषु सर्वेषु नरकेषु व्यवस्थिताः

彼はまさにその果報を得る。わたしにシャンカラが告げたとおりである。さらに、ラウラヴァに始まるあらゆる地獄に住する者たち—

Verse 61

पिता पितामहाद्याश्च पितृके मातृके तथा । पिण्डोदकेन चैकेन तर्पणेन विशेषतः

父、祖父ら—父方・母方の両系の祖霊は—ひとたびのピンダ（供団）と水の供え、ことにタルパナ（灌水供養）によって殊更に満たされる。

Verse 62

क्रीडन्ति पितृलोकस्था यावदाभूतसम्प्लवम् । ये कर्मस्था विकर्मस्था ये जाताः प्रेतकल्मषाः

祖霊界（ピトリローカ）に住する者たちは宇宙の大壊滅に至るまで歓喜する。さらに、業に縛られた者も、悪業に縛られた者も—プレータ（餓鬼）状態の穢れをもって生まれた者たちも—

Verse 63

पिण्डेनैकेन मुच्यन्ते तेऽपि तत्र न संशयः । अस्माहके शिला दिव्या तिष्ठते गजसन्निभा

ただ一つのピṇḍaの供えによって、彼らでさえその地で解放される――疑いはない。我らの地には、象の姿に似た神聖なる石が立っている。

Verse 64

ब्रह्मणा निर्मिता पूर्वं सर्वपापक्षयंकरी । उपर्यस्या यथान्यायं पितॄनुद्दिश्य भारत

それは昔、ブラフマーによって造られ、あらゆる罪を滅する因となる。その上で、バ―ラタよ、祖霊（ピトリ）に向けて、法にかなって儀礼を行うべきである。

Verse 65

दक्षिणाग्रेषु दर्भेषु दद्यात्पिण्डान्विचक्षणः । भूमौ चान्नेन सिद्धेन श्राद्धं कृत्वा यथाविधि

分別ある者は、穂先を南に向けたクシャ草の上にピṇḍaを供えるべきである。また地において、正しく調えた食をもって、定められた作法どおりにシュラーダを行うべきである。

Verse 66

श्राद्धिभ्यो वस्त्रयुग्मानि छत्रोपानत्कमण्डलु । दक्षिणा विविधा देया पितॄनुद्दिश्य भारत

シュラーダに与るバラモンたちには、衣の一対を施し、さらに傘・履物・カマṇḍalu（水壺）を与えるべきである。また種々の布施（ダクシナー）を、バ―ラタよ、祖霊ピトリを念じて捧げよ。

Verse 67

यो ददाति द्विजश्रेष्ठ तस्य पुण्यफलं शृणु । तस्य ते द्वादशाब्दानि तृप्तिं यान्ति न संशयः

おお最勝の二度生まれ（ドヴィジャ）よ、施す者の功徳の果を聞け。その者の祖霊は十二年にわたり満足を得る――疑いはない。

Verse 68

अस्माहके महाराज पितरश्च पितामहाः । वायुभूता निरीक्षन्ते आगच्छन्तं स्वगोत्रजम्

大王よ、われらの父祖と祖父たちは、風のごとく微妙なる身となり、同じ一族に生まれた者の来臨を見守っている。

Verse 69

अत्र तीर्थे सुतोऽभ्येत्य स्नात्वा तोयं प्रदास्यति । श्राद्धं वा पिण्डदानं वा तेन यास्याम सद्गतिम्

「この聖なるティールタにわが子は来て、沐浴ののち水を供える。シュラーダ（śrāddha）を修し、あるいはピンダ（piṇḍa）を供えれば、その功徳により我らは善き境地に至る。」

Verse 70

स्नाने कृते तु ये केचिज्जायन्ते वस्त्रविप्लुषः । प्रीणयेन्नरकस्थांस्तु तैः पितॄन्नात्र संशयः

沐浴が成就するとき、衣から落ちるいかなる水滴も、その滴によって地獄にあるピトリ（祖霊）は歓喜する。これに疑いはない。

Verse 71

केशोदबिन्दवस्तस्य ये चान्ये लेपभाजिनः । तृप्यन्त्यनग्निनसंस्कारा यं मृताः स्युः स्वगोत्रजाः

その髪から落ちる水滴、また身に付着する他の滴によって、火の葬送儀礼を受けずに逝った同族の亡き親族でさえ満たされる。

Verse 72

तत्र तीर्थे तु ये केचिच्छ्राद्धं कृत्वा विधानतः । नरकादुद्धरन्त्याशु जपन्तः पितृसंहिताम्

そのティールタにおいて、定めに従ってシュラーダ（śrāddha）を修し、ピトリ・サンヒター（Pitṛ-saṃhitā）を誦する者は、速やかに（祖霊を）地獄より救い上げる。

Verse 73

वनस्पतिगते सोमे यदा सोमदिनं भवेत् । अक्षयाल्लभते लोकान्पिण्डेनैकेन मानवः

月がヴァナスパティ宿にあり、かつ月曜日であるとき、人はただ一つのピṇḍa（供団）を供えるだけでも、不滅の世界を得る。

Verse 74

अक्षयं तत्र वै सर्वं जायते नात्र संशयः । नरकादुद्धरन्त्याशु जपन्ते पितृसंहिताम्

そこではまことに一切が不滅となる—疑いはない。さらにピトリ・サンヒターを誦することにより、祖霊を速やかに地獄から救い出す。

Verse 75

तस्मिंस्तीर्थे त्वमावास्यां पितॄनुद्दिश्य भारत । नीलं सर्वाङ्गसम्पूर्णं योऽभिषिच्य समुत्सृजेत्

バーラタよ、新月（アマーヴァーシャー）の日にその聖なる渡し場で、ピトリ（祖霊）に捧げる心で、肢体具足の「ニーラ」の牡牛を沐浴して（聖別し）、ついでヴリショーツァルガの儀により放つ者は、祖先のための力強いダルマを成就する。

Verse 76

तस्य पुण्यफलं वक्तुं न तु वाचस्पतिः क्षमः । अस्माहके वृषोत्सर्गाद्यत्पुण्यं समवाप्यते

その行いの功徳の果は、弁才の主ヴァーチャスパティでさえ余すところなく語り尽くせない。ここでヴリショーツァルガによって得られるプṇヤは、かくも広大である。

Verse 77

तव शुश्रूषणात्सर्वं तत्प्रवक्ष्यामि भारत । रौरवादिषु ये किंचित्पच्यन्ते तस्य पूर्वजाः

そなたの篤い奉仕ゆえに、バーラタよ、私はそれらすべてを説き明かそう。たとえラウラヴァなどの地獄で苦しみ焼かれている彼の先祖であっても—

Verse 78

वृषोत्सर्गेण तान्सर्वांस्तारयेदेकविंशतिम् । लोहितो यस्तु वर्णेन मुखे पुच्छे च पाण्डुरः

牡牛を放つ儀礼によって、彼らすべて――二十一代の祖霊――を渡すことができる。色は赤みを帯び、しかも顔と尾は淡く白い牡牛――

Verse 79

पिङ्गः खुरविषाणाभ्यां स नीलो वृष उच्यते । यस्तु सर्वाङ्गपिङ्गश्च श्वेतः पुच्छखुरेषु च

蹄と角が黄褐色の牡牛は「ニーラ」の牡牛と呼ばれる。だが全身が黄褐色で、尾と蹄が白いものは――

Verse 80

स पिङ्गो वृष इत्याहुः पितॄणां प्रीतिवर्धनः । पारावतसवर्णश्च ललाटे तिलको भवेत्

それは「ピンガ」の牡牛と呼ばれ、ピトリ（祖霊）の歓喜を増す。さらに鳩のような色合いを備え、額にティラカの印を持つべきである。

Verse 81

तं वृषं बभ्रुमित्याहुः पूर्णं सर्वाङ्गशोभनम् । सर्वाङ्गेष्वेकवर्णो यः पिङ्गः पुच्छखुरेषु च

その牡牛は「バブフル」と呼ばれる――全きもので、四肢ことごとく麗しい。全身が一様の色で、尾と蹄が黄褐色のものは――

Verse 82

खुरपिङ्गं तमित्याहुः पितॄणां सद्गतिप्रदम् । नीलं सर्वशरीरेण स्वारक्तनयनं दृढम्

それは「クフラ・ピンガ」と呼ばれ、ピトリに善き行き先を授ける。また「ニーラ」は全身が青く、眼は生まれつき赤みを帯び、強健である――

Verse 83

तमेव नीलमित्याहुर्नीलः पञ्चविधः स्मृतः । यस्तु वैश्यगृहे जातः स वै नीलो विशिष्यते

まさにそれを「ニーラ（nīla）」と呼ぶ。ニーラは五種あると伝えられる。だがヴァイシャ（Vaiśya）の家に生まれた者こそ、最もすぐれたニーラと見なされる。

Verse 84

न वाहयेद्गृहे जातं वत्सकं तु कदाचन । तेनैव च वृषोत्सर्गे पितॄणामनृणो भवेत्

自宅で生まれた子牛を、荷を負わせて働かせてはならない。そしてその同じ獣によって、ヴリショートサルガ（vṛṣotsarga）の儀礼において、祖霊ピトリ（Pitṛ）への負い目を免れる。

Verse 85

जातं तु स्वगृहे वत्सं द्विजन्मा यस्तु वाहयेत् । पतन्ति पितरस्तस्य ब्रह्मकोकगता अपि

もし二度生まれの者（dvija）が、自宅で生まれたばかりの子牛を働かせるなら、その祖先はたとえブラフマローカ（Brahmaloka）に至っていても堕ちると説かれる。

Verse 86

यथायथा हि पिबति पीत्वा धूनाति मस्तकम् । पिबन्पितॄन् प्रीणयति नरकादुद्धरेद्धुनन्

それがどのように乳を飲み、飲み終えて頭を振るにせよ、飲むことによって祖霊ピトリ（Pitṛ）を喜ばせ、頭を振ることによって速やかに地獄から救い上げる。

Verse 87

यथा पुच्छाभिघातेन स्कन्धं गच्छन्ति बिन्दवः । नरकादुद्धरन्त्याशु पतितान् गोत्रिणस्तथा

尾の一撃で滴が肩へと飛ぶように、同じ血統の堕ちた親族をも、速やかに地獄から引き上げる。

Verse 88

गर्जन्प्रावृषि काले तु विषाणाभ्यां भुवं लिखन् । खुरेभ्यो या मृदुद्भूता तया संप्रीणयेदृषीन्

雨季に吼え、角で大地を掻き、蹄から柔らかな土が盛り上がるとき――その土によってリシ（Ṛṣi）たちは満たされる。

Verse 89

पिबन्पितॄन् प्रीणयते खादनोल्लेखने सुरान् । गर्जन्नृषिमनुष्यांश्च धर्मरूपो हि धर्मज

それは飲むことで祖霊を喜ばせ、食みつつ地を掻くことで神々（デーヴァ）を喜ばせ、吼えることでリシ（Ṛṣi）と人々をも喜ばせる――まことにそれはダルマそのものの姿、ダルマの子よ。

Verse 90

भूतैर्वापि पिशाचैर्वा चातुर्थिकज्वरेण वा । गृहीतोऽस्माहकं गच्छेत्सर्वेषामाधिनाशनम्

ブータ（bhūta）に取り憑かれようと、ピシャーチャ（piśāca）に悩まされようと、四日熱であろうと――苦しむ者はこの地へ赴くがよい。ここは万人の病を滅する。

Verse 91

स्नात्वा तु विमले तोये दर्भग्रन्थिं निबन्धयेत् । मस्तके बाहुमूले वा नाभ्यां वा गलकेऽपि वा

清らかな水で沐浴したのち、ダルバ草（darbha）の結び目を作って結ぶべし――頭に、腕の付け根に、臍に、あるいは喉にさえ。

Verse 92

गत्वा देवसमीपं च प्रादक्षिण्येन केशवम् । ततः समुच्चरन्मन्त्रं गायत्र्या वाथ वैष्णवम्

神の御前に進み、ケーシャヴァ（Keśava）を右繞（プラダクシナー）してから、真言を唱えるべし――ガーヤトリー（Gāyatrī）またはヴァイシュナヴァの真言を。

Verse 93

नारायणं शरण्येशं सर्वदेवनमस्कृतम् । नमो यज्ञाङ्गसम्भूत सर्वव्यापिन्नमोऽस्तु ते

帰依の主、諸天に礼拝されるナーラーヤナに敬礼。供犠（ヤジュニャ）の肢として現れ給う遍満者よ、汝に敬礼あれ。

Verse 94

नमो नमस्ते देवेश पद्मगर्भ सनातन । दामोदर जयानन्त रक्ष मां शरणागतम्

拝し奉る、拝し奉る、神々の主よ、常住にして蓮胎なる御方よ。ダーモダラよ、勝利のアナンタよ、帰依して来たこの身をお守りください。

Verse 95

त्वं कर्ता त्वं च हर्ता च जगत्यस्मिंश्चराचरे । त्वं पालयसि भूतानि भुवनं त्वं बिभर्षि च

この動くものと動かぬものより成る世界において、汝こそ創り手、また汝こそ収め取る者。汝は衆生を護り、宇宙全体を支え保ち給う。

Verse 96

प्रसीद देवदेवेश सुप्तमङ्गं प्रबोधय । त्वद्ध्याननिरतो नित्यं त्वद्भक्तिपरमो हरे

慈悲を垂れ給え、神々の神主よ。眠れる御肢を目覚めさせ給え。ハリよ、我は常に汝を念じて禅観に入り、汝への信愛を第一とする者—どうか御恵みを。

Verse 97

इति स्तुतो मया देव प्रसादं कुरु मेऽच्युत । मां रक्ष रक्ष पापेभ्यस्त्रायस्व शरणागतम्

かく我が讃え奉るゆえ、神よ、我に恩寵を垂れ給え、アチュタよ。護り給え、罪より護り給え；救い給え、我は帰依して来た。

Verse 98

एवं स्तुत्वा च देवेशं दानवान्तकरं हरिम् । पुनरुक्तेन वै स्नात्वा ततो विप्रांस्तु भोजयेत्

このように、諸神の主にしてダーナヴァを滅するハリを讃えたのち、定められた誦句をもって再び沐浴し、それからブラーフマナたちに食を施すべきである。

Verse 99

वेदोक्तेन विधानेन स्नानं कृत्वा यथाविधि । पिण्डनिर्वपणं कृत्वा वाचयेत्स्वस्तिकं ततः

ヴェーダに説かれた作法に従い、規定どおりに沐浴を終えたなら、ピンダ（供物団子）の供献を行い、その後にスヴァスティカの吉祥儀礼を誦してもらうべきである。

Verse 100

एवं स्तुत्वा च देवेशं दानवान्तकरं हरिम् । पुनरुक्तेन वै स्नात्वा ततो विप्रांस्तु भोजयेत्

このように、諸神の主にしてダーナヴァを滅するハリを讃えたのち、定められた誦句をもって再び沐浴し、それからブラーフマナたちに食を施すべきである。

Verse 101

वेदोक्तेन विधानेन स्नानं कृत्वा यथाविधि । एवं तान्वाचयित्वा तु ततो विप्रान्विसर्जयेत्

ヴェーダの作法に従って規定どおりに沐浴し、彼らにこのように誦させたのち、ブラーフマナたちを敬って送り出すべきである。

Verse 102

यत्तत्रोच्चरितं किंचित्तद्विप्रेभ्यो निवेदयेत् । तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा नारी वा भक्तितत्परा । शक्तितो दक्षिणां दद्यात्कृत्वा श्राद्धं यथाविधि

そこで誦されたことは何であれ、しかるべくブラーフマナたちに申し述べ、供して差し上げるべきである。そのティールタにおいて、沐浴を終えた男子であれ、信をもって帰依する女子であれ、作法どおりにシュラーダ（祖霊供養）を修したのち、力に応じてダクシナー（謝礼の布施）を捧げるべきである。

Verse 103

तत्र तीर्थे नरो यावत्स्नापयेद्विधिपूर्वकम् । क्षीरेण मधुना वापि दध्ना वा शीतवारिणा

そのティールタにおいて、人が法にかなって儀礼の沐浴を行うかぎり――乳にて、蜜にて、凝乳にて、あるいは冷ややかな水にて――

Verse 104

तावत्पुष्करपात्रेषु पिबन्ति पितरो जलम् । अयने विषुवे चैव युगादौ सूर्यसंक्रमे

その同じあいだ、祖霊ピトリたちは蓮の器より水を飲む――とりわけ至日と分日、ユガの初め、そして太陽の移行（サンクラーンティ）において。

Verse 105

पुष्पैः सम्पूज्य देवेशं नैवेद्यं यः प्रदापयेत् । सोऽश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति पुष्कलम्

花をもって神々の主を礼拝し、食をナイヴェーディヤとして捧げる者は、豊かな功徳を得る――すなわちアシュヴァメーダ祭の果報そのものを。

Verse 106

तत्र तीर्थे तु यो राजन् सूर्यग्रहणमाचरेत् । सूर्यतेजोनिभैर्यानैर्विष्णुलोके महीयते

王よ、その聖なる渡しにて日食を修する者は、太陽の光輝より生まれた燦然たる天の乗り物に運ばれ、ヴィシュヌの界において尊ばれる。

Verse 107

तत्र तीर्थे तु यः श्राद्धं पितृभ्यः सम्प्रयच्छति । सत्पुत्रेण च तेनैव सम्प्राप्तं जन्मनः फलम्

その聖なる渡しにて、祖霊のために法にかなってシュラーダを捧げる者は、その行いによってこそ生の真の果を得る――あたかも徳ある子を授かったかのように。

Verse 108

इति श्रुत्वा ततो देवाः सर्वे शक्रपुरोगमाः । ब्रह्मविष्णुमहेशाश्च स्थापयांचक्रुरीश्वरम्

これを聞くや、シャクラを先頭とするすべての神々は、ブラフマー、ヴィシュヌ、マヘーシャと共に、その地に主（イーシュヴァラ）を安置した。

Verse 109

सर्वरोगोपशमनं सर्वपातकनाशनम् । यस्तु संवत्सरं पूर्णममावास्यां तु भावितः

これはあらゆる病を鎮め、あらゆる罪を滅する——一年まるごと、アマーヴァーシャー（新月日）の行を信心深く守る者の功徳である。

Verse 110

पितृभ्यः पिण्डदानं च कुर्यादस्माहके नृप । त्रिपुष्करे गयायां च प्रभासे नैमिषे तथा

王よ、アスマーハカにおいて祖霊にピンダ（団子供養）を捧げるべきである。その功徳は、トリプシュカラ、ガヤー、プラバーサ、そしてナイミシャでの供養にも等しい。

Verse 111

यत्पुण्यं श्राद्धकर्तॄणां तदिहैव भवेद्ध्रुवम् । तिलोदकं कुशैर्मिश्रं यो दद्याद्दक्षिणामुखः

シュラーダ（śrāddha）を行う者に生ずるいかなる功徳も、ここにおいて必ず現れる。南に向かい、クシャ草を混ぜた胡麻水を（タルパナとして）捧げる者は、その確かな果報を得る。

Verse 112

मन्वादौ च युगादौ च व्यतीपाते दिनक्षये । यो दद्यात्पितृमातृभ्यः सोऽश्वमेधफलं लभेत्

マンヴァンタラの始め、ユガの始め、ヴィヤティーパータの時、そして日の終わりに、祖霊と母たちへ供養を捧げる者は、アシュヴァメーダ（馬祀）の果報を得る。

Verse 113

अस्माहके नरो यस्तु स्नात्वा सम्पूजयेद्धरिम् । ब्रह्माणं शङ्करं भक्त्या कुर्याज्जागरणक्रियाम्

アスマーハカにおいて、沐浴してハリを正しく供養し、さらに信愛をもってブラフマーとシャンカラ（シヴァ）をも礼拝する者は、夜の覚醒の儀（ジャーガラナ）を修すべきである。

Verse 114

सर्वपापविनिर्मुक्तः शक्रातिथ्यमवाप्नुयात् । तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा यः पश्यति जनार्दनम्

一切の罪より解き放たれ、彼はシャクラ（インドラ）のもてなしを得る。その聖なる渡しにて沐浴し、ジャナールダナを拝する者はこの果報を得る。

Verse 115

विशेषविधिनाभ्यर्च्य प्रणम्य च पुनःपुनः । सपुत्रेण च तेनैव पितॄणां विहिता गतिः

定められた特別の作法により供養し、幾度も礼拝して伏すならば、その人は—子とともに—祖霊（ピトリ）に定められた吉祥の行き先を成就させる。

Verse 116

एकमूर्तिस्त्रयो देवा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । सत्कार्यकारणोपेताः सुसूक्ष्माः सुमहाफलाः

一つの姿のうちに三神—ブラフマー、ヴィシュヌ、マヘーシュヴァラ—があり、真実の因果を具え、きわめて微妙にして、きわめて大いなる果を授ける。

Verse 117

एतत्ते कथितं राजन्महापातकनाशनम् । अस्माहकस्य माहात्म्यं किमन्यत्परिपृच्छसि

王よ、これは汝に語り示した—大罪を滅する教えである。われらが述べたアスマーハカの偉大さについて、なお何を問おうとするのか。